장음표시 사용
401쪽
388 ADMIRANDAmant ex bombyce praeter alvum cum intestino, re in his existentibus nervosis partibus. Humor
autem in intestino & genitalibus subsistit sat
multus. Vnde postea & seminis materia, &ex- Crementitia proluvies alvi .Verumtame qui in intestino est humor, crudus adhuc est,& partim vi et partim flavet, erassus quadatenus, quadamte, nus aquosus.Si quis pinguedinem a nerveis tunicis genitalium separet,ia chartae illinat,cu reficiscata est, sebaceam friabilemque inveniet. Putes conferendam esse cum lactibus piscium.Ρatet e
go in bombyce foris quidem haec membra esse,
pedes triplices,squamosam ventris coarticulati nem, Pe us, caput, OS, anum, pellem, caudam, plectrum: intus autem intestinum, vitales arte rias, vel si mavis, nervos, carnem albam pectoris, genitalia, inter qua & intestinum continetur, serici materia , & praetera panniculos membranasque nerveas, quibus continentur membra.
Cor habeant, nec ne, alius investiget. Necesse tamen est aliquod tale principium esse, idque non in capite, nec alibi praeterquam in confinio pectoris, unde vis vitalis per totum distribuitur.& maxime tamen elucet motu nervorum,vel arteriarum I uti libet appellare) in dorso ventris, non pectoris , usque ad plectrum caudae. De nymphis & necydalis posterius dicam. Nunc de
praxi serici ducendi , quae observaverim addam. Cum abstinent pabulo,&,ut dictum est,iocum solliculi construendi explorant,circa alvi exitum
plerumq; maculam virentem aut lividam habet, Caetero corpore albo, cum virore, vel livore vel spiceo. Vidi tunc etiam crebro consistere inter vagandum, & ore veluti hiscere , sicut ruminantes vaccae, cum eae ingluviae revocant cibos ad masticandum. Consentaneum est bombyces tunc conari materiam serici ad os convertere, & protrahere. Si includas cucullo chartaceo . rosionis sonus subinde per integrum diem auditur,&tunc in conum cuculi demittitur excrementum primo sicis
402쪽
ΕM ANGUIUM. 38 sino siccum , pitula nigrae viridis aut luteae sorma. Penultima pitula plaerumque viret, ultima lutea est,& samosa. Numerus pitularum pro eXCrementi copia est.Nam deprehendi in una charta modo duas pitulas, modo plures, usque ad Iadiversicolores, utpote nigras, virides , flavas, easque non stellatas, sed rotundas. Cum ultima pitula lutea exit aquositas item diversicolor &consistentia dispari. Alicubi enim crassior est, alicubi dilutior, habens aliquid punicei & stavedinis, virorisque. Saniem tamen quandam clicas subcruentam vel fuscam, qualis apparet in charta pura, ubi tamen interdum notes etiam viriditatem pollutam flavedine , interdum quid cre- taceum. In vitro lixivii faciem exhibet. Ne vero dubites, ore an alvo reddatur, scito, ore tantum expediri sericu ,alvo excrementa,quanquam etiam ex ore emittant humorem tum morbidi, tu
stragulati aut compressi.Deyrehendi autem bombycem liberum e posterioribus utrumq; CXcrementum reddentem. Ab aliquibus multus liquor excernitur, 1 nonnullis paucus. Qui multum va-Cuantur, videntur debiliores esse,& minus serici
collegisse. Nam plerique parva bombycia te-Nunt, non tamen omnes. Quali stricum sit futurum colore, ambiguum est. Nam contemplati
ne c pitis, tergi, ventris, pedum , facta, plaerunque sum deceptus divinando. Nam non ejusdem coloris sericii ab omnibusducitur, saepequeduppa & postrema tunica albet,medium sericum auia reum est. Putabam spiceos bombyces flavum, albos album reddituros, sed false. Nam album ab utrisque promebatur. Semel atque iterum scopum attigi, & vaticinatus sum , citrinam sae- minam talem edituram filum: quale tamen etiam tractum est ab illo bombyce , cujus venter albo plumbeus erat, macula frontis flava. Vidire foemellam totam albam, album sericum fingere. In parvis angustisque chartis, juxta proportionem tamen vermis, minores fiunt solliculi,
403쪽
sed spissiores & minus stuppae. Notavi tamen in amplioribus etiam parvos solliculos. Qui non incluti libere sibi locum eligunt, in stuppa temeraria multum absumunt filorum. Vnde jactura est in serico. Nam bombycia plerunque sunt minora, & minus dense stipata. Si velis attendere.
Tationem texturae accurate cognoscere in his
potes. Etenim postquam aliquamdiu vagati 1iant, & modo hic , modo ibi exordium operis facere tentaverunt id quod sedulo corporis nisu praestant, dum haerentes pedibus posterioribus, caput & totum pectus surium, deorsim, anis te, retro,& ad latera , varie movent, sicubi sese offerat commodus bombycii affigendi locus, nec visu, sed tactu hoc peragunt. Sunt enim hebetes oculis; tandem stamina producunt, & firmamenta domus, eaque simplicia aut multiplicia,prout stabilimentum requiritur firmum. Si juxta pavimentum id fit, posteriore parte inhaerent nuic, sin in alto,pendent eadem, seu a ramis seu aliun- de. Nam pectus & caput libere vertunt, sique opus est , etiam posteriorum situm mutant. Ita conficitur vestibulum seu prodomus. Iam autem sicca excrementa ab alvo sunt reddita, vestibulo absoluto, ita ut jam vermis securus sit, tutusque ab insidiis externis: stercus ultimum excernit cum liquore, de quo ante. Et hoc saepe polluitur stuppa , per quam tamen defluit ad fundum. Ex.erata alvo, parumper quiescit textor , renudat podicem , quasi laboraret tenasmo. Tunc
revocat veri serici materiam, eamque continuatusque ad extremum halitum , dc bombycii absolutionem. Paulatim tunc stipat fila ex amplo in angustum, ita ut fiat forma ovatis,in cujus Capacitate sese possit vertere. Os , pectus, & anteriores pedes in continuo sunt motu. Posteriora haerent, transeruntur tamen ad aliam plagam, cum ad basin vel apicem sermandum sese accommodant. Qui in imo juxta pavimentum solliculos texunt; videntur Insidere pavimento nudos
404쪽
nudo , sed paulatim sibi subtexunt fila , dc universum solliculum pariter ubivis stipant, praeterq uam in acumine, ad quod in angustiis non poslunt pertingere. Itaque hujus fabrica magis ab initio fingitur, sed basis magis in fine, quanquam nec naec negligatur in exordio. Itaque cum fila explicantur retexendo, apex nudatur
primum, dc relinquitur interna tunica forma digitalis tegumenta. Texunt ita ad diem tertium: Et adhuc potes laborantes videre secundo,si folliculum Soli vel luci obvertas. In cucullis charistaceis basis sursum versa est , apex deorsum : Et rarior illa apparet binis diebus. Tertio demum densatur: & tunc vermis exuit senectam, fitque
nympha, id quod facile potest deprehendi. Nam
cum adhuc texunt, adhaerent, nec percipitur Iapsus brutus. Cum vero nympha evasit, quasi lapillus inclusus esset, moto solliculo,nympha Caindit i Et hic brutus casus durat,usque dum in ne datum mutata fuerit. Tunc enim expletur capacitas iterum,& necydalus haeret soli1culo exitum quaerens. Vnus autem vermis sub mea cura unum solliculum texuit, cujus prodomus in inclusis chartae, si lida tunica est, in liberis variis modis ultrocitroque dispositis &diductis co stat filis. Alii vero animadverterunt in uno solliculo etiam duos, quin & tres inclusos fuisse.Ve--rumtamen cum angustior futurus esset locus, se- mis ille solliculus communis tribus est , dc in eo inuonti bombyces coarctati, adeo ut speciem trium digitorum conjunctorum retulerint. Liberati postea singuli aliquid pensi , parum tamen denuo edidere. Notandum est, animadversum esse , suosdam hombyces in charta nullum sericum fecisse, sed statim in nymphas abiisse quod 4llis evenire crediderim , qui lactuca pascuntur, licet non omnibus, aut quibus pabulum minus iusto datum est, aut qui morbo correpti non potuerunt colligere serici materiam, quam sicut 3-deps ex sanguine abundante sepositus, fieri existimo.
405쪽
stimo. Eveniunt & alia monstra, de quibus suo: loco. Omnium solliculorum oblonga quidem dc
ovalis est forma. Vidi tamen unum album fere exactae rotunditatis, ita ut utrinque basin haberet
sphaericum absit; acumine. Erat parvus cum suo prodomo, sed tamen spissitudinis justae. Verum
hombyx in eo non abiit in nympham , nec necydalum absolutum, ut mox exponam. Illud videtur dubium esse, num sericum ex alvi exitu promant, an ex ore , quanquam semper ore & anterioribus pedibus distriouant. Non leve argumentum est, quod juxta caudae fulcra in imo ventre conspiciatur quoddam rimae vestigium,&extremitas utraque materiae sericiae in ventre
respiciat illum locum. Astipulatur dc egestio excrementorum in iplo operis initio. Sicut enim cum infantem exclusura est puerpera, quicquid sordium est in vesica & recto intestino , id compressum expellitur , ita in bombyce a serico soras contenciente fieri quis existimare possit. Ita instante labore venter tumentior apparet: a ventre incipit maturitas flavitie designata. Ea exit primum , ubi prius maturuit. Erucae & bombyces insuper lanugine quadam filosa, circa pedes j unguntur pavimento. Nonnulli inter texendum conspiciuntur a dorse inniti, ut e ventre sericum extrahatur, & digeratur ore, pedibusque facilius. Haec poterant afferri pro prima sententia. Sed hanc falsitatis redarguunt alia firmiora.Nam ipse oculorum obtutus contestatur, quiescente ventre filamenta ore deduci, eaque viscositate sua adhaerentia retracto collo paulatim protrahi. Itaq; non tantum in dorsum reclinati bombyces sic hium trahunt, sed & prostrati in ventrem, ubi tamen vermis totus libere sese vertit. Deinde nec ano, nec rima sub cauda exire potest. Nam ex serici loco ad intestinum nulla est via ; Et rima caudae,quae designat genitalia futuri necydali, obducta est pelle. Insuper, antequam stricum exeat, crebro ganniunt bombyces, quasi vomi-turiendo
406쪽
Ε κ A N V I V M. 393'turiendo pellicerent ad fauces materiam. Nec intumescunt circa caudam,sed in medio ventris. In capsula etiam chartacea , cum nullum in pedibus appareret filum olo ore vidi promoveri Massisti, quin a Iunii, cum attente spectarem sibi machinantem bombycium, principium fili prehensum ex vermis ore, madens extraxi in justam prolixitatem, pedibus & ventre plane a serico nudis. Ita eruculae ab ore suspenduntur , inde emisso filamento. Nec aliter aranei & campar aris
horum sua faciunt vellera. Et haec quidem de hac quaestione. Cum solliculus est ab lutus, mutato bombyce in nImpham, rapiuntur vellera, selectis prius ad instaurationem generis , maribus & fce- mellis ad arbitrium. Sexus discrimen aliqui ex colore hombyciorum dignoscere jubent, aliqui ex magnitudine: Et sane aliquid est in hac re argumenti. Nam quia foeminae plerunque majores, etiam majus struunt domicilium. Veruntamen aliquando fallimur , quia fieri po- . test, ut mas firmus majorem architectetur solliculum,quam foemina debilis .Et vidi pares quantitate, vidi etiam sceminarum alibi enutritarum hombycia longe minora meis masculis. Itaque concurrere signa in ipsis bombycibus notata o- Portet, de quibus Hipra. Caeteri solliculi in aquam ferventem injicIuntur, ut nymphae interiscant, vel suffocantur calore clybani, post exemptum panem,adhibita cautela ne comburantur.
Tunc stuppa detracta, famulae, vel socii laboris Iraesto sunt, qui exordia filorum expediant, quius inventis injiciuntur plures In pelvim aquae frigidae, aut tepidae, assidensque ministra instrumento tractorio etractorio continuo devolvit fila,
3o vel- aut etiam plura fimul juncta. Si qua
rupitur uamen, socii est,requirere principium,dcreddere explicanti. Id continuatur, donec usque ad interiorem tunicam perventum fuerit , quae
cum dissicillime retextatur, exiccata discerpitiurin
407쪽
394 ADMIRANDA in stuppam & carminatur.Dum ita replicantur λ 'Ia, pulverem multum in aerem emittunt, re cernere etiam in fundo vasis est quasdam sordes e staminibus prolapsas. Sedulo attentabam num
una opera Possem absque ruptura totum expedire solliculum abstra sta stuppa, quae ob variam implicationem , infirmitatem , & diversa principia non potest continuo ductu retexi. AHecutussim votu tantum in medio serico ; nam prodomo quod proximum est,etiam rumpi facile 1blet.Sed medium tenacius est. Vltima tunica pondere addito, nam tunc nympha Proibitur explicata a me est cautissime usque aci pelliculam parvam, Ruse vix unguem pollicis adaequabat. mi folliculi basi ad diametrum respondent apici, felicius evolvuntur: Difficilius incurvati & gibbos, re quorum apex stricturam habet. Nam hic
filum haeret & implicatur , ut vix citra rupturae metum cedat. Apex primum nudatur & devolvitur totus usque ad medium solliculi.
Continuum lineae praescriptae longitudinem septies millies, in alio octies implevit, dc amisplius. Non tamen par est omnium densitas , dc magnitudo, id quod etiam ex distractione in cuticulas videre est. Quaedam enim vellera diduxi Ia, quaedam in 8 plus minus exiles tunicas
Sylvestris bombyx prodomum habet simplicem
tunicam, & paulo crassiorem solliculum. Itaque etiam tenuiores facile cedunt prementibus diis gitis; densiores resistunt. Cum fatiscit apex fere usque ad medium , unde sat amplum est foramen elapsurae nymphae. procidit cum senecta ultima, in qua caput dc pedes omnes. Plerumque hujus senectae Caput apici folliculi obversum est, ut intelligamus eam exutam esse , dum vermis consummato folliculo per angustias sese stringit vertitque sursum. Nymphae vertex respicit Dasin: cauda apicem:
Cumque bombyx Plus quam duplo Iongior Le- rixa
408쪽
rit, nympha ad parvam staturam contrahitur, ut vix impleat longitudinem internodii secundi in digito medio viri. Vivit illa , vitaeque indicia evidentia exhibet motu restexuq; apicis seu caudae cum tangitur. Si formam externam respicias, Rilamosum vermem dicas, ut qui caput velamenta occultaverit. Squamae sunt fuscae, tanquam fumo inquinatae, octo numero usque ad
confinia verticis. In singularum lateribus bina sunt puncta umbilicalia, ex quibus tendines, seu vincula ad necydalum pertingunt. In vertice est macula alba quasi ibi os necydalis traluceret cum punctis tribus parvis nigris. Inde a parte anteriore typi pedum & coxnuum sunt, 1 posteriore versus latera , vestigia alarum. Si interiora quoque contemplari libet, quino die ab occultatione antequam transeat in ne datum aperire potes. Videbis nihil aliud, quam capicitatem
unam communem , inque hac tres distinctos humoreS, unum aquosae dilutaeque consistentae, coloris stavi. Hic per totum spacium aequaliter diffunditur. Alius rubet, sanguinolentum dicas: Haeret hic in parte superiore, qua futurum caput&pectus est. Cordis rudimentum esse judices, quia postea in necydalo vidi talem quandam massam per se mobilem more cordis, si modo
cor huic Destiae est attribuendum. Tertius humor est alboluteus,refertque ovum gallinaceum
in aquam ferventem injectum discestumque,vel lac castatum si quid lutei addas. Vbi foris alarum pedumque cernuntur vestigia , latitat phlegmatica visciditas apta constituendis membranis. Nulla videas membra distincta, vitam beneficio nerveae tunicae proxime externo cortici subjectae inesse puto. Nam dchombyx ea parte exquisitum exhibebat sensum, motumque arterialem recordis; plane utriculum humoribus confertum
appelles, qui tamen collatus ad chrysallidem, postquam erepsit ne datus , longe est crassior. ut corticem dicas tunicia intus δέ visciditate tenace
409쪽
396 ADMIRANDAnace vestitum. Inde postea est lanugo ne dati,
alae, pedes, cutis ,& caetera externa. Ita in gulam ventremque abiit bombyx , cujus unius Cura antea fuerat detentus. Ninil tamen hic viroris apparet, qui multus erat in bombycis iam texturi intestino. Pars itaque excreta est ante folliculi exordium, pars mutata in alium succum. In api' Ce caudae etiam erat quiddam viscidi instar crudi albuminis. Rudimentum partium genitalium judicabam. Nameo rejecta est matrix , &vasaspermatica, quorum principium conspicitur etiam in bombycis ventre. Humores in Charta pura excepti & aresam nigredine infecti erant, quasi atramentum sutorium miscuisses. Sebacea tamen substantia albescebat adhuc, dc alicubi e-iaitebat macula subrubens, & crocestens, cum albo puncto cretaceae consistentiar. Itaque colligere erat nigrorem illum duntaxat aquosi flavique humoris fuisse, qui etiam solus in Charta,ubiciensior concreverat, splendebat, ut nitens atra
mentum . Caeteras nymphas partim 'oliatas omnium serico nudasque , partim simplici tunica adhuc inclusas, partim in toro bombycio salvas, nulla alia tractavi cura , nisi quod in capsula positas in fenestrae limine dimitterem. Distinxeram tamen loculamentis diversis, quas faeminas, re quos mares putaveram , nec me fefellit judiciv.
excepto uno tantum. Ita a prima inclusione usique ad exclusionem processerunt dies 26 aut et in musaeo meo exposito soli pomeridiano, tempore aestuoso Iunii, quale erat anno 99. Nam undecimo Iunii sepulta foemina, exiit necydalus octavo Iulii. Qui mas nono Iunii texere inceis
perat, quinto Iulii evasit papilio. Eodem duae foeminae exibant ex folliculis albis majustulis.& unus mas ex citrino minore. Sexto Iulii sub auroram inam omnes mane prodeuntimas fuscus
hirtusque ex mediocri alboque bombycio enisus est . foemina vero alba teneraque ventricose, cum magnis alis ex solliculo citrino subviridi. Ita
410쪽
Ε x A N G V I V Μ. 39γIta εc ante, secundo Iulii ex aureo solliculo masProrepebat, &foemina ex albo. Hi Io Iunii inchoaverant bombycium. Cum ex integris solliculis erupturi sunt necydali, non amplius movendo sentitur brutum pondus tunc frangitur circa dorsum thoracis aurelia; postea multus
humor limeidus , albusque, ore effunditur. Scpermadescit locus qua sunt foramen facturi. Per nunc foras annisu quodam dc labore contendunt. Vidi octavo Iulii foeminam exeuntem.Ea tantum liquoris praemittebat, ut in capsulam decideret notabilis gutta. Tunc capite emicabat intus nixa
dibus. Post caput paulatim hos exerebat,atimque comprehenso pavimento sese fulciens ,circulos alvi conando sensim protrahebat ; ut primo extracto , cum vellet secun dum proripere , sese contraheret tota parte an teriore , quasi sic prehensum circulum sequentem imaevocaret.Verumtamen consentaneum est
ista contractione dilatatum esse magis foramen, ut postea alvus minore cum labore prodiret. Huc facit etiam varia ad latera conversio. Interim crassiores necydali, & plus humoris in ventre habentes , exprimunt aliquid inter eluctandum,& folliculum pertusum, tum intus, tum circa se ramen foedant alvi spurcicie marmorosa. Qui minus laborant, & tenuiores sunt, purum relIΠ- uunt. Videas tunc caniciem rotam nonnihil ma-entem a liquore ex ore effuso ad Tertusionem facilem. Solent etiam alicubi quiescere , & saepius ventrem instare, diducere, atque iterum contrahere, quasi luxata membra reponerent,dcad legitimum situm revocarent. Adeo autem diis ducunt laxantque circulos, ut iuncturae emineat impletae citreo liquore,quasi instatae essent.Nymphas nudatas, cum intus absolutus papilio est, triduo, vel biduo ante,sese videas crebro move re,'uasi ruituras vincula, quibus alligatur auri