장음표시 사용
31쪽
18 A N i M A D V E R s I O N E s IN utique anima es diosa mali. proprie negotiosa in malo, quasi occupatissimam dicas in malis. Sed efficacius dixit Salomon Prov. i 6. 27. a uirit vir nequitiae eo it ma .lum, i. e. non aliter invenire malum studet, quam fossores aurum in fodinis. H. Stephanus Inventor, excogitator. Hinc εφα ρε ἐς Mino rectc vertas, exco latores malarum rerum. Suidas reddidit, τους πῖς παλιυοίς κα ς επω κωνο ομουνίας κακοὶ, qui ad vetera mala nova excogitant. . V E R s. II. A θετους. Beza rectusedifragi. Et Erasis. pactorum nequaquam tenaces. HeZychius vertit., il-γὼς F σαωλως, non inhaerentes faederibi. addit μη -ri Φαε- νους, non compositos. Ita hoc loco Vulgatus interpres, incompositos. per quos non απι is inordinatae vitae homines intellexit,led τοα- λους verbo tenus exprimens, cos innuit qui in pactis ineundis servandisque se cum aliis non
quibus foedus non est. paulo plenius Arabs or quibus neque faedm es, nequepraestitio, id est, qui nec ineunt foedera, nec inita praestant. Sequitur, ἀρασονοους. Vulg. ab que faedere. Eras nescii foederis. Beza, implacabiles. Syrus & Arabs , fuibus pax non es. Hezychius, λωμαι,αχ οι,-κ, μη ρινημονα ονπις φιλι ἡ- is λα- κτοι. fero inimici, neque recordantes amicitiae aus pacti. irreconciliabiles. Αιπονσει, CBι εἰρί-c . non sectatur pacem. VE R s. 32. Δι- ωμα ἔθεου. Vulg. & Erasin. fustitiam Dei. ut λώιωροα νομου est ustitia legis , Rom. 8. q. Beza, jus Dei. Syrus S Arabs, uium Dei, quod nempe exercere solet in impios, sicut Apoc. I S. . - λημαίροιά σου εφοινε- ρωλαν judicia tua manifestat uni. Porro variantes hujus loci lettiones habes in notis Cl. Bezae. Arabs novo etiam modo finem versus transtulit. sic enim totus versus apud
ipsum habet: ciui norunt judicium Dei , quodque debetur
32쪽
EpIs T. AD ROM. CAP. II. Is mors iis quifaciunt Das turpitudines: se non contenti sunt facere eas tantum, verum capiunt etiam societatem cum iis qui consentiunt ipsis in iij. CAP. II. VERS. S. Eν ψῆρα ορμ1ς, 5 γπικαλυψεως δκμοκυσίας Γλοῦ. Exemplaria quaedam inter ,πικαλυψλεως & λκμο- κνιπας inferunt particulami, quam neque Vulgatus, neque Syrus & Arabs agnoverunt. at pro f Σαοκαλυψεως
Syrus vertit, qua si legeres se. ακαλυψι l 1
quod Trem. & Bod. non recte Verterunt, or revelationis. verte se in revelationem. sc Arabs quoque Ν, ad diem irae se a manifestationem judicii. VER s. 8. οἱ G ἐμώας , Syrus Boder. Iis vero qui calumniatores sunt. melius Tremel. Iis vero qui contentissunt. malumus tamen, iis mero qui resistunt, vel commmaces sunt. nam Tit. 2. vers '.
i ta oppresiis. item rebelgavit , repugnavit , obsitit.
& ic L. rebellio, dissensio , repugnantia. Arabitus hoc verbum eodem prorsus sensu est usitatissimum. ut & hoc loco eo usus est, interpres c, H Q verum qui rebellis sunt. non male expresserunt quod sibi voluerit Apost. per οἰ εξ ἐριθει - , nempe qui Deo repugnant, S adversus eum quasi litigant Sc disceptant.
VERS. Iq. Natura qua legi unifaciunt. An ergo lege naturae servari quis potuiti contrarium intendit Apostolus,
33쪽
ro ANIMADvER ION f IN peccato esse, infra cap. 3. verss. eo ipso enim, quod quaedam quae legis erant facerent, seipsos damnabant, quum alia adversus legem facerent. nec sufficit facere quae sunt legis, nisi cadem eo modo facias, qui legi convenit. At lex spiritualis est, homo autem per se carnalis, Rom. p. l . Gentes ergo, quum quae legis erant facerent, carnaliterea fecerunt, non spiritualiter. Itaque nec Deo qui Spiritus est, &a quo lex habet quod si e spiritualis, grati veru
fuerunt, quum quae erant legis carnaliter facerent. V E R s. II. ρύ ς -ύγ ψ αμβηρπως. uua testificante ligorum conscientia, nempe una cum lege, quam cordibus illorum inscriptam dixit. Lex Deum referens, supremum judicem agit, testimoniumque obedientiae vel inobedientiae, adeoque vitae aut mortis homini edit. Huic conscientia tanquam inferior judex subordinatur, quae legi parens, una cum ea attestatur. Sequitur, --τ λογισμων κατηγορουν - ἡ SBeZa, or cogitationibus se mutuo accusantibus aut etiam excusantibus. μGξυ retulit ad τ λογιι μων. Arabs autem ad ipsos gentiles, quatenus inter se alii .eorum secundum, alii contra legem viverent. quasi vertas, se inter ipsos mutuo cogitationibus accusantibus aut etiam excusentibus. vertit enim , N- quum cogitationes eorum accusarent alios orexcusarent alios. Quod si quis ad λογσμους referre ea velit, malim cum Vulgato & Erasin. ad verbum reddere intersee. neque enim sensus esse videtur, cogitationes se mutuo, id est aliam aliam accusasse aut excusasse, sed inter se&quasi
alternatim ac per vices eum in quo reperiebantur. prout nempe unus idemq; nunc bene nunc male ageret, operaq/virtutum ac vitiosum vices quasdam inter se obtinerent,
similiter cogitationes inter se vices nunc excusandi nunc
34쪽
EO s T. AD ROM. CAP. II. 1 taecusandi habuisse. Cogitationes hae sunt ρ αανε δ σεως, quae legem secuta movet cogitationes, ut secundum legem aut accusent aut excusent. in utroq; bona est istarum cogitationum functio. adeoque non considerant r, quatenus bonae malaeque mutuis accusationibus excusatio nibusque erga se invicem in homine agunt, sed quatenus conscientiae ministrantes erga hominem bene maleve agentem excusando accusandove sese gerunt. V E R s. I p. IV ε σν I,δαι γ ἐπινομάθ. de tata vide notas Cl. Bezae& Erasin. quibus addo, Syrum quoque legis se εἰ ue autem. Neque propterea hiat constructio. ubique enim Syntaxis cohaeret, & sensus completur vers 2 i. Si tu autem Iudaeus cognominam &c. an ergo qui alium δε- eo, te sum non doces ' Porro ad Iudaei cognomentum haec
Israelitae vocabantur, sed uia tempore reditus se Babylonia tribus Iudae curavit ut adscenderet tempore ori plene cum Sorobabele, Iudaei vocati fuere omnes. ac juperbiebant cognomine
Iudaei, quod confessore lanificat.
Sequitur, κεπαναφων τω νομω, o requiescis in lege. causam reddit Scnoliastes Syrus, cur quietis notione utatuae.
quia sensus est, inquit, i coci c..i, iat L yr
i m in s ne labore habes legem directricem. id est , non opus est te magno Iabore de voluntate Dei inquirere. I gem Dei habes quae te facile ac quiete ducit ac dirigit. At sensus potius est, Securus es in lege, tanquam in egregia
35쪽
quadam praerogativa, & illustri amoris divini tessera ac pignore. non lassat te peccati onus, quippe qui ex lego
quietem capias. VER s. I 8. Καὶ δοκιμαζ,m verto, orpro- bas controversias. Beza , ea quae discrepant nempe a lege.
malim intelligi ea in quibus homines inter se discrepant, ubi dissident, & de quibus controvertunt. ita enim apud Thucydidem sepe m 2 φεροG sumi docet H. Stephanus. ut & Budaeus αμφορον σπῆγμα, vertit res controversa.
Mμφορον id quod inter scribentes non convenit. Syrus nqster,
lia, verte, decenita, aut convenientia, quae fieri oportet, mnihil aliud enim vox Syra designat. Et apud He Zychium Διαφε a , άνηκ convenit. addit, x περίχ , βίλπιον ἐιn, eminet, excellit, melius es. Διαφεροίως, ἐξωρετως excellanter. Hinc Erasin. ac probas eximia. Ut & Vulgatus Phili p. i. io. Vertilpotura. at hoc loco habet utilia. nam &
cphb interdum idem quod conducere , utile e se. Est referre, interesse, attinere. Glossarium 2: se*ερει interes, refert. sic saepe dicunt, si h m 2, φερει, nihil tua refert, nihilad te. vi σοι τ . interes tua hoc. hinc το2ω φθον, quod interes, quod ad rem aliquam attinet, adeam requiritur, eique es necessarium. Sic Epictetus in Enchir.
paragr. 32. cum docuisset, eos, qui ad coenam invitant, non id gratis facere, sed vendere coenam pretio , dum laudari volunt & coli, addit, δός. ν το α φερον, A m λ-Πλει, e cras πωλειτ', da igitur quod interest, vel quod requiritur, stibi utile es, quo venditur. Ita hic αα α βον5 possent esse necessaria, quae intersunt& requiruntur ad salutem, Nadgloriam Dei attinent. VERS. 2 o. E χονA EU Msωαν ἡ γνωστως κ ψ αληθειας τω νομω. Vulg.& Erasin. habentem formam cognitionis &c.
36쪽
Epis T. AD ROM. CAP. II. recte. sed non eo sensu, quo Hypocritae dicuntur habere ευμ ωαν ρ c ccίας formam, i. externam speciem &apparentiam, pistatis, I Tim 3. F. Constructio enim est, Πε--
debant, se praeter umbram ac speciem nihil habere , etsi revera ita esset: sed de solidissima veritatis cognitione gloriabantur. Est ergo hic μ οπωπις ἡ ἀληθεέας, idem quod H Rom. s. i7. Forma nempe, tum passive sumta, qua illi ex lege informatos se jactabant, quam efformationem cognitionis & veritatis dicere possis ; tum active, qua alios vicissim informare posse gloriabantur, quam
informationem dixit Cl. Bega. Syrusi , Arabs smilitudinem transtulere , id est effigiem quae totius
Veritatis Corpus de Conformationem quasi in imagine Scsimilitudine repraesentaret, quam χ, υπασγν ὐγιεινόντων λαγ dixit Apostolus 2 Tim. I. 13. V E R S. 2I. Eαν ἰο αγυιβατης ν uis se. Syrus '
Dci in I si e , , ad verbum, si transeas tibi autem a lege, quod Trem .s resilias a lege. Annoto id, ut observem, quid proprie sit transiressi legem. trans enim non significat ibi ultra, ut quum transire fluvium, id est, in ulteriorem ejus ripam ire, quis dicitur, quod βουνεπα λερχει Graecis dicitur, sedpraeter uxta, ut transire domum dicitur, qui eam praeterit, &ad latus relicta transit, quod proprie aωβώνειν, & dicunt Graeci. Πια-σβατης ergo νομου est, qui legem sibi positam sciens, ad eam non accedit, sed praeterit, ad latus quasi relictam transiens, ab ea digreditur. VERS. 26. Εἰς πυπέ- λογιθησύ . Apud Chrysostomum legitur deinde in Commentario ait legi μύὼ κατέσ0. sub ungit tandem, tam iam
37쪽
a4 ΑNIM A D V ERS IONES IN V, ο ὲ π ἐμφαῖκωπρον. Mirum id sane. quum Graeca exemplaria, una cum Vulgato, Syro& Ar be, constanter legant λογΘηις . . :VERS. a. p. Καὶ κωνει ἡ εκ φυπως ἀκροβυς ατ νομον λουμ &c. Perperam haec. Syrus, S ex eo Arabs transtulerunt, quasi lectum fuisset, κύγκωνει ἀκροβυιάα, - - φυπως νοξιον τε m. Existimasse videntur, eosdem hic describi,
de quibus supra vers. 34. dictum, quod φυιή τά ἔνομου σποί iram. Ac longe diversissima sunt illa loca. ut enim Gentes natura quae sunt legis faciant, vi legis naturae scri potest; at ut ex natura legem sc praestent, ut praeputium ipsis pro Circumcisione reputetur, id longislimc vires naturaere ejus legem superat. cordis enim circumcisionem comprehendit. quae ipsissi ima foederis gratiae promissio est,
Deuz. o. 6. Quod autem τω νομον πιλῆα perfectam omnibusque numeris absolutam praestationem innui quidam volunt, frivolum est. In Syriasmo enim , qui Apostolis tunc temporis vernaculus erat , idem est νοριον μάίων &πελειν. Quod vel ex vers 2I. clarum esse potest, ubi pro
eodem verbo usus, quo hic pro πιλδ. Et cap. S. 3. pro ηθλιψου a Ginu assumo patientiam operatur, Sy-Tus habet πελειω φών. Tale est illud Iac. 2. vers 8. Uμ ένοι νομιον πιλλε βα-λιυν. Si igitur legem prae- satu regiam, sic nempe , ut charitatem ege mandatam προσω πιλμα non violetis. ne somniavit quidem Apostolus Jac. plenariam perfectionem, qui cap. . I. ait, nos om-mes in multis impingere. addo illud Gal. s. D6. Spiritu ambulate , se cupiditatem carnis ου μῆ πιλ-m, non praestabitis. tia ic hic, Et conLmnabit id quod ex natura praeputium es,dcgem praestans. γ ea 'itur, re τ cogor a iis a b βατ υ νομου. QSO-
38쪽
Quomodo equidem Judaeu transgressor legis fuit per literam & Circumcisionem ξ Rectum est, quod dicit Cl. Beza, innuere Apostolum, Iudaeos non modo non justificari circumcisione externa, quum transgre res essent legis , sed etiam velut ea ipsa circumcisione, quam profanabant, eos essici nocentiores. Sicut baptizati , qui se in dies magis polluunt, eo ipse quod baptizati sunt, magis fiunt irae Dei obnoxii. Addimus, hypocritas Iudaeorum, adversus quos hic agit Apostolus, ex ipsa divinis digitis scripta lege. & ex Circumcisione securiores Zc ad peccandum audaciores esse factos. Quum enim scripta Dei lex.& praeclarum illud foederis signum Circumcisio , duo es.sent praestantissima amoris divini testimonia, & illustrissima Judaici populi privilegia, habere se semper autumabant, cur in lege requiescerent, & in Deo legis Circumcisionisque autore gloriarentur, ut supra v. II. locutus est Apostolus, etsi licentius peccatis suis indulgerent. atque ita vere per literam legis S Circumcisionem facti sunt transgres res legis. quid ergo sanctitatis & gloriae attulerunt illa, quibus ipsi ad peccandum etiam abutebantur Atque hoc videtur vidisse Arabs, quum pro κοιμ 3 si 5- ημῆς, dixit ι ex scripto tuo se ei cumcisione tua, q. d. ex eo ipso quod scriptam legem habes, quodque circumcisus es, transgrediendae legis an tan
Trem. non enim qui in manifesti Iudaeus es, incompleto sensu, quia male distinxit, di praeter usum linguae , ubi Om nunquam usurpatur pro verbo substantivo, sed pro pronomine demonstrativo. Om autem quod sequitur post
39쪽
16 A Ni MADVEFsIONES IN om valet verbum substantivum. Sic ergo distinguendum,
nifesto, supple, est, i . 'cim in m Ocn is es Iudaeus.
V E R s. 29. Οἶ ο ἐσπην P. &c. Syrus S Arabs ad circumcisionem referunt, quod genus non patitur. Bezasi su p. sουδιήου cujus Iudaei. Consideretur an non ad praecedens αναπκὴ αἶ referri possit, de quo dixerat, veram circumcisionem esse cordis, in spiritu , non litera: cujus,su p. spiritus, laus ex Deo est,non ex hominibus. Etsi enim ipsa etiam circumcisionis litera ex Dei sit instituto, quatenus tamen a Spiritu separata manibus hominum peragitur, ex hominibus laudem habet, ac propterea, G οαρκώχhomsi si dicitur, Eph. 2. H. quicquid autem in interna cordis circuincisione Spiritus est, id totum , quia ἀχειρο--ἄῆον est, a Deo laudem habet. Vel ου potest neutro genere substantive sumi, ut tum ad verum Iudaeum, tum ad veram Circum citionem referatur, ad totum nempe negocium, de quo hoc verse actum fuit, ac verti, Cujus rei iam ex Deo est. Sed malim ad Spiritum referte. nisi forte melius sivertatur ubi. sicut Rom. I. 2 o. quod hoc loco non displicet. C A P. III. V E R s. a. Umςά - - λογα Κλου. Ambigua constructio, quia τα nominativi &accusativi casus esse potest. primo modo constructio est, qualis I Tim. 3. I Qe ς di c. κόσμω creditus es in mundo , nempe Christus. Et I Thess. I. Io. δ ι υλ υ μ πυργον ἡ λων ἐφ' υριας , flabilita e des testimonii nostri erga vos. ita hoc loco, flabilita es
fides verborum Dei, nempe per circumcisonem, tanquam
40쪽
Epis T. AD ROM. CAP. III. et & magnum et, πον-Altero modo constructio est,
Πεκ ψολπμ is, eoAcreditussum Euangelium sid est, concreditum mihi est Euangelium praeputii, ut se Petro ei cumcisionis. Sic hoc loco Vulgatus, quia credita sunt istas eloquia Dei. similiter Erasmus & Beeta. Syrus habet ista di m i ho m l . . ubi Tremel. priorem eligens modum vertit, Meles factisunt sermones Dei, id est, sic confirmati ut fides eis haberetur, aut merito habenda esset. quomodo usurpatur in allatis locis I Tim. 3.I6. I Thesst. io. At hic sensus ille locum in Syro non habet, quia ex singul. lo in foemininum est. vide Actor. 2. vers. . &T. 38.& IT. V. 2 o. itaque
Il dicendum fuisset. fefellit Tremellius Cl. Bezam, qui Syrum negat phrasin intellexisse. intellexit optime: vertendus enim est concreditisunt od est, concredita sent illis in eloquia Dei. Quomodo etiam e ci m lusurpatur dicto loco Gal. 2. v. 7. 5 Tim. I. II. Tit. I. 3. At in Arabe nulla ambiguitas, qui primum eligens modum vertit, primum hoc est, ver ficatio verbi Dei. Sensus est, magnum esse circumcisionis, adeoque gentis Iudaicae privilegium, & hoc quidem praecipuum, quod per cam veritas ac fides promissionum Dei assecta esset. quae sententia cum sequentibus optime convenire videtur. recte enim inde infert Apostolus, etsi quidam infideles fuerint, incredulitatem eorum fidem Dei non potuisse abrogare. quia non stetit per eloquia Dei, cur fide non reciperentur, quippe quorum fides per cir-