장음표시 사용
41쪽
23 ANIMADVERSIONES IN fuerant. auis non crediderunt. & η ἀπιώα oiata incredulitari eorum, potius quam infidelitvi. Accusari enim eos arbitror, quod eloquiis Dei, per Circumcisionem confirmatis &stabilitis, fidem non habuerint. nec tamen inde Circumcisioni utilitas sua ademta fuit. fides enim Dei, i. promissionis ipsius veritas, quam Circumcisione obsignaverat, ipsorum incredulitate non potuit aboleri. Apostolus dixit,la. ἡ οι πιπα Οαών τm Fλου καλ-M; dum Vstum incredulitassidem Dei abolebit Vulgatus evacuabit. ubi annotat Cl. Beza, Cyprianum legisse evacuavit. addo, & Syrum reddidisse per praeteritum. At Arabem per futurum. Eodem sensus redit. nam an evacuabit i idem valet atque, an dic mus evacuasset de re enim non futura, sed praeterita agitur. V E R S. q. μὴ βοι ra. Syrus . CD . . de quo nonnihil diximus ad Matth. is. 22. Hic autem addendum est aliquid, quia insolens hoc merito multis videatur, ab I eL ferri per praeteritum . CD quod pepercit significat. At monemus, usitatissimum esse Orientalibus, vota sua per praeteritum exprimere. Hinc apud Rabbinos NAM *πὶ ni an quod abbreviate solent scribere V ut proprie eusoLmit eum Deus misericors es liberarit eum, pro. custodiat & liberet.euphemia est de viventibus. sic apud Arabes,de Mu-hammede cuphemia est suo benedicat ei Deus. deprimis ejus asseclis, quales erant Ali, Abubeccar, &alii
septem, acceptos eos habeat Deus. de posterioribus asseclis, viris. praeclaris, o l misereatur eorum Deus. quae Omnia praeterita sunt. Sic in historia Timo i sive Tamerianis p. i Q. Mu, ehi addi proroget Deus Opt. Max. dies
vitae ejus,erjuvet Isiamismum se musimos perproria precationum ejus, ubi sunt praeterita. Se-
42쪽
Sequitur ex Pul. r. 6. ὀπως αν δικπιωθνς ω- λογοις σου. quaeritur, quomodo οπως ut cohaereat cum praecedentibus,
In tesolum peccavi, o feci malum in oculis tuis, ut jumficeris. Trem. & Junius interponunt, C fgnoseo. quia non potuit David perpetrasse peccatum , ut Iustificaretur Deus, sed in eum finem agnoscit peccatum. Pagninus praecedentia Psalmi Parenthesi includit, ut quod vers 4. dictum fuit, a peccato meo munda ne, construat cum ut justisceris. At his non opus erit, si dicamus ό πως Imperandi vim hic habere. cujus exempla plurima profert Budarus. suggessit & alia duo Cl. Ioli. Cloppen burgius, unum ex Theocr. ldul. I. alterum ex Cyclope Euripidis, ubi Vlystes ad Sylenum, αλλ' οπως ἀνήρ εση, sd vir esto. Idem usus interdum est Synonymae particulae ῖναι ut Marc. 3. 23. ἴνα ἐλθων Παθῆς, ut veniens imponin , pro veniens impone. Vulgatus, Syrus &Arabs, veni, impone. de Epbes S. 33. ἡ θγονε, ινα φοβητ' ταό- ίλοι. Vulgatus, Syr. & Αr. timeat virum. Ubi simul utile erit monere , usitatissimum esse in lingua Arabica . ut
J & bd quae proprie ut significant . futuris juncta Imperativum forment. I quidem, cum Apocopcn fu-
turo inducit . dod autem etiam sine Apocope. ut in
i UzLG pza . I in Et perficite numerum.
se magnificate Deum propterea quod direxit vos, ct gratos vos praebete. Ita hic, οπως διημιωθης, Iustificator in sermonibus tuis, o vincito quando Iudicas. Fateor tamen apud LX K. Interpretes, qui non simpliciter οπυς, sed οπως Adixerunt, per ut potius vertendum. quo sensu, dicemus postea.
43쪽
quod apud Arabes non modo se messe, sed longe frequentius verum, veracem esse significat. Vra versu. p ta veritas. Atque idem in Hebraismo obtinere, liquet ex LXX. Interpretibus, qui pallim λκωραύη dicunt pro mκ veritas.&ασὶκ D pro i κώδη al m. quod fuse satis demonstravimus Luc. i6.9 Hinc Acoram pro HFς, a Ioan. i. 9. Idem hic usu venire arbitramur. quum enim scopus Apostoli sit probare Deum esse veracem, etsi omnes homines sint mendaces, optimc id ex loco hoc Psalmi probatur, si vertaS, ut verus agnoscaris in verbis tuis. quid i quod veritatem hic intelligi, per c. πῖς λογοις πιου satis aperte indicatur. Verbis enim veritas potius quam justitia respondet. Nec aliter capiendum puto illud Matth. I i. 19. LAκm. 1 ἡ ας. ατ τεκνων - ς, vera agnita essapientia a filii uis. q. d. verificata est. Et hic ut ver ceris in verbis tuis.
Additur, S νικηί νς ἐν τωκυνειλη σε. In Hebraeo est, marruquod vertunt, se mundubsis quum tu iudicas. At agnoverunt LXX. Verbum apud Hebraeos etiam valere,
quod apud Syrin, vincere. quemadmodum & hoc loco
iudicant te. ubique pro νιπιιν usurpat x ': &pro νι-1 mr ab
qua significatione in Thalnaud quoque verbum hoc est
usitatissimum. quocirca laudandos arbitror LXX.Interpretes, nec ab eorum vcrsione, quam Apostolus quoque expressit, recedendum. ἐν τω κώνειος σε, Vulg. Erasin. Syr.&Arabs passive acceperunt, quum judicaris. BeZa active, quum tu judicas. quia in Hebraeo est At Gerundium illud. in judicando te, tam potest verti, quum Iudicant te, id est, quum judicaris, quam quum judicas tu. talia plurima sunt, quae, etsi conjugationis activae , in Infinitivo praefixistiteris tam passive transferri patiuntur. vide Gen. I. versa S. Exod.
44쪽
Epis T. AD ROM. C A P. III. 31 Exod.9.i6. & alibi. Mens Prophetae elle videtur, ex occasione peccati sui se cum Deo ita conferre, ut ex sui deprensione Deus esseratur. Peccavi in te, inquit, A quod di Dplicuit tibi commisi , quem id minime decebat, re a quo
aliud omnino exspectandum erat. adeo mendacis sum dc .
inconstantis naturae, dignus qui succumbam & nihil regeram, ubi a te&ab hominibus judicor. quod etsi pessime a me factuin, a tua tamen providentia sancte est gubernatum, ut liqueat omnes homines, etiam sanctissimos quosque, esse mendaces: te solum veracem ac fidelem,
adeoque semper victorem, quibuscunque judiciis impetaris. unde recte colligit Apostolus, tantum abfuisse, ut fides Dei ab ipsorum vinceretur incredulitate, ejusque praeclaris promissionibus Circumcisione obsignatis non constiterit sua veritas, ut contra ex ipsorum , quippe mendacium hominum, incredulitate magis appareat Dei infallibilis veritas, sicut David fatetur, postquam peccatis suis naturae suae mendacem inconstantemque conditionem prodidit, tanto magis Deo constitisse in fallibilis fidei ac veritatis laudem. Quorsum autem haec omnia Z ut incredulos Iudaeos, qui ex operibus justificari volebant, tanto magis reos ageret , omnemque gloriandi ansam eriperet:
quandoquidem per Deum quidem non steterit, quominus egregiam gloriandi materiam haberent: quum foedus suum ipsis dederit, unde Iudaei sint nominati, illiusque foederis promissiones Circumcisione obsignaverit. idque tam constanti fide, ut nulla hominum incredulitate essici potuerit, ut non verissimus in dictis suis inveniretur. Magna ergo fuit, si Deum spectes, istius foederis ac Circumcisionis inter Iudaeos gratia, utilitas ac praerogativa: & tanto major istius populi nequitia, quod ex tantis tamque utilibus Dei donis ad salutem nihil profecerint. quia autem hinc praetextus aliquis incredulitati ipsorum praetendi Videbatur,
45쪽
debatur, siquidem ea fidei Dei non tantum nihil derogavit, sed N eam magis illustravit, solvit id Apostolus versibus sequentibus. V E R s. s. Eι θ άλκια 'ν his δικπιο-οι σχαιι m. per άλκίω, i cirμοι, per-αλ λαν intelligi, ipse Apostolus indicat vers. 7. vide quaeso rursus quae Luc. I 6. 9. Ω- per hac re a nobis sunt allata. quod quum vidisset Arabs, pro άλκια,1μων dixit in os mendacium nostram. dc pro δικπιοσαμ υλῆ, ρ γ justitiam Dei se veritatem verbi ejus, posteriori scilicet prius explicante. - λα, Vulgat. Erasin. & Beza , commendat. byrus ad verbum constituit , stabilit. Arabs confirmas. Hebraice cum Syro vertendum, quod LXX. dicerent βεβιυω confirmat. Sic enim transferunt Psal. II9.28. Vel κυροῖautori t. ut Gen. 23. 2o. vel mιι firmat, fide dignum facit. ut 2Sam .p. 2I. Porro ad hanc objectionem Scholia
cet dicere, limustitiam nostram Dei sustitiam stabili reo quias hoc quod contumelia eum afficimus, efficit ei ut vincat, quorsum udicat nos, qui causafuimus vicuria ejus pSequitur, κατ' ιιν ωπον λε γω. Syrus o Ti l . m
ut M o Trem. ianquam filius hominis loquor.
Boder. tanquam homo loquor. At vero prorsus respondet Hebraeorum a. adeoque non modos t,tanquam, sed etiam juxta, secundum significat. ut supra cap. l. vers I 6. si το Συαγγελον μου , 'At βων dum Euangelium meum. vertendus ergo Tnic Syrus secundum
46쪽
EPIs T. AD ROM. CAP. III. 33 dum phrasin Graecam, secundum hominem loquor. Quod
Scholiastes Syrus sic explicat, Pli , m l . eo A. secundum eos qui loquuntur audaciam hanc. At qua in re audacia illa consistebatZ in praecedentis syllogismi hypothetici antecedente, quod hypocritae ex Pauli doctrina male intellecta in minore subsumebant, unde consequens impium necessario in Conclusione inferebatur. Antecedens erat,snofra injustitia Dei justitia abilit. dupliciter id accipi poterat, divino modo vel humano. divino, si dicamus, injustitiam hominum divina sapientia, potentia ac providentia contra ipsorum mentem ita regi, ut Deus inde justitiam suam stabiliat ac
commendet. quomodo David id Psal. s r. acceperat, & exeo Paulus v. praecedenti. Humano modo, si dicamus, injustitiam hominum veram esse germanamque justitiae Dei commendandae stabiliendaeque causam. eo sensu subsumebant minorem hypocritae. unde vere sequebatur conclusio, Injustum esse Deum, qui iram in serret. Certe, quum secundum Deum intelligeretur Antecedens, nemp
injustitiam nostram a Deo dirigi injustitiae suae stabilimentum nequaquam inde sequitur, injustum esseDeum qui injustis poenas inferat. At si secundum hominem accipiatur, necessarium est consequens. Utrumque abominatur Apostolus v. 6. nempe tum Antecedens illud, secundum hominem acceptum, tum quod inde fluebat consequens. causam abominationis dat, quia alioquin Iudex mundi non esset futurus. eamque consequentiam probat vers T. si enim veritas Dei per meum mendacium redundavit in gloriavi sus, eur adhuc se ego ut peccator condemnor i id est, si,
ut vos interpretamini, meum mendacium causa est manifestatae veritatis Dei, auctaeque gloriae ipsius, fateor nullo
jure me ut peccatorem judicari posse, adeoque non posse Ε Deum
47쪽
Deum esse mundi judicem. Non existimo, quod volute Ct Bera, loqui ibi Paulum in aliena persona, ut ad explendam sententiam adficiendum fuerit post si enim , per parenthesin , dicet aliquis. sed ex sua sententia, & ex rei veri, late ipsum loqui. nempe, sit illustratio veritatis gloriaeque divinae effectus est mendacii humani, nullo Iure posse plecti hominem. &optime inde sequi, quod vers 8. additur.
licitum esse facere mala, ut eveniant bona. At nequaquam eam suam esse mentem, justamque esse eorum condemnationem, qui tale antecedens Deo tribuant , unde tale
consequens sequatur. Eisi enim Davidis exemplum ait terat, qui peccasse dicitur, ut Deus in verbis suis sustis c retur, unde sane sequebatur injustitia nostra justitiam Dei stabiliri, Dei que veritatem per nostrum mendacium redundare in ipsius gloriam, mens tamen non fuerat, ex
injustitia nostra mendacioque id fluere, quod stabiliatur justitia Dei, veritasque ejus redundet in ipsius gloriam sed ipsum Deum injustitia nostra abuti, ut optima potentissismaque sua sapientia ex malo isto bonum eliciat. Sicut solertia medici redundat per morbum aegri in ipsitis gloriam. non efficiente illud aegri morbo, sed medici experientia
atque eruditione, qua circa morbum istum versatur. Τί επικαγω. Sytas, Arabs & Beeta, omittunt . Vulgatus Sc Erasin. exprimunt. nec putamus vaeare. quandoquidem enim v. s. conclusurus est omnes esse sub peccato, qui totius hujus disputationis scopus est, se quoque hic
includit, & tanquam peccatorem habendum ac judicandum fatetur. imuria tamen & immerito, si peccata sua vir tutem habent promovendae gloriae Dei. VER s. 8. Κα μὴ , 5 καθωζςα
ria quaedam hanc parenthesin, quae mihi sensum obscurare non parum videtur. neque enim video : quomodo n-- σω
48쪽
EP Is T. AD ROM. CAP. III. cum S recte cohaereat. Putat quidem Cl. Beza, om hic redundare, ut alibi saepe. fateor, sed post verba dicendi, scribendi, denunciandi, narrandi & similia. ut &hic post verbum λεμν optime ac consueto more redundat , si cum eo Construatur , tanquam narrans quod de Paulo temere dicebant. Malim ergo sequi exemplaria, quae parenthesin omittunt, quorum vel sex diversarum editionum, praeter Chrysostomum,habeo. sic enim, si solummodo post f subaudiatur verbum substantivum.
omnia optimc cohaerent, Et cur non est, quemadmodum
blasphemamur, o scut Hunt quidam nos dicere , faciamus
mala'&c. Syrus μὴ non negative pro non, sed interrogative pro num' anflaccepit, sicut I Cor.'. v. 8. sensus commodus est, Et num est, quemadmodum btisphemamur8 &c. V E R S. 9. Naeri, et γεχομε rei' Distinctionem hanc habent Graeca exemplaria. etiam Chrysostomus & Vulgatus. Syrus autem & Arabs legerunt, τίουν et εχομεθα; quid
igitur excellimm ' quodque sequitur, si-ί ς, non legerunt. Porro, dixerat quidem Apostolus vers. i. Antecellere Iudaeum gentili, circumcisionem praeputio: sed sub- indicaverat v. a. fidelibus tantum id prodesse, qui fidem Dei, id est, promissionem gratiae ejus, foedere an nunciatae ac circumcisione obsignatς, fide amplecterentur. Incredulos autem,quales erant, qui operibus justificari volebant, veritatem quidem promissionis divinae e usque excellentiam non abolere, sibi tamen non plus utilitatis inde carpere, quam quod mendaces & injusti deprehens, Dei veritatem ac gloriam magis illustrarint, Neque inde tamen praetextum illum capi posse, quasi immunes forent a reatu. Etsi enim, si secundum hominem ac depravatum humanae mentis judicium dictum illud accipiatur, verum sit, non fore Deum mundi judicem, nec posse quenquam ut peccatorem judicari, & licitum esse facere mala , ut
49쪽
36 ANIMADVERsIONES IN eveniant bona: si tamen secundum Deum ac sano sensit accipiatur, utrumque verum esse, Et incredulos sua incredulitate veritatem Dei commendare, & Deum tamen justum esse mundi judicem, omnesque tanquam peccatores judicare, S justam esse eorum damnationem qui inde peccandi licentiam promunt. Hinc iam optime colligitur haec conclusio, nihil in se Iudaeos praecellere gentibus, nec minus esse peccati, judiciique reos.
Huia τόμεινα . Erata. ante causis redditis sendimus. qua significatione verbum αἰπιαιω inveniri merito se vix credere ait CL Beaa. Syrus tamen eodem fere sensu reddidit per i m , pro quo Trem. ante pronuntiavimus, Boderianus melius,ante determinavimm. Vertas licet, ante conelusimus, sicut prim finis versus concludit sententiam, aut sicut subductis rationibus summa capitalis concludit,& quasi praecidit atque amputat totam supputationem. proprie enim Syris p est amputare, praecidere. deinde docidere, determinare,sententiam ferre, decernere, tuere,concludere. Vulgatus vertit, praenustismus. BeZa , ante criminati sumus, o Iudaeos se Graecos omnes sub peccato esse.
Glossarium oti πωm eriminor , accuso, culpo, incuso, causeo.
addit Hezychius, Αἰπιδεα , μ lueritur. Glossariumri . Causa, maIeria, titulus, querimonia, querela , culpa, noxa. Hinc vertas licet, ira te enim quem sumus, Iudaeos o Graecos omnes sub peccato esse. vel, G te enim accusaviamus o Iudaeos o Graecos, quod omnes Fub peccato sint. πιώλειν , pro On -mςεια. id simplicissimum videtur. VE R S. I6. Συντ ιμμα f -- me α. Synonyma haec fere sunt. Lxx. enim Interpretibus', vastatio interdum
50쪽
: cim q. ῖ' scilicet, nemo potes ossificari ex lege, neque
non peccare in eam. VERS. 2Ο. Διοπι-εργων νeριου ί διριπιωθ G -- σαρξ
Beeta vertit, propterea. At Uulg. Erata. Syr. α Ar. propterea quod. recte. etsi enim λο interdum significat propterea, nunquam tamen, quod sciam, διι n. sumitur hic sicut Gal. 2. I 6. ubi eadem haec sententia repetitur.
VE R s. ai. Nunc autem sine lege justitia Dei revelo
Deum non Iudaeorum esse tantum sed se omnium gentium. Videtur per Iustitiam Dei intellexisse foedus gratiae non cum Iudaeis tantum , sed & cum caeteris gentibus in Christo initum. quid per eam intelligendum putemus, infradid v. 24. &26. dicemus. videtur Scholiastes respexisse ad ve sum qui infra sequitur alis ubi ex eo quod Gentium etiam Deus sit, colligit Apostolus justitiam fidei, qua sine lege justificatur homo. Est enim lex Mosis, quippe paries intergerinus inter Iudaeos & Gentes, Iudaeis lata, non Ge tibus. si ergo ex lege est justificatio, Deus non est Gentium, sed tantum Iudaeorum. At est etiam Gentium. EGgo ex lege noli estjustificatio. E 3 VER s.