Ioh. Ionstoni Thaumatographia naturalis, in decem classes distincta, in quibus admiranda 1 Coeli. 2 Elementorum. 3 Meteororum. 4 Fossilium. 5 Plantarum. 6 Avium. 7 Quadrupedum. 8 Exanguium. 9 Piscium. 10 Hominis

발행: 1632년

분량: 517페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

161쪽

ferreo colore humanum exprimunt pollicem. Invenitur & lapis novae Lunae speciem habens, aurei coloris armatura vestitus. Ha hestites speculi repraesentat naturam , dc in Sole siccam ac cendit materiam. Salseldar in Thuringia ex puteo viginti duas orgyas alto , effossus est lapis. solidi speciem praeserens pectoris,longus sesquipedem, tres latus palmas, anteriori parte ubi costae terminabantur sex crassus digitos , posteriori ubi vertebrae mediae persoratae tres. Spina vacua erat ab eo , quod medullam exprimeret. Extrinlecus autem lapidi color insidebat, aut niger, aut rarus: intus lapidi Arabico similis. Singularem procreasse naturam, credendum est. Belimnites figura est sagittae, ex ampla radice, in tenuissimam deficientὶs aciem. Inest illi quaedam quasi rima. Aurea armatura extrinsecus ejus ii vestit radios, & ita sine arte nitet,ut speculi reddat imuinem. Cornu bovis limatum aut ustum,

ex eo, si confricetur olet. Saxones eum vocabulo ex Ephialte & sagitta composito nominant, potumque contra ejusmodi suppressiones & noctis ludibria habere dicunt. CAPUT XVIII.

DE AETITE, ENHYDRO,

Coticula & Pumice. Α, Ε hos lapis in diversis invenitur regionibus. Ο In Misenorum regione tum maximh , cum' orrentes ex assiduis imbribus, terram eluunt. Olet hic Violam ob muscum adhaerentem. Habet in se lapillos sive calculos qui solii-ti conquassati senant, inseno plerumque adhaerent; quidam dc terram habent, ut Hilde ei- menses: sed & aurum, ut Cyprii. Qui lapillum in alvo continet, isit Graeci perhibent , unistro gravidae mulieris alligatus brachio, per quod a

corde versus digitum annularem minimo proximum arteria decurrit, foetum ne lubricae excidat

162쪽

cidat matrici continet; sinistro parturientis femori, ita eam adjuvat, ut sine doloribus pariat, sed amoveri a partu debet ne uterus sequatur. Factum id in cujusdam civis Valentini uxore.

Francisc. Valeriola l. I, Ober. Io. Huic in partu alligatus, adminiculum suit, non abstractus, mors. Ddros aquam in se continet. Absolutae est rotunditatis , in candore laevis , sed & ad motum fluctuat. Intus in eo veluti in ovis liquor est. Quin & liquidum bitumen suavi interdum odo-' re , in saxis tanquam in vasis conclusum reperiis tur. citi a lapis est quo Probatur aurum. Omnes tempore Theophrasti in Tmolo invenieban

nis. Inventarum Partes quae rejiciunt Solem, meliores ad experimentum; deteriores, quae terram. Illae quippe sicciores: at ne auri argentique recipiant colorem, humor impedit. Pumex in iis quae arserunt invenitur locis, ex terra excoctus

vel lapide. Fistulas quia habet in quibus aer leavis est & innatat, & quia humore caret, non comburitur. Qui curant vina , inferventis musti immittunt dolium , statimque servor cessat. Potores in certamine bibend1 ejus sese farina muniunt, sed nisi immenso impleantur potu , periclitari Theophrastus testis. CAPUT XIX.

DE LAPIDE VITRARIO

dc Speculario.

I Apidum in ardente fornace fluentium tria

sunt genera. Vnum gemmis transsucidis similei hinc & colorem illarum imitatur Bla mollitudine discedit. Hujus generis est . M-MMλ- , qui liquatur igne, Sc ad vitri funditur usum. Gundum genus est illi non multum simile. Colores tot non habet. Testium genus est lapidis vitrarii. Hic & proprias habet venas. An bergi in metallo argentario, crucis repertus

163쪽

x48 ADMIRANDA figura. Fribergi vero qui simiae eiungebat lineamenta : Extra terram etiam ejus inveniuntur fragmenta : sed cursu aquarum aut sui aut alterius generis poliuntur attritu. Candidus Iapis uritur, tunditur, cribro secernitur , ex eo arenae, ex his conflantur vitra. Id genus arenas vitri . fertiles, Belus amnis, in radice Carmeli montis ortus in Phoenice , inter Ptolemaidem coloniam& Τyrum urbem, ad littus defert marinum, quaestuctibus volutatae , detritis nitescunt sordibus.

Ptinius ti , cap. 26. Fama est appulsa nave mercato rum nitri, cum per Birus epulad pararent,nee esset eortim attinendis lapidum occasio , glebas mira e nave

subdidisse r quibm Me Uisper sta arena littom, raris lucentes nobilis liquoru fluxisse rivos , o hane fuisse ψ-tri originem. Caeterum non ex hac sola arena vitrum confici putandum est , tribus sus portionibus ima additur nitri et ex quibus simul liquatis

Ammonitrum oritur. Si deest nitrum', fossilis adimplet sal defectum ς si hic, aut marinus, aut cineres herbae anthyllidis combustae. Cum autem igne vitri liquescit materia, spumas agit;hae veris riculo detrahuntur ; mox concretae in panes coinguntur Candidos, quibus sapor mistus, salsus

magis quam amarus. Ferunt. Tiberio Principe excogitatum vitri temperamentum tit fluxile esset: ct totam minam artificis ejus abolitam, ne aris, argenti, auri metallu precia detraherentur, eaque fama crebrior diu, quam certior fuit. Nostro tempore venetiaS , potissimum, vitrum nobilitat. Vidimus, qui ex eo ad lampadis splendorem varia formarunt opera Neronis principatu reperta vitri arte, quae modicos calices duos, plerotos' id est Pinnatos duabus ansis appositis j appellabant II S sex milialibus venderet. Deeulares lapides huc refero, quae materia erant lucida, ut Baptas stribit, aeris instar transparens. Fenestris veteres imponebant ut nos vitrum.' Nero Templum Fortunae ex 'ecularibus construxit, in quo qui erat, extrinsecus clausis etiam portis conspiciebatur, in-

164쪽

DE CRYSTALLO,

Dide & Adamante. DE ortu Crystalli dissentiunt scriptores. hementiore gelu fieri ex nive vel glacie

auctor est ranivit. 3 ,eg. 2,succum intra terram a frigore condensatum statuit .Agrievi LGfo I. Prior videtur amplectenda. Non tantum

id nomen postulat, sed α loci natales. Invenitur enim in iis ubi hybernae nives sunt, in Alpium adeo inviis , ut plerumque fime pendentes eum

attrahant. In Ma dc Cypro aratro eruitur re a torrentibus deportatur. 6' l. me. 3 rs. E rupibuSPercinianis, quae sint in extremis Noricis , dc summis ibidem montibus nulla humo mctis avellitur. Inest illi interdum argentum rude, plumbaginis colore. Varium eidem pondus. In India tam ampla est inventa , ut ex ea vaS fieret, 9uatuor capiens sextarios. Livia Augusta unam in Capitolio dicavit, ex hac librarum quinquaginta amphora. Raro inveniuntur solitariae, una fures saepius radice nituntur, junctim modo assurgentes , separatim modor jacent nonnunquam affixae , ut avellere arduum videatur opus. Onmis vero Crystalli mucro , ac universum cor- Ius est sexangulus. A Solis liquari nequit calore,umma enim isigoris intensio , tantam ei soliditatem attulit, ut vinci modico nequeat. Impatiens tamen fervoris. BodisI. a Theat. Narura. Am. dentissimis enim fornacibus , diuturnaque flamma liquatur, liquata rursum concrescit A in ca-

. licem crystallinum , liquor si infundatur calidus, rumpitur. Vertiginis putatur hostis appensa , re

ex mus poculo, illius bibitur gratia. Plater. l. I, de .f. Fiunt ex ea calices 8c trullae , qualem amatrefamilias non divite Η--S.C. L. Μ merca

is tam

165쪽

xso ADMIRANDA tam scribit Plim . Habuit unam PanciroIIa selendida materia , adeo triinnucentem , ut aersere videretur , extremis solum visui expositis partibus. Continebat Chelidrum, qui ore aperto deglutituruβ agnellum , ρb opposita imped1eba

dida etiam gemma est. Si habet sexangulam sormam, expolita Solis per fenestram penetrantibus radiis , arcus coelestis in adversam parietem jacit coloreS. damas in multis invenitur metallis. Nucleum avesanae non excedit Indicus, milii magnitudinem Cenchros: Miricola L6, defossit. Multa de ea Veteres. Nullis,nempe,ictibus frangi posse. Magneti vim adimere igni ita resistere,

ut nunquam incalescat. Contrarium experti Neoiaterici. camer. demorab.Medic.cap. δ, m. . a. Nam

re in scobem malleo redigitur , & ferreo atteritur pistillo. Ignibus cedit, & in calcem flamma

diuturna redigitur. Attamen,quamvis igni appositus horae spacio suum amittat splendorem, Cunisdem recuperat politus, minuto splendore. Expertum, in mutuo attritu sic glutinari, ut facile separari non possit. Min. neatra Natura .a.Vis is ubi incaluisset trahere festucas e Graias ab Horis, . I rom. cap. VI. Pulverem illius propinatum dysenteriam gignere hactenus creditum , falsum Compertum. Devoraverunt quosdam mancipia ut furtum tegerent, integros illaesa Nesserunt valetudine. Drachmae unius pondere sub forma scobis propinatus non magis quam panis obsuisse dicitur. cardian. 2,trant. S,contrad.9. Turcarum Imperator aureorum pro uno dedit. CAPUT XXI.

Heliotropio, & TopaZio. OP - gemma est , quae cum inclinatur, est illi cassiunculi tenuior ignis, est amethystitvlgens purpura, est Smaragdi virens ma-

166쪽

re, de euncta pariter incredibili mixtura lucen-ria. Smaragdis vicinum aerem proprio ita inficit tinctu, ut nec lucernis, nec Soli, nec umbris Cedat. Hinc in aquam positus maior apparet spectantibus. Quti non omnino virides ex illis nasia cuntur, vino & oleo meliores fiunt. Tantae peris raro magnitudinis, sigillorum ut recipiant scul-Pturas. Haud exiguus tamen in Coenobio agri

Lugdunensisi re qui Pragae in Sacello Divi Ven- Mi visebatur , dodrante hoc major est. B tin. . a Theam. Longior Magdeburgi quem pars turritae capsilae, in qua Eucharistia gestatur, Continet. Othonis primi capulum cultelli fuisse dicunt. Inventa aliquando in Cypro gemma est, cujus pars Smaragdus dimidia, dimidia Iaspis. Vis Smaragdo mira Venenorum & venenatorum hostis est mortuum: imo si ab iis vincatur, rumpitur. Coxae mulieris alligatus partum promovere, ventri impositus,retinere dicitiu . Se strer. LX Epirum. scient. Natur. cap. s. Annulo inclusus, aut a collo suspensus , si nudam contingat Carnem, ab apo exta praeservat. Hater.LIM L fCognitum mortui Domini digitis quibus fuit

gestatus, obsitire. Rei venereae quoque est impatiens, nam si dum commiscentur cor pora,c nitimat curim, rumpitur.. Non dubitavit asserere. Regi Hungariae benevolentiam conjugalem exhibenti , in tres divulsum fuisse partes. Heliotropium sanguineis gemma distincta est venis. Disecta in vas aquae, fulgorem Solis accendentem,percussu mutat sanguineo. Extra aquam meculi modo Solem accipit, deprehenditqueaefectus, subeuntem Lunam ostendens. ripa rusnon translucet modo, sed etiam mirifich lucetexitque in colorem auro similem fulgor. Μagnitudine caeteras vincit gemmas. Inde enim Arsiis mae Ptolomaei Philadelphi uxori, facta statua quatuor cubitorum, dc in delubroin eum quod nominatur sacrata.

167쪽

tho, Sardoniche dc Onychite.

Mere vi sic dicitur, quod usque ad vini

accedens Colorem priusquam eum deg stet, in violam desinat. Ninivi l. 2I, cap. 8.Vmbilico admotus, vini vaporem primo ad se trahit, post discutit . proinae sermitem vindicata crapula. - ΗΡ-ram sereno coelo superbire dicitur. impensius, nubilo obsturior. Pertinaci frigiditate ciensat corpora atque reficit, re Iestantem a saeviente peste adserit. Sardorix exardio & Oniche co osita gemma; Vnguis humani carnibus impoliti speciem gerit inversia Generosiores radices a quadam nigricante basi, onychas primum repraestatant; hinc subrubente Praecinguntur Mna , a qua in gyri modum alba

ambiuntur linea; tum ampliore intercapedine in ampliorem meant circulum: postremo omnibus iis Zonis, altera quaedam substernitur basis. Mais snse apud Graecos haec gemma authoritatis. Ρ licrates Samiorum TyrUnus tanti aestimavit, ut, ςum faventi perpetuo fortunae, iratam subjungere vellet; annulum, in quo ille, in mare ari Cerit. Ovehites Gloriae , in Τemplo trium Resum palmo est larior. gricola. Rus venae lacteae ita discurrunt, ut duorum juvenum exprimant capita nigrae, ut & sereentem, qui ex fronte superioris capitis, in inserioris descendat frontem,oc caput thyopis, cui barba nigra. Id vero super mandibulam candidi locatum est capitis. Duo Onyches sub mensa confiicati, adeo via qescunt, manus ut serre nequeant.

168쪽

DE IASPIDE, NE PHRI-tico, & Achate. I p. semori alligatus uteri Sc sanguinis stu.

xum, nullo qui sivitur remedio, sistit; haemoris ragiam autem Narium a collo ruspensus. Se n π.LS uom. siem. Naturai. Super os stomachi adstrictus, per diem ad noctem ab Dilepticis Portatus, si subsequatur sudor a paroxismo liberat ; sin minus concidit aeger. Bacrius de gem=-.ranius testatur undecim unciarum a se visum, formatamque inde effigiem Neronis thorocatam. P-- . 37, eap. Reperitur in Silice coe-rulei coloris. qui ci pedes novem durare selen re inde vicissim saxum sequitur , arenarium fusicum, longum circiter duodecim pedes ,jaspidis expers. .Agricola I.6, defossit. Ex Thareia Iudai auctoritate, quaedam peregrinae ejus:species in ventae sunt. Homo in quodam conspeαus, huic scutum in collo, cuspis in manu, serpens sub pedibus t ei contra omnes inimicos virtus. Homo ciun fasciculo in collo in altero; cujus virtus omnes discemendi morbos ac sanguinem restrinis gendi. Lemmus de gemmis Biblicis. Galenum in diis gito festasse fama est. Invenit & cruce signatus viridis, ne quis submergatur efficax. Acr Iaiaspidem Nephritum resertur ; cui natale Hispania nova solum. Semnere.l.7 Inst.LPinguis ei superficies semper, & oleo videtur illita. variis formis effigiatum gestant Hispani. Stupendas ejus vires multa comprobant. Hanter. de Nephratide l. I, e. 27. Calculos collo appensus ita comminuit, ut per utrumque etiam oculum re totum habitum corporis quaerant sibi exitum. Testis Lipsensis quidam Mercator, cui accidere talia, ita ut, ob salsedinem Sc acrimo tam sabuli, uterque rubuerit oculus. Destillationes a capite ad thoracem descendentes abiumere, ejus, dem

169쪽

rs 4 ADMIRANDA 'dem dicet uxor. Cum enim per trium septima narum gestasset spacium, liberata est; a Medicis non poterat. Urinam suppressam provocare, ibidem habetur. Singulare vero hoc, quod aliquandi ii gestatus , ingentem excitet pruritum: Cessat tamen bidui aut tridui spatio , redit apelicatus. Subculaneos etiam parit cuniculos ; qm si rumpantur , haud exiguam produnt arenularum c piam. Reparatur singulari ac secreto artificio, Scpraeparati drachma una & semis, pro dosi , cum aqua petroselini & juniperi exhibetur. At nocet,

saburra si ventriculum onustum invenerit. Ambigit Libaυ. I SIM. art. c0mic. l. I, cap. Iq. Vi propria an aliena ea faciat. Evenit interdum verba

ejus 3 naturam stimulatam vel sola persuasione fr-que fiducia de aliqua re concepta id peragere, quod' sobjecto, primum motum danti phantasia , adscribi imSed nec in omnibus par est efficacia, uti nec par assensin desque, nise velis dicere, non tantum patientem debere esse eatenissum , sed o talem dispositionem habere , ut lapidi, vim admittere queat. Et certh lapidem Ne-pnriticum in multis inessicacem gereatu deprenensium est. Ochates ex Siciliae fluvio ejusdem nominis nomen invenit. In illo ita discurrunt venae & maculae , ut modo palumbum exprimat, modo cornu, modo arbusculam unam, duas, pluresve ut nemus appareat. Vidit Camillus Pisauriensis quondam,in quo in planicie quasi septem

arbores. In Pyrrhi Restis Achate novem Musae 1 natura erant cum Apolline,& Musis sua insignia. Illa quae unius coloris est , in olla plena olei cocto cum pigmentis , & intra duas noras subservefacta , unum colorem ex omnibus facit minit. Datechamp. in Plin. l. 37. . uricolat. 6s u. Plinius

170쪽

Sandastro, Chryselito, & aliis nonnullis. R imu est coloris egregie rubentis. Tanta

interdum eius magnitudo, ut ex eo vas' sextarium fere capietia fiant. carchedontias sic dictus quod apud Garamantas dc Nasamonas in Syrtibus inventus Carthaginem deferebatur ;lias Granatus. Illis signantibus quamvis in opa co ceras liquescere Achelaus autor est. Non comburitur etiam igne. Sandastro rufus in a reo color, intus fulgent aureae guttae, velut intranslucido stellantes, quae quo plures fuerunt, eo preciosior est gemma. Quoniam autem sero stellarum hyadum 'dc numero dispositionestellatur, OD id Chaldaris in ceremoniis habita- ά r solum stellarum differt pluralitate. Minus scripsit Hispanicum duodecim I se visum pondo. Vidit ex metallis Germanias erratam inrisola glebam , quae ex Chryselitis amplius sexaginta

constabat, quadratae figurae omnibus. Μaxima Iata erat unciam unam, longo digitos duos; poliri proliter molliciem non poterant. os k- plenis cliebus calorem tenet excalefacta igni, nigra ac ponderosa distinguentibus eam venis rubentibus. nigrais , sed illisa aeris tinnitum reddit,Tragoedis, ut suadent,gestanda. careelares Corsicae lapis est, mirabilis,si vera traduntur, impositam manum veluti gummi retinens. Gasidanem Medi mittunt, na1citur in Amhelis. Concipese dicitur , & intra se partum fateri concussa ; concipere autem trimestri spa-

SEARCH

MENU NAVIGATION