장음표시 사용
11쪽
L E C T O' R E M. Amm tibi tandem, Lector, etsi
aliquanto sterius voto nostroseata memora a viri, D. Ludovici
de Dieu, Theologi siummi, δε-ctissimum in dioinam Tauli ad Romanos Epipolam Commentarium quem paucis ante obitum diebus in hanc, quam vides, formam abflverat, uisuccedaneus esset luculentis suis in Evangelia, s actaeapostolica lucubrationibus, s Recuturarum in reliquas Epistolas commentationum obses. In quo singularem ejus in emendo Spiritus S. sensiu χ- tibi ob oculos exhibemus, qua H cillimos s maxime vexatos istius Epistola locos, splerisque Interpretum intactos ,supra
quam dici potes feliciter enucleavit s exposuit. Siquid iudicare possumus , dignus est hic
12쪽
labor, qui pos omnium, quotquot in hoc sta
diorum genere nomen aliquod meriti sunt, animadversiones, lucem aspiciat, e 'isgatur. Vuidquid enim aliis praeteritum aut neglectum, isa occupavit noser, uissu ec rit : quicquid parum dextra aut solide acceptum, inducta nova luce itai ustravit, ut non solum investigandi laborem aliis a Leviaverit,
sed N in plerisque otium fecerit. Vt mirari
subeat, tantum omnigena eruditionis thesaurum tam brevibus spatiis concludi potuisse. OAdde his cum brevitate certantem pespicuitatem, qua legentis attentionem s desiderium ita explet, ut nunquam desituat, aut jejunum dimittat. Plurima his divino viro adjumento fuere; immensa linguarum Orientis, quibus sacra aeruditio comparatur, s sine quibus hac talia ne tentanda quidem sint,cognitis,exacta
rituum s morum omniumentium,praecipue
Ludaica, excusso, verbi divinia dua s non interrupta lectio s collatio . N quod praes-puum reor, pietatis sprecum exercitium qu
iidianum. Euibus omnibus illud consecutus fuit,
13쪽
fuit, ut quicquid in hoc genere, labore , dio, induaria, atq; adeo divina ope acquiri potest, istud omne huic largiter a divino Numine sit
indultum. Auam praeclare cum rebus humanis ageretur quam luculenta studiis nosero a
cesii eret, si Interpretes sacri, huic via, qua hic monstratur, insistere eligerent, s indicta occupare mallent , quam rhapsodias suas smale congestos Centones orbi propinares A qui id est vitium seculi nostri, quod ut ubique, ita G hic mole laborat siua. Dolendum sane
praematuro viri hujus insignis obitu, interceptas nobis in reliquas Epistolo Commentationes, quas hisce gemellas plane, sine hocforet,
haberemus. tamen illis in totum careres,
spicioso, quod bisse subjungimus, provisum
es. Vale Candide Lector, sse hac non ingrata tibi fuisse nobis probaveris, propediem Mistas ab eadem manu in di ciliora Veteris πι- samenti loca ex Tapographia nos expecta.
14쪽
C A p. I. V E R s. I. ΑTrNE han et Epistolam a Paulo Cor-rinthi fuisse conscriptam, Epistolam autem ad Hebraeos Hebraice, reliquas Graece , nullo fide digno testimonio asserit Scholiastes Syrus. aod autem nomen suum expressum titulo praefixerit, id solitum ait este Apostolum, quum ad eos scriberet, qui longinqui essent, nec eum nossent. Quae solida non est ratio. idem enim in Epistolis ad Timotheum, Titum & Philemonem factum quibus erat notissimus. Fui Lia porro e Saulo Paulum vocatum, ait, quum Antiochiam appulisset. Cur autem servum se Christi vocati Triplices, inquit idem Scholiastes, sunt servi. Naturales , ut Creatura ratione creatoris , aut Violenti, ut mancipia qua emuntur, aut Voluntarii, quomodo Moses Dei servus dicitur. Omnibus hisce modis Paulus fuit servus Christi. Nam
creatura ejus erat, sirpe sanguinem ejus emtus, ct voluntate
15쪽
L ANIMADVERsIONES IN sua Discipulin ejusfactus. Addendum , quod a Christo administerium Euangelii vocatus, totum se arbitrio ejus de .
Κλητος - λγ. Syrus pro ἀσια δετω oratione habuit , quasi legeres κλητος non bene. senses enim est, ut optime observavit C s. Beza, ex catione x postilus. Ibid. ΑΠωυσμεν εἰς δ αγγελιον Fψ, explicat id ad Gal. I. IS. ο ἀφοὐμς με λ κοιλιας μmος ροι, &C. quod respici potius puto, quam, quod innuit Drusius, illud Act. 33. 2. άφοροί τε μοι τον Βαροάβαν η- τ Σοωλον εἰς το εργονο προσκεκλη- -τάς. Hominum haec erat a stio , illa Dei. quae hactenus tamen conveniunt, quod jubentur separtare Paulum ad id opus, ad quod jam ab utero separaverat eum Deus. Non respici autem hic nomen π , unde Pharisaeuae,. id es baratur jam ante conversionem dictus fuerat, satis solide docet Doctissi Camero in Myrothecio. VER S. 2. &c. Totus hic versus in recentioribus editionibus parenthesi includitur. in. vetustioribus non item. quod laudo. videtur enim quod versum sequentem inchoat, etsi ου ψῆιωτου , recte construr cum maes-γγειλα. . ita sane Arabs, qui totum hunc versum sic interpretatur, Z---o i
bata I deinde subjicit v. seM. ubi ambiguum est quippe quod referri potest vel ad prae
cedens Euangelium , vel ad Dei. Si posterius, verti debet, I iipromisit jam ante per linguas Prophetarum δει orum in Scripturissacris, Manifestationem fibisui. Si pri us, verti debet, tuod promisit jam ante, sec. nempe, inans satione uiseni. Sensus idem est. vult, Euangelium de filio, esse Manifestationem filii. V E R S.. 3. Πευ ζψουαυτῶ, F δε οριενου - σπέρμαὶ Δος-
16쪽
Eodem modo Arabs. Laudo hic doctum Commentarium O. BeZar. lv E R s. 3. Vulg. qui praedesinatus es filius Dei , quod procul dubio bene rejecerunt Eras. MBeeta, qui habent, qui declaratus es lim Dei. similiter fere, sed dilutius, Syrus & Arabs, qui cognitus est. Nondum tamen probatum video, ου ει significare declarari, manifestari, indicari, explicari, evulgari, sendi, demonstrari, aut simile quid. Fateor quidem oesti non solum esse definire,iscernere, conlisuere se determinare rem futuram. Sed saepe etiam de re praesenti dicit at pro declarare nondum nobis innotuit. Videtur quidem vicinum esse Logicorum .eγω. Sed id amplius quid dici. quam declarare. nempe,definire, determinare, id est rem intra suos fines ac terminos ita constituere, ut ex iis natura rei intelligatur, qualis in se sit. & quomodo ab aliis differat. Sic d in Grammatica inodus Indicarium ὀυQκὰς dictus est Graecis, non tantum
quod certum aliquid indicet ac declaret, sed quia rem sive
prς sentem,sive praeteritam,sive futuram certis temporum
limitibus includit ac determinat. Placet Hesychius , qui ebdi vertit, ῖ αν, ορον ALG, κρονι , ἀφορ - statuit, terminum das, judicat, in certa positione collocat. dirimit, disse minat. Hinc verto, qui determinatus es esse filius Dei, id est, qui intra tales terminos est constitutus, iisque ab aliis ita est diremtus ac disterminatus, ut judicari aliter nec debeat, nec possit, quam quod sit filius Dei. Sequitur, G δαυοί ι . Quod non verto adverbialiter, potenter, cum Cl. Beeta, sed cum vulgato, Erasmo, Syro & Ma-be, in potentia, aut per potentiam , absolute nempe sic dictam, quatenus ea Deo propria est, qui propterea 'M 4Α 1 λω
17쪽
ANIMADVERSION Es IN δ αμις Hebraeis dicitur. Ita ut , υαμ hic terminum dicat, definitionem filii Dei ingredientem, quo probetur &dignoscatur esse talis. Additur, οπά μα αἰγω νης. Vulgatus, Eras & BeZa, secundum Spiritumst nctificationis. pollet & sanctitatis verti. Gollarium, ἁγιωσυ sancIscatio snctitas. Sic iThes 3. II. ἀμάμάους ω οἰ- ννη, inculpatos in sanctitate. atque ita secundum Spiritum anctitatu, idem esset quo is cundum vi. ritum ictum. Quomodo Syrus, Arabs & Chrysostomus haec acceperunt. Sed quia Spiritus sanctus non nisi tertiam divinitatis personam designta, hic autem V σάροια , 'κ ρι- αγω νης tanquam duae in Christo naturae opponantur, maluerunt Orthodoxi Spiritum sanctificationis reddere, & per eum naturam Christi divinam intelligere. quod recte fieri, satis luculenter docetur in Myrothecio Cameronis. Sed fac dari adversario ac hosti divinitatis Christi, Spiritum S. hic intelligi, etiam sic naturam Christi divinam asseri affirmo. quum enim Spiritus S. sit Filii Spiritus, a Filio essentiam communicatam habens, ejus dem cum Filio numero essentiae, quae divinarum personarum in se invicem est σεχωρηας, semper in eo existens, recte dici videtur Christus esse Filius Dei secundum Spiritum S. id est, secundum divinam essentiam, quam Spiritus S. habet a Filio, & in Filio, quamque adeo Filius habet eandem cum ipso. Nam, ut loquitur Damascenus de
distare, cras invicem discederepersnae, quippe quae, inconfuse tamen, se mutuo permeant. sic ut quasi per modum circuitus in se mutuo concedant, seque invicem capiant. ea enim vis est vocis et 8ιχωρηπως. Nec praetereundum videtur, inter argumenta, quibus Christus λανθρώπ P. probatur esse Verus Deus, etsi cacissimum fere esse, quod ex relatione
18쪽
EPIST. AD ROM. CAP. I. sinter Christum & Spiritum S. quae omnem creaturae Conditionem longe excedit, potitur. Hinc enim homo ille dicitur unctus Spiritu S. supra omnes consortes suos, quia
idem Deus, Psal. s. 8. Spiritus Dei forma columbae sedis se supra ipsum, quia idem filius Dei dilectus, Mat. 3. Hinc
Christus ait, Pater mittet eum in nomine meo. Ioan. Iq.2s. Ego mittam eum a Patre. Joan. II. 26. SI I 6. 7. Is de me testabitur. Ioan. is. 26. Is me glorificabit. Joan. IS. I . Ham ex meo capiet. Ibid. Nam omnia quae Pater habet, mea sunt. ideo dixi, quod ex meo capiet. Ibi d. V. II. Quae omnia talia sunt, ut creaturae Competere nequeant: quippe a qua Spiritus S. eo modo pendere non potest. Sequitur ibidem ,εξ ἀνομαστως νεκρων. quae Syrus Arabs non de aliorum mortuorum, sed ipsius Christi ex mortuis resurrectione rite interpretati sunt vide notas Bezae, praesertim Erasini, quae hic sunt doctissimae. quibus addimus, codem prorsus sensu passim sumi ἀνά emν νεμρων, SI QUO
. et Adeoque secundum eam phrasim uni etiam homini posse tribui δε απιν νεκρων, id est Eis cα νωιρων. Hinc est quod Aet. i7. 32. de Atheniensibus dicitur, vici σανὲς bHis οἰνά Mν νεκρῶν, quum tamen Paulus vers 3 i. de solius Christi resurrectione egisset. Sic Paulus Phil. 3. ii. optat
κα9ντῶν εἰς ιανά αν νρκρων. non eo sane sensu, ut pertingat ad aliorum mortuorum resurrectionem, sed ut ipse ali. quando beate C mortuis resurgat. Vcrum licet hic aliorum mortuorum resurrectio intelligeretur, inde etiam validissime probatui Christi divinitas , quia ab ejus virtute illa pendet. Hinc enim Christus Ioh. s. 24. se Patri parem pro bat, quo sicut Pater scitat mort os se vivificat,ita A.
19쪽
s ANIMADVERsIONES IN dit, quasi legeretur, δ' ἔ αβομεν χαρον - γοτη λί- ω - τοις εθνειπν, εἰς L σαυLV m ως νονρροαὶ rum . Et εις caseoliam ως accepit pro Q το υπακου ν τὸ mes Sed longe satius est verborum ordinem servare,& omnia ad verbum vertere,ut
mens Apostolisit,accepisse se gratiam apostolatus, ut in Omnibus gentibus fidem pareret, que pura puta est obedientia. nec pro suo,aliusve creaturae nomine datam sibi eam gratiam,sed pro solius Christi nomine, ut nec se, nec alios. ι ed Christum praedicaret. Cur autem fidei obedientia tribuitur non tantum, quod fide obediamus omnibus praeceptis Dei , sed quod ipsa fides in obedientia consistat. non
enim rationibus nititur fides,sed loquentis Dei veracitate, autoritate ac jussu. cur credo tres esse in Deo personas, Christum esse mortem ejus esse expiationem pro peccatist quia Deus mentiri nescius, omniumque Dominus , haec de se Filioque suo testatur. ac credere dubet. Hic
Deo mentem ac rationem nostram Qbjicere, obedire est. V E R s. 6. E, οἶς ians m υμεῖς, Γησά Syrus,
lia . . Trem. Ex quitas etiam vos vocati estis in Iesu Christo. Verte, ex quibus etiam vos estis, vocati in Iesu Christo. prius S at pronomen valet: alterum, verbum substantivum, cui subjungitur distinctio, plane ut in Grae-Eo. Porro κληπι Ιησοῦ Xροατοῦ, Syrus vertit, vocati in Iesi
Christo. Beza melius,a Iesu Christo. Laudo tamenVulgatum, qui ad verbum habet, τοcati Iesu Christi. My-i 'e' Insignem enim constructio illa habet emphasin. sicut cum Marc. 33. 17. Christus dicitur Congregaturus του EκMκlους -τοῦ, non vert-m electos assed elem uos, i. quos per electionem pro suis habet. ita & hic non tantum gratia Christi, qua eos vocavit, designatur, sed & dominium Christi, quo eos vi vocationis tanquam suos deinceps habet.
20쪽
E is T. AD ROM. 'CAp. I. het. sicut Esa. 48. I 2. 'κ μ ' CU, Israel voeatus mem, id est, qui non modo a me es vocatus, sed sic vocatus ut meus sis. atque hunc titulum , hoc jus & dominium in Ecclesiam solus sibi Deus Istaelis vendicat. Unde colligendum, vel hoc nomine Christum esse verum Deum, quod fideles, ipsius vocati nominentur.
hic Grςca exemplaria, neque ab iis Vulgatus. Syrus simpliciter in Spiritu, vel per Spiritum. Quod cum ad Spiritum S. referri possit, Arabs transtulit per
auxilium Spiritus. Neque respuunt hunc sensum Graeca, modo non cum Cl. Bera vertas, cui ervio Spirisu meo, neglecta praepositiones: sed cum Vulgato, in Spiritu meo. deinde in properi c. proa , ut Hebraeoruma, quod frequens est, accipias . ut sensus sit, cui servio per Spiritum mihi datum. Verum simplicius est haec de sinceritate Pauli atque integritate inteIIigere, qua se absque hypocrisi mente & animo servire Christo testetur. Sequitur, δε ρωλειάως ινει- υμων πιιῆ m. deinde V. Io. Ποιν π a Ger ων μου ληκεν D. Syrus & Arabs cum quibusdam exemplaribus Graecis inchoant vers Io. a M-μεν , reliqua cum verss. Conjungunt, ubi tum inisλει- η , tum παί mn legerunt. VE Iusa Io. Det ς; ηπιά. Syrus O H3, Tremeli. Si tandem. verteola nunc, vel ab hoc tempore. sic Graeca ad verbum verto , si quo modo jam aliquando. pro quo Vulg. Eras de Beza,s quo modo tandem aliquando. V E R S. I 2. ηθίω εν υρον. Beza Bucerum secutus refert ad communem exhortationem. Vulg. Eras Syrus & Arabs ad consolationem. quibus adstipulor: quia fidei in hoc versu fit mentio, cujus praecipuus effectus est conislatio. eoque proprie spectat χάεν σμα πνά ροαδικη,