장음표시 사용
161쪽
cumetu sanguine mitte,si omnia mittendu suadet γsed alia potius vacuatione utendu.Cotra, qui carne sunt durat, densa, integram uacuationem sustinent. Multum aut graciles aut obesi , integram uacuationem per phlebotomen,uel aliter, non sustinent:
sed his omnibus δε praedictis ubi morbus uacuationem postulat non semel, neque ex toto uacuandi, sed paulatim: moderata inedia,clystere,inolli frictione,unctione, cataplasmatis, balneo pro uariis indicationibus. Quibus uires aliquae, uel omnes, sunt imbecillae natura, uel ex morbo, aut prauo Dictu uacuationem iustam non sustinent. ei calidus siccus,vacuari corpus purgatione, aut uenae sectione, non patitur ne in syncopen incidat Aere quoque multum rigido, sanguinem ne mitterne accessionis initio, frigus tolerare non possit. Alia sunt symptomata febribus uel omnibus, uel quibusdam , communia sed leuiora, minus exitialii ut sitis deiecta appetentia, lissi cultas deglutiendi, spirandi, nausea, ructus singultus, uomitus, toleratio difficilis,lingua aspera,nigri, cotω-ma,taertigo,delirium,capitis grauitas,tussis sternutamentum continuum tristitia, timor in somno, somnia terribila, oris c oculorum per somnum apertio,Oris tor,aphthe,spasmus quarundam partium multa , aut nulla aut parcior millio Helectio is alia quaedam. Sunt Iesalia quaedam sympto-inata ,sebribus prope singulis sua: ut quotidianae, extremarum partium frigus quartanae, horror tertianae,rigor. Ad haec pulsus, urrinarum,& aliorum plurimorum differentiae, his lis febribus propriar. Quorum symptomatum cause a Galeno scripta sunt, in lib. de causis symptomatum:& alibi passim. Remedia vero' pro causis variis,varia ob id oratio
162쪽
nem longa in postulantia, tamen a practicis nulla methodo congesta,tibi in praesens sufficiant, rationem is iudicium adhibenti, ea ad Galeni iudicium expendenti: nec si practicos omnino sequaris: aegro symptomati faepe plus noceas,quam prosis . Sitis uero remedia,pro causis uariis uaria, tibi, quod dico perspicuum reddiderint.bitis, est appetitus frigidi,aut humidi,aut utriusque. Frigidi quidem solius:quando a selo calore excitatur: limidi solius, quando a sola siccitate prouenit. Vtriusque simul,quando ab utraque intemperie,in ore uentriculi praesertim, proficiscitur. Quae enim alia est oris siccitas,nobis quoque uuIgessitis dicta,a pulmonis,aut cordis,aut aliarum par-llum intemperie calida uel sicca, ues utraque,efficitur:& aere frigido humido inspirato, magis quirri potu jedatur. Sitim igitur animalem,in ore uentriculi sitam:& naturalem,in toto corpore sparsam: siccitate sola, humiditas aquae,in potu, balneo,sanat:& aliorum similiter aquosorum. Hqua enim omnium humidissima. A calore quoque natam sitim, aqua aquosa, actu frigida si su-
amantur,tollunt. Ergo etiam ab utraque hac intent-
perie natam sitim,aquosa actu frigida sanant: ea..dem ratione,Oxycraton: cuius acetum,tenuitate sua,
aquam in corpus uniuersum celeriter distribuit. Rcetum autem ipsum,sitim a calore humiditate salsa natam,in hydropicis, quibus uentri eadem pituita salsa illita inhaerescit,sanat. Particularia alia prope infinita sitis remedia', apud omnes inuenies: scd quae omnia, causas iam dictas respiciant oportet: si certa sitis remedia sunt futura.
163쪽
hunaoralibus,atque earundem accidentibus,&Hectica , necnon quibusdam sebribus pestilentialibus.
caloris, praeter naturam in corde subinde in toto corpore differentia ergo ipsius primae, de principales accipiuntur a disterentiis ipsius caloris, quae interdum capiuntur ex parte diuersitatis cadentis in quantitat aliquando in motu, nonnunquam in subiecta materia, ita qua calor ipse sebrilis susceptus est, doquamuis illae disserentiae quae consequuntur sebris quantitatem, motum euidentes sint sensui manifestς atque secundum earum considerationem' sint aliquae febres dictae magnae,aliquet paruar. Item aliquς citi motus, acutae,aliquae tardi, longae,tamen consueuerias illustres medici eas potissimum accipere, quae dantur secundum disserentiam subiectae materiae,quod est,quoniam dixere unum ex primis generibus f brium esse,quod in spiritibus susceptum est Secundunt in humoribus cordis,Tertium quod in solida ipsius substantia, praeter id,quod unicuique generi proprium nomen indidere: Primo quidem diaric:
Secundo humoralis Tertio hecticς,3c habitudinalis assignarunt etiam iuxta primorum istorum genera cosideratione diuersas unicuique specificas differetias,quibus omnibus nuc intedimus,preter quam
de iis, quae accensae sunt in spiritibus cordis in de earunt speciebus, atque curationibus pertractare.
164쪽
Illud alitem praenoscendum est,qiaod omnia In mana corpora propter humoris abundantia ebri renata sunt,praecipue sebre putrida, quonia tamen in proportionali genere facilior sit trassitus, quam in disproportionali ὀpertu est,corpora cholerica ex cholera segmaticae segmate, melacholica,ex melacholia, sicut etia sagia in ea ex sanguine,frequetius febricitare,quo a natura super dominantem in corpore humorem, atque abundantem regere,ct a putre lane seruare valaat minus, qua' in non excedentem, quoniam istarum ebrium, unaquaeq; a sui principio uisa est nomanere usque ad finem secundum lanam dispositionem sine accidentia consideremus,
siue ipsarum causam efficientem , hoc est humorem ipsum , uel etiam febris ipsius essentiam assignarunt medici ipsis tempora quatuor primum quidem tempus principit,quo calor debilis est, ipsa accidentia nec non materia febrem faciens per uri- Damiulio pacto a calore naturali uel praeter natua amiarota deprehenditur, dum scilicet nullum in arina octionis vestigium,uel coctioni contrarium p pparet,quo apparente accidentibusque inualesten-xibus ipsaque increscente febrili caliditate augmenti tempus designarunt. consistente eadem accidentibus adulti naum usque cocta materia ieii essime se habente statum dixerunt: sicut etiam declinationem c u Omnia ad decremetu peruenerunt, consiimitur materia in sensibiliter uel extra Or- Vs per aliquam euacuationem sensibilem detrudi iur, e colla tempora omnia in febribus sunt consideranda,quoniam contingit ex ipsorum varietate orpori oblata pra 'sidia varietate .videntur aut in
salubribus ista quatuor tempora qualescunque sint febres longe uel breues etiam si unius tantum ac-
165쪽
63 cessionis sint, in ni ortalibus aute tria duntaxat,principauia ,atigna entum,Scitatum in quo niori aegrum contingit tequentius, qua in in aliis temporibus. His itaque praemissis dicimus quod sebris humo talis est caliditas extrema, o praeter naturam suscepta in coide quoniani in lauanore cordis, luc ab hoc insolidam eiusdem substantiam 4 totum corpus pertransit 6 eii duarum spec:erum subalternarum, una quid cui cum putredine, altera citra putredinem, quae tantum fit cum facta es caliditas in humore cordis, s siens in eiusdem solida substantia ob calorem humorum ebullientuim', uel feruescentium citra putredinem eorundem quod tacui 1 Propriuin insanguini,quod seruere positi, d auge-
Iecalorem in corde extraneum, pr.eter hoc quod Putrescat,cum natura pro ter necessitatem corpori ipsum plus seruet, qua in alios humores, qui nu-quuseruere possunt,neque ebullire in tantuni quo' diebrein accendant sine ipsorum putredine. Haec autem febris, qu. tit de sanguine citra putredinem facile curatur, ni aliquid in ipsa sucriccommisium, quod sim ipsius curatione peccatum
contigerit, facile ad putridam ex eodein humore conuertitur,debet autem cognosci prius qua' in curu ur, quoniain ista eli cum corporis totius pleri i-tudii te accidit homini complexionis sataguineae aetatis iuuenis δε ei qui regimine, uictu augente sanguinem et usus. Illi praeterea, qui LO. ι
luctum exercitium, uel aliquarti consuetam uacua
tionem ex fata Iuliae praetermisit, elique ideo in hac I bre pullus maginus, atque plenus , di uia. Osu ,
sunt urinae iubeae', cratiar, apparet in toto cu-bdicas On acuta, neque mordax, cuia humiditati anguinis 11 coniuncta citra utredinent.
166쪽
Color item in toto ad rubedinem cuni purpureitate decernitur: cum itaque febris ista omnibus praedictis indiciis est deprehensa, i attia ab initio secanda est vena,quae iecoraria dicitur, partis dextrae , atque sanguis satis copiosus mittendus est solet nanque hoc piaesidio solo Abris haec curati,utpote quae fanguinis redundantena quantitatam causana habeat, propterea in hac febre etiam medici non sunt soliciti de cibo,quo'. in hac uirtus robusta sit, Sc nutriamento potius su cata, oppresia,quam nutritio
Vae uero febris humoralis a putredine contingit quadruplex est,si huna oria quibus sit numeliam quaternarium consideramur , est nanque Una a sanguine putreicente,alia a cholera,tertia a flegmate quarta ab ipsa melancolia prouenies. Si uero Uarietatem loci, in corpore in quo contingit humores febre ipsam facientes putrescere:duplex est,quaedam Otinuatiua,quaedam intermittens,in periodica, na,in si sanguis unum latum locum in uasis su et putrefactionis habeat,cum sebrem efficit. ali tamen ab ipso humores possunt, uec in uenis putrescere dc extra: Si igitur cadit putrefactio eoru in uenis cotinua necessario efficiunt, quod scilicet continua essicitur estumatio eorum putrescentis substantiae ad cor sa- ciens febrem, si uero ceciderit extra uenas interpolata depreheditur quὀd ion continua in humore fiat putrefactio,neque ab ipsa situmatio fuliginis putride, sed intermittens aliquanto spatio de sebre,itaque sanguis putridi primo agendum. Haec est febris cotinua quicognoscitur per signa eadem quibus non putrida praeter hoc, quod in hac sunt indicia putre astionis sanguinis uanifesta inutinis, anhelitu, pulsu est nanque urina taxus eli
167쪽
est maior spiritus emissio aliquato ipsa inspiratione
atque ideo pulsus motu anhelitus in diastole, si1- stolicissequitur,calor acrior,& mordacior existit, cum itaque illis omnibus,atque nunc dictis significationibus febris ista fuerit deprehensa statim expedit flebotomare patientem, atque copiose, non tametanta sit sanguinis eductio,quanta fuit in non putri da,quonia in ea sanguinis peccabat qualitas . in hac Vero magis mala qualitas,siat ergo flebotomia a basilica dextri brachii, ab hac corpus refrigeretur, tu copioso frigidae aquae si eu concesserint, quae potum aquae non impediunt, ab hac enim refrigerati aegri sani euadsit,neque audiendi sunt qui in huius
exhibitione coctionem expectandam contendunt, dii enim expectatur adeo sanguis aduritur,ut veneni malitia accipiat, aegrum inde ad morte perducat,quae uero potum aquae concedendu permiti ut, sunt aetas ipsa florens, robur uirium, consuetudo ea bibendi etiam in sanitate,tempus calidii sanitas nutritorti morborum4c.quod si omnino aliqua pro hibuerit fiigide potum a flebotomia cholera est euacuandicii medicina refrigerante,atque seruore putrescentis sanguinis sedante puta cu cassia diluta cudecoctione tamarindorum prunoru4 sacchari ro- sati subinde refrigerandum est corpus cum syrupoendmiae rosato,& acetoso prohibetibus putrefactionem,sunt etiam ad hanc eandem intentionem ad aliouendae cucurbitulae dorso cum scarificatione atque refrigerans nutritio, sed quae parta sit concedenda propterea hordeacea iuscula,uel panem aqua c6
uenire in hac febrem,sicuti in acuta qualibet tabest ambigendum,si vero in hac febris specie potus uel aqua simplex,uel cum syrupo acetoso,aut ule rosato conamista, atque omnia in summa ad regimen
168쪽
attinentia,sint in hac febre refrigerantia. Quonia dicebatur febres ex reliquis humoribus a sanguine posse fieri per putrefactionem in uasis,&extra uasa determinandum est de his, prinio debrae, lsit ex cholerae putredine. Flectriplex ponitur
periodica ,scilicet continua, causon,quae de continua est,tamen ab ea differt,ex eo quo'd in continua de cholera omnino aliqualis apparet excrescent ita,&ataotus cholerimanifestus de tertio in tertili,& ideo cotinua proportionalis de cholera uocatur, in ea uero quae dicitur causon, si continua sit nulla tameexcrescetia manifesta comperitur,sed est conclusa,&ideo sebris incendii,atque ardoris nominatur . De tertiana intermittente primu dicendum,quae est se-bris ob putredine cholere extra uenas cotingens interdum purae4 exquisitae nonniiqua nothae,d spuriae disterens ob id in specie caloris,atque accidentia in ea cotingentiunama quando cholera putrescens est pura caliditas est acrior,& magis mordax quini ubi est impura quae tanto remissior uidebitur,quanto ab ipsa exquisita recesserit, est etia in pura pulsus frequentior,d urina sunt magis igneae: sunt praeterea intensiora accidentia,de siti,instantia vigiliaruinquietudine, coplexio magis holerica, laetas virentior,atque regimen in hac praecedens cholere purae magis attestatur qua in impurae Incipit item pura cum horripilatione quasi sensu puncturae acutuper dorsum,&totum corpus Impura uero magis cultorrore,d ueluti sparsione feruentis aquae, uel etiali magis a puro elogatur cum rigore, frigore, sinit
Praeterea quae pura est,cum sudore eius accessionis rerduratio non excedit duodecimam horam, quae uel Hii pura citra hunc cessat, perduratio eius si Pra. alJ horas comperitur, maior tanto,quato cras
169쪽
sior,d uiscosor,cholera extiterit. Pura ite in .Vij.p riodis iudicatur Impura uero prolixior existit adeo ne quadragesimia periodo interducissimilatur. S itaque deprehensa est pura tertiana,eget aeger refrigeratione,quae siet, huna oris calid vacuatione non solum,sed etiam alteratione quae sit cuni i)s quae refrigerant,tum nutritione, regimine, tu etiam medicinarum exhibitione in hac itaque ui tenuis, de exquisiitus uictus praecipue competat, praeterea qui caliditatem febrilem extinguat, expedit tamen die
accessionis, penitus subtrahere,ves quid concedendu estio excedat illud tale,quale est ordei cremor, in declinatione,uel tota tisana cholata , hora qua febris ipsa intermisserit, itidem panis Iotus ex aqua cocedit citra noxa eadem hora poterit,largius tame die quietis nutriendus erit ger,si deprehesus
fuerit nutritione indigere, namque nostra tenipestate potest panis ex iure pullorum iuuenum, alterato tamen, cum lactuca,endiuia,atque eo genere infrigidantium herba ruit . Item concedi uini pauci feri aqua lymphati,potus sine periculo,uerum in accessione ab eo omnino cauendum,uacuanda est cholera a corpore,cum leui medicina,& in die quietis pura cum cassia,uel manna dissoluta cum decoctione sacchari uiolati,d tam arandorum, atque prunoru.
Haec namque uacuatio, ab ipso principio est concedenda, itidem quae ex syrupo,ofato solutivo fit c6- muniter, brtior vero ut quae ex rhabarbari infusione,tardanda est ad coctionis humoris facientis febre in aperitionem, hoc est ubi in urinis persecta hypostasis deprehendatur, Alba quidem lenis,&equalis subsidens , in undo matulae, atque pineatis, quae omnimode coctionis humoris febrem ipsam iacientis certitudinale indicium existit, quae co
170쪽
elio, si in hac febre ipsa sola natura procuretur
quoniam febris hac semper bene iudicatur,tamen
procuranda est cum iis, quae malam complexi nem membrorum calidam ad contrarium immutant, puta si aqua hordei, tute uiolato, uel cusyrupo de eiadiuta , de sumo terrae , tacetoso cum qua frigida lymphatis, uel cum aliqua ex sublimatione endiuise,portulacς, buglossae.est praeterea ab ipsa euacuatione corporis Saepatis, lis crasia calida disicca remouenda cum aqua hordei, tute ui
Verum si febris haec ab impura sit quanto uid
bitur a pura magis recedere, tanto maior uictus ratio erit habenda,quoniam cum sit huius natura, ut prolongari possit multum terminus status,seruanda est uirtus ad ipsumci est tamen habenda consideratio in modo cibandi in hac febre quoniam plerunque moderni consueuere non medioc iter aberrare,concedentes quidem a principio uictum satis tenuem, morbi vero progressu largius cibantes , quidem contra rectam cibandi rationem in febribus, non solum,sed in reliquis etiam morbis in quibus expedit largius quidem cibare,cum sunt in principio quam cum processerint secundum augmentum,in statum in quo maxime subtrahere opor- . et in hac itaque si parum longabitur a pura talis sit ordo cibandi, principio hordacea iusculi, exbrodio, uel etiam panem ipsum concede cum ro secundum augmentum . statum processerit , solo pane , vel iustulis ex aqua aegrum nutrit , immo in ipso statu, etiam solo hordei cremore, sic enim optime fiet, ne natura febris humori vacuans distrahatur , uel impediatur, ρο-