장음표시 사용
52쪽
NATURALIS, CL SSIS S E C VN DIn qua
pracfimum in rebus huma- est y NM RUM maria complesse , nee in rubri maris littore signa μxisse, nee depciente terra ad adiorum injuram errasi se in Oceano utina quaerentem: sed anism omne vidisse, o qua nulla est major victoria vitia δε- mule. Seneca, tur. qutat. l. 3. praefi
53쪽
Cap. I. De Igne. Articulus i. De rasili
2. De Umbus in 3. De ignibus subrem eis. q. De ortu sim subter
. Te Εἄ eulis ignium in duration , ψωne, o extinctione. C;ip. II. De sere.' Artic. I. De tribo aeruregionibu . a. Te infectione aeris. 3. De purredine aeris. q. De artractione, rem ratione , penetratis yeque aeris. Cap. III. De qua. Artic. . I. De aquar- vi ritate se colore. a. De aquarum sapore.
quesitatibus. q. De Disrio aquarum de- eursu. . De muratione quantitas, o qualitarum in aquis. 6. Devo ustis aliis aqua.' rum admrrandi .
de delinio. Cap. IV. De Fontium origine. p. V. Denem Car. VI. De Mart. Mitc. I. De divisione
nomini ε maris. a. De naυgarrone maris.
3. De profundisare, con, gelarione, taloribus
i. De maris reoraca tionea Car. VII. De Terra.
c. I. De novo orbe. a. De quarundam terra rum nuracudis.
Art. I. M ortu ct inmeia ritu Insularum. 2. 'De q*erundam Ἀμ-larum nuracuta. Cap. IX. Se Montibus. Art. I. De montium quan lirare o qualitate. 2. De εγεtna ct Hecto montibu . 7. De nonnisis aquarum
54쪽
Artic. I. De orabis svivim ortu.TGnotus antiquis per multa tempora ignis fuit. - illos praesertim si qttendas, qui in extrema opti ora ad Oceanum suas posuere sedes. Plin.
M oria naturali, lib. ιε, e. o. Ab Eudoxo allatus adeo placuit , ut sinu excipere voluerint. Haud ignotum nobis estλSSE.'us varietas tanta est, & tam multiplex , ut ord1nem sere, dum traditur, nesciat. As e oriri scribit Plirum. Chalybs chalybi attritus ignem generat. Lapides, quos vocamus vivos , inquit idem, clavo aut lapide percussi sti illas eclunt. Idcirco Lapones matrimonii foedera igni ac silice auspicantur. Scald.exere. 16,s Ignis enim vitae author illis, silex aeternus , in quo nunquam marcescet thesaurus. Frustra id in stagili tentaveris. Nam stusto abeunte abit obex, quo aer eliciendus erat. Haud vanus in attritione lignorum conatus. In di id iaciunt. Ligna enim quaedam ut haereant, Componunt, inter utrumque aliud interponunt, motu celerrimo velut terebellum vertunt, ignem fic excutiunt. Ovetan . s. Apuli serulam funiculis obvolvunt, eqsdem celerrimh trahunt. tetrahuntque , ex motu accenditur. Maseluscin .aa. Fecere idem Vestales aeterno extincto
igne , Festo si credimus. In Nymphaeo exit E petra flamma , quae pluviis accenditur; non cerni addidit Aristoteles in admirandu; sed si oleum aD fundatur , continuo flammam assurgere. Reperitur etiam apud authores in agro Sabino , Sidicino unctum flagrare lapidem. Plin. lib.ao Z.
Subjectis Ariciae arvis, si carbo deciderit, ardere terram. In Salentino oppido Egnatia, impefixo ligno in saxum quoddam ibi sacrum , protinus stammam existere. Exit & ad aquas Scantias, κ
55쪽
qQ . ADΜIRANDA quidem Invalida cum transit , nec longe in alia
materia durans Ramma. Emicat & ad Allobrogum Gratianopolin , cum baculo sculpitur , ad Iontem ardentem , e qua stramen accendi possit. Date amp. ad i. c. Montis Chimerge ignis aqua. accenditur. Plin. l. a, c. I σε. orbem vitreum mentim aquae, in Sole si tenueris , de lumine , quod ab aqua refulget, ignis excitatur , etiam in durissimo frigore , iactant. de ira Dei c. Io. Oritur
interdum ti in aedificiis tam subitus , ut prodigiosus putetur; salsedini & salinitro , quod vetustis murorum adhaeret parietibus , adscribie cardam lib. I o, de varist. c. mod de Maximae Virginis AEmiliae discipula refert riderim lib.
I, c. I. quod ea Vestam adorante, cum Carba-
sum quam optimam habebat, foculo imposuis set, extinctus emicuerit ignis deraso muro vereri, accendere potuistri cineribus sbium calidis, . scribit. Sacros si scruteris libros , miram 8c lix his ignium invenies originem, I. Eeg. e. I δ. Elias cum sacrificaret, ignem de caelo deduxit, qui sacrificium , ligna , lapides, pulverem absumsit κaquam. In tibro Iudicum c. 6, cum Gedeon jussa Angeli carnes & panem supra petram posuissed, rhusque desuper fudisset. a1cendit ignis de petr a qui ista conuimsit. Artic. II. De Igrubus ih aquis. N aquis vises ignes , si Historice creder idum
certissimum est. Τhrasimenum lacum arsi ste to- tum, Io 7, author est. ΜMe incendium pastum Liυ. 6b. 33. Alarico Italiam vastante , & Iohanne Chrysostomo a sede s P .a pulso, Cum terrae motus invasissent, ignis de caelo delapsus, visus est a vento in mare arietar is ex quo arsit, tandem extinctus est. Niceph. L 13, c. 3σ. Inter campos Babyloniae flagrat quae dam piscina, jugeri magnitudine Plin. lib. 2, c. I o 6. Lapis
in lacum prope Denstadium Thuringi ae injectus, dum in prosundum delabitur ardea' cis teli praese
56쪽
ELEMENTORUM. Arse fert speciem. rie. . , de nat. Mene. c. aa. In Comagenes urbe Samosata stagnum est limum emittens stagrantem. Plin. l. a , .r O . Posidonius tradit, sua aetate circa solstitium aestivum, prima luce inter Hieram , & Evonymum mare conspectum fuisse ad portentosam clatum altitudinem , atque aliqualidiu sic constitisse , continenti statu cxaltatum , tandem subsedisse. Multis post diebus limum apparuisse , qui superficiei aquae innataret, multis quoque locis , flammas erupisse , & fumos , & fuligines limum eum tandem concrevisse , & molaribus Iapidibus massas concretas similes fuisse , Addit Iugim Obsequem piscium vim magnam dispersisse, quos
Liparenses avidius epulis adpetentes , contaminatione ventris consumpti fuere , ita ut nova pestilentia vastarentur Insulae , Strato lib. 6. Inter Theram & Τherasiam , quae sunt in Cycladibus, ex mari exivere stam e per dies quatuor tantae, ut ipsum ferveret, & videretur ardere. Cumque senum intumuisset, ex massis quae ferri habents ciem ejectis nata est Insula, quae Hiera , &Automate nominatur, nunc Vulcanellus,tenuissimo Euripo 1 Vulcanello recedit. Plin. l. a. c. δZ. Art. III. De embin subterraneis.
Γ, Ιxi ignem in aquis etiam esse ; iam de terra demonstrabo,& intra ejus reperiri recesstis ostendam. Claudio Nerone Caesare ignis ex te ra ortus est, in terra oppidi Vbiorum , qui arva, villas, vicos exussit , qui, quoniam materia erathituminosa, neque pluviis, nec stuvialibus aquis, nec alio quovis humore restingui poterat, saxis, re vestibus usu pollutis oppressus. In Misena Regione Germanice mons Carbonum semper arciet , in superficie decidentibus paulatim soliis; quas si quis intueatur , fornaces ardentes esse apparent. Materiam non prorsus admotam , sed Qx intervallo qua or pedum distantem ignis
accendit. Maricia. de natur. suent. ex terra. Vesu-
57쪽
a ADMIRANDAvius etiam mons in Gunpania ignem alit, arsit Tito Vespasiano,& Flavio Domitiano VII Coss. Riepto vertice primum saxa ejaculatus est; post tan as flammas ut duo oppida Herculaneum , dc Pomprii constagrarent, tam densos fumos , ut lumen Solis oblcurarent; postremo tam denuimes lavit cinerem, ut tanquam nix vicinam Regionem tegeret , quem vas ventorum in Africam, AEgyptum , Syriam Projecisse dicitur. Dion. cassis Histor. Hoc incendium cum contemplaretur senior Plinius , Iunior in Epistola ad Taetrum , fumus adeo obstruxit asbram eius arteriam , ut animi interclusione suffocaretur. Mons etiam moderis nus in Campania iraculis plenus , ab eo te pore Quo enatus est, intus flagrat dc fremit, fumumque multis in locis emittit, in quibus etiam rivulos calidissimos; in radice montis littus fumat, calet arena, aestuat mare. Le. Ibidem multae sunt fossae arena contectae , in quas aliqui omnia incaute lustrantes, deciderunt . dc submersi sunt. Haec in Europa.
Haud pauciora ignis in India incendia et In
Nexicani Regni Provincia Ciapotulata , mons quidam eructat lapides , non minore amplitudiane, quam sunt domus ipsae , eructati r ammas retinent, ardere videntur , & cum fragore disji- .ciuntur. Petrus Misarad. ad corresium. In Proriniacia Quahutemallan ejusdem orbis duo montes sibi ad duas leucas proximi, ignem vomunt ac tremunt. Petrus in 'alens p. s,e.as. In Peruaco quoque ex monte Nanavata ignis vomitur pluribus spiraculis : ex uno verci aqua servens fluit,
E qua sal conficitur. In eodem Peruaco in vico mlahalo ignis vomitur , diebusque pluribus Cinis eructatur pluribus etiam oppidis oppressis. Iavae majori proxima est Insula , in cujus mediterraneis perpetuus ignis ardet Odoard. Barbusti In Insula dei Moro eructatur fremitu tanto ignis, ut maximarum bombardarum crepitibus adaequetiu. tanta cum caligine, ut nocti comparetur. Cine
58쪽
cinerum quoque tanta copia, ut pondere domus Collapta lint, arbores in triennium detruncatis ramis , steriles factae fuerint, cineribus omnia Pervia , enecata animantia fame ac tabe, aquae etiam suaves in amaras tint versae. Diat Iesuta. Sunt vero etiam occulti ignes ibi nimirum , ubi Calidae, tepidae, vel acetosae emuunt, aut ubi exhalationes erumpunt, sive salutares, sive noxise. ubi preterea loca 'videntur adusta. Strab. in ἀgrapb. In Asia regio est, quae adusta dicitur, longa stadia quingenta , lata so, sive ea Milia, si e
Neonia nominanda, inquit Strasse. Hec nullam habet arborem , preter vitem emistum vinum fe- rentem , ita elegans , ut nulli laudatorum cedat. Nec existimes in una tantum morari illos ignes
angustiae , pertingunt certh per longa acia sib
' ex Cumis per Bajamim, puteolanum , Neapolitanum ; Ex Campania etiam pertingere videntur' ad Insulas, Rinariam, Vulcanias 5 c. Hinc scite Pindarus finxit Typhonem Gigantem fulmine ictum sub his locis humatum Iacere. , i Art. Iv. De ortu ignusubter MART Lacet jam orium horum ignium inquirere . quidque sir quod eos accendat 3c alat. safiu- Iosa de aetna i de hac plenius cap. 4 in tradunt
ra procreavir Typhonem irinnammagmturine ,3 ecieque porrento , cur centum capita Draconum ex humeris enara erant. Hic Iovempnovo me ,si vester siesum de regno certare. Duu fiammae ardenti pectus ejin percussit , aut quum flagraret, montem emutnam ., quis si in Sicisa super eum impossint, ex eo adhuc ardere1Atur. IUdorus sib. I , e. .f. Sulphuri attribuit, quod agitatione ventorum accendatur. Iustinin aquis aliasserit. De Flecta refert Blemniin, quo igne quave materia a deat, isnorari; cum vero per totam Istandiam sulpnuress atur, sulphuream uiateriam aliquando ibi accensam videri. Haud
59쪽
44 ADMIRANDA Ionge ab Necta sunt sulphtiris fodinae, inquit' Bertim, in Isandia. Nobis certum nutrimentum igni suppetere subterraneo , illudque tale suod in aqua etiam ardeat. In montibus enim hisce fix' aquarum a scriptoribus mentio , ct nos ostendimus in mari quondam arsisse; Udiat vero l. de ori- Sine fretium , valentissimum in nraris gurgitibus nem reperiri existimat, idque terrae motu ostendit. Non potest igitur semes ejus esse arida& fimilis terrae, quam Dosam dicimus. Etenim ea cith,& igni consumitur , & aqua restinguitur. Nec Marga , quia haec non ardet, nisi sulphurata,& bituminosa. Sulphur ardet quidem, sed non minus aqua cito extinguitur. Bitumen ergo. Et certe hoc primum subjectum esse videtur. Nymphaei crateri fontes subesse scribit Strabo: aquis Ditumine scatentibus ardere apponit Plinius M. a, cap. I σύ. Bitumen ardens ad Ilectam Issandice montem emittit ignem, qui consumit aquam. Lapides rivorum & arenae ad Hephestios Lyciae montes ardent, & bitii minosi sunt. Naphiae magna cognatio ignium , transiliuntque protinus in eam undecunque visam. Ponim M. e. Bitumen igitur pabulum ignium existimemus. Accenduntur vero a spiritu ignito , is ignescit, cum ipsum frigus vel exprimit, tanquam nubes fulgura elidunt , vel in locorum angustias impellit, per ἔuas se torquens , exitumque quaerenS , ipse conis ictu exardessit,atque instammatur. gracib.cit.
Art. V. τε -racuis Ignium in duratione, ustione, o extinctione.
IGnes quidam sunt per petui. Asbestos lapis
semel accensus extingui non potest, ideoque insanis idolorum 8c sepulchris collocatum scriptis- res memorant. Somam cap. ra. Erutum suondam sepulchrum , in quo candela supra millesimum quingentesimum annum ardebat, tacta inter admotas manus in tenuissimum abiit pulverem. Vives ad lib. ar de civitate Dei, Visi a Vive Parisiis
60쪽
ELEMENTORUM. qς Lichni,qui semel accensi,nunquam absumti striar- In Britannia Minervae delubrum perpetuum ignem habuit, ubi tabitisset, in plobos saxeos Mir versus est. Solinim Idem de ligno quodam juxta Vrabam in novo orbe traditum. Sunt 3c quidam ignes , qui non urunt, sive simpliciter , sive in certa materia , sive miraculo Se. In Ρythecusis , inquit rastoteles admir. c. I , est scrucias 3c calidus ignis,qui non comburit, viret
aeternum aquas Scantias contegenS fraxinus. PM.tib. 2, c. I or. In Puteolano molare sulphureo
ignk est manans,qui neque oleo, neque cera,aut quolibet pingui , neque sulphure quidem accenditur , aut augetur , neque aqua restinguitur, aut accenditur, stuppam in)denique ex eo accendi collocy. aa, non ignem echam non adurit, nihil 1otest luminis. Majorus edigneam existimat a quam. Prope Ρataram Lyciae , flamma in campo cjicitur; sentis ardorem manus si admoves , adustioncm nunquam experieris. Aeris circuinam.
Irientis frigidi , & humidi, partes id facere di-
Ciuatus, qui ipsum ignem propter raritatem cumi rediantur, infringunt ustionem ; Consecta ex odam lini genere mantilia , non comburuntur, sordibus insecta non lavantur, sed in ignem misia
'sa poliuntur Lemnius in lib. a, de occula. c. II. Nasiacitur id in desertis Indiae genus , in quibus aeri S 'ambientis qualitas , & sbli conditio talem stirpi hus inscrit naturam , ut fingi texique in lintea possint. Ligna,& tabulata aluminc , addo & civis
allita, non ardescimi. Plis . lib. ac, c. I. Nec poste Sviridi imbuti colore , modo durior ipsis obduc tur crusta , atque alumen , pluitabique albi cineres copiose pigmentis commilceantur ; Densum quia & durum lignum redditur ignis non Dene trat. Hinc Ula turrim quandam ligneam alumine oblitam exurere non potuit. C. Caesar Castello circa Padum ex Laringa constructo materia ignem admovit, non exitisit Vitruυ. l. a c. s. Non