장음표시 사용
21쪽
quod v. praecedenti impertiri ipsis avebat, δετο reo ΣθM
vavit Cl. Beza, simpliciter accipi posse pro λω εμ α,-D-ς εἰ M. sic Syrus & Arabs acceperunt, quorum ille, Etit atago ego. hic, propterea deo se conor. VERS. I 6. Οὐ γ ἐπ' dimos του Xυςου. Scholiastes Syrus dictum hoc ab Apostolo ait,l B. i l. . R C, 3' OOm , quandoquι-dem multi exprobrarent ibi, quod adhaereret crucifixo. Porro, ut nec Vulg. nec Syrus, ita nec Arabs legit isXυήτου.
VER s. 17. Ex fide in fidem, id est, inquit Scholiastes Syrus, i g. J A . A e veteri in novam. praestat.
c minori in majorem, id est , cx fide quae in dies incrementum capit. ut recte hic Cl. Beza. VER s. i8. Tων dis ἀληλομεν ἀλκια κήπχοντων. BeZa ut qui veritatem injuste detineant. Malim cum Vulgato ad verbum vertere, qui veritatem in injustitia detinent. neque enim sensus este videtur, eos agnitam veritatem injuste &praeter fas opprimere, sed dum injustitiam cum veri. tate copulant, hanc per illam opprimere. Et hoc voluit Arabs, quando vertit pataphrastice L ill qui norunt veritatem, perpetrant injustitiam. id est, qui agnita veritate , pessimi tamen sunt, ad- coque veritatem quidem tenent, sed injustit:ae immixtam. Non videtur κατε ν accepisse pro detinere, i. opprimere, sed simpliciter pro tenere, seu continere , seup idere. ut &Syrus , qui vertit . Lil habent, tenent, pos ident. qua significatione καπὰ usurpatur i Cor. 7, O. N 2 COr. 6. IO.
22쪽
EPIs T. AD ROM. CAP. I. 'nec nego, quin rectum hoc loco sensum habeat. Sed videtur tamen masus quid & essicacius hic dici. nempe, eos veritatem in iniustitia detinere, id est custodire, firmiter retinere , ne ab ea separari queat. eodem sensu, quo pii in corde bono ac honesto et λογολῖ κατεάου n, Luc. 8. IS. Vel in injustitia captivam detinere, ne sui suris sit, sed dominium peccati agnoscere teneatur. eodem sensu quowluis dicitur detineri morbo, Ioh. s. Iq. & ut ante redemtionem dicebamur καναχε ῖ ἐν νόμω detineri in lege, Rom. 7. 6. quia F άνθρωπιου dominabatur homini. v. i. vel denique in injustitia, id est Dr injustitiam retinere, remorari, impedire, quominus vim suam exerere possit veritas. quomodo 2 Thess. a. 6. 7. imperium Romanum dicitur τ έον ἀπωλύας, remorari filium perditionis , ne mysterium iniquitatis protinus in apertum erumperet. Adversatur sane quam maxime injustitia veritati, eamque vastat, ut tenebrae lucem. unde recte dc ele
silia obtenebrant fidem. V E R S. I9. Διοπι το γνω ἰν F λου φανερον ἐπι ἐν sicut Rom. a. q. τν λου est η ita hic Syrus& Arabs τογνωών F,ῆ acceperunt pro ἡγνωας ζ θεῶ , cognitio Dei, pallive Q. sumpta , qua Ueus ab hominibus cognoscitur. Ham cognitio manifesta est in ipsis , id est,
t naturaliter habent homines , ut ex creaturis cognoscant creatorem, inquit Scholiastes Syrus. V E R s. 2 o. Τα μ αο s. ωχM m Q.σεως το ς mn pedem νούμενα καλῶσαι . Dignissimus hic est Syrus qui bene perpendatur. sic habet: in 'A .m
23쪽
Trem. & Bod. in Paris. Occulta enim Dei a fundamentis mundi, in creaturis suis per intesiectum conspiciuntur. Male in creaturis suis. pejus in Regiis, ex ipsius creatione. verte, creaturis i ius conspiciuntur, in Dat. casu. vel a creaturis sies. Saepe enim Syris Dativus usurpatur pro Abiat. cum praepos. a. vide Mat. Iq. 8. Luc. 23. AI. I Tim. q. q. Ioan. 13. 2. quale & illud Matth. s. πὰ γλουοις, dictam es antiquis, pro ab antiquis. ita hic πῖς mi μοι Π καθ-ον es putavit Syrus ste , creaturis conspiciuntur , id est a creaturis, nempe ratione praeditis. quemadmodum frequentissime Hebraeis m a creatura hominem absolute significat. S κῶας Marc. I 6. I 3. Praecipue autem notanda est apud Syrum distinctio, qua NMκ πως κόσμου non construit, quod multi faciunt, cum sequenti , quasi mens esset, Invisibilia Dei facta esse jam inde a condito mundo visibilia in creaturis, sed cum praecedenti οἰο b. ut sensus sit, Etsi Deus sit invisibilis, & omnia ejus invisibilia, videlicet aeterna ejus potentia & divinitas, neque inde a condito mundo ullius oculis sint conspecta, nec conspici potuerint, non habere tamen quod conquerantur homines, non esse sibi detectam Dei cognitionem. etsi enim illa Dei sint ἀοροι sunt tamen νοουρονα, &a creaturis rationalibus per intellectum conspiciuntur. Idem manet sensus, etsi per τοῖς minis in ra Maomines, sed alias res factas in telligas. nempe, quae a coni O mundo fuerunt, &sunt, & erunt semper invisibilia Dei, per res creatas intellecta conspici.
Et arcana Dei inde apositione fundamentorum mundi, nil eapparent creaturis ejus per cogitationem se intellictum.
24쪽
ρ ιο μοκου. sic habent LX x. nisi quod pro αυτωνsuam, dixerunt ι- ejus, quasi legissent. Porro is ὀμοι μαπ έονῖ, ἀνθρώπου Beza vertit, in essor malam imaginem hominis. Mari
tudinem formae hominis. εικῶ enim non tantum imaginem seu eis giem formae rei denotat, quae hic per omιωμα indigetatur, essetque tautologia, si hic μκων idem significaret: 1 ed ipsam etiam formam, figuram ac quasi vultum rei. He-Zychius Ειών, χοιροι Fρ, ο ις, eriles, vultus. atque ita ει- κων sumitur , quum homo dicitur κατ' μονα θεου secundum imaginem Dei conditus. neque enim intelligitur imago
quaedam e Deo expressa, secundum quam homo sit cre ius. sic enim esset imago imaginis e Deo expressae. sed id ipsum quod est in Deo,quod formae seu speciei nomine v nit . θρα παθω . quia sicut pictor ipsam hominis essentiam exprimere nequit, sed ejus tantum externam sormam sed speciem, sic Deo quasi forma quaedam ω species tribuitur, ad quam tanquam ad Hχε πιν homo formatus
cst. Ita hic ε κων ἀνθρωmae archetypum est, ectv pum autem το ὀριο ρια sive idolum, speciem hominis referens. Sedjuvat examinare quid sit, Ἐλαξαν δοξαν etsi εν ομιχιωματἀνθρ ra . Mutatio quaedam est, qua res fit alia quam erat. Hoc sensu in resurrectione ααν,ς λαγ τριεθα, i Cor. IS. I i. Paulus optat αλλαξαι τώ φωνLὐαυθοῦ, Gal. . to. Coeli αλλα- GH, Hebr. i. ir. Hoc Deo incorruptibili tribui nequit, culus gloria non potest fieri alia. neque veritati. de qua
25쪽
ia ANIMADVERsIONES IN alia mutatio, quae in permutatione consistit, qua res una cum alia commutatur. Sic hunc locum accepit Arabs, quum reddidit otia, ines origι -uη o permutarunt in sid est cum in gloria Dei,
quem non attingit corruptio, similitudinem formae hominis conruptibilis. id est, sicut cum merce commutatur pecunia, sic ut loco mercis accipiatur pecunia, ita cum gloria Dei commutarunt essigiem hominis, sic ut illius loco haec accipiatur. Et observa, verbum Piod permutare unum cum altero significat, construi cum Beth rei quae permutatione amittitur, & cum Accusativo rei quae acquiritur permutatione. Eandem constructionem observant Arabes , ubi permutationei' hanc emendi verbo exprimunt. qualia sunt in Alcorano Surata Batara, qui emerunt errorem rectasia proprie, in recta viaὶ at non fuit lucro negotiatio eorum. taxat infideles, qui inter rectam veritatis doctrinam & inter errores permutationem insti- tuerunt, illam relinquentes ut hos arriperent. Ibidem,
A, LUM Y ne emite versibus meis proprie, inversibus meis)pretium vile, id est, ne hosce
meos versus Alcoranicos , qui vitam aeternam vobis offerunt, cum vilissimis rebus hinus mundi permutate, ut harum gratia illos armittatis. Contra autem cum vendendi verbo hanc permutationem innuunt, construitur verbum
cum Beth rei quae permutatione acquiritur, &Cum Accus rei quae amittitur. tale est in sententiis Ali literac , P vende mundum futura: visa, sproprie, in futura vita) lucrum facies. sensus est, permuta
26쪽
Es Is T. ADRO M. CAP. I. 33 muta mundum cum futura vita. Et eandem hanc conia structionem habent apud Hebraeos verba permutationem talem denotantia. ut Lev. 27. Io. R i uas,n
tem p quod ad verbum Hellenistice sonat, tam ἀλλάξ αυrο,8
sensus est,gloriosissimum suum Deum permutarunt cum imagine bovis sic Ieria.iI.'π ' κ ua η' populus meus permutavit gloriam Dam cum re inutili. Videtis rem quae permutatione amittitur cum Accusativo,quae acquiritus cuma in construi. Eandem constructionem,& eodem sensu imitatus hic est Apostolus, τ δοξιιν, &c. ἐν ομοιωμαῖ. Et sensus hic quidem manifestissimus est. v. 2 s. ubi exponitur, qua ratione με λ ιξαντία ἀλειαν ζ λῆεν τω nempe quod ἐσεβά ιαν 8 ἐλακα σαο τῆκ Iri τ πιισαήμ. Sensus est, permutasse eos veritatem Dei cum mendacio, quate. nus Deum cum creaturis permutarunt, has potius quam illum colentes. quo quidem in cultu usitatissimum est Scripturae, imagines creaturarum pη, siveris nia hic vanitatem, mendacium vocare. itaque neque ἐν in hisce locutionibus pro εὐ accipio, sed pro Hebraeorum a cum, neq; v.Σ . velim μετήλλαξαν cum Cl. BeZa vertere transmutarunt, sed potius cum vulgato commutarunt. Syrus quoque in utroque versu usus est verbo .-, quod proprie permutare significat, substituendo unum pro altero. tinde . . loco. l m . pronomen, quod est loco nominis. & non cum lamed, id est si , sed ut Arabes & Hebraei cum Beth, id est ἐν. construxit.
27쪽
t4 ANIMADVERsro NEs Iuversa 6. & Q νῆν αδοκιρον, 28. lndifferenter enim apud x x x Interpretes αυλλα construitur cum M. & ἐν. Παρε- δοκεν ει χεῖρας, & εν χυμ, passim per totum librum Iudicum. In Hebraeo est, constructum cum a. vide Iud. t. io. &c. Idem est quod Psal. 8 i. I3. Deus dicit, in Un moen mis ua 'ρ,3 αρ, ad verbum, Καὶ αυτουHν τῆ -η ἡ καρδίας ω ν, δοι mρά σω I ἐν--τύν. Scholiastes Syrus illud πιαρακεν exponit, citara s
J deseruit eos, sicut rex qui δε- serit ret ossuos inobedientes in manu hosium. potius, tradidit . eos, sicut rex servos rebelles tradit carceri& vinculis. VERS 2 s. τλιζαν S. Syrus t magis
quam creatorem. Arabs supra creatorem. ut & Erasimus bene vertit. Etsi enim purgare se velint idololatrae, quod non solas Creaturas, sed & creatorem colant, imo Creatorem per creaturas , άνια λογη m sunt, quod creaturas supra Creatorem Ccdant. hoc enim est exuere Creatorem omni sua Majestate, ubi infra creaturas habetur.
Trem. in libidines ignominiae. l GJ m non libidines, sed
dolores, passones, perturbationes, assectus significat. adolere, a L Sequitur, seminae enim earum mutarunt τ*υmκVῆαν εἰς π - φυαν, Syrus .m 3 ,ms J A . s. . tabo ν' 'O. Omm usum naturae Dae, ct eo quod non naturatum use sunt. ubi obiter monemus, esse Peli conjug. Aphel, a verbo quiescente media F, Hebraicc ra, apiari,parari. inde esse nomen J I
28쪽
Ε p I s T. A D R O M. C A P. I. natura, innata cuique rei aptitudo. Hinc in prael. Aphel J' . Benoni , Pelio m naturatum, aptari, tum, aptitudine donatum. hoc ergo vult, Uias eas esse ejunmodi rebus, quae ad eum usum, ut sic dicam , non erant
naturatae, id est, natura sua aptatae. VER S. 27. Κώτίω ἀνῖρωθιαν dcc. Vulgatus, Et me redem. Eras ctpraemium. BeZa, ct compensationem. Malim,
o vicissitudinariam, vel, se reciprocam compensationem, quod Augustinus, citante Erasmo, hunc locum enarrans, . mutuam, nisi fallor, mercedem dixit, id est talionem, qua non quaevis compensatio, sed idem quod peccatum est rofertur. quod rara Hebraei dicunt. Sensus est, Illi gloriam incorruptibilis Dei mutarunt in similitudinem rerum corruptibilium , atque ita vere foedarunt gloriam Dei. . Deus simili prorsus poena eos ultus est, quum sic eossbi ipsis tradidit, ut eminae naturalem virorum, & viri naturalem foeminarum usum in eum qui contra naturam est mutantes, corpora sua in seipsis foedarint. Ineptissimi itaque sunt Sanctitatis Dei patroni , 5 vere in Iustitiam ejus injurii, qui Deum peccata peccatis punire negant. nihil Deo usitatius est, quam vicissim inobedientiam inobedientia compensare. Quo pertinet dictum Ben Asai in Pirhe Aboth cap. 4. ' π uma n, res
Resina ad praeceptum leve tanquam ad grave, ofuge transiressionem. praeceptum enim trahit praeceptum , ct transiressio transgressionem. quia mercespraeceZti,praeceptum est, ct trans
V E R s. 28. Καὶ ώς ι ἐδοκίμα αντ λον μὲν Thγωri. Vulg. & Erasin. Eiscut non probarunt. Beza, visum eis eis. Syrus S Arabs, judicarunt in seipsis. .deinde vertunt, nosse Deum. Erasmus, agnoscere. quasi culpentur,' quod noverint quidem Deum, ut ante dictum, sed cognitum non
29쪽
is' ANi MADVERsIONES IN agnoverint. Beza. retinere in notitia. Laudo Vulgatum,
qui ad verbum reddidit, habere in notitia. Ubi in nulli est per. habere est possidere. probarunt, est approbarunt, praeclarum ac dignum judicarunt. Multi sane norunt Deum, qui tamen per notitiam eum non habent nec possident. eamque possessionem adeo non approbant, ut operae precium ipsis non videatur operam ei dare. Norunt Deum, sed tam parvi eum faciunt, ut habere eum, ipsis non probetur , ouippe cujus loco idola & alias creaturas habere malint, , γνωκπς est γνωας, sicut Col. I. 9. I Tim. 2. q. 2Tim. 2. 2S. & 3.7. & alibi saepe. Et TDγνω c b, pro γοώ- ν Marc. . 3o. Act. 27. 3s & alibi. neque cadit emphasis pronunciatiationis in ἐν cymγνω ri, sed in verbum εχόν. Sequitur, tradidit eos Deus εἰς νοῦν ἀδοκμών. Beza n mentem omnis judicii experiem. idem videtur Syrus voluisse, quum
Vertit lcocta .m' i in mensem inanem, id est
vacuum omnis sinceri judicii, vel in mentem vanam, εἰς νοῦν ματαιον. sicut supra v. 2I. pro h Gαμλ- ἐν Disa: λογιο - ς
deo, cur non cum Vulg & Eras vertamus, in reprobam
mentem. neque enim eo intelligitur mens aeterno reprobationis decreto extra spem gratiae & Conversionis posita, quo sensu reprobi electis opponuntur, sed quae instar reprobae sive improbatae pecuniae se habet, quae in se nihil valens, inutilis est ad negociationis usum, mercesque sibi Comparandas. Sic reproba mens est, quae nihil praeclarum, nihil Deo dignum, nihil ad pictatem valens habet, nihil cujus nomine Deo probetur. adeoque sic Deo improbatur, sicut ipsis Deus improbabatur, quum cibo εδ--μα- αυτον εχ ν ἐν ἄλγω mi, id est, non tanti valoris eum du-Xerunt, ut cogniti ejus possessionem approbarent, eique sedulo operam navarcnt. a Tim. 3. 8. memorantur Aho m
30쪽
EPIs T. ADRO M. CAP. I. i καπις θ μενοι.τνῶν, ἀδοκιμοι min. Et Tit. I. I6. Προς-ν εοινα ἰν άδοκιμι. id est Mosi, & propterca βλη-τει. ita hic άδοκι αγνῆς est mens ad omnem pietatem justitiamque inutilis, ac propterea rejicienda.
VERS. 29. Καυηθειας. Erasmus . malis praediti moribus. compositionem vocis secutus est. Nam καγρος malus. θν mos. sic Hesychius, και Ῥηρος, per κος set ζοπς , Θεκας per καυπο Ποις interpretatur. Vulgatus Sc BeZa, malignitate. Citat Beza Aristotelem, qui κακρηθειαν definit, το ἄπι το χῶρον Σπλαμβάνειν - is , cum prava suspicione interpretamur omnia in pejus. unde senes plerunque ait essἡκικυηλ Upiciosos. ita videtur Syrus accepisse, quum vertit
icta. Am lcita αὐ o se cegitationibus malis, quales nempe sunt suspicio tam hominum. sc& Arabs.
Trem. o odio habentes Deum. Bod. & osores Dei. id dicerent
hoc loco occurrit, passivum est. vide Matth. Io. 22. & 2 . 9. Marc. I3.13. Luc. 2I. T. Tit. I. I 6. vertendum ergo, o
exosi Deo. Sic Arabs αλ ωνα AE essent exosi Luo. Eras. mus & Beza θεο , , vertunt, Dei sores. Vulgatus melius, Deo odibiles. Hezychius, θεο γλ ροπιέμενοι tam λου. Gloς sarium, λο γἰς Deoperosus. sicut βροτε γής hominibus invisin, apud AEschylum. D si nec Graeca exemplaria, nec Vulgatus, nec Syrus Arabsue legerunt. Sequitur. ἐςc ρεπις κακων, inveruores malarum rerum. Quum cnim sagax sit anima humana , derelicta a Deo fit sagacissima rerum malarum. Libet etiam ex impurissimo impostore Mahom et egregiam de hac re sententiam disce-Ie.quae extat in Surata Iosephi . . C utique