장음표시 사용
61쪽
46 ADMIRANDA carbones quidem resolvitur. Compacta in causa duriti S. I n. l. e. Quid dicemus de pyrrho incrito maiorem dextri pedis arricillum nil ignis Dinuit Quid de Zwinglio , cujus cor post exustionem illaesum inventum est. nuan. m. r. Uoris Salamandra in mediis flammis vivit incolumis, s Plinio credimus; & aheni fundus,in suo inter medias flammas aqua fervet, frigescit, ignescunt ipsa latera. Scribit tamen Dissicoria lib. a, c. illam cum humidae & frigidae naturae sit, suo prunas restinguere attactu aliquandiu , tandem α aduri,& consumi. Hujus rario figura ignis est. In Ρyramidem astendit, & cacuminatur, & te
nues partes primae astendunt, minus tenues ad latera diffunduntur. Heehem. Phil. coroll. I o.
Sunt & in sacris exempla. In flamma ignis de medio rubi apparuit Dominus, mansit rubus integer. Exodaeap. s. Curru & equis igneis sublatus in coelum Eli M. Tres 2ueri in fornacem Babylonicam conjecti, ne capillum quidem amiserunt; extincti, qui extra accessere propius iual t. ad eap. 3 Danielu. Quid puerulo hbraeo Constantinopoli acciderit, memorat Evagrius. Haec de ustione jam de extinetione. Ex Heci molare emergit quidam ignis, qui stupa extin inguitur; qui ex monte Chimera foeno aut terra apud Coloniam Vbiorum saxis & pannis. Cum ivero Carolus Dux Burgundiae Geldrensem oc- 'cupasset civitatem: incensa erat humus ardebant herbae & radices, incendium nulla ope humana extingui poterat, in Burgundiam penetravit Fuia gasim lib. I. Addere his placuit etiam Chymica illa Tritenhemii artificia, quibus ignes aeternos
procuravit, recensente quodam anonnis in aureo vellere, nomine Bartholomai Korndorferi. Sunt autem duo lumina aeterna, quorum prius miscet Sulphuris , re Aluminis calcinati 'uaternas un- cias , & in sublime actis flores conficit. Florum sextantem cum semuncia jungit , Boraci Crystallino Veneto uaciali , inque concha vitrea
62쪽
ELEMENTORUM. reontritis, assundit seiritum vini quater destillatum , dc facta digestione abstracto illo, novum reponit, idque repetit bis, ter, vel quater, donec
sulphur in aerea Iamina candefacta sine fumo , instar cerae fluat. Hoc pabulum est. Postea adornandum est& Ellychnium hac arte. Asbesti lapidis filamenta long1tudine fere digiti auricularis , crassitie vero media colligantur serico al-ho. Factum inde Ellychnium in vitro veneto sulis Phure , seu alimento prius purg4to conspergitur,' tumulaturque , & in arena calente horis 24 de- Coquitur, ebulliente semper sulphurς. inunctum delibutumque sic Ellychnium, disponitur in concha vitrea , ut emineat paululum: aggeritur sulphur praeparatum, concha in arenam calentem
ansertur, ut livescat sulphur, 3 comprehendat Ellychnium. Tunc hoc incensum ardet jugi
flamma. Poteris lampadem quolibet loco reponere. Hic est ignis aeternus prior. Posterior ita habet. Salis tosti librae affunde acetum ex vino
forte ; Abstrahe usque ad consistentiam olei. Redde novum , macera , destilla ut ante , idque Quater : In aceto hoc infunde vitri antimonii ubtilissime levigati libram. Repone infusionem
in cinerem ςalidum horis sex , clauso vase , ut extrahatur tinctura rubicunda. Effuso aceto isto, submitte aliud , atque iterum extrahe , laborem repetens , donec tota rubedo re tuta fit, & extracta. Coagula extractiones, usque ad olei consistentiam , quam in balneo rectifica ad puritatem. Cape deinde pulverem antimonii, ex quo rubedo extracta est, & in minutissimum polibnem redige, cui in vitrum injecto infunde oleum 1ectificatum i abstrahe & redde septies , donec
corpus devoret totum suum oleum, fiatque sic cum Haec extrahe per vini seiriturn, toties mutatum, donec essentia tota exierit. Menstrua col-
, lecta in phiala Veneta , induistia papyro 'vinxu plici, destilla, ut spiritu exeunte, in fundo ma-C 6 neat
63쪽
49 ADMIRANDAneat oleum incombustile , cujus usus est cum Eulycianio ut sulphuris, de quo ante. C Α P U T II.
- DE AERE. Artic. I. De trisma eris regionibin o Esiones tres constituunt Physici, quarum me- dia ita frigida est , ut periculum sit, ne milvus inii tempore Caniculae a meridie ad vesperam ibi degere solet, congelascat, vel saltem membra ejus rigeant, si diuturniorem traxerie moram. Et certe in ipsis Alpibus perpetuo tanta nix est , ut etiam aestivis mensibus iter sit horri dum. Qui montium Baldi in agro Veronensi perreptarunt cacumina, non minus in illis frigus Iulio & Augusto mensibus experti sunt, quam
maxima bruma saeviente. Midroma-- Onmth. .s, c. rs. Tam tenuem ibi esse aerem quidam cxistimant , ut ad vitam sustinendam sit ineptus. de Genesi ad liter. l. I a. eX aliorum relatu refert quod qui verticem montis olympii vel sacrificiorum gratia, vel contemplandorum syderum causa conscendunt, aqua imbutas eo deferant, ut ex iis spiritum retrahere possint. At ex historia diluvii, 3c aliis animadverti potest, montes tam altos esse , ut emineant ex nubibus , & nihilominus habeant auram vitae
commodam. Db ivi de orig. rerum , tib 6.
Est in Insula Zelainica mons altissimus, in vertice amoenissimus. In Arabia Felice mons summus , ospidum quoque habet in summitate. Vires aeris si attendimus insignes sunt, de quibus passim apud Physicos. Cardanus inclusum corrumpere animalia anima carentia conservare aia seruit, liberum e contra. Verum id vix exempla concedunt. In Lusitanorum navi attonibus nautae aliquot sub aequinoctiali pene animam effarunt, quanqu am medio in Oceano liberrimo cae-
64쪽
x LAMENTOR v Μ. si Io. Et nobis praesentibus , inquit Scadiger exerest.
st Itali quidam Una in vaporariis deliquium animi passi sunt; & de Cocali Regis necatione
mominisse potes ex historiis. Triticum in Syris stipatum, non corrumpitur, & in horreis conci sis vitiatur . apertis fenestris, nil nocet ei. Art. II. Te Nectione . iris.
Non semper aer in suis Permanet qualitatibus,
inficitur aliquando noxiis .Ex Peruana Ρrovincia in Chilam per montana tendentibus aura occurrit mortifera , antequam satis viatores sentiant, & sicut poma ab arbore , sic interdum e tremitates absque ulla defluunt putredine. Libavius de origine rerum. In Μonte Peruano Paria- cacca aer singularis existens, vitae ascendentibus Darii desperationem. Excitat vomitum tam vehementem, ut sanguis sequatur. Magis adfligit a mari ascendentes, nec nomines tantum, sed rei aestiae expositae injuriae dicuntur. Locus fertur altissimus & nivosissimus in mundo, tribusque, aut quatuor horis per illum transitur. In Chiliensibus montanis puer se in triduum sustentasse dicitur , latitando post ingentia cadavera, ut aliquomodo ab allapsu statuum pestifcrorum esset tutus. In libello de cavsis elementorum propriis scri-hitur ventum quendam intersecisse gentes in. Hadramot. Idem narrat tempore Philippi Regis Maccdonum accidisse , ut in via quadam inter duoS monte S, certa hora, quicunque eques transisset, concideret moribundus: Causa ignota idque passi sunt etiam pcdites, donec Socrates quidam alth crecto syeculo chalybeato , in utroque monte conspeXIt duos Dracones contra se .
mutuo exhalantes pestilentem spiritum; Cujus
vi quicquid interceptum esset, moreretur. Ubaυ. l. m. Causa vero hujus amictionis vera est, mineralium aer, nitrotis aliisque metallicis refertus spiritibiis. Talis deprehenditur in antris ali
quibus Hungariae & Sueciae , scimusque halini-
65쪽
so ADMIRANDAtrum vulgare plurimos complecti spiritus. Ita que & impetuose adhibitis movetur ignibus , Maquis inje um, non parum refrigerat. Quod vero corpora non putret cunt, frigori id aῖ scribitur; sed tribui potest spiritibus frigoris cx crasi ,
quales sunt in Fulminibus nonnullis : nam & ab his enecta animalium corpora non facile corrumpuntur , durantque diu nisi superveniat causa Potentior, illamque expella Art. III. Te piarrisine Oseris. NX putredine aeris oritur pestilentia , quae di- versiarum constitutionum respeetu divertimodis etiam se habet. Locris & Crotone nunquam fuisse annotatum est. Pliv. a,e. φε. Sic & in illa AEthiopiae parte , quae accolit fluvium Nigrum . In Mauritania vastat omnia. Tholosae aliquando. & in Provincia i m diu duravit, ut septennium perseveraret. In Septentrionales populos tam saepe & adeo debacchatur, ut aliqudndo agroS integros exhauriat colonis. Maliger Exere. sa. Obis servatum in meridionalibus Partibus ad occasum Solis pestilentiam semper ire nec unquam serh aliter nisi hyeme, nec ut ternos excedat menses Mediolani anno IS 24 tantopere saeviit, ut panis recens per noctem aeri expositus non solum mucidus evaserit, sed totus statuerit vermiculis, bene valentes intra sex aut octo morte
bantur horas. cardamia de rerum varaetate lib. δ,cap.
Anno vero Isoo triginta millia Londini absumsit. Constantinopoli aliquando trecenta millia ; totidem in Civitatibus Vandalicis per solum autumnum. Tempore Petrarchae tam valida Italiae incubuit, ut ex mille hominibus, vix decem superessent. ped. in chromi. Qiiod verbpestilentjae actio varia , in climate hoc vel illo , animalium speciebus,& hominum individuis; id ex causarum agentium robore , dc patientium fit dispositione. Porest. l. 6.obs de Febre. Si caiisa agen Sex terrae aut aquae squalore non valida fuerit, ex brutis
66쪽
ΕLEMENTORUM. Brutis male diuitaxat asscit ea, quae secundum
dispositionem tali veneno similem parata sint. Si vero validior fuerit, in speciem humanam gracsabitur, ita tamen ut ex se nec regionem, iam civitatem, nec pagum, nec oppidum transtura sita Haec enim uno duntaxat loco homines corripit. si vero agens ex superiori causa, aut ab inferiore polluto aere ortum habuerit, genus tantum humanum inquinabitur. Si autem 1 superiore de inferiore simul contigerit, tum omnium anima lium species peste corripi possunt: attamen stin Cundum ebrum corporum dispositionem. Art. IV. I, artrisione, refrigeratione, penerrarimeque is eris. humanae aerem inservire . vix aliquem
puto, qui nesciat. Arteriae quippe venosse rami ex universis pulmonibus sanguinem imbibunt. per venam arteriosam ad eos delatum, inque iis subtiliorem redditum. Huic per os attractus per mistetur sanguini, haecque miscella ad sinistrum cordis desertur ventriculum, spirituosus sanguis
sertim attractus suffocat se re. Physiol. La,e. 23. Candelae quippe ardenti in libero aere, si viniuricircumdes superne,extinguitur, quoniam aerem lateralem praeparatum interpositu vini non a trahit , 8c crudum & incoctum inseriae attrahere nequit. Vim eius diaphoreticam , vel exemplum ovi ostendit. In eo recente dum affatur, spiritus subtilis per medium exudat corticem roris instar. Quid in corpore humano Plenum id rimarum, vel levi attactum faciet calore. Alias omnia replet & penetrat, permeat laterem , & conco- , ctum ibi instat calcem, ut mole aucta stangat eundem. Videmus par lateris cocti poros ingres sum aerem, lapillum, qui per incuriam illic latuit 8c in calcem conversus est, impraegnare,inque molem attollere , ita ut later rumpatur.
pinger. Phil. lib. Ad haec , obseruatione
67쪽
ADMIRANDA conclusium certa, facilem vel dissicilem, vuInerum ratione aeris curationem, In locis palustribus ulcera capitis celeriter, crurum dissicultor curantur. Hinc levia capitis Bononiae & Lutetiae vulnera, lethalia tibiarum apud Aveniones re Romae. Ibi aer frigidus cerebro constitutione hostis: hic major ambientis fervor, quo humores liquefacti,magis deorsum tendunt. Parem lib. I ocharurg. c. P. Refrigerari novem potest modis;
copia ac frequentia, flabello si novus apponitur; si nix & aqua circa lectum , si parietes frondas alicum obducti, vel linteis aceto & aqua rosata Latinctis , si irroratur area, & fontes in cubili parantur si lecti ex Avicenna super foveam aquarum , si ex pilis Camelorum iidem, vel ex linteis substracto coriosi, conspersus lectus herbis, si denique fragrantes prope lectum fructus positi.
Art. I. De aquarum quantitate, ct colore.
'Antum de aere ; sequitur elementum aquae,&inter consideranda quantitas primo & color. Iuxta urbem Simqui in regione magni Cham, flumen Qtii an per ducem millia passuum patet, ducentas alluit urbes. & longitudo ei tanta, ut centum diebus enavigari nequeat. In Portu illius urbis, quinquaginta millia navium se numerasse scribit PO . Nivibus liquatis ingens & Duilia in Noscovia fluvius, toto die celeri nequit trajici navigio , latera ad So passuum extendit millia. Genebarae lacus , Ianuarium Lusitani dicunt. Nisan. tantae sub ipso Capricorno amplitudinis, ut scripserint, qui
eo appulerunt, totius orbis navibus commodam stationem praebere nosse. Colores quod attinet,
varii in variis.' Lactis diluti est Danubius, qua
68쪽
Noricum & Vindeliciam a Germania dividit.
xime ubi per Francos delapsus Rnelao accipitur, - savescunt. Telephi juxta Pataras fons turbidus, Cum cruore miscetur. In AEthiopia rubrae sunt. vertitur in furorem quisquis biberit. Neu solae in Carpatho monte ex veteri quodam cuniculo e fluentes, virescunt; IlEae, qui ex Bohemicis proin- fusius montibus, in Danubium insitat, nigrae. Anic. ΙΙ. De aquarum sapore. HAud minor aquarum in saporibus varietas Dulcescunt quaedam, vini quaedam referunt sustum; salsas,aluminosas, acidas, amaras passim invenies. Dulces Elei & Chocopis Ruviorum a-
uae; Reges Persarum bibθre, & in longinquas
eportavere terras. Suavior lacte calida Cardiae aqua in Campo, qui vocatur Albus. PausiamM. Vinosa juxta Paphlagoniam : hinc potandi gratia
indigenae apud eam frequentes. In sinu maris Adr1atici ubi vertit ad Aquilejam, septem sunt fonteS omnes uno excepto salsi. Pol b. in his In Mileto unus, cujus fluentis aquae superiores dilicissimae; salsedine inseriores tinguntur. Oristobul. cassand. Τεntae rivulus Exampei amaritudinis, ut Hypanim ingens Ponti inficiat flumen. In lacu Ascanio, re quibusdam circa Chalcida, sontibus, summae aquae dulces sunt, potanturque nitrota inseriores. Plinim in histor. Acidi prope Culmam
fontes; & quia aqua quamvis stigida, ebullit,
insanire videntur, Ouriret. l. cit. Ibidem acidula cui furiosae inditum nomen , quod ebullienS tonitru imitatur hoatu. m Cepuno Smolnicii, non tantum serrum corrodit, sed & vertit in aes ; Sty- gii vero, circa Τhessalica Τempe , fluvii, neque In alSenteo vase, neque in aeneo, neque in serreo conservari potest, vi 1lia illa corrodens, crumpit. Sola coercetur ungula. Anica
69쪽
CAlidae quae absunt a Rhegio. Lepidi .ssimiIii oppido,viginti sex passuum millibus tam ρος-
stantistimum olent bitumen, ut Camphora permistς videantur. In Peloponneso puteus aci sacram Dianae aedem erat, cujus aqua cumbitumine permista, unguenti Cyziceni reddebat dorem: In Hildes hemio duo fontes sunt: alter ex marmore putrida ovi olente virus emuit, & gustu suavis est; sed si quis jejunus eum biberit, ruetas ejiciti marmoris detriti odorem exhalantes: alter s lphuratus pyrium olet pulverem. Hujus aq'Iapides in alveo rivuli jacentes, limo obducit, qui derasus dc exsiccatus sulphur est. Ogris lib. est. Arethusa Siciliae fons , stato tempore fumum reddere dicitur. Visebadae iri platea fons est aquae tam calidς, ut non modo coquat ova , sed etiam de alitum cute plumas eximat, de sellia
fetas, sive immergantur animantes, sive persunis dantur. Ad Corinthum fontis aquam , quI ex ex celso manat vertice, nive frigidiorem allerit ροα-ἐomam Commentar. ob. . Iuxta littora Cubar est stu-vius ita perennis ut navigari possit, aquae ejus ita, fervent, ut contrectari manibus recusent Martyrusum. Ind. Iuxta Provinciam Τapalam mittam fervens, ut tranari nequeat. Ramus Tom. . Apud
Segestanos Sicilii Halbesus in medio flumine
subita aestuatione fervet r Pontus flumen intra Medorum , Scytharumque Regionem situm; in quo lapides ardentes devolvuntur, ipsum nihilominus frigidum - Hi si agitentur , citissime e tinguuntur, aqua irrigati lucidius splendent. I xta Ethamam denique urbem, fervidum est si men , sed leprosis' ac ulceratis falutare. Domin. Qusdam etiam alias supernatant aquae. Arsanias vicinum Tigrum supernatat , quoties uterque intumescens extra ripas diffuit. Ρeneres accipit
amnem Eurotam , nec recipit, sed olei instar superna.
70쪽
Pematantem brevi spacio ponatum abdicat. Pliamus histor. naturalis ruet. IV. De varis aquarum decursu.
T Raditur de diramo Fluvio Cappadociae, qui fontibus in ipsa planitie scatetibus oritur,quod statim profundo lateat hiatu, in plurima sub terra effulus spacia, emergat Post navigabilis tanto Cum impetu, ut si quis in hiatum, unde emergit hastam immiserit, vis spiritus renitentis eam Wi- Ciat Strasotib. ra. Non longo 1 Pompejopoli in 'oppido Coricos . in imo species mire profunditatis, amnis ingens, ingenti se tollit fronte, ubi magnum impetum brevi alveo traxit, iterum deis mergitur. Meti lib. r,e. 6. Aqua Martia post lon- vos excursus ex ultimis Pelignorum montibus,
transiens Marsium & Fucinum lacum, in specum demergitur, tandem in Tiburtina se aperit so passivum fornicibus structis in urbem ipsam Romam perducta est. Plin. lib. 33, c. 3. Sabbaticus septimo quoque die exinaniri consueverat. atque emccabatur, sex reliquiS semper aquis oppletusi id autem cessante sacrificio, cessavit Ioseph. l. 7 , c. a . Quidam apud Bocatium fluvius , quolibet
decennio, repentino quodam motu uno momenisto pr grandem fragorem ob saxorum elisionem emittit, & lapides ipsi declivi per triduum fluunt cui sit , ter ac quater quotidie,etiam sereno coelo; at postriduum omnia subsident. De Hircanis stuminibus Straso M. tr. Sunt mari alta sinora excisis rupisus prommentia. cum autem sumina ex fisca rium caram bus in mare furentia desiliant, marimum inter mare ct rupes si easia syactum praeterlabunt in sub Maenidus a u, vela sub formcisus exercitus
etiam intacti procedere possint. ' Trochlores in Aquilonari Norvegia tantum fragorem currendo edit, ut ad viginti milliaria exaudiarur Olmia l. amast. Reca in Livonia tanto lusu is scoeulis ruit, ut si1rdos reddat, Ortetan lamon. Tanais 1 Scy