장음표시 사용
391쪽
3 8 ADMIRANDA quisque persectionem suam erat consecutus . relicta vacua testa, seu putamine coloris albi, in latere orbiculo ero , qua in parte extremitates nonnihil nigrescebant,propter terminum rodendo acceptum. Punicea, & citrea , sive pura, sive
nigro puncto discreta, nihil edebant, suod vel intacta fuerant masculo semine, vel principium
in eis suffocatum. Hae eruculae intra ovum nam ciscuntur suam speciem,& in circulum convolutae jacent,unde exesa testa primum nigrum sple-densque caput exerunt,postea tractim prorepunt
'sculo, & pedicellis nitu suo , & in pavimentum
impactione, adminiculum praebentibus. Statim tunc notavi filamenta ab osculis dependere, e que tenuissima ut vix conspicias, nisi obvertas luci. His seselibrant, pencientque 1 foliis, aut etiam sicubi delapsae ex altiore loco eum repetunt, vel experiendi gratia suspenduntur, multia
plici flexu involvunt, atque Ita sursum Contendunt, more vulgarium erucarum arborum folia& stores. depascentium. Vermiculus niger est &pilosus cum albo circulo in conflato pectoris &cranii, & alio in ea regione , qua venter contingit pectusculum , eique cohaeret, qui tamen ob pilositatem non est admodum consp1cuus in prima aetate. In fine dorsi, ubi est alvi exitus,pinna quaedam parva prominet: Et plane caetera inmaeadem est cum bombycum specie, msi quod hi suties & nigredo per aliquot pellis mutationeSin glabritiem splendentem, albedinemque trans migrent, re ex parvula bestiola fiat vermis medium digitum viri mediocris tribus articulis junctis longus, crassus fere auricularem,quanquam non omnium eadem sit magnitudo. InvenIas aliquas eruculas cum caudae plectro triplici, aut duplici,ita ut majus surrigatur ex circulo ultimo dorfir minora ex subjecta statim lorica caudae. Vnum vidi majus hinc inde binis stipatum minoribus, in quorum loco alias duntaxat sent protu-verantia puncta.Progressio erucarum est ut bombycum.
392쪽
bycum. Nam caudet fulcra pavimento infigunt, di postea tractim per circulos sese promovent. sublatis primo partibus, inter caudam & pedes posteriores : postea his fixis interstitio inter moctus Sc pedes, donec ad pectus ipsum& pedes
anteriores sit Urventum,quibus haerentibus cauis da vicissim tollitur de fulcitur gressus. Nam motus animalium fit aliquo quiescente & stabilimentum praebente. Natis statim praebui tenera mori folia, in quae transtuli eas cultello levi, vel etiam sivi per se irrepere in solia, cum quibus eas cistellae ligneae demandavi, invadunt autem folia ab extremitatibus & planitie superius inserius. Non enim impediunt rostri appendices. Ita pascebantur ab ultimo Aprilis, re circiter,usque ad octavum ΜMi,quo animadverti primam senectam positam , qtiae erat oscillum nigerrimum splendens, cum exili nigra pelle. Solent autem aliquanto ante quasi cunctari, & dormire somnum renovatorium , si quidem somnus est appel-Iandus. Abjecta senecta , statim apparent grandiores, leviores ,& nigredine dilutiore. Nam
Corneum capitis tegumentum, quod subnascitur veteri,secundum proportionem majus est. Detracta eelle etiam intumescit reliquum comus,quasi prius incrementum prohibuerit angustia corv. Idem tegumentum seu Cranium Capitis cum reincens est, albicat, postea cum firmatur , itidem eis vadit nigrum, donec plures procedant mutationes. Sicut autem ante positionem teberidis abstinent esca , ita&post aliquantulum ouasi pigrescere videntur : nam tenerius est instrumentum quam ut carpere folia possit. Dum percursitant folia, non raro altera alteram transit,idque
patitur ea placide nisi nimis offendatur. Tunc enim sublato pectusculo capita concutiunt hinc inde molitantes, idque etiam hombyces faciunt. Semel atque iterum tunc praebetur pabulum, re angusto in loco degit multitudo . Cum satis comederunt, ad dormiendum inducuntur. Tunc
393쪽
3go ADMIRANDA videas eas instar statuarum , aut eorum qui Cato-ehe laborant, pectusculis sublatis cum osculo in
foliis quasi obriguisse. sed si pabulum novum
injeceris, statim excitantur & comedunt rurium. Olfactu videntur folia deprehendere nova. Nam etiam nondum tangentia erectione corporis affectant. Fieri tamen idem etiam alteratione quadam qualitatis tactilis pures. Excrementum
alvi tunc exile est,& nigrum instar pulveris pyrii. Decimo sexto Maji aliquae secundo mutarunt pellem, aliquae quieverunt sequentibus di
Dus exuerunt membranas. Rumpuntur eae in caritis confinio, haerentesque foliis manent,erucu- is per circulos ordina motos sese cxPedientibus. oscillum etiam non statim cadit, sed pendet aliquanto spacio ab ore novo. Tunc color niger ili gryseum mutatur. & eruere grandescunt magis.Pectus tamen album coninspicitur,plenumque succi adeo, ut pellucere Credas. Quoniam autem non uno die omnes mutant corium, si placet, potes pares ab imparibus segregate. Sed ego una reliqui, tantumque recenistibus iuppeditavi novam escam, caeteris in vete ramentis adhuc conniventibus , & metamorpho- sin expectantibus. Non enim tunc potes stabulum expurgare, sed differendum negotium est, donec evigilarint, εc possint in folia pellici nova. Tertia mutatio incepit: Maji,quo dormierunt multae , aliquae etiam pellem devolverunt. Ea non amplius tam nigra erat, sed albedinem prae se ferebat cum oscillo, ipsique vermes exibant candidiores, relicta seneaa , cominata magis quidem ea, quae non adhaerebat foliis per filamenta, minus autem ea quae aflixa erat. Nam haec in longum porrigebatur trianguli specie , ratione altitudinis. Etenim deorsum accu-
tum surgit h medio, quod quidem ego fieri puro per caudae apicem ea traductum,& elevanistem corium. Extremitas posterior hujus leberidis est instar caudae piscium bifidae. Pascebantur
394쪽
s x A N G V I V M. 382 erucae liberatae rursum , usque ad 2s, quo somnum renovantem animadverti, dc aliquas etiam eodem die novas: sed a 6 dormiebant plures, ain liquae etiam a7,paucar 28 3c 2o,ita ut jam majus e 11et discrimen. Quae tamen dormiebant 27,ea sequente mutabantur, & ad pabulum post cumctationem aliquam redibant. Hac quarta mutatione ex erucis facti sunt bombyces glabri & albi, cum maculis tamen plumbeis, α oscillo albi cornu instar. Hic est mensis primus vitae, & prima aetas. Sed cum in tertia re quarta renovatione Cuticulae omnia sint notatu faciliora , pateantque liquidius, uti observavi, accuratius paulo describῆ. Erucae teristice dc quartae mutationi vicinae, pellem habent subsquallidam aspectu, & rigidiorem quam ver mis incrementum ferat. Itaque subtus nascente cuticula molli abscedit paulatim quia cohaerent nerveis quibusdam vinculis in utroque latere, qua sunt punctorum vestigia, haecque non facile distrahuntur,major nisus est in exeundo , SCquies fere biduana. Cum itaque foras contendui, vetus oscillum corneu sΗaratur a subnato novo ;vermis ipse, siquidem amxa folio leberis est, pedes dc crustula convellit,modo contrahens modo remittens, donec ex ocreis vetustis eos miroerit. Interim & cutis laterum corrugatur, corpo
re per squamas diviso in se contracto iterumque extenso. Sic toto corpore laxantur exuviae. Mox in anterius sese promovet vermis, & lateralia vincula paulatim ducit, promotis ordine squamis inis iterumque reconditis, ut sere initio dubites .eetris an .m ω eXiturus sit vermis. Sed tamen isto modo vincula abrumpuntur. Primum juxta Pectoris confinia observatur promotio. Ibi enim puncta secedunt, re duo in verme, duo in lebeis ride apparent. . Dum porro squamae trahuntur, quasi linea violacea exesit in latere utroque senectae, tum ob puncta , tum vincula intus applicata lateribus. Interim cauda rugatur, pedes R et exinani-ν δ
395쪽
382 AD MIRANO A exinariuntur, prorepitque octava, horae parte vermis novus, vetus oscillum ori praefixum hahens, ut mulus capistrum. Videas m extremitate caudae etiam chordam albam trahi, qua pellis dorse cohaesit. Facilius enituntur efixi . loluti vero miris modis sese convolvunt in dorsiim , latera, ventrem,donec tandem expediantur. Et horum leberis in globum fere coacta est , illorum
vero extenta. Si duo extrema imguibus prehendas, re diducas, justam longitudinem recuperes, cum vestigiis pedum omnium , dc squamarum. Nihil enim deest praeter oscillum. Longe autem candidior quartae mutationis cutis est quam te tiae, re Cranium.Vermes ipsi,jam bombyces sit, modo recte dc siaulo sint curati & enutriti, pingues candidiq; quanalia alii aliis minus, adeo ut videantur nonnulli subflavi esse, alii ad plumbeunon nihil accedere, Pedes & ora initio 1hnt mollia.Itaque & tactu soliorum 8c comestu aliquantulum abstinent, haerent eis pertinaciter,& Ca dae quidem adminicula possunt retrahi 3c explicari, pedes autem posteriores obtusiores cram resque tribus quan articulis constantes in medio nigrum punctum habent, quem ego puto esse prehensionis instrumentum, quod queat pro a bitrio, ut ungues fellum,promi & recondi, te riores non tantum gradiendo inserviunt, sed Scprensando solia, trajiciendo corpus , di buendo fila dc aliis usibus. Partes secundum longitudinem a capite ad caudam in dorso sunt caput. gibbus seu tuber pectoris rugosum, octo semicirculares squamae de tripartita cauda. Tuber
pectoris in capitis confinio aliquibus albet, aliquibus distinctum est maculis duabus lividis, quas dividit linea flava,quaeque diversis diversiis mode sese habent. Nam color aliis remissus, dilutusque re fere evanidus est, aliis intensior Qua vero sese attollit ille gibbus , suatuor nodi conspiciuntur , quibus assistens cutis, rugosae
ficitur. Sequuntur semicirculi; Hi junguntur
396쪽
Rκ AN VIVM. 383 membrana tenuissima, tanquam linea viridante ex coeruleo. Ipsae vero squamae albent, quamquam in nonnullis aliquid plumbei subluceati de cum jam maturi sunt bombyces serificio, spicei evadunt. Sinoae etiam in utroque latere insigniuntur puncto , quem ambit Camulus parvus. Dixi ibi vincula esse, id quod etiam apparet in chrysalide. Deinde squama octava , aut duobus punctis lividis distincta est, aut semicirculis luis nariS, quasi duas lunulas se mutuo respicientes Cornibus inscripsisse. Veruntamen non sunt pares in omnibus. Nam alicubi magis sunt conlpiacui, alicubi evanrdi, subtiliores, tenui eS, magis plumbei, magis albentes &c. Hinc bini circuli leves, post quos qui sequitur, duos nodos habet, usque ad eum qui podici imminet,& apiacem seu cuspidem surrigit. In majoribus observantur protuberantiae in squamis singulis, sed
tamen nae sunt eminentiores in tertiis. Cranium
ipsum corneum quidem est, sed divisum quasi in tres partes, dextram scit. & sinistram, quas putes oculorum notas esse. 8c deinde oris compagem , quae iterum in appendices , dc maxillas suas , in quibus serratae dentium figurae , disti guuntur.Per totam dorsi longitudinem gula protenditur usque ad fulcra caudae, super 'uibus inter ultimam squamam est exitus alvi. Conspiciuntur etiam in dorsis usque ad plectrum Caudae, quidam nervi continua diastole re systole mobiles,quo pacto moveri cor bc arteriae solent. Et hi nervi ex albedine flavent, cumque distrahuntur, viridem gulam, seu intestinum detegunt. Cohaerent plectro , tanquam ibi esset respiratio- .nis quidam exitus, quanquam non respirent. Sed vitae sedem ibi esse non eu: dubium , licet deprehenderim in nymphis partem quandam rubeam, ut infra docebo, palpitantem per se solam instar cordis. Cum resecatur istud plectrum, exit humor liquidus subflavus, & vermes ipsi non quidem moriuntur, sed tamen moventur vehemen-
397쪽
384 ADMIRANDAtius, seseque convolvunt,& reflectunt ut judices
dolorem exoriri acerbum , nerveo principio laeso. Stercora cibum reserunt, suntque sicca sexangulat, oblonga, quasi stellata, unde intestini vel alvi dispositionem quis colligere possit. Virent Cuidem ex esca, sed tamen quia stipantur dense, Cc exucca sunt, nigra apearent, sicut plus viri. descunt humidiora. Foeminas h maribus distinguere hic jam queas si attentus sis. Evenit enim in his, quod de aliis steminis scripsit Philo Phus, ut scilicet sint majores & pinguiores , humidiores, molliores, candidioresque majoribus qui sunt austeriores , maculis lividiores , tenuio resque. Si digitis attrectes , omnes frigere animadvertas. ope sese erigere sblent in pedes posteriores,dc idquam statuae sic manere.Cum vesci volunt, foliorum margines,& venaS protuberantes invadunt, contra ac erucar. Puto obstare ap- Pendices oris,praestat tamen aliquid adjumentipedum anteriorum in tenendo cibum ossicium. Exedunt autem folia circulariter seu in orbem, ut lacuna maneat rotundi ambitus. Pasti secedunt,& conjuncti multi quin cumulo quiescunt, delectati puto mutua calefactione dc tepore , ut dormientes a mutaturis pellem discemas, obseris Vanda erit nervorum in dorso systole & diastole. Nam in dormientibus par est vigilantibus motio, at in exuvias posituris tardior obscuriorque, ut intelligas tunc potius aegrotare. Deinde dorismientesos habent simplex , sed senectam abjecturae praeserunt ossillum. Verum hoc non in bombycibus sed erucis adhuc locum habet. quidam jam quater renovati circa caput polluuntur fustedine, & tamen pergunt vescendo. Quidam non proficiunt admodum incremento, sed parvi
Dictum superius est a Maji as quartam mutationem inpelle usque ad 29 ejusdem in diversis factam esse. Ab hoc itaque tempore usque ad septimum Iunii, deinceps per octavum, no
398쪽
Ε κ A N G V I V Μ. 3sqnum, decimum, undecimum,studiose assectarunt pastum, itaque pingues, re grandes evaserunt, fuitque ter die oc ultimis diebus quater, vel saepius praebendus cibus. Nam cum ierificio & maturitati sunt vicini,vorant contentius, invadentes folia cupidissime atque & nervos obsumentes. Notabis auteri circiter tredecim dierum spa-cium intercessisse inter renovationem quartam,re 1 cibo abstinentiam seu sericii meditationem. Respondent enim sibi tempora 1 as Μaji ad rIunii,a 26 ad 8, 1 27 ad 9, a 28 ad Io,1 29 ad 1 r,
quo ultimam inclusa, excepto uno parvo masculo, qui diutius perseveravit in pascendo. Iam circa ultimos dies plerique incipiunt spiceum colorem adipisti, qui a posteriore parte incipit evidentius apparere,hincque ad gibbum pectoris ampliari 3c progredi,quamquam aliqui magis&fere toti flavent,aliqui albi misto caeruleo manet. Cum fata instant secedunt ad latera capsulae, nec adoriuntur folia ore,quanquam perreptent.ΝΟΠ-
nulli ad angulos fila figunt, quasi jam exorsuri vestibulum: alii repunt per extremitates , dc hinc inde speculantur. inquiruntque aptum latitandi locum. Inclusi plerosque cucullis Chartaceis, quos alicubi commode uisposui re affixi, in quibus rodendo , vellicandonve parietes, ali quantum strepunt, sed postea alvi sicco 3c humido excremento nam tunc duplex emittunt projecto,ex posterioribus parietibus chartae affigunt ea tenacitate, ut glutine firmatam putes. Postea triduo continuo occupati solliculum peris texunt, quo absoluto, quintam ponunt pellem Cum capite dc cauda,transformanturque in nym-sham. Ali' uos non inclusi chartis , sed in capsua lignin dispositis ramusculis fici sibi locum nidi eligere , ubi observes potissimum sequi angulos, & Iatebras, & plerumque multi eodem in Ioco bombycia faciunt, si fieri id possit, alii statuentes ea in rectum, alii in obliquum; alii in latum. Si locus est angustior, comprimitur a Ia-
399쪽
386 ADMIRANDA tere solliculus, nec plane ovalem tumorem retinet ; est alius alio longior, amplior, densior, pro magnitudine & firmitate bombycis. Discrepant
etiam colore.Sunt enim aurei, argentei, Citrintq;& hi duplices. Hida enim virorem referunt,qmdam plus ad citrinum declinant, quanquam hi omnes ab aliis soleant virides appellari. omnium Prodromus, quantum ego observavi, albet, praeter paucos,qui stuppam subcitrinam praemi tunt. Aurei aliqui etiam internam tunicam habet albam , nec est stabilis color citrinus. Nam Cum explicantur ex aqua folliculi,candidum fit filum, in lixivio flavescit &c. Sed operae precium est contemplari serici materiam,& quid fit id, quod tanta longitudine continuum praebet filum. Cum itaque grandem vermem vagabundum conspicerem, funiculum collo injeci, & ad sectionem protraxi. Vixit pertinaciter etiam coarisciata gula, exquisite senui. Nam ad singulas incisiones dorsi, etiam vix applicato cultello, violenter se convolvit,quasi ore & anterioribus pedibus sibi opem laturus. Divisa cute conspexi longum intestinum quale est lupi piscis, anteriore parte tumidum re capax, posteriore arctius. Et intestino nervi seu arteriae pulsatiles cum continua systole dc diastole incumbebant,de desinebant in plectro caudae. Hoc rectis,non tantum humor flavus perspicuus erumpebat, sed Sccaeita nervorum;in motu inde sese exerebant, Magitatio fiebat languidior. Habet autem intestinum duplicem tunicam,unam externam crassam,
alteram internam tenuissimam. Crassa sentit accurate, estque juxta gulam visciditate multa obis ductum, quae postea ni materia alarum, & pilositatis in ne clari, sicut humiditas excrementitia externa in aureliae putamen cogitur. Crassa tunica pertusa, exit intestinum,adhuc involutum
tenui dc multum cibi hesterni e foliis viridibus Continet. Videre vero etiam est ex pelle secta,recrassa turica intestini effundi liquorem sat copiosum
400쪽
Ex AN VIV Μ. 387luosum de transparentem , quem ego puto pro anguine esse,& mutari coctione in serici materiam, membraque bestiolae. Capite praesecto ex- tumescit initium gulae,& plane exhibet obtusum 'mphae caput. Exemplo intestino cum Contentis fecibus in abdomine conspiciutur specie lumbricorum concretiones quaedam lentae &gluAriosae,aliae flavae,aliae albae,& duae quide magnae, Caeterae parvae, tam similes lumbricis ut nihil desit, nisi pellis & vita. Vtrinsue desinunt in acuismen acutum. Situm autem in ventre talem habent, ut uterque apex versus sit ad caudam, coriapus vero reductum & geminatum. Dicas penissum esse complicatum. Si exordium filationis est ab apicibus, necesse est, ut ad os a cauda revo- Centur. Existimo parvas & albentes portiones imbecillius sericum stuppamque praebere, magnas vero firmius. Exemi hos lumbricos, vidique in charta statim exiccari, & fragilem duritiem induere, Perinde ut bubulum gluten solet, ut tendines animalium, & intestina. Homoge. neum totum est,& pellucidum corpus hujus materiae , quam nullus hominum queat in tam tenuia subtiliaque fila diducere , sed bombycibus
hic labor est, ut araneis sua tela, relinquendus &solis dicandus. Corium exterius foris quidem albedinem plumbeo colore mistam habebat , sed intus subducitur cuticula partim livida, partim aurea splendente, ut in halem. Circa ventrem, uis hi disponebatur materia serici, sat crassa substantia erat nerveis constans duciibus, 3c textura Continente pinguedinem albam nerveis tunicis implicatam, talis postea etiam conspicitur in
nymphis re ne datis, estque in his vulva & genitale membrum. Sub illa substantia plumbeae sunt propagines in pedes dimissae, tanquam tenis dines, aut chordae. Pellis haec manente matrice, dc genitali membro , intra bombycium exuitur cum omnibus prominentibus membris: ita