장음표시 사용
71쪽
6 ADMIRAN DAruens, adeo Ionge lateque eam ampliat , ut pr Irandis mons ab ignaris existimetur. Eoccati-n templo Salomonis fluebat fons . ςstate copiosus, hueme exiguus. Euseb. praepar. E ML st, . . Causam si Ouscis, a tempore sumitur. Omnia hyeme madent, oppleti hinc aquis sinus , & spiritus desectu, inter viscera continentur; at ares.cunt qstate omnia,solisque servor penetrat; hinc& in venas congregatio , & impellente spiritu decursus. Μqander ita sinuosus est flexibilis , ut fgph credatur reverti &c. De Nilo & aliis qui volet Geographos consulat.
Art. V. De muratione quantitui, qualitatumrnaquN.
UAgna hqc in aquis varietas, quam protuli, sapientis & potentie Divitas index ; non minus
mirum, easdem interdum varie mutari. Mutari certum. Fons in Tenedo Insula semper a tertia noctis hora in sextam ab qstivo solstitio exundat: Alter in Dodone, cui aclove nomen est, meridie semper deficit, & Padi diebus estivis velut interquiescentem arescere reliquit Plinius. In Latio Anagnanis fons Tophanus, cum Fucinus lacus glaciatur , siccescit; aliis anni temporibus, magnam aquarum effundit copiam. Agricol. l. rata topas im. Aqus lacus Babylonii qstate rubrς sunt. Borysthenis quibusdam anni tempestatibus grugine tinctς videntur. Aqua sontis Τungrorum 1ubditis eiservescens igninus, rubrum aflectat Colorem. Amnis in Caria ad templum Neptuniaqiis dulces,salsum induerunt saporem; in Thracia vero imperitante Georgiq Despota dulcis fons molestam suscepit amaritiem: imo totos stuvios mutatos inisse ad Citheronem, in Beotia perhibent estate penc quatuor, hyeme nonaginta sex In Cyrenaica Provincia Solis fons media nocte servet, mox elisim.
72쪽
AL ΕΜΕ N et O RV Μ. ς' ωnsim tepescit, dein ad primam lucem friget; αquo sol magis attollitur , eo fit frigidior, adeo ut meridie rigeat: tum rursus paulatim tepescit. dein ad primam noctem calet, ac quo mHis ille progreditur , eo fit calidior. Idem sons singulis diebus, ut ad medium diem fit frigidus, 1ia dc
dulcis;ut ad mediam noctem calidus, ita amarus. Artic. VI. I e mmullis ritu aqua
FVere & prsterita, sed maiora sequitiatur: facile in illis causam, mistionem,& alia P
dam externa si attenderis, difficile hic, etsi in quibusdam, pleraque tamen occultis dicere venit qualitatibus. Referam breviter. Fontis Gothici effvsh stiper terram guttς, moveri desinunt, ab aere condensantur; In lapidem in urceis abeunt Cepusianq; stolidos faciunt Rheticet; dentes
Excutiunt intra biennium, compagesque solvuntgcnuum illς, quas in Germania maritimo tractu esse stribit Plinius. In lapides foraminata vertunt Issandicet; ligna corticibus saxeis obducunt Albulς; Canoret a Tamensibus .in Africa voces e Soractis oriente Sole ferventi similis exundat; Pereunt aveS,quq tum gustaverint. Abstemius citi
qui a Clitorio lacu biberit; obliviosus qui
te ad Trophonium Deum prope flumen Orcho menon : Philarch. hebetudinem sensuum contrahit, qui ex fonte in Cea insula. Causam ratione prioris in Bitumen refert gricola de reb. . terra esstuor. l. a. Vr erum, inquit , pastinaca pDestro semina timerio involuta, ct in Unum posita , utque pulveres florum hermod tyli, qudbus Turca uruntur cum eodem sumta faciunt, ut o us ct fortius inebriet; ita bituminis
Huyuod genus aquis perm um inebriare Ret. Equi Sibarim potantes sternutamentiS agitantur ; nigredinem contrahit, quicquid eo aspersum fuerit. Clitumnus Vmbris potus candidos boves facit, oves Cesiphus Boeotis; candidiorem, molliorem, ac magis porrectari comam,qui in Cappadocia.
73쪽
AB MIRANDA docia. In Ponto Astaces campos irrigat, In quibus pasti nigro lacte Eque gentem alunt. Reddunt in Gadande, calvos homines ; pilos, ungues, cornua Pecori detrahunt. Reatinis paludibus, lingulas jumentorum indurari stribit Cisero. Calidae ad arcem Novae domus annulos in eis Iavantium argenteos, aureo tingunt colore , reddunt illustriores aureos. Non alit Aniger, qui ex Lapitho Arcadiae monte destuit, pisces,priusquam recipiat Acidantem, & qui tum ex eo in Anigrum ingrediuntur, non sistat edules , clim in Acidanis sint. Pausania/. Lacus Siciliae Agrigentinus sustinet ea quae in aquis non natant; Arhiopiae tam liquidus est , ut folia proximis arboribus decisa, non serat. In Asphaltite lacu homo manibus pedibusque ligatus non mergitur. Causa nimiae salis adscribitur misturae. Hieronymus Florentinus decoctorem de turri in aquas ligatum praecipitatum , per integram sustentatum noctem vidit; in Hispania lateres ex terra, qua argentea opera 'bsterguntur formatos , aqius innatasse observa vit Po' trimus.Cleon & seon duo in Phrygia fontes fuere; expressit alterius aqua lachrymas: duo in Fortunatis , alterum qui gustarunt, risu sbl-hantur in mortem; dabat alter remedium asse-cti Anauros Thessaliae & Boristhenes nullum
halitum, nedum nebulam emittunt. Causam intemperationem multi conserunt, aliunde quaerunt alii. Sua parte fluviorum verba Myricola 'lib. a, de e . ex terra e. II) alveis in vado nisa 6unt v na ct fibra , ea nitiam auria exJirare possunt. In Caucasi montis nivibus glebae concreaeunt cavae, namque in membrana aquam continent; in iliadem animaliat quarum tunicis ruptis aqua quam complectuntur,bibitur optima. Strabo in Geograph. Nilus foeminas ita foecundas reddit, ut uno utero quaterni & seni gignantur: Plin. in hmr. Aia pium accolas fontis cujusdam aqua gutturoses
facit Lang. I. r, epist. 3. In prato vero Rupertino,
prope Argentinatu sons sulti perhibebatur, qui
74쪽
Bronchocelen peperit potatoribus. Hydrargiro infectae videntur: Nam hoc cerebro & nervis inimicum, non tantum pituitam ab internis ad caput dc colli regerit glandulas i sed etiam congestam in capite ad partes sibi subjectas praeciqpitat. Sebnuo de euia. s. r. H.ε orol. I semes ta Siciliae fluvius Diana , qui ad Camerinam fluit, nisi a pudica havriatur foemina, milceri vino neis uit. Sinnus c. r o. Styx in Arcadia epota illico Interficit, omnia penetrat & disrumpit,asini tantum cujusdam continetur cornibus: Seneca M. snarur. c p. as. In Ni m Africae flumen duo in-Buunt fluvii, subrubidus alteri color, subalbus alteri. Barrens heor. Dec. 1, L 3, e. δ. Si quis ex utroque biberit, evomere cogitur utrumque ; at
fi quis alterum, diversis intervallis suboritur votamitus ar ubi influxerit uterque in Nigrum , dc ex permistis bibatur , nulla ad vomitum est proinvocatio. Narvia Lithuaniae fluvius est , Gus actuam quam primum serpentes atriperint, editonbilo refugiunt. Cromer. deseri . Polon. r. Sardiniae in memterraneis fons,longitudinem & brevitatem dierum observat, & j uxta hos nuit. In Ferri Insula una ex Canariis nulla est aqua, aris denti ipsa coelo, solo arido, squallentes aestu homines , pecudesque destituit: sed ibi est arbor, cujus species ignota, folia langa,arcta & perpetuo virentia. Eam semper nubecula circumdat, ex qua ita folia humeciantur, ut ex ea perpetuo Iimpidissimus liquor exstillet, quem vasis circa
articinem dispositis incolae excipiunt. Bertito in descrip. cananarum. Marinae aquae si sint egelidae, ac tepore imbutae tempestates ante biduum portendunt, ventosque impetuosbs. Lemnius de occult. fib. a, e. st. In Anglia prope novum Castrum est. lacus Myrtous dictus , curus pars semper etiam per aestatem concreta , pars ne hyeme quidem
glaciatur. Thuan. Sed ceo de his. Plura rui volet Autores consulat . praesertim Clauium Vendelitium , quem honoris causa iam,' mino,
75쪽
εo AB MIRANDA mino, si Nili admiranda explorare vBIuerit.
Artic. VII. De nonnulla aquarum inundati xubus ; er de Diluvio uni ersa LT Ivini furoris signa diluvia fuere , tantoquct majora,quanto & illa acerbior,& mortalium enormior exorbitatio. Maximum illud quod universale dicimus , quod anno Mundi 16so ad exitum vergente sua 1 umsit initia. Obturacula in specubus nubium rupta sunt, & ingentes quarum per quadraginta dies, defluxere globi. Fontes quoque abysii magnae dissis , sunt, ita ut
aquae sesquicentum diebus indesinenter accrdsia Cerent, α montes quindecim cubitis transte derent, editissimos. Postea decreverunt, sed pauxillatim. Nam intra septuaginta demum dies Cacumine apparere coeperunt. Novi orbis incolaea majoribus suis accepisse dicuntur. Peruani tradunt , terraS eaS omnes aquis mersas latuisse .periisse homines exceptis paucis , qui in ligne se receperunt vasa; veluti naves; ibi commeatu provise egisse, donec aquae decrescerent & abirent, quod canum cia legerunt indicio , quos soras identidem emittebant, & cum madidi a natatu rediren: , sciebant aquas superesse, deesse , Cum sicci. Mustin. carata. At Μcxicani quinque soles ad hoc luxiise aevi, & primum illum aquis periisse , unaque cum eo laomines , & quicquid in terris esset. Haec illi picturis & notis prodita ab antiquo habent; fidem Platonico diluvio , quod in . Atlantide Insula evenisse dicitur adstruenteS. Lupus Gomara. Caeterum causam illius diluvii Universalis igni subterraneo in gradu intensiori, augente molem per rarefactionem, donec cavernis suis agi non posset,adscribit Lydiat. Demonstrare id videtur Genesis. Nam & aussi magnae, fontes reclusi dicuntur , & immissum exactis quadraginta diebus ventum , aquamque sedatam quievisse. Intelligi vero debet,ventus ilaca exhalatione , quam copiosissimam toto di
76쪽
ΕΕ ΕΜΕΜΨΟR. V M. st Iuvii tempore , h maris gurgitibus caIor excitaverit subterraneus plurimum auctus, tum d mum iis exclusum esse, aerisque motum Correpti revolutione coeli,& impetu firmamenti intendisse. Fuere vero praeter hoc & aliae portentosae. Anno Io9s . diluvio in Syria innumeri homines fuere oppressi. Hoc diluvium praedixit Astrologus Manumedanus , argumento coniunctionis omnium planetarum. ted. chra Le.as 3 excepto Saturno in signo Piscium; quae fuerit similis illi tempore Nnae , quo omnes septem planetae coierint in uno signo. Anno II 64 tanta in Frisia fuit, ut omnem maritimam involvenS terram, multa hominum consumserit milliat Mant L s,e. . Handa . Anno II 83 retrocedens mare
Siculum quinque in se traxit millia, Begomia in Lucro III. Anno I 2I 8 in Frisia centum periere millia. Nauclerus generat. -ο, Mubrigenses M LUR. I. 3, e. io. In Hollandia anno I 28 maritimae regiones non procul 1 Dordraco oppressae sunt, sedecim amplissimae demersae Parocniae: Largus in chron.citri n. Dant mandati. Io,e. 3 6.Amao Ida Iabserptis septuaginta duobus pagis, centum nominum una ab rpta millia: Anno ISU tam prodigiosa erat, ut in Hollandia , Melandia,Frina, Brabantia, & Flandria quadraginta evanuerirint Parochiae. Disan se peris in magηo chronico Hos iandia. Anno IJo9, mense Septembri, mare inter Peram & Constantinopolim ita intumuit,ut moenia Constantinopolitana excederet; periere in urbe tredecim millia. Sur. in histor. In novo orbe in Gangona valle , mare ad quatuor passuum ritillia praeter morem est egressiim, instruente ingenti procella, non modo aedificia subruta , sed etiam arbores eradicatae praemaximae dc transtatae, ac si arboribus plueret. Marur in Summar.
India. Anno et fi haud minor jam enumeratis in Britannia accidit , quam quia Illustris Thuanus Laso suffcientissime deseripsit,verbis ejus exprimo. Bristoliae Linquit civitati maritimae, quae
77쪽
ADMIRANDA isreundum Londinum . & Eboracum in Regius primaria est opibus & commercio fietiuetiti , requo nuper Hybernia advectae ad nundinas Droximas, quae in v III Kalend. Februarii inciclune merces corruptae, horrea frumento stramine
plena, huc illuc dissipata, equi 3c alia jumenta
aquis mersa, 8c sedihciis vi fluctuum magnam partem collapsis , homines qui in culmina d morum confugerant, una obruti, plerique in agro deprehensi, dum domum subito remeant, ut re-hus suis convasatis saluti suorum consulant, tum rapido impetu mare, decem sere milliarium spa- Cio excurrit, ut vix rebus suis relictis satis habuerint, quo se periculo eripereiit. Sed omnium maxima diluvies fuit in Sommersettensi provincia ad viginti milliaria in longitudinem, in latitudinem quinque aquis essiius, quae Hunsistis diam oppiclum, Granthanium,Kennesium,Brian-
doum, dc Κing nium pasos cum multis aedibus
per convalle parsis merserant. Videre erat usticos & homines in agro deprehensos, tignis diarutarum domorum insidenses , ubique fluitare.
ad quos scaphae tandem immissae, quae plerisque
in tempore praesto fuere , foenum in cumulos uvsit congestum, & trabibus ligneis impositum . undis innatare ubique cernebatur. & columbae, cum aliunde pastus deessent,suibus immistae aristis frumenti, in pyramides coacervati insidentes, granis forth o latis vescebantur; quin SG . cuniculi e foveis vi aquarum exclusi, in tergo ovium considere , & donec cum ovibus ipsis mergerenti tu diu fluctibus innatare visi. Ficlem superant , quae de tempestate illa Tragica, imo Poetica scripsere, qui res eas narrant. Iuxta Maris claisdiata in Norfolciensi agro non minus illa saeviit, ubi ut in subito & inopinato cassi a furibus in agro deprehensis , vix expergefacti oppiadani, ingenti & confusa orta comploratione cum honorum abjecta cura, quae prima subierat,
filii, patres, α matres, invicem fratres alii quis.
78쪽
RΕΕΜ N TORVΜ. que caritates suas, ut in Trojano excidio memo- . Tatur, secum trafierent, aut humeris portarent,
rui in montem Trichilum sesquimilliari inde
istantem, trepida fuga evaserimi,quo & armenώ' ta re greges ex agrisdie receperant. Alii qui inoppicis aut pigritia, aut infirmitate remanserant, Cum postricite urbem aquis mersam ex fenestris superioriim conclavium aspicerent, frustra opem divinam pansis in coelum manibus implorabant. Ad eum montem qui milliare circiter ambitu ca-viebat. Cum aditus tanquam ad arduum scopu- sum, dc in cacumine sentibus 8c ericetis impeditum non esset,ad summam desperationem cuneri in eo redacti erant, jam deficiente pecori gramine Sc inedia tantam multitudinem prementer Cum h longinquo nam aquae ad sedecim milliaria excurrerant) comiti eratione excitati vicini, scaphas pane re aqua onustas, summo scopuli la-hro admovent, & operibus complanata per sentes & ericcta via, ad miseros pervenerunt, Zc non selum viatico in praesens recrearunt, sed salutis in futurum spe impleverunt. Τantum nu .
INnumeros in hac inferiore orbis sphaera inveniri sontes , eosque miros praecedentia ostendere , dignum ut unde oriantur diligentius inda- semus. Ab aquis pluvialibus scaturiginem fon-tIum voluere nonnulli, ex terra in aquam mutata scripsit Seneca,ex aeris vaporibus in terram con- Clutis, & eorum frigore condensatis, sonfit Aristoteles. Credere vix securum. Quantum enim
ad primum , Nulla insta opedes decem terram madefacit pluvia , & illa satiata , si quid praeter
Ceciderit, excludit. Seneca L3 natur. c. 7. In siccissimis vero locis puteis in altum actis per du- seu rum . dc trecentorum Pedum spatia uberes D a aqua
79쪽
64 ADMIRANDA aquarum inveniuntur venae. Quoad sesundum*Facilius potest aqua in terram mutari, & den
tas in causa est; Nec potest,ut tertium tangamus, tanta aerem celeritate corrumpi , quanta fluunx aquae, nec tanti s peditari vapores. Nam GC- .Plum oporteret esse aerem, cui nullus locus. Diacendum igitur per subterraneos canales , fontes de mari manare. Solum certh mare talibus sum
cit scaturiginibus, dc dum illud nequicquam
numinum augeri videmus inluxu , per occultos ad suum fontem illa redire meatus , ostendituri Sed & de modo ascensionis est controversa. Su cussationi adscribit Geraras; spiritui Ptimus dis a r,c.6s. Terrae ponderi aquam propellenti. Eodiamia La theatri moli Maliger, vaporibus in se resteris caeteri. Arduum est omnibus definire, his etiam non consultum. Quia vero acutissime
de hac materia scripsisse videtur Thoma/ Lydiae Mias, sententiam ejus in paucas propositiones redactam, hic apponemuS.I Succussario aqua sursum deors- non est ei minensia ad terra μperficiem ea a Z Nulla enim ejus
agitationis caula, dc cur non tandem in aequiliis brio ponitur. II Spiritu agi non est causa; I Non videtur enim certo naturae ordine intari, sed per modum tempestatum. 2Ymales sunt tortuosi,ad latera potius , quam ad superficiem terrae propelleretur. 3 Si contrarius venistus tantum In aqua quacunque facere nequit;
quid hic spiritus Receptacula etiam svisum compulsarum, si qua essent, ut Vallesius ait a sos.
soribus inventa fuissent. III Terra pon- aqua propellem non est causa. Nec enim terra in aquam incumbit, sed vice versa. Canales ubi non sunt pleni, non inferiorem partem vacuam habent, sed superiorem. IU Nee maris moles. Arbitratur enim Scaliger compressam in Canalibus aquam, ab incumbente mari, egressum quaerere : Exemplum lapidis in Vase ; sed hic duo sumuntur. IEandem esis ubique gravitatis rationem . atque
80쪽
. . B L ε Μ E N T o R. v M. Iapidis. a Partem aquae marinae plurimam esse extra suum Iocum V me vapores in se re
mattrahentes, nee spongus terra natura, e terra veis
se , quisus aqua humor prosectetur. Nam I vires a tramices magis cam-stribus locis convenirent, . quam montanis. 2 Si traherent,eo esset ut seuerentur: Vnde vero talia flumina 8 3 Non reperiuntur aquarum venae ita plenae, ut illa ratio sive sanguinis in animalibus, sive in syphunculis
requirat. VI Eadem ratione aqua e cave rum fundo eleva tur ad capha fontium, qua e mari elevamur ad messiam aeris regionem. VII Hevario vero hae fa vi uom aquam in vapores restiventu. opus esse ca-
lore ipse Aristoteles innuit, ad id vero, ut aqua ex vapore fiat, non opus est frigore, sed tantum remissiore Calore. VIII calor terra non prevenit acriore solis, terra nimir- intra viscera sua. Nam Inon nisi ad duos passus penetrat; ideo Troglodytis non profundiores cavernae. 2 la summisseis stibus pilus ligneus, unam aut alteram unciam Crassus non penetratur. 3 Interiora terrae ad
octo vel decem passus frigidiora , aestate quam hyeme inveniuntur. IX Frigidi Leris in terra suis perficie , antiperistises nil ad rem Deit. I Mollius enim est quam rerrae selidae frigus : et quicquid intus calaris a Sole genitum per poros meas Mevanescit. 3 Perit obsessus ab utroque frigore, ad quod non habet proportionens. X Terra invisierisussuis cauor a duplici est eausa. In partibus enim superficiei vicinioribus est a radiis selaribus, in intimis vero visceribus abi aliis. Ille per Poros aestate a Sole apertos permeat , & ideo evanescit; cum alias remotus, a principio originis suae, sit imbecillior: hyeme vero,s igore constringitur. XI Calor terra in visceribus ex caliditate aquarum cognoscitur. m autem nee a Sole calida , nee
. sulphure, vel viva ea in ea tam , sed a sis igna subterraneo. Non a Sole; Nam I non potest eo. Penetrare. 2 si inde essent,aestate id maxime fisret. Non a sulphure & calce t sulphur enim non