Pratum, lacus, arundinetum

71쪽

ARUNDIN ETUM.

rremam parte squillae, quae ostrea est Adriastico mari plurima,turbinata effigie,CuiuS exstremum quod cuspidem referre videtur,pinsna dicitur:quam satis eleganter describit Cis cero,libro secundo de natura deorum . Atq; id obiter dictu fuerit adolescentuloru Causa. Chartis etiam seruiunt calami tenuiores, ac minus crassi, praesertim AegyptiI, Cogna;

tione quadam papyri cinquit Plinius a Cre

licis hodie tota Italia utitur, quorum cuspis dem igne induratum, atq; ita concinnatum, adscribendum aptissimum efficiut, ab antis quioribus graecis hoc in primis mutuati.Belgicis autem nostris Calamis, nulla est gratia, quae cum reliquis conferri possit, nisi ad co, los muliercularum inseruire quis dicat,quod nostris Carnutesibus ac Vindonicis satis est Commune. Arundinu calamorum dime, rentiae, mox describendae, quae nostratibus atque adeo externis nationibus, fiequentes

esse selent. . .

Arundinem graeci vocarui,Phoes nices gingen ait Barbarus J ob Adonin que ita appellant,quemq; magnopere lugent:vulgus nostrum, rostau appellat,& Arundinetu, τεὰΗ:quidam,cannam Vocare malunt:quod nomen Communissimum esse ad ea arundi, num genera refert Theophrastus, quae apud flumina & lacus potissimum nascuntur. Vesrum Cannae appellationem, suis temporibus

ait Columella, ad gracilem dc degenerem

72쪽

ARUNDINETUM. 31Mudinem magis propriam esse. licet & apud Pollucem si canna tisicellae ac vasis viminei

genus.

in . Arundinum multa siunt genera, quae disse,

rentiis vel sensiui manisestis discernuntur. Quaedam enim fiunt densa tam came quam geniculis.quaeda rara paucisq; geniculis. aliae Concauae,aliae breues,aliae proceri ari; excessismonnullae graciles & foliosae reperiuntur quaedam crastiores, miniisq; seliosae. Multae quoque calamorum disserentiae, pro naturavsidq; ipsarum intelligi possunt:singulae nan. ad Ogula Vriles, quapropter nomina etiasecundum hasce ditarentias variare atque mutare solent: quemadmodum particulas rim mox explicabimuS. Canna siue arundo vernacula, quae graecis

dono appellatur c Cypriam vocat Plinius nostris lacubus frequentissima est, omnium fruticosissima: Caule confirmit geniculato, tereti, ac fistitisse, qui mox senescens,fidii inartacit ligno, in leue fastigium cacuminasto: circa quod densius excrestit tomentum ad faciendas cauponias culcitras non inutis I quod veluti plumeu florem videtur vocare Galenus,atq; affirmare anthelem a quibus da appellari,qui flos si in alicuius aures incis dat,atio tenaciter haeret, ut auelli non pos sit:Bombycis similitudinem quada gerit hoc

vomentum et quapropter eas arundines quae multo elusinodi tomento abundarent, in

73쪽

bycinasopinor a Theophrastovocatas fuisse. folia gevir, ex articulis alterno laterum grasdu emergentia:membraneo cortice, calamuconuestientia,usq; ad medium internodium: hinc enim a cauo alarum sinu resupinatur, procubente languido promissioris comae vel paniculae pondusculo. Radix multis quoque geniculatur articulis,foecunda stirpe,vr quae vel adusta, vel recisa, laetius numerosiusque

revirescat.

. . . .

Arundo,Sagittaria, Dioscoridi natas, hoc est farcta dicitur, quibusdam onaicos. Ea est qua apud Indos& quasdam alias nationes testa ac sagitis fieri selen unde illi nomen:tos. Ticam vocat Theophrastus: atq; a quibusdaCreticam vocari contendit quam ex Creta scriptorij calami nunc ad nos proueniant proinde,omnium est carnosissima,paucis nos dis geniculata, maximet flexum recipiens, atq; omnino obseques quo libeat flecti,si αι Iefacta fuerir. Fistulariam appellant arundinem quae ecis syringias dicitur, quod tota sit concaua ac fistuloia,nihili fere ligni carnisq; habeata Plinius aute ait eam ita vocari, quod ad fi stulas sit utilissima.

Characias arundo, hoc est vallaris, crassa& valida est, caeteris longior, sed vermibus obnoxia:vulgo Italorum hodie graecanica dicitur,ari, a Vitruvi'Cerdone graeca.Ea esse

puto q cumino in toroso, fusca lanugine

74쪽

puluinato:nostrae regioni satis frequens,praesiertim circa ripas exspatiantis lacus.valiatos ria vertit Gaza in Theophrastu,ait nasci inco inibus,quae sunt arudineta stagnorum pinguia & ista,in Ous aceruata arundΟ,mutuo radicu implexu colorqueε ac conuolute. Nexilem vel flutam arundinem, Plotiam, siue Plocimon appellarunt Graeci, circa Orschomenium lacum frequentem, uti & supes rior, longe tamen graciliorem atq; imbeciloliorem,ex qua tegulae fieri possunt.In insulis fluitantibus quas graeci Ploadas vocant nassci solet: in immensum praelatis ijs quaS Ces phisiis amnis abluisset i cecinit Pindarus. Indicis arudinibus arborea est amplitudo, quarum usus hastarum vice esse possit modo praepilatae fuerint,hoc est cuspidibus additis. Odorum unguetoriisq; causa nasci Indicas dc Syrias arundines refert Plinius: E quarum

radicibus γt Solino placet succus exprimistur ad silauitatem mellis,quasi saccarum insterpretari possis.Folia gerunt omnium arundinum,longe breuissima.Subrectarum longi, ludo,triginta sese passus: humi vero serpens riu,quinquaginta: Crassitudo, cubitoru tersm nterdum etiam senum,quod se non posσse credere ait Strabo. In marem & taminam

Indicam arundinem diuidui, aiuntq; spissus

marem corpus gerere mina capacius. Nasu ioru usum praebet huiusmodi arundines, singulis earum intemodijs circa Acesina mas

75쪽

ε xime amne,ternos homines capiente alueo.

Arundines quasdam in aequinoctiali plaιga,Australi quadam insula, nasci refert Dio, dorus, ctiis candidu, eruo similem gereres, E quo suauissimus panis conficiatur. aeq; fas bulosum,atq; illud quod in eade insula, duas ait herbas nasci,supra quas iacetes,placidissio mo 1bmno moriat.Certe quosda Aethiopes, radicibus arundinu in farina tritis victitare aiunt,atq; ob id rhietophagos appellatos esse.

Armamentariam arundinem nuncupauit

Theophrastus, vel quod ex ea Vinearum pes

damenta fierent Quae nonnunq armamenta Ρlinius vocat vel l ex ea armamenta fieret ad inclusos cantus,ita enim Plinius interpretari visus est. Gaza autem interpretari videstur armamentarias arundines,quu in amplis tudinem aucupatoriam adolescut, unde etiaaucupatoriae dictae.Distant a reliquit arundinibus ut in uniuersiim capiamus prsstantia

quadam naturalis nutricationis. Pleniorem enim eam referunt nasci, rnosiorem,in tostamq; facie foeminae lasciuiorem spectari. Etenim foliu amplius,candidiusq; gerit, misnusq; habet lanuginis,q caeterae:Vt o ijs qussda omnino lanugine carere Cospiciat,quam,

obre spadones appellatas fuisse copertu est. Est Sc in Italia nasces Adarcha nomine cino quit Plinius palustris quidem,ex cortice stibipsa coma:utilissima dentibus , quoniam vis eadem est quae sinapi.

76쪽

Laconica cognominata arudo,ilijs est versicoloribus,ac varijs quo nomine ab aliis differt ab una parte densioribus, quales in tos tum circa stagna gigni putat,dissimiles amfnicis:longisq; vestiuntur tunicis, spatiosius a

nodo scandente Complexu. Elegia arundo obliqua liginosis locis fresquens,humilis contra aliarum natura,graminis modo in terra sparsa:cibo u adhuc tenera est,animalibus gratissimo ait Plinius mas scula solida esse aiunt, tamina vero inane. Tibialem arundinem,aut verius musica,in Orchomenio lacu plurima,auletron calamugraeci dixerui. Nascis plurima intes Cephisu' & Nolana, qui locus Pelicania dicis: hodie ex Siciliae insula Thermitano agro sita, laus datur inquit Solinus Tibijs coficiendis viistissima est et ea maxime ratione,i cotinuo foramine sit peruia inquit Plinius Ea arudirne pastores antiqui sua carmina cocinebant: unde illud Virgilij: Et tibias inflare leues, &dicere verius.ersim theatris peculiaris,ad comoediaru Cantus rusticos,quapropter comoesdia dicebat acta fuisse,tibiis parib',dextris&sinistris:aut imparib',quae Serranae dicerene. Quod si libeat intelligere,facile quide percis pies ex Theophrasti des,1ptioe. Etenim haca rudine inquit)tibiaru paria optime fiebar, Caedebanturq; tepestiue in huc usiim, Vsq; ad Antigenis tibicinis tepora,quum adhuc sim: Plici musica uterentur,hoc est aptata:prspa:

77쪽

ARUNDINE TVM.

rabcnim musi s arundines ferh in huc mos du. Cu collegissent arudine,hyeme, sub dio, sitis vestitam tunicis exponebat:Vere autem, dispoliata, attritum expurgata expandebant ad sole:ac mox sequeti aestate cocisam in insternodia,rursum sub dio ad certu lepus relinquebat,omisso cu intemodijs stiperiori genisculo,ad oris tibiae coformatione: ius tibiae logitudine nuq palmo minore efficiebat.

cabantq; has tibias interdu puellares, & viraginales,qus hemiopi hoc est semifors essen minores atq; imperfectr:vel diopi hoc est bifors. Interdu viriles quae pares erant 1oc est, inuice iunctae, atq; ex eade canna aequalibus cauemis costructς:quaru apud Phryges dexstra unicu tatu habebat forame,sinistra,duo. Erat & impares tibiae,Sarrans appellats:quas ru altera logio altera breuior erat:Vem hae quide ita inter se colunctae erat i unica lastu appareret, atq; id quide euphoniae causa. Caeterv optims erant tibis ex intemodijs,ad partu constructu,ut mediae totius arundinis parteS,qus adueritim germina exeut,mollissima paria gerant:duriuima quae proximae ras dici habetur. Quin & ex eade arundine ligustas tibiaru optimas eximebat,quas Vule nostru vocat, des ambes. Esq; ita tibiae infige, bant,ut altera dextra,altera sinistram appeblarent. At hoc imprimis opera dabat,ut ex

eo te internodio lingua colligere ne distors esset. proxima ab radice sinistra imponebat:

78쪽

ARUNDINE TVΜ. 3sta dextram quae germina versiis pateret,inciso duas In parteS Internodio . Quinetia os lino gus Vtriusq;,secundu Calami incisuram emormabat,neq; existimabat satis bene cogruere, si quo alio modo lingus Coficereξ. Ante Anstigenis tepora no erat linguae praeparais Vtistes,nisi prius aliquot annis adseruatae atq; exsiccatae,multaq; exercitatione perdomitae, Ut Canere tande edocerent ait Plinius atq; ita ora linguaru coprimebantur, quod erat illis Theatroru moribus utilius , sic enim refert

Theophrast'.Verti posteaq varietas fictio accessit,& cantus luxuriates,tu quide caesura mutata est,atq; ita effectu,ut utiles in trimas tu fierent, apertioribus ligulis ad flectendos sonoS,lingus enim disiectii deflectebat :quod ijs necessariu esse existimabant,qui sonos fingerent,& multifaria inflecteret. Verum post haec antiquissima tepora , Plinij sieculo fieri coeperui sacrificςΤhus coru tibis,e buxo: Ludicrae Vero,toto,ossibusq; asininig,atq; etiam argento: Arundinibusq; tantu utebantur ad tibiaru ligulas,quemadmodu & hodie quoq; apud nos in more positum esse VidemUS. Calamus odoratus,vel sit mauis aromatis CuS, Hippocrati myrepsicos,Plutarcho Aras bicus dimis:ab India,ac Syria, ad nos hodie defertur estq; etiam in Arabia frequens,circa lacum Cennesaretide in convalli stagnantis bus ac palustribus eius lacus aquis conferto,

quae ramen palustria testate desiccari ait Pli, E .iij.

79쪽

nius,atq; facilius ijs desiccatis calamos collis gi. Caue aute ne intelligas, calamos desiccastis paludibus gigni. Na hoc o1bus arundinisbus peculiare est,ut in aquis crestat.Proinde hic calamus, Arudini simillimus est aspectu, multis geniculatus nodis, uiuus, tactu moblis,& quu frangitur stissilis, intus araneosus, casiae gustuiragrantissimo odore, ut locu in quo nascitur ingredieti, spiritus suauissimus statim aspiret:mollior est tactu ait Plinius melioiq; qui minus fragilis,& qui assulose potius C rhaphani modo frangitur.Na rhaphanus si agitur frustulatim no assiiloserquod est per lata quaeda fragmenta quas assulas antiqvocabant eluti quu marmor Csdiε:ea enim antiqua vox est. Inest praeterea huic calamo ait ide auctor araneu i vocat flore. Cstes ru, qui ex nostris seplasiarijs calamo aromastico carent,ij selet minus tritis medicis ostedere radice acori, cuius geniculi atq; etiam odoris quaedm suauitas rem color,nonnihil

ad calamu aromaticu accedere videturiqua obre ea radice interdu pxo Calamo odorato

uti solet laud seMatq; cupressio Xyloaloe. Papyrus,aut c si voles o papyrum, in Syria etiam nastitur, Circa eum lacum, quo & Caalamus odoratus inquit Theophrastus eam

vero inter arundines connumerare non Vesrebor, etsi nonnihil ab ijs disserre videatur. Nastitur &in palustribus Aegypti ut resere Plinius aut quiestatibus Nili aquis, ubi eua

80쪽

A R V N D I N E T V Μ. 36gatae stagnant,duo cubita non excedente ab titudine gurgitum,brachiali radicis obliquae crassitudine,triangulis lateribus,dece aut eo amplius cubitorii logitudine in gracilitatem fastigiata,Thyrsimodo cacumen includens: Semine nullo, aut usia eius alio quam floris ad deos coronandos. Radicibus incolae pro

ligno utuntur, nec ignis rantum gratia, sed ad alia quoq; utensilia Va ru . Ex ipsa quidepapyro nauigia texunt,& e libro vela, tegestes Remo & vestem, stragula,ac funes.haec& multa alia Pliniux Theophrasto.Nostris hominibus papyri ad chartas euanuit usus, q adhuc nomen inregru retineat.Hae vero quo pacto copingerent,ac glutino mallesi solidiores fieret,nihil certe miru est,si modo Plinii verba c. I 2.li. I 3.intelligaS. Caeterv paspyro tam utimur ad scipiones,& baculos seonectuti fulciendae comodos,propter leuitatearundinaceam.Ηis baculis hodie honoris ac magnae dignitatis ergo regiae atq; imperatos riae domus praefecti uti solent, quos domuumagistros vulgus appellat. Arundinacei generis est tex in Creta copiosissimus,olim in Arabia & India tatu cos gnitus, cuius medulla sacrarii est eluti mel quodda gummium modo candidum ait Plisnius dentibus fiagile, quod ad varios usus miro artificio hodie praeparatur,tum ad des licias,tum etia multomagis,ad medicamelos xu dulcedine Galeni temporibus ignotum.