장음표시 사용
31쪽
tibus, sive in viciniis, aut lympha , aut serum , aut san guis, vel si redundarent, aut alia quavis ratione si praetermodum rarefierent, tum parietes tubulorum , qui hus continentur , nimis prolatando, fibras nervorum interceptas comprimerent, ac praefatum spirituum animalium influxum ab organis arcerent, idemque serme praestarent. Quamobrem amplexiam recte bipartiri possumus in humoralem , & organicam. Rursus hum ratem in eam , quae fit obstructione nervorum , & quae fit per extrinsecam nervorum compressionem; quibus
praeterea injungere possumus eam, quae fit lympha , sive sero exuberante , quam picuitosam quispiam vocat ; &eam, quae fit si ve ex redundantia, si ve ex nimio sanguinis servore , quam alii sanguineam appellant, quaequeplethoricis solemnis esse solet, quamque in temulentis ex ebrietate non semel et ipsi vidimus .
Solvere vomeriam quidem fortem imp Uile; δε- bilem serὸ non facilὸ ex Hippocrate a) Luibus cerebrum deratum est, intra dies tres intereunt, horosaserint, sanissum. M. Et alibi. Asoplexis repente
oborta, solubilis, adveniente febre lenta, mortifera . Lenta dixit; non raro siquidem contigisse edocuit ex perientia, vehementiori superveniente febre, a poplex iam brevi solutam suis h. In quo tamen id maxime adnotandum objicimus , servorem sanguinis ob se-brem validiorem supervenientem recens adauctum apoplexiae discutiendae uti plurimum conferre, ita ex adverso, si febris , vehementior licet, prius exarserit, & deinde si febrientem a poplexia invaserit, tum eam , & lethalem extare , & omnem sere operam me dicam resipuere satis exploratum habuimus. In Senibus contumacior longe , & majori semper cum periculo censeri debet. Quo lenior invasio , eo solutu fa-
32쪽
DE A POPLEXIA . 2Icilior. Anhelitus , id est spirandi dissicultas , quo
major in apoplecticis deprehenditur, eo quoque sertiorem indicat affectionem . Si defluat sudor ex spiritus fingustia , tum maxime, quum frigidus is sit, &spuma si ex ore profluat, id mortem subesse declarat.
Sanguinis fluxus superveniens , praecipue ex haemorro hidibus in adultis,ex naribus aut ante,aut non multum post pubertatem , morbum discutit, item et uberrima quandoque salivatio . Caeterum si quis evaserit, &mortem in apoplexia vehementiori effugerit, is autem paralyticus imposterum vivit, aut cum periculo, ne recurrat, quin immo et ne periodice etiam tentetur. Ut cerebri, nervorumque obstructiones reserentur, ut compressiones, si adsint, eximantur, & ut praeclusiis spirituum animalium ad organa influxus r cludatur , a poplecticos clinice tractando , curam , at
que operam omnem , Omnemque conatum traducere
debemus. Quapropter , ratione diaetae , curandum est, ut temperatus sit aer, purus, ventisque salubribus perflatus; noxam quippe apoplecticis plurimam intulit semper frigidior , item et praetermodum calidus , crassus , humidus, atque iners . Victus tenuis sit, quin saltem initio tenuissimus , qui ex facili concoquatur , & in alimoniam partium commode distribuatur . Iccirco, quum non extet a poplexia , aut ex redundante sanguine , aut ex eodem sanguine , vel ebrietate , vel alia quavis de causa nimium servido , exculenta , aeque ac Poculenta aromatibus volatilioribus blande consiperges; quae digestionis acuunt sermenta , coctiones adjuvant, & chylum tenujorem quodammodo medicatum eliciunt; attamen vinum, utpote quod ner vis semper insensum sit, omnino vitetur . Quoniam Vero membra apoplectice affecta , sive , ut ita dicam, syderata, nequaquam apoplecticis exercere utpluri
33쪽
aa LIB. V. SECTL CAP. IV. mum datum est , ideo exercitationis vice valide desesecetur identidem cutis, praecipue partis assedis, sue manibus tepentibus, sive linteis, si ve cucurbitulis
quas praeterea si humeris prae caeteris infigas . humori-hus in cerebro concretis amovendis, extenuandisque valde semper contulisse patefecit usus. Somnum, item et vigilias, nisi alternis de more aeque sibi respondeant, multum nocere existimamus . Arceat aeger pro viribus graves stoimi curas, ac mentis solicitudines . Et quum' vel sorte a paroxysino plane evaserit, caveat ab Omni capitis ictu , & contusone , & ne vel leviter quidem caespitet ; quae , cerebrum jam labefactatum concutiendo, praestare possunt, ut syderatio recurrat . Ex classe pharmaceutica , item et chirussica, primo obversantur emetica, Phlebotomia, veracantia , necnon etiam et nustiones . Emetica , validiora nimirum in amplexi a resolvenda, ut quandoque profecisse , ita et syderatos non semel iisdem interfectos esse, experientia edocti, testari possumus. Hinc ad vires a grinantis, ae apoplexiae genus , necnon etiam ad caeteras Omnes , quae eam comitari solent circumstantiae, mentem , aeque ac animum sedulo , solerterque sconvertamus, Oportet, ne audacter ad ejusnodi prassidia periculi plena confugiamus . Longe tutiores duCimus purgationes per inferiora , item et clysteres, qui
etiamsi sortiores, semiaprus in die injiciantur, &procul ab omni periculo alvum exonerant, Sc prae terquamquod maximas intus excitent turbas, sordes eluunt. At enim vero nullum remedium magis idoneum, magisque accomodatum apoplexiae evincendae temporibus nostris adhibetur, quam opportuna sanguinis missio; quem si aut ex vena scalpello se sta, aut ex cute cucurbitulis scarificata , aut ex partibus hirudinibus infernε , aeque ac superne erosis,
34쪽
abunde eduxeris, id et in summa sene 'ute mirifice prosecisse sere semper cognovimus, tum ma Xime, quum in ea sanguis redundet. Alvo purgata , & sanguine , uti innuimus , imminuto, quod confestim in plerisque, ex nostra sententia, praestare expedit, & nihilosecius si morbus adhuc reluctetur , ulterius procedendum est: ad sinapi sinata videlicet , ad vescantia, ad inusti nes &c., de quibus universis infra . Caeterum spiritibus ex latebris, ut ita dicam , eliciendis , iisque refocillandis, revocandisque apprime conducunt ea omnia, quae Vulgo cephalica nuncupantur, uti sunt decoctiones betonicae, salviae , roris marini, melisia, florum horraginis &c. Aquae per distillationem eductae expeOnia, corticibus citri, cerasis nigris &c., quibus cerebri roborandi facultas vulgo adscribitur. Conveniunt item conserva rosarum rubrarum cum baccis juniperinis contus s immixta, consectiones hyacinthinae, athermes, mitridatum, & reliqua, de quibus in historia, quae insequitur, dicere est animus . Rigrotantibus apoplectica invasione obrutis, excitandis, tum maxime, quum extremus virium languor ex pulsu ves- de depresso percipitur , non improbamus tum intus , tum foris at halica volatiliora adhibere, uti sunt spiristus cor.cer salis ammoniaci, fuliginis,ossum sepiae &c.,
quae naribus praesertim admota, membranas irritando, spiritus in cerebro consepitos excutere valent. Commendamus quoque , aut saltem, utpote quae noxam inferre nequeant, minime damnamus, succinum album , cranium humanum praeparatum, ungulas Alcis,.
radices moniae in pulverem redactas, & reliquos pulvereS absorbentes, qui vulgo antias pectui nunc
35쪽
do, praestare cus , opipare vesci solitus , qui quadragesimum floria dei lati septimum vix exegerat aetat IS annum , Optime valens,
mense Decembri de gravedine quadam capitis , ac de stupore quodam , qui per artus citra ullam manifestam occasionem e X improvi ei advenerat, conqueri cepit.
Exiguo post, quum de hoc ipso cum domestieis
conquereretur, pene ac de caelo si tactus esset, procidit resupinus , sensibus plane, ac motu extrinsecus destitutus; quapropter inclamatus minime respondet ;quin immo et vehementer excussus, acriterque divexatus nequaquam sentit . Stertit insuper , difficile resipirat , atque clausis Oculis, ex ore spumans misere angitur . Accersiti, & pulsum explorantes, a febre quantumvis prorsus immunem adinvenimus, compressus tamen erat, durus, ac tardus. Quamobrem invasione apoplectica Τhralibulum impense correptum conjicientes , vena quam primum in brachio soluta, ut sanguis ad libras circiter duas , & ultra educeretur, sine cunctatione effecimus. Quum sanguis profluere cepit, pulsus , item et respiratio magis, magisque semper explicabantur . Necnon etiam oculos hebetes tandem explicans , humili tamen voce, clamitare identidem, atque ambigua, duri ter licet, proferre conabatur. Sanguine , ut ante jam diximus, edulio, ac vulnere praeclusio , item et clystere , ea , quae sequitur , ratione A, parato , injecto, ut corpus universiim defricaretur iterum , iterumque curavimus ὁ qui ter alvum , aut quater abunde concitavit. Ne tamen deficerent vires, atque ut morbo vel interioribus quodammodo occurreretur, decoctionem hanc B , in jure gallinaceo, ut bis
36쪽
in sile vice prandii, & coenae, & nihil allud ad diem
usque quartam έumeret dum ovorum vitello recenti praescripsimus ; potestatem interim ei facientes, ut maximam, qua aestuabat, sitim expleret, aut aqua nuceriana frigidi ustula ex infusione corticum citri cum in dico cinnamomo parata, aut variis nonnullis aliis non
insuavibus ejusdem generis sesbitionibus, modo a vino sese abstineret. Postridie, die nimirum morbi secunda , quum longe melius se habere aegrotantem ex indiciis universis intellexerimus , potionem hanc Csolventem, quae plurimum sane profecit, ei propinavim ; tu inde quantitas alia sanguinis ex vasis inserioribus educi commode potuisset; quo educto , die n mirum morbi quarta, ad aliam sanguinis libram , res semper in melius oessit. A die quarta addecimam qua tam , praeter jusculum praedictum alteratum , quo solo victu , uti diximus, vescebatur, sorbere in se percepit bis in die, horis nimirum medicis, bolis, quos ex
s.ccino albo praeparato , ac consectione aikermes ita , ut insequitur D paravimus, mon multo ante degluti-tis , optimam chocolatam lacte asinino solutam; qua mirum in modum propediem resectus omnino conva luisset, nisi resolutae aegritudinis, morbosae quaedaim,
tanquam reliquiae, per artus stupor levis inde superstitisset; qui contumax ad menses usque aestivos discuti nunquam potuit, nonnisi cucurbitulis scarificantibus cuti postmodum ubique infixis atque usu balneorum aquae dulcis , necnon etiam decoctionis sarsae parillae, quam hac lege E consecimus, cui quotidie rha barbarum in pulverem redactum, ac in holos F ita digestum,. praemittere consaevit. Thrasibulus ad annos plurimos optime semper valens , imposterum vixit, prorsis tamen abstemius, neque alia deinceps unquam tentatus suit aegritudine. Adhuc vivit, extre- D mo
37쪽
ε6 LIBER II. SECT. I. CAP. IV.
38쪽
PRO causa veram inducente a poplex iam , ut animi auον lyria sere consensu in id unum collinaare videntur, tum p. ν
Veteres, tum Recentiores, ut cerebri, nervorum' ineerebri venitia
que pravitatem, Iive proluviem, ac denegatum ad organa spirituum animalium influxum incusent; quod rere potuit. explicare consueverunt Ueteres: & per humores pintuitossis , eosque crassos, qui in ventriculis cerebri, aut exuberant, aut concrescunt: & per vapores quan doque , qui a partibus insernis exaltantur, & quasi sublimati cerebrum conscendunt. An tamen ceTebrum vaporibus potius eo in casul datur, quam nervis, qui in caeteris partibus laesi, ex consortio cerebrum
ipsum assiciunt, id iis plane judicandum relinquimus, qui res ejusmodi valde dubias , atque incertas , quin
immo et ex nostra sententia prorsus inextricabiles, extricare adhuc contendunt. Dicimus tantum ratione pituitae, quae, penes Veteres, apoplex iam nonnunquam producere valet, id pluribus ex causis fieri posise; & praesertim ob eam lympham , de qua in capitibus superioribus, cerebri partes intus explorantes, verba faciebamus; ob eam nimirum , quae in cerebri ventriculis colligitur, ut inde ex vulva ejusdem cerebri per infundibulum deferatur in glandulam pituitariam , a qua ex ductibus nonnullis aquosis in utroque latere san8 conspicuis deducitur in venas jugulares . Haec quippe, tubulis praedictis aquosis aliqua ex causa sive obstructis, sive obnixE compressis , quum libere delabi nequeat ad cor, evenire potest, ut redundans in iisdem ventriculis exuberet in cerebm; ubi cumulata , substantiam in farciat corporis eallosi , praecludat spirituum animalium a glandulis corticalibus in nervos D a i
39쪽
13 LIBER IZ MCT. R CAP. ITfluxum ; quo intercepto , nil mirum si apoplexia sit cedat; videlicet si apoplectich syderata ex nimio in ce- .rebro collecto sero, sive pituitosa colluvie, evadant
ALIAE ANIMADUERSIONES PATHOLOGICAE
sanguinis c pia , tametti amplexiam facere possit, difficiletamen ere dimus, ut ex ea mors repentina succedat.
am sepissime oecurrit, ut qui sanguine nimios
scatent, , quique plethorici proprie nuncupan- tur, Optime quantum vis, se semper habuissese senserint, repente tamen moriantur. Eos istis apo-plexiae letu correptos decessisse vulgo creditur . Idinos pluribus observationibus edocti erroneum plane ducimus ; quotie& enim .corpus humanum ex impro ui ita extinctiim, & Florentiae, & Beruste , . necnolo etiam in Urbe sectum .introspeximus, toties morte repentinam ob sanguinem, tubulisi sanguiferis intus ruptis, A presertim in thorace effusium, 1uccessisse observavimus- Quae res, ut valde sane dubitem , essecit,. num quenquam illico Vera apoplexia , . sortissima licetis penitus unquam extinxerit. Non est. tamen, quod inficias eamus, ob sanguinis copiam apoplecticos passim
quoque fierii s quidem sanguis in vasis exuberanS apoplexiam , uti ante jam diximus , facere quandoquo valet; quo inicasu remedio praesenti est phlebotomia
eundem. sanguinem imminuere. Perquamdissicile tamen. existimamus , talem compressonem eo unquam
devenire potuisse, ut confestim apopilecticum abstulerit.-
40쪽
ALIAE ANIMADVERSIONES PATHOLOGICAE.VEteribus apoplexiam distinguere placuit in Am
tem , & debilem. Fortem dixerunt apoplexiam, impersecti. ' quae in gradu est intensissimo, quae propterea morbus perquam acutus haberi debet, qui celerrime apoplectis cum de medio tollit. Debilem appellabant apoplexiam, quae mitior est , in qua videlicet sensus , & motus non omnino deletud. Haec imperscta a nonnullis proprie nuncupatur, quam . in paralyuin tandem. cessisse pleriinque vidimus
ANIMADUERSIONES AD THERAPEUTICEN SPECTANTES.
A pleriae discutiendae , tum m i me , quum Qui a In regi
aut apoplecticus sanguine scateat, aut fluxussans. bus missio sanis
guinis critice excernendos non ita pridem suppretas, I h. .es e insequuta sit ; venam statim solvere se praesens , uti di- rure polost. ximus, solet esse remedium . Attamen non inficior ,. nonnullosdonge citius,vena secta interfectos fuisse apo plexi a correptos, quibus aut nimia ciborum repletio, aut cruditatis, plurimae quaedam congestae reliquiae st machum , aeque ac intestina- pergravabant, aut cache isticii apopleriam patiebantur; quo in casu emetica potius , & purgationes principio commendamus, nec noni etiam pulveris usiam cornachini; quem autem mea. quaquam apoplecticis vino, utpote quod noxam iis plu rimam semper intulisse hactenus nobis constet, sed pD titis,aut aquis, auddecoctionibus cephalicis est,quae, tum aetata tum temperamento, tum aegrotantis viribus conviaeeniens est dosis, insusum propinare consuevimus. Pulm