장음표시 사용
381쪽
368 ADMIRANDA ne maleficio. Τanta autem eorum ibi multitudo, ut nullum movere queas lapidem , sub quo non offendantur. Sca . Exer. . 89. In libris etiam nascuntur sine cauda. In orbem adeo gyrantur celeriter, ut quasi circino perinde circumaoivideantur. Exer. I96. In regione Acridophagis, adjacente, tanPillorum ex intempestiva pluvia orta quondam copia, ut incolae ictibus vexati deseruerint eandem. Diodor Sicul. l. 3. e. 3. Fartum a Scorpionibus devorari, unum solertissimum relinqui, tradente Pli=iis quidam afferunt, qui se ipsius matris imponendo clunibu . , rea cauda re morsu liber sit, reliquorum mortis vindex. Plin. l. m. c. 2S. At contrarium sentit
l. s. e. 26. Ictus illius pestiferus maxime est, in sicciori praesertim regione, & sub cane. Inflammari primo incipit locus, & indurescit,rubetque intensius. aestuat modo, modo occupatur frigo. re, consequitur sudor. horroris sensus & tremor, externae partes frigescitiat, extolluntur inguina, per sedem status exeunt, capilli eriguntur, pallor decolorat membra. cardan. l. I. de υ .nen. e. 23. Remedia varia inventa sunt. Africanis dormituris pedes 8clectos illinebant allio,
- ut Strabo asserit; & Alexandrinus Ioviano Pontaria aurore , quendam ebibito thure contrito, in quo caelatum fuit Scorpii sigilum,statim sanatum esse testatur. Amittit etiam virus illius aculeus,si lapidem tetigerit. Iacob Hosteram I. I. c. I. de morbo internis, ex frequenti herbae brasilicae doratu , natum fuisse cuidam Italo in cerebro scorpionem, scribit. Avicennam vero amicum
habuisse, qui cum vellet, ex putridis lignis scorpiones generaret, ibo relati, addens, ex illis alios genitos fuisse.
382쪽
TEredo in ligno est, ex quo potissimum , illi
cibatum natura tacit. 'ramvis autem in multis nascantur arboribus , quercu &tilia exceptis: sunt tamen re aliae , in quibus non dantur. Tradit enim Theophrastus, & cum eo Plinim, abietem circa germinationes decoristicatam, aquis inoffensam durare. Parvit, inquit Theophrasim hist. e. id apud Phneum . dreaasia,
cum obstrumfaucibus,campus in laeum reduκώυit menim eductis pontibm ex abiete, cum ampliu/ extum sceret aqua , abo super aisu fabricatu, psea extrusis obturamentu, unda erupit, discessique uviversa mat rier , incorrupta comperta, sed sorte casuque innoture. Mincentius ex authore libri de Natura rerum, Pro miraculo ponit, buxum & albam seinam quae durissimae arborum , vermes progignere : Quin nux Euboica nunquam putrescit. In Tylo denique Arabiae insula, materia est in aquis inoffensa
permanens: Ducentos enim demersam annos inis violatam mansisse , annotatum est. Phryges si Rhodagino eredimin, albidos obesosque vermiculos capite nigricante,qui a cariosis promuntur materiis, inter delicias habuisse luxuriam fuisse qui Xylophagia comederit. Indorum Regem, vermem quendam in planta nascentem , secunia dis mensis i ne tostum abhibuisse resert E. Elian. In Insida denique quadam Talacha dicta vermes similes iis,qui in lignis putridis existunt, principibus in mentis gratissimos esse, Iohannes de Mandevilla author est . Tarantula species sunt . aranearum 1 Tarenta urbe. Sine noxa videntur conspectu, at morsu in symptomata inducunt varia. Icti enim a Tarantulis alii, PQ eis
383쪽
3 o ADMIRANDA perpetuo canunt, alii rident, alii plorant, Hii clamitant. Nam atra bile tentatis pro eorum temperamentis, omnia haec adesse conspiciuntur. CAPUΤ. XXIV.
oriatur, generalia naturalis scientiae praecepta explicant. Hinc quia in Guinea m gnae existunt putredines, ob continuas aeris intemperies , vermium haud exigua ibidem invenietur copia. Intemperiem autem humidam dc calidamillis gignenais esse idoneam exinde ostenditur, quod aestivis mensibus , auraque sub- tepida, horti plerumque limacibus , carneS vermibus abundent. Reperiuntur in brutis, plantis, re homine. Anno Is62 nefanda pecori lues fuit, natis circa regionem hepatiS vermibus, ut cornelisia Gemma testatur. Ovium & arietum bisulcis ungulis vermiculus adhaeret, qui nisi in comedendo eximatur , nausea & ventriculi assicit dolore. Mullus piscis ter tantum in vita parit, reli- . quo sterilis tempore. Nam in ejus utero vermi Culi nascuntur, qui semen devorant. Aliis minuti quidam innascuntur, qui partem expellunt. ARTICULUS II.
REperiuntur de in homine vermes. Nam dedatur interdum sussiciens agens Sc illorum intra corpus materia , & multa exempla passim apud autores reperiuntur, quae testantur iam a nobis positum. Anno Is 49 multi in Hunis
garia circa Thaysae fuere numen , in quorum Iutrae
384쪽
Ex A NOVIUM. 371trae 3c Iacertae inventae corporibus. Visus mero rusticus, qui vermem octo pedes longum exinclusit, rictu oris capiteque anati simillimum. l. 3. c. I S. de prog. --m. Lovaniensis puella, te- cornelio Gemma, multa prodigiosa excrevit,inter caetera animal vivum, sesquipedem longum,
pollice crassius anguillae plane simile , nisi quod cauda pilosa fuerit.Ρuella apud Dodonaeum, erucis simillimos ejecit, multipedes,& quidem adhuc vivos. Hinerim l. I. vermem se in cerebro natum vidisse asserit. Bemvenim c. I O . Exemp. med.
denique amicum se habuissemcribit, qui cum dolore capitis acuto, delirio, caluine oculorum, re aliis pravis symptomatibus affligeretur, vermem tandem E dextera nare, palma longiorem ejecit, quo propulso omnis statim cum eo amotus languor. Theophrastus de lumbricis ita siribit his . pluint. l. 9. e. ult. Lumbricus gentium nonnullis natura inesse percipitur. Habent enim eum
quasi ex parte, AEgyptii, Arabes, Armenii, Syri, Cilices; e diverso Thracibus & Phrygibus nullo acto innasci narrant. Inter Graecos Thebanis cilicet versari in Gymnasiis solitis, & ad summa
Baeotis innasci lumbricum novimus. Atheniensibus nullo pacto. Admirandus vero ille vermiserat, quem mulier Illirica ejecerat. Erat enim
hitin tangi Visis quatuor cubitorum,latitudinu parva, forte semiung-, exigui, talom albisn- , sub tantia intestinorum nescio quid spolii olubrini pra se ferentu.
Nam hujus eapus verrucosum eras, re actum, ex quo cormia luum procedebas, o quo mag33 ad codam a radiso rastrisivis evadebat. Erat autem vermis lac uis num tantum corp-,divisionesplures habem. Hrius namisque lati lubrica portiuneula semina eueurbita prae ses rebant, quis intra se mhil continebaint , is corporis pia tati compressionem.
385쪽
plantis. Pontis omnibus, ut herbis, fruticibus, arboribus sui sunt vermes. Exitiosus qui in radicibus. Arbor enim quantacunque sit, & ssoreat, exarescit, ut testatur . M--- L6. de Insectis e. Suntque fidi testes , qui in radicibus
quercuum, vermem adeo veneficum innasci credunt, ut calcatuo istum plantas pedis excoriet.
Reperiuntur parvi atque candidi in sponsiola Cynosbati, quae quidem foris pilosa & mollis, in
medio autem tam durae ac selidae substantiae, ut vix acuto instrumento pertundi queat. In Albuco gignuntur, qui in aliud animal volatile, floridumque transfigurantur, quod cum herbasorere incipit, erosis statim operculo avolat. Prodiis dit misius L 2 o. e. 6. quosdam putare , quod Ο-cimum commanducatum,& in Sole positum,vermes adferat. Si nucum juglandium cortices viridis contuseris, & in aquam immiseris , deinde terra madefeceris,aut consperseris, nascetur verismium copia,utilis admodum piscatoribus. carol. Stephan. griculi. l. 3. c. 3q. Quemque autem vermem n sua natum arbore,in aliam transatum non vivere scribit Timphrastvi c. de caussis ρμα Narrat etiam Dachin s Fortius se vidisse, qui exaVellana, quae vermem continebat, amrmabant serpentem magnitudine & forma educatum. Nam nuce usque ad vermem divisa , eoque illae- .se, nucem in lacte condebant, & vas Soli exponebant , sed ita ut vermis a Sole haud tangeretur. Ob id, ea parte , qua Sol radiabat, vaS con-t ebant , ita multis diebus alebant. Post lacte addito, rursus exponebant Soli. Lac autem ovillum esse oportet. Referunt etiam vermem , qui in rutae soIiis invenitur, iisdem educatum viginti diebus supervivere. De causis eorum plane replene
386쪽
nibus, ob alimenti coelique temperiem eveniunt, via tiret eum plin minusve alimentum prabetur, aut aer immodice humi seeu'e est,isi etiam cum non te pestive humescit. Sic enim O vermes eiceri,c cercu-ia, pisque innasiuntur, ρο eruea eleerculo eum prius. quam uerint resis σε, dies interim fervidi Meus risu creeri vero eum salsugine aflua dulcedinem ceperier quippe natura ubique animal gignit, modo calor cum humiditate ratione debita coeat. Humiditas enim seu materra subjacet cauri , ad excoctionem conficiendam, quod vel in tritico evenire videmus. Hermes enim ej- radice creantur, cumpo' sementem status Austrini crebro incesserint. Tunc enim radice humescente, em aere e Mo,radiem calidit m putrefaciens animalia procreat. Vermis inde enatus continuo radicem erodit. S1ngulis enim ex eisdem rebus generationem alimentumque
natura prascripserat. iterum genus vermis inguritur, eum humor effundi nequit, conHymsceitate aeris cireumfusi ; tunc enim calor , consecra putredine contrahit. Tunc pabulum idem ei quoque subministratur. Hoc idemo malis re omnimo arboribus evenire videtur , quGox siti vermiculantur. Et denim parum humorist, adque in arbore maneat, piaredinem eonficit, ex qua vermis, contra enim aliment, rapias perat; mno emim succus ad superiora transmittitur,ct quia largior vincit. nec potest putrescere. Huic proximum , quod er vitibus evenit. In his enim austro potisnmum vermes Ues usis citata gignuntur, utpote cum ista humescant, di aersoristi et , tum ii quoque materiemμι congenerem timerodunt. Item earpa in oleis pari ratione creantur , σqua in reli'uis solent coVistere, di cumgerminantcteum foret,vel 9 post florem. Enimvero omnia ex ili causa proveniunt.Sed vitibus hoc potissimum evenat,quia natura praehumidasunt,o humor earum inliam sit atque aquosus. Humor enim, qui talis e i, facilime agitapotest. Nonnunquam τυ omnino nequeunt generari,sed
387쪽
mes binis brachiis 6o cubitorum coerulei ecse; hisque tantae adscribuntur vires, ut Elephantes ad potum venientes , mordicus compre-nensa manu eorum abstrahant. e filianim vero
Vermem Indicum facit septem cubitorum in longitudine, crassitudine tali,ut decem annorum puer vix complecti Possit. Et in superiori oris sede unus dens est, & inferiori alter, ambo quadranguli, fere cubiti longitudinem habent , tam validi, ut quodcunque animal iis comprehenderit facile conterat, Interdum ima in sede stuminis versatur, coeno gaudens & latitans: --ctu vero ad terram procedit, dc in quodcunctue inciderit, corripit. Rus pellis duorum digitorum crassitudine est ἰν modus eum capiendi iste. Hamum robustum ad serream catenam alligant, adjuncto etiam fune ex albo latoque lino. Lanis autem Sc funem & hamum involvunt, ne a verme praemordeatur. Tum agnum aut hoedum
ad illecebram in hamum implicant: deinde in fluvium demittunt. Triginta viri singuli cum jaculo , loro inserto, re ense accincti, & h cornu sudibus instructi bene robustis, si percutere fit necesse, adiunt; hamo dein correptum trahunt ει extractum interficiunt; triginta dies Vpe
sum ad Solem relinquunt, atque ex eo in n lia vasa crassum oleum stillat: singuli vermes quinque olei sextarios reddunt, corPus reliquum inutile. Hujus ea est vis olei, ut sine ullo igne, e jus infusa nemina quemcunque lignorum acervum comburat. 1 Elian. Eodem igne Persarum regem ajunt cepisse hostiu urbes, non extinguiatur, nisi luto copioso& crassis. Μira vero videtur Martii mensis in Germania ratio , qui foetum
388쪽
tantum in laetontibus 8c putidis aquis gignit, qui intestinis similis est , dc Sola arena vescitur. Si nudis pedibus suis aquam illam ingrediatur, ubi genus hoc animalculi in summo aquae detianetur,circulum in cruribus recipit, ad eum usque locum, quo aqua perveneriti card. l. 7. de Paris. 37- CAPUT XXV.
DE VESPIS. V Espaetum maxime generantur, Cum equorum aut boum coria lupinis croduntur dentibus. Aliquando in capite cervi reperiuntur,in naribus nonnunctuam. Hujusmodi au- tem vesparum fabrica mirifice constructa , ad Pierium Maleriantim cum Bellunt esset,ex cujusdam sylvae solitudine allata est, quam hoc pacto deis scripsit. Septem sunt eo amerastomvim orbes , alter super alterum, duo m H το-- intervallo in Osiri,pua..rum, eorumkarumque intersitio distincti, ut unisuique commodum siti viam, ad eundam ct redeundum ad domo MM. Diameter orbium, id quintum usque, duodecim cirriter creorum ; a qunito reliqui fastigiatim
eoarctantur, ut utremus ad quamasenowe digitos porrigatur. Major orbis prin- quidem tabudatum, antiqua arboris ramo appensus erat,erusta superne ad omnes ventorum o pluviarum injurias contemnendas, solidata munitaque. Infra Hexagonales cella confertissima, ita reliqua tabuiata eadem crusta cellisque eisdem fabrefacta, suisque eolumeli is singulas entata. Esuperioribus vero stationibus bestiola omnes advolaverant ; medias concamerationes innumerabilis multitudo implevera a follicias quodam tenus Orpro teg-ento uniuscujusq; loeuli superinducto, quorum aliquot eumsustulissem, -- verti vestra ea tibin ad imum redactis, domos eas ominnes complevisse. Aua vero inisserioribus erant tabul tis, tamquam Embua videbantur vermiculorum instar
imperfecta, ipsa quoque eo tegumento, tanquam uis na cochlea, sed admodum tenui pramunita, in benignio-
389쪽
ADMIRANDA rem verri temporu horam asservabantur οῦ ρι- tamen omneas 'indem gravis hyemsfiat,ibidem extincta sunt; neque tamen computruit auisquam , o tot jam annos
eadem forma statuque stectantur: Vivacissimae sunt. Nam & alvi a pectore separati diu vivunt, & aculeo nonnunquam post inediam re horam pungunt tangentem. Vespam si quis cruribus arripiat, bombumque edere siverit, non eas, quae a culeum habent, sed quae carent, advolare, Iat ras auxilium,ab Aristotele docetur. Si ante Ο - bris apparuerint finem , hyemis praesagiunt longitudine;si ante vespertinum vergiliaru exortum Iubeerraneos specus glomeratim ingrediantur,idem significant. Examen vesparum natura calamitosum auspicium facere probatum est, quod timio placuisse videtur , cum Capuae ingens in forum advolasset, & in Μartis consedisset sede. Collectae enim cum cura & igne crematae sunt.
Hinc decemviri libros adire jussi, dc novendin Ie sacrum factum, & supplicario indicta , atque urbs lustrata est. Si quis aqua destillationas,
vel decoctionis, crabronum aut vesparum cutem alicujus attigerit, sic intumescet locus, ut hydropis aut veneni, magnaeve alicujus aegritudGnis suspicionem ingerat,sed absque dolore. Remedium est theriaca pota,vel loco illita, ex M etalia Memori cent. 7.
390쪽
ad Classem VIII. In qua Osidreae Libris Medici Clariss Observatio Bombucum, historia singularis; e no IJ 99. .enburgi
CVm dissicile sit singulorum auctorum senistentias & experimenta ad amussim explicare, quaeque illi diversis temporibus, aut locis observavere, ad unam historiam revocare , proque hujus fide damnare vel astruere, quod quisque verum usu & notatione rerum deprehenderit e ubi sorsan eveniet, ut nec Plinius, nec Pausanias, nec caeteri, qui videntur secus ac a nobis cognitum est, commentati esse,repudiandi existimentur: adjiciam specialem historiam hombycum domesticorum, quam anno salutis reparatae I 99 Rotemburni ad Tubarim ipse ex diligenti istorum cura dia attentione ad naturam re opera consignavi, velutique in diarium conjeci. Si quid viversi in India, Graecia , Italia, &alibi aliis temporibus, ministerio , educatione,
consuetudine, M caeteris,perspectum est .' quanquam natura dicatur semper agere eodem modo, nec nisi accidentibus variare t id quoque conferent, qui notaverint, ut sic ex multorum experientia naturae historia accipiat incrementum Scabsolvatur.
Circa vigesimum quintum Aprilis ova bombycum in charta simplici superiore anno procreata, di per hyemem in tepidario cubiculi servata exponebam Solis radiis per fenestrales orbes incidentibus. Quae plumbea seu nigra erant, non quidem omnia uno die in eruculam abibant, sed tamen ante finem ejus mensis cuncta, sub auroram potissimum vermibus erumpentibus , prout