De febribus commentarius / ex libris aliquot Hippocratis et Galeni, parte plurima selectus, à Jacobo Sylvio ... Indice copiosissimo nuperrimè adjecto. Cui adjunximus Camilli Thomai medici Ravennatis commentariolum. De febrium humoralium, hecticarum,

171쪽

m in processu aqua missum. In statu uero sola qua hordei, uel aqua simplex cum acetoso Pro potu tribuatur aenienda est insuper aluus sit suppressas cum aliquo lenitivo clysteri cui admissum it nici ipsum rosa tum colatum quae sit aute

clysteriorum communium materia , arbitror non

Maedicis nouitiis modo,sed de ipsius mulierculis esse Motum sunt nanque pro iis decoctiones ex herbis maluarum, litium,matrum uiolarum vi militina, quae oleo conam uni Male,saccharo uelut dixi melle rosato commiste aegris propriis instrumentis subministrantur. Debet istorii ni clysteriorum usus in febribus esse frequens, ct peculiaris, quoniam ex his uacuant intestina a cibus, corpusque ob id non modicum alleviatur,res igeratur praeterea multum , atque distrahuntur humores, uapores, qui ascendentes interdum in febribus accidentia malaesticiunt,expedit etiam interdum ubi praesertim humor febrem istam efficiens redundet,&in corpore abundet a principio uacuatiuum aliquod ipsum

minorans exhibere cum praemeditatione, tamen

nec semper, ut multi aiunt, sed ubi uidebitur morbus incepis. a materia digesta , hoc est secundum partem uacuationi parata me uelim dissonum hoc alicui uideri, si dixerim in principio apparere interdum digestionem ex urina vindicatur communiter, principium quamdiu caret urina uestigio digestionis , in corporibus enim sertibus non inconuenit , quod interdum humor malus priusquam putrescat digestionem acquirat secundum partem sui, secundunt aliam partem non , sed primo putrestens sebrem efficiat,' secum digestum ad putredinem conuertat , cista febris erit in Fincipio quantula

172쪽

ad imateriam non digestam , dc non inconsiuit ut urinae tunc uideantur cum aliquati hy- rostasi, etiam laudabili, quae tamen evacuataniateria minoratiuO,uel consumpta calore non amplius apparet, nisi morbi augmento, statu,nii no-retur, itaque ab ipso principio materia ubi redundans deprehendatur,&secundum sui partem digesta cum cassia, cum diacatholicone atque sy-rupo rosato solutivo cum dia pruni simplici, ct cum portione electuarii rotati esuae, uel succo rosaruit non multum a pura cholera elongatur,d est cholera , quam citrinam dicunt non naturalis estecta ob segmatis subtilis admistionem , si item videbitur egressa a naturalitate propter mistionem in abundantiam atrae bilis Si uero magis crassa sit, quia commistionem patiatur crassioris pituita uel melancholiae, expediet magis cassiae, uel dia catholiconi. diapruni, lenitivo electuario, uel illi de sebesten,admiscere parum electuari j de actilis . Ab hac uero minoratione opus est concoquere humoris reliquias, uias obstructas apperire crassiciem subtiliares, quod viscidum est incidere,atque

rutrefactioni obstare, quae omnia efficiunt in primis syrupus acetosus eleniabin colatum,cum aquisendiuiae, cicoreae,sumiterrae, iuglosiae, procedente febre cum Oximelle simplici qua absinthij,&cap.ven.& ubi coctio ipsa apparuerit expedit humores ipsos uacuare cum infusione habaibari addita cassiar,vel illacatholiconi, aut aliquibus ex lenientibus electuari)s, immo ubi crassior sit peccans cholera non incongruit infusioni rhabarbari quid in agarici addere, taliquid electuari dedactilis, quod inter alia solutiva satis est benediebam. Non inconuenit praeterea vacuato corpore

173쪽

per medicinam,ucinam uel sudorem prouocare cudecoctione adicum,petroselini,endi uiae,faeniculi cse.communium figidorum maiorum, polositates etiam apperire corporis cum rictionibus, demum malam complexionem calidam in membris relicta remouere,cum aqua hordei,d membra nutrimenti roborare cum consectione sandalina , uel diaro lo-nt,ipsa uero febre declinante corpus ipsum paulati

ne re sicere.

Si ei febris de putredine cholerte continua suerit,' non auson, sed quae proportionalis de cholera dicitur cum excrescentia ,scilicet manifesta omni die altera' a cholera sit pura, quae cognoscitur ex signis omnibus dictis deperiodica, praeter quod in hac o erit horripilatio,nam in hac non spargitur matella extra uasi sicut in intermittente, uidebitur assiiduitas ipsius febris cum accidentibus intentiioribus quam in ea quae ex impura est, curatio erit fere eadem nisi quod in hac a principio expediet secare ecorariam uenam , atque ducere sanguinem, non tamen multum, quoniam in hac sebre sanguia detrahitur non ratione uacuationis tantum, quantum ratione refrigerationis faciendae in humoribus, putredine ebullientibus, ratione appe ted obstructiones,quae sunt in penitioribus uasis causa putredinis humorum .itidem dicendum est de continua impura,est namque curanda ea uia ct calle,qua periodica, sed in ea phlebotomia competens est ab ipso principio, minorantia uero si necessalia sunt eadem conuenientia erunt,eadem concoquentia atque euacuantia insuper, is alterantia,d roborantia membra, te quibus satis dictum est,eadem erit regiminis, d victui ratio,ut in intermittente, variabuntur tamen iuxta uarietatem cholarae peccantis a pu

174쪽

ra inimus,uel magis songatae per crassicient,uel subtilitatem,adustionen uel terrestreitatem humoris ipsi cholerae conamisti. Febris uero de cholara quae causo dicitur sincum cholera putrescit in omnibus taenis corporis, uel solum in uenis proximi cordi,d est febris ardens δε maximi cauniatis, in qua signa dicta de

continua, tertiana omnia apparent, sed est urinaena agis russa ignea' pulsus item requentior is maior insomnietas , sitis ualidior , linguaque aridior nigrior , ideo pro psiam curationis maiori ad modum eget sigesectione ubi egeant aliae sebres, tantum quod ex Digore expedit interdum de acuta ipsam immitem in lentana commutare: Opus est ergo ab ipso principio choleram euacuare cum casti , atque electuario do succo rosarum dissolutis cum decoctione tam a-rindorum dirunorum, iacchari violati ab hac quotidie potare quam anguriae , portulacae,

en diuiae cum syrupo uiolato, uel etiam ne nutari rio. Item epithim frigi cum cordi admouere,quod si ex aquari sata , acetosae tu glosse maluatico de aceto cum speciebus cordialibus temperatis sanda Iis di croco aegrumque ipsum frigido loco siluare, atque frigidas cibariis renuiter nutrire, praeci rue en diuia, Iactuca,tusculisque hordeacis, ct pane, ex aqua uinumque prorsus interdicere in hac sebre, di ipsitus loco aqua simpliceiit,uel hordeaceam con

cedere.

Tertia species sebris sin moralis putridae putrefactione flegmatis contingit, quae praeter id , quod

duplex est continua scilicet, ieriodica variatur etiam ex varietate ipsius putrescentis flegmatis,febrem facientis,nam quaedam est ex siegmate nat Ials

175쪽

nili quaedam ex Hegmate non naturali, sit auten, interpolata cum putrescens quotidie Regma per sentientes partes a natura detruditur qualecunque sit, incipit ab extremorum frigefactione, atque hor-vore potiusquam rigore,ne u sicilis est caloris eius in corpore accensio,quo eum humorem paulatim putrefactio accipiat, ct ob eandem causam non cito etiam ad summum caloris peruenit, cum inualescit, quod contingit ex crassiciae frigiditateque ipsius humoris inaequales fiunt in hac febre pulsus

debiles, praeterea sunt parui cum febris hominem corrigit a principio, in hoc calor simulatur ignitiagnis uiribus accenso,atque consequitur corporis temperaturam,aetatem, Victum lituitosum regimen, atque onrnia eadem in continua apparent indicia praeter id,quod in hac nullum frigus, nullus hor ror deprehenditur,d omnes sebres iste conueniunt secundunt magis, minus,praeterquam in ea, quae ex Regmate sit falso,in qua caliditas, d accidentia omnia fere similia uidentur accidentibus, ct calori cholericae febris. Expedit ergo in hac febre tam periodica,qua'm continua,quod natura sua prolixioe

sit largius aliquanto qua in aliis supradictis diglare,

neque febris latum rationem habere in nutritione, regimine,' medicatione quantum etiam ipsius

causae quae quoniam frigida est crassis, uiscida,quet ob multas obstructiones in partibus penitioribus

corruptione corripitur non tantum non multum

refrigerare sed oportet calefacere, subtiliare,incidere, Sc aperire sit ergo nutriti cum pane ex carnium pullorum, atque facilium concoctu, iure decoctionis petroselini radicum, atque tractu temporis foeniculi ipsius, immo ct ipse carnes ab ipse Principio, quae tamen proaimante statu non sunt

176쪽

concedendae,cum in hac sebre eo tempore subtilior dicta quam ab ipso principio conuenire dicatur, uinum item non est interdicendum, si tamen pauciferum, album,paulatim in hac febre, frequenter vacuandum cum cassia in diasinicone,in interim concoquendum cum geleniabim colato a principio, serupo acetoso, aqua absinthii, capit uerae post vero prina os dies cum ipso oxymeli te,& ssimplici .primo cum bis antino syrupo, mox cum compolito, atque aquis petroselini absinthii.apii &foeniculi, deinde denuo uacuandum cum rhabarbam. atque agarici infiisione addita diacatholiconi, aut cassiar, uel alicui lenientiu electuariorum,abluenda sunt saepius intestina clysteri fortiora quam in cholerica, quare id summe conueniens est,quod ex decoblitium,in maluarii uel ex decocto caulium ierapicra, melle rosato,& oleo communi conficitur, estitem in hac febre habeda ratio stoniachi,praeserti in ea progrediente,soletiam 3 ventriculus imbecillus fieri, propterea consectione dia rodonis atque ro- sati aromatici non solum, sed etiam linimento de

oleo absinthii, spicae ipsum mane, uesperi roborare non inconuenit item praestat ea concedere,quet Urinam prouocent,quae item sudorem , ideo frictiones etiam aspere tractu tena poris satis congruae ct opportunae comperiuntur,si etiam aptus aeger uomitui suerit a cibo euo initio a principio, etiam ipta

facta prosicua, utilis esse uidebitur. De quarta specie humor alis putridae ultimo hoc loco est agendum,quae a melancholiae putredine cotingit,illud praemittentum, quod di si fieri possit

intermitten S, continua,rarius tamen accidit haec quina periodica, sit autem haec natura melancholicis in aetate di tempore quet tali humori conrespondent

177쪽

dent. Autumno scilicet ut plurimum,sicuti tertianaestate, sanguinea vere, segmatica in hyeme praecipue cuna praecesseruat uictus, s regimen,quod humores huc in corpore auxerit,qui ideo paulatim succenditur,ueluti lapis aliquis aut testa,autos, aut tale

aliquid ,huiusmodi corpus frigidum,d siccuni ibi

aliqua flamma ex eo accensa est,nihil naidum,aut a se incombustum inaccessione reliquit,atque iccirco in hoc humore longiores sunt cessationes quam in pituita,atque intermissJo exquisite pura uidetur, quoniam quicquid atrς bilis iuerit accensum exhauritur, atque dispergitur:est praeterea rigor in hac similis rigori eorum qui gelu frigescunt,est in hac se-bre pulsus satis paruus, inordinatus,urinaque subtilis aliqualem habens fuscedinem, eius curatio est ut a principio mediocriter, is leniter tractetur,neque

medicamine ullo vacuationem procurare debemus

nil superabundans sanguis in corpore de ipsius minutione perdoceat, praecipue cum in eius exituater fuerit uisus,mittendus est audactius,quod si flauus,aut tenuis apparuerit, non mittendus in hac expedit instituere victum ni inime flatuosum venistris lenitionem,ut possiibile est prouocare glandibus clysteribus in stegmatica supra memoratis, uel cuelectuario lenitivo per superius,aut etiam cum ipsa cassia concoquenda est melancholia cum syriam uiolaro de sum oterrae de buglossa in acetoso, cuniaquis fumiterrae, boraginis di lupulorum in ab hac prinia concoctione uacuanda est cum cassia di- assene, diacatholicone,agarici, iliabarbari insu-sione facta cum decoctione florum, fructuum, cum additione senae, ubi melancholia aestimetur adusta cum electriario rosato Mesuae, depsilio. Praeterea splenis habenda est non mediocris ratio,

178쪽

qitoniana solet in hac febre intumescere dc propterea perungendus est locus ipsius oleo migdalais rum dulcium de capparibus naedulla vituli butyro,

armoniacho disbluto in aceto, roborandum est corpus insuper cum theriaca praecipue concocta materia, quo etiam tempora balneum aquae dulcis tepidae, niaxime expedire comperitur. Solent autem febres istas conconamitari accidentia multa, quae interdum aegrum male assiciunt, propter eorum uehementiam medicum ab ipsarum curatione distrahunt, propterea per praetium mihi uidetur nunc quomodo grauioribus quibusdam succurrendum sit perdocere, inprimis itaque dicamus de dolore capitis, qui solet interdum feri ex uaporibus multis , uel acutis a toto corpore eleuatis huic ergo subuenire oportet distrahendo ad oppositum cum frictionibus uentosis admotis dorso, lotionibus ad brachia δε crura factis, neque ut naultis uidetur)admouenduim est capiti Oxirodinum ex aceto,oleo rosato. aqua rosacea . quoniam id occludit uapores in capite, atque dolorem ipsum adauget, quod tamen prae- sat ubi dolor ipse feret a materia cholerica ascen dente, apostem ante phrenitudinisque periculum imminente , quo etiam tempore frigidiora, quae ex succis solatri, lactucae, similibus admouentur fronti utilia comperiuntur quo item castrno solum distractiones dictae peruentosas desset citones,clloti, ne competuntsed etiam per ipsam phlobotomiam expedire videntur.

Associatur item febres istas sitis interdum ualida &in ex austa quo tempore os saepius madefa

cere cum aqua hordeacea aqua frigida cum nauci

laginibus scilicet citoniorum uel psilii conuenit at-

179쪽

que in ipso ore detinere lactucas, atque sim conmmunia frigida maiora, vinterdum abluere os cum aqua lactis,d potare Iule uiolatum cum aqua hordei expedit etiam potare quam decocti ni hordei, sacchari uiolati, si tamarindorum quid parum apposueris gustui iucundior, dc magis prosi-cua in casu habebitur Ista item omnia conferent ubi lingua arrida sit, nigra. Si uero cum somno grauior febris acciderit ductraetiones omnino omnes dictae de dolore capitis

fiant,& statim si corpus totum vacuetur eum Tyru-ro rosato solutivo ubi sit accidens,id ex multitudine vaporum calidorum , d cum additione agarico tibi sit ex humoribus,vel vaporibus crassioribus pretsidio erit. Si uero tussis, ut interdum contingit cum sebro cum iungatur, si ex siccitate sit partium pectoris, Iinitio facta ad thoracem ex uiolato oleo, Sciacto conuentet,si uero ex dissolutione et casu humoris calidis ad pectus electuarium de diadroganto. Si cum instantia uigiliarum sebris as dixerit mulissione papaueris cum iure lactucarum concedantura coena,lotiones praeterea si ant ad extrema cum da coctione liorum uitium lactucarum salicis,dc capitum papaueris , odoramenta item quae fiant ex decoctione ius lutam somnum praestare experientia ipsa saepissime compertum est. Expedito tractatu de febribus humoralibus, de earundem curationibus , atque accidentibus quibusdam in illis, ut plurimum contingentibus , nunc dicendum est, sub compendio de hectica febre . Haec febris est calor extraneus acccensus in substantia cordis, membrorum,

prohibet operationes ipsorum , ct consumit

180쪽

eorum substantialem tramiditatem, ponitur truplex species huius febris fed sunt proprius tres ipsius gradus,unus gradus irimus est cum caliditas ista

febrilis quae est accensa m substantia membrorum consumit secundam humiditatem de secundis . Se cundus cum consumit humiditatem tertiam quae adhuc restaurari potest ex cibis Tertius cum consu-

Nait quartam humiditatem , quae in tali febre desicientibus duabus dictis refici minime potest, de hic g adus quidem caeteris deterior est, incurabilirs. Secundis vero gradus cum difficultate tollitur. Sed in primo facilis sit curatio licet is non ita facile cognoscatur,na signa sunt in hoc gradu occultiora,quam

aliis duobus, tamen a medico exercitato cognita, intellecta habet enim omnis gradus calefactionem aliqualem a cibo non antea perceptam ab aegro,extenuatio corporis in secundo magis,& in tertio apparet: solet etiam ista febris sequi febres alias praecipue ardentes, uel cronicas,ex iis enim calor extraneus figitur facile,insolida membrorum substantia. Curatur itaque refrigeratione, humectatione quo tuam est mala cona plexio calida,& sicca sine materia cibi ergo in hac febre sint frigidi,ut hordacea iuscula panis item ex iure carnium laudabilium facilis concoctionis,&boni nutrimenti alterato ex lactucis endi uia, d portulaca propter debilitatem uirtutis carnes etia in coceduntur,quae tamen humidum generent non secile a calore disi olubile,& propterea pedes vitulorum iuuenum hoc est unius, uel duorum mensium conueniunt. Item carnes Hςdorum, d pullorum &carnes testudinum nemoralium Uinum item non potens, aqua hordei cum tulei uiolato lac etiam in hac febre conceditur ni sit aliquid impediens,nam nutrit refrigerat,d praecipue quod