장음표시 사용
21쪽
Certos Articulos Iuris Saxonici& Magderiburgensis, tanquam Juri divino
RegosusEpiscopus servus servoru Dei venerabilibus fratribusArcti episcopa,
pensi ejus de suffraganeis salute & Apostolicam benedictione. Ad reverentia Dei, extirpationem errorum, & exaltatio itemCatholicae ii dei atque iustitiae M animbrum salutem. Quaedam execrabilia scripta, Leges seuSpeculum Saxonum appella. ta,multa examinatione & maturitate in hac parte praehabita, authoritate Aposto lica reprobamus, danamus,& decernimus irrita & inania, & carere omni robore sirmitatis,prout continetur in noliris literis, inde consectis, quaru tenor est talis. GregoriusEpiscopus servus servorum Dei, ad perpetuam rei memoriam. Salvator humani generisDominus nosterJesus Christus, cujus licet indigne vices gerimus, cernens ipsum genus humanum, quod ad delicias paradisi creaverat,ex lapsu proiboplasti diabolica fraude deceptum per peccatum it obedientiae corruisse. Et quod futurorum praescius praevidebat inter statutum purissimum triticu hostem invidum seini naturum zizania, & inter sacra prophana, inert sincera fermentum , & inter recta, iniqua hostilibus callidisque machinationibus Nastutiis positurum , cultores ag i sui, videlicet beati Petri principis Apostolorum,cui & successoribus suis, per eundem tradidit plenissimam potestatem, aliorum Apostolorum de Discipulorum successores, sc. Ecclesiarum praesules, qui supernatum e lorentiolium, ne inficeret semen bonum.ldeoq; ad nostrum principaliter,aliorumq; praelatorumEcclesiae i anctae Dei ipcctat ossic tum, ut animarum saluti solerti solici tudine intendentes, & agrii hujusm di,prout expedit, saepius expurgantes: Ea quae noverimus humanae saluti contraria, studio pastoralis solicitudinis evellamus. Sane fide digna & admodum molesta pluriesque inculcata relatio plurimors dnostrum perduxit auditum, quod in Saxonia,& nonnullis aliis partibus, quaedam detestabilia seripta, Leges seu speculum,axonum vulgariter nuncupata,& inferius annotata,apud nonnullosNobiles atq; plebejos reperiuntur, quae judices &incolae hartium earundem,omissis Canonibus aliisque Scripturis sacris contemptis, quae naturae legibus ac civilibus & bonis moribus, procul pulsis & longis retroactis temporibus observarunt,&observant etiam de praesenti. Ex quorum quidem observantiaDeus offenditur, proximus gravatur,vera justitia & aequitas dissipatur, canones & leges condemnuntur. Etenim iudicium enormiter subvertitur,veritas impugnatur, contra bonos mores & legem naturae alitur, d honestatur honestas,libertasqucEcclesiastica conculcatur,&quod est deteri us, apostolica denegatur potestas.& veritati catholicae fidei derogatur. Nos igitur de his tanto doletes amarius,quando exinde illa servantium animae longioribus temporibus,strictioribus laqueis fuerunt allegati.Et propterea paternis desiderantes affectibus tot & tantis malis periculis obviare.Ne nobis praedicta dissimulantibus, sanguis per ipsa peccantium de nostris manib. a domino requiratur,ipsa scripta seu leges,quae nos mature vidimus. & per nonnullos ex fratribus nostris sanctae Romanae Ecclesiae Cardinales & alios in si-cra pagina magistros ac utriusque juris Doctores diligenter examinari fecimus. Habita super eis deli. beratione matura, tanquam falsa,temeraria, iniqua & injusta,& in quibusdam haeretica & schismatica,
de contra bonos mores existentia periculosaq; animabus de ipsorum fratrum nostrorum consilio , autoritate Apostolica,tenore praesentium reprobamus,damnamus,& decernimus irrita&inania , &ca
rere omni robore firmitatis, nec non processus & sententias , si quas sorsan ipsarum reprobatarum scriptarum legum praetextu fieri conti ngit,ir posterum penitus non valere UniversisChristi fidelibismerApostolica scripta mandamus,quatenus ipsis scriptis & legibus reprobatis de caetero non utantur, sed Domini terrarum tam ecclesiastici qua seculares,suos ubi subditos non permittant. Alioquin contrarium praesumentes, cujuscunque praeeminentiae, dignitatis, status vel conditioni existant,etiamsi Pontificali,vel l inperiali, aut Regali,vel alia qualibet praefulgeant dignitate, excommunicationis scatentiam incurrere volumus ipso facto.Et ut reprobatio, damnatio & mandatum nostrum huju smodi, tam salubrem essectu irrefragabiliter consequatur,universos & singulos, ac dominostemporales tam ecclesiasticos, quam etiam seculares,per praesentes requirimus & rogamus, ut per corum constitutiones de statuta perpetua ordinent & mandent sub gravioribus temporalibus poenis, quod nullus sit, ditorum suorum deinceps utatur bis reprobatis scriptis, seu legib. memoratis, ipsasque in contrarium facientes taliter exequantur, quod eorum scriptorum seu legum detestata iniquitas deterris eorum
totaliter extirpetur. Nulli ergo nominum omnino liceat hanc paginam nostrae damnationis, prohibi tionis, constitutionis,mandati, voluntatis & requistionis infringere, vel ela*su temerario contraire. Si quis a. hoc attemtare praesumpserit, indignationem Dei omnipotens&beatoriiPetri& Pauli Apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Avinione, 6.IdusApril.pontificatus nostri Anno tertio.
Gregorius Episcopus servus servorum Dei charissimo in Christo filio Carolo Romanorum Imperatori, de semper Augusto salutem & apollo licam benedictionem: Fili clivissime, jam longum tempus est teritum,quod de erroribus de de cxecrabilitate quorundam scriptorum detestabi-
22쪽
CERTOR LAERTICU L. IURIS SAXO .
lium, quae leges seu peculum Saxotiuio appellantur , quibus nonnulli de partibris tuarum Imperii ει regni terrarum uti seu potius abuti dicebantur, per side dignas . & intelligentes personas fuimus informati, di petitum fuit a nobis,ad quos spectat de talibus providere, ut super eis ad salutem animarum Pro Visioni m adhibere dignaremur. Nos scripta ipsa mature vidimus,& per nonnullos tam frat es nostros sanctae Romanae Ecclesiae Cardinales, quam per alios in sacraTheologia sol crines magi liros ac Miri iasque juris doctores examinari fecimus diligenter . N illa ex eis, quae falsa, temeraria ichi imatica
contra bonos mores existentia &periculosa nimium animabus fore repetimus , authoritate aposto- . iica reprobata uis, condemnamus,&decernimus ita ita & inania.& carere omni robore firmitatis, pro-Mt Cκ nostr is lite: is inde coiis ct is, quarum tenorem praesentibus inclusum, iliasque venerabilibus fratri bus nostris loquntinensi, Coloniensi. Bremens Magis eburgensi. Pi agetis &R igcnu Archiepisco, Pis, corumque sustraganeis dirigimus, videre potet itis plemus contineri. Quare devotam exc clientiam tuam, quaestine .iusti, de honesta veneratur di colit, ac contraria detestatur, requirinatis& rogamus attentius quatenus in publicatione dictarum ' terarum , & ut pareatur contentis in eis, digneris pro reverentia Dei, Apoliolicae sellis & nostra, dict.ique animarum pro salute & reformatione moliani, triar Imperialis®alis potestati, favorem essicaciter impartiri.Datum Avinione diis Octobris,pontificatus nostri anno tertio.
Mao denburgensis, persedem Apostolicam condemnati , tanquam juri naturali & divino contrarii, quos etiam nos Alexander Rex Poloniae,&c. Apostolico decrcto innitentes reprobamus,condemnam ita, nulli usque roboris & momenti decernimus perpetuo, ac per quoslibet Judices & subdi. tos nostros, ubi libet in domi ni is nostris consistentes,diit: ictius sub poenis uo sit is eos dum teneri inhibemus. Rimus Articulus continet:Quod quicquid homo secerit extra judicrum, quantumcunque t c sit notorium, se liberare poterit per suum juramcntum, nec contra talem valet aliquod ii stimonium. Secundus Articulus: Papa non pol cit,nec aliquis alius, Dominum Imperato- c rem excommunicare, postquam consecratus cis . de unctus, nisi solum in tribus casibus,s dubiis sit in fide, si repudiat uxorem suam ligitimam, si destruat Ecclesiam. Tertius Articulus, quod ex commoticationeminem debilitat in jure terrae seu seudi, nisi sequatur regularis proscriptio. Quartus Articulus, quod Papa non potuit aliquo modo ejus condere vel statuere, per quod valeatius nostrum, hoc est, statutum terrae vel fetidi Saxon cum, deteriorari. Quintus articulus, quod nulla sententia tam iusta dari potc si in Saxonem coram Rege vel iudicio Regali,quin si velit Saxo talem sententiam repraehendit, icitans in manum sua in dextram. S majorona communitatem mei septi inus pugnare volens, contra septem alios pro dicta sententia, tunc ubi major pars triumphaverit talis se tela iam obtinebit. Sextus Krticulus, quod si quis fuerit interfectus spolio vel furto, pro quo consanguineus interfecti se praebeat ad duellum, alis per duellum repellit omne testimoniunx, nec talis mortuus sine duello poterit vinci seu convinci. ra .
Septimus Articulus, quod si duo dictant in iudicio simul contrarias sententias, tunc quicunq; talium habuerit majorem sequelam,talis sententiam obtinebit. Octavus Articulus,quod quicunque fuerit appellatus ad duellum secundum istius libri formam,ta- is non potest denegare duellum, nisi appellans eum sit ininus bene natus,quam appellatus. Nonus Articulus, quod quicunq; perdit ius su una ratione furti vel spolii, talis accusatus secundo de furto vel spolio non potest se liberare juramento suo, sed dilationem habui ad ferrum ignit si aut aqua butientem, v c l ad duellum, hujus quidem articuli pars ultima, quae ad serrum ignitum & caetera electi
Decimus Articulus, quod quicunque cognoverit aliquam foeminam, si postea ducat eam in matrimonium, illam quam ex ea poterit prolem legitimam generare. Undecimus Articulus, qui cimque cognoverit publice uxo: em alicuius vivente marito,s post mortem mariti illius talis eam ducat in uxorem, nunquam ex ea prolem legitimam generabit. Duodecimus Articulus, quod heres non tenetur de furto vel spolito perpetrato per illum , cui succedit in haereditate,respondere, quod erroneum est saltem in foro eonscientiae. Tredecimus Articulus, quod quicunque succinctus cum gladio , clypeum tenens non potcst de ligno vel lapide pollicis ulvam quantum ad altitudinem habentem supra dextrarium scandere,ialis Dd potest cedere,dimittere, vel inteudare, vel citam mobilia bona alicui dare, sic quod lite cultoditus sit, qui talia poli mortem dantis expcctat. Ille Articulus est erroneus, in quantum Eleemosinas,lcsta menta & alia pietatis opera prohibet,
Quartus dei mus Articuluς est, quod nullus sine licentia suortim haeredii sine judicio bannito, quod Saxonico dicitur, gehege Dulg/potcst dare proprietatem suam vel suos homines Et si talia daret alicui, haeredcs acquirent ista per judicium,ac si dans illa mortuit esset, isti duci articuli sunt erronei. in quantum Eleemosinas & alia pictatis opera prohibent. Haec in quadam extravagante beati Gregorii PapaeNoni ponuntur,& reprobata sunt pi o eo, quod non continent conditiones suppositas ad testem requis das, sed magis militant sontra pietatem & salutem animarum. C O N-
23쪽
De Unisersis Tani nostri privilegys, etsi nos Alexander Rex duntaxat supra scripta a prasini
Communei eruer imus, , habuimus tamen GV habemus numerosiora in publico Regni Thesauro communem tamReipublica quam subditorum nostrorum statum felicite diruendum Ur instituendum, ac imrelam pertinentia. erum quia praesentia plus aliis perpendimus, m oris sicaciae esse, idcirco per ae in , damus eiusmodiprocessui laborique nostro. Et nihilominus sicut inter privilegia certas summorum poniim cum btilias tam errores cir nonnultas constitutionum legalium exorbitantias tanquam contra Pietatem Osalutem animartim militantes,quam fragilitatis humana excessus corrigentes, perpraefatum Ioanne is Las ORegni nostri Cancellarium scribi, sic etiam constitutiones juris civilis, Saxonici, Asayden urgense, quarum ipse Cancestarius ante prooemium PDdile ιι communis mem nit, quam vigilantissime de rerumisa/neutonici 'γὼ originalibus libris per ιum i umbancessarium castigatas, emendatas ct novis rubricis H-stincte titulatas inseri jussimus eas ipsis , siquidem juras civilis constitutiones nusquam cor redias s in Hisententiis integras , immo in toto earum tenore viciatas ct a suis originalibus longe vagantes invenimus. 2Postremo terosiummam dotii imi Ra mundi Parthenopei, qua omniavimmus 8σr nullosprudentes M,-ditos nostro1prosingulam eruditione,Gr suorumsubitorumgubernacula conducibιtia esse. Et quod eorum praetica communitersit in certis Regni nostri locis Ius Mydeburgense ac Theutonicum habentibus. Monos eae aprivato istorum usu umentes ad communem universorum Iubditorum nostrorum cognitioneinera ditionemque per haec scripta legavimu GT tradidimus.Prunum vero posuimus librum , qui a nonnullis t rutaturo tonis saris Russi: deinde alios 'Provinciatis Er Teu buurium libros, qui divorum Carcti Ur Constant ni Imperatorum constitutionibus asscribuntur , sic ut legentibui patebunt singulariter inserit O
IOHANNES DE LAS OREGNI POLONILE CANCELLA
R Is IN PRAEFAT. IN PRIVILEGIUM
CONsTITUTIONUM REGNI POLONI RS GLiquas etiam Leges externas in privilegiis Apostolicis ordinariis Ecclesiasti is de Imperialibus,ad optimos tamenChranonne. mores scriptas,&nonnullas pro aliis provinciis editas,ut sunt Leges civiles strae Juris Maydenaburgensis. Quod quia dem JusMaydenaburgense,etsi Imperiali MajestateOttonisRuis Caesaris constitutum fuerit, tamen quia illud Serenissimus olim Kazimirus Magnus fatetur, ad utilitatem & profectum regnicolarum Reges Poloniae acceptasse, illudque reposuisse in theetauro Regni communi, ut de hoc privilegium Juris supremi Castri Cra coviensis perstringit. Cujus juris ac legum Civilium in oppidis & villis Regni PoloniaeJus Q. vile habentibus sit practica & observatio. Idcirco in nata ejusdem Serenissim Principis ae Domini Alexandri Regis gratiosissimi pietas , intelligens jura ipsa atque leges Reipub. quam communiae privatx cujuslibet justitiae , utilc &pςrnecςssarias,dccrevit cas ordine infrascripto colligere, &c.
24쪽
Germanorumque in moribus di institutis
generalibus: Coni riptae a C. IULl O C ES ARE Lib. V l. de Bello Galisco.
verba: Non ab num via detur da Gallia Germaniaquo moribus. se
quo diserans TITULUS I. hanationes
N Gallia non solum in omnibus civitatibus,atque in omnibus pag spartibusque,sed pene etiam in singulis domibus factiones sunt: ca- rumque factionum principes sunt,qui summam authoritatem eoru judicio habere existimantur. quorum ad arbitrium judiciumque
umma omnium rerum consiliorumqucr deat. 2. Idque ejus rei causa antiquitus ualtitutum videtur,ne quis explebe contra potentiorem auxilii egeret.Suos enim quisque opprimi & circumveniri non patitur: neq;,aliter si faciat.ullam inter suos habet authoritatem.
omnes civitates in partes divisae sunt duas. . Qui populus tantum potentia antecessit, ut finitimos agros per vim occupatos possideret, Galliaeque totius principatum obtineret,is magnam partem clientium ab alii sad se traducit,obsides. que ab his Principum filios accipit,&publice jurare cogit, nihil se contra eum consilii inituros. 1. Qui Principatus iterum dimitti cogitur,si clientes sese gravari sentiant. qui sese ad ejus amicitiam aggravant,apud quem meliore conditione,atque aequiore imperiose uti vident.
1. In omni Gallia,eorum hominum,qui aliquo sunt numero atque honore,genera sunt duo. . a. Nam plebs pene servorum habetur loco,quae nihil audet per se,nulli adhibetur consilio. 3. Plerique cum aut aere alieno, aut magnitudine tributorum , aut injuria potentiorum premuntur, sese in servitutem dicant Nobilibus. In hos eadem omnia sunt inra,quae dominis in servos. 4. Sed de his duobus generibus,alternin est Druidum,alterum eu Equitum.
De Druidum De Sacerdotum disiplina ollisio.
. Druides rebus divinis intersunt,sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur.
2. Ad hos magnus adqlescentium numerus disciplinae causa concurrit,imagnoque hi sunt apud eos honore. 3. Nam fere de omni hi controversiis publicis privatisque constituunt.1 si quod est admissum facinus,si caedes facta, si de hereditate, dςfinibus controversia est, iidem decernunt,praemia poenasq; constituunt. . si quis aut privatus aut publicus eorum decreto non steterit, sacrificiis interdicunt. Haec poena apud eos est gravissima.Quibus ita estinterdictu,ii numero impiorum ac sceleratorum haben-A turet e
25쪽
tur: iis omnes decedunt: aditum sermonemque defugiunt, ne quid ex contagione incommodi accipiant: neque iis petentibus jus redditur,neque bonos ullus communicatur.3. His autem omnibus Druidibus praeest unus,qui summam inter eos habet authoritatem. Hoemortuo, si quis ex reliquis excellit dignitate succedit: aut si sunt plures pares, suffragio Druidum al-- qμ legitur.nonnunquam etiam arinisa de principatu contendunt. incerto anni tempore in sinibus Carnutum quae regio totius Galliae media habetur, consiui sebii. duo in loco consecrat, ,huc omnes undique,qui controveisas habent, conveniunt, eorumque decretis judiciisque parent. . Disciplina in Britannia reperta,atque inde in Galliam translata esse existimatur.Et nunc qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerunque illo discendi causa prosciscuntur. 8. Druides bello abest e consueverunt, neque tributa una cum reliquis pendunt. militiae vacationem, omniumque rerum habent immunitatem. Tantis excitati praemiis,& sua sponte multi in . disciplinam con veniunt,&a parentibus propinquisque mittuntur. 9. Magnum ibi numerum b versuum ediscere dicuntur. l laque annos nonnulli vicenos in disciplina permanent. neque fas esse existimant ea literis mandare, cum in reliquis fere rebus, publicis privatisque rationibus,Graecis literis utantur. Id mihi duabus de causis inlii tuisse videntur: quod ne que in vulgum disciplinam efferri velint: neque eos,qui discunt, literis confisos, minus memoriae stu- , dere: quod fere plerisque accidit, ut praesidio literarum diligentiam in perdiscendo ac memoriam
Io. In primis hoc volunt persuadere,non interire animas, sed ab aliis post mortem transite ad alios. atque hoc maxime ad virtutem excitari putant,metu mortis neglecto. Ii. Multa praeterea desideribus,atque eorum motu ; de mundi ac terrarum magnixudine;dere rum natura; de Deorum immortalium vi ac potestate disputant,& juventuti tradunt.
De Equitum fu Procorum insistito.
e. Impleti versantur; atque eorum,ut quisque est genere copiisque amplissimus, ita plurimos circum se ς an sis ampi bactos clientesque habet. Hanc unam gratiam potentiamque noverunt. T 1 T. V.
De religionibu is' sacrificiis.
i. Natio est omnium Gallorum admodum dedita religionibus, atque ob eam causam, qui uni affecti gravioribus morbis, quique in proeliis periculisque vers. antur, aut pro victimis homines im molMit, aut se immolaturos vovent: administi isque ad ea sacrificia Druidibus utuntur: quod pro viata hominis,nis vita hominis reddatur,non posse Deorum immortalium numen placari arbitrantur. publiceque ejusdem generis habent instituta saerificia. Σ. Alii immani magnitudine simulacra habent,quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent; quibus succensis circumventi flamma exanimantur homines. 3. Supplicia eorum, qui in furto, aut latrocinio, aut in aliqua noxa sint comprehensi, gratiora Diis immortalibus esse arbitrantur; sed cum ejus generis copia deficit,etiam ad innocentium supplicia descendunt. i
I. Deum maxime Mercurium colunt. huius sunt plurima simulacra. Hune omnῖum invento' rem artium serunt: hunc viarum atque itinerum ducem: hune ad quaestus pecuniae mercatura que habere vim maximam arbitrantur. r. Post hunc Apollinem, & Martem, & Iovem,& Minervam.De his eandem sere,quam reliquae gentes, habent opinionem: Apollinem morbos depellere; Minervam operum atque artifici rum initia tradere; Iovem imperium Coelestium tenere; Martem bella gerere. 3. Huic,cum proelio dimicare constituerunt,ea, quae bello ceperint, plerunque devovent: quae superaverint animalia captUmmolant,reliquasque res in unum locum conserunt. Multis in civitatibus harum rerum extructos cumulos locis consecratis conspicari licet. namque saepe accidit, ut neglecta quispiam religione aut capta apud se occultare,aut posita tollere auderet: gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutum est.
2. Ob eam causam spatia omnis temporis,non numero dierum, se I noctium desiniunti ci dies natales,ac mensium,& annorum initia sic observant,ut noct em dies subsequatur.
a. In reliquis vitae institutis hoc sere a reliquis differunt, quod suos liberos,nisi cum adoleo' rint, ut munus militiae sustinere possint,palamque ad se adire non patiuntur. i. Filium
26쪽
a. Filiumque puerili aetate in publico in conspectu patri assisterciturpe ducunt.
ne saeta cum dotibus communicant. . . r. Huius omnis pecuniae conjunctim ratio habetur, fructusque servantur.3. Uter eorum vita operarit,ad eum pars utriusque,cuin fructibus superiorum temporum,per-. venit.
4. Viri in uxores,scuti in liberos, vitae necisque habent potestatem. s. Et cum paterfamilias illustriore loco natus decessit, eius propinqui conveniunt,& de morte, si res in suspicionem venit, te uxoribus in servilem modum quaestionem habent. & si compertum est, igni atque omnibus tormentis excruciatas intersciunt.
i. Funera sunt pro cultu Gallorum magnifica, & sumptuosa. omniaque, quae vivis cordi fuisse arbitrantur,in ignem inferunt,etiam animalia. a. Ac paulo supra hanc memoriam servi de clientes, quos ab his dilectos esse constabat, iustis sineribus conscctis una cremabantur.
1. Quae Civitates commodius suam Rempublicam administrare existimantur, habent legibus sancitum, si quis quid de Republica a finitimis rumore aut fama acceperit, uti ad Magistratum deserat, neve cum quo alio communicet:quod saepe homines temerarios atque imperitos falsis rumoribus terreri,& ad facinus impclli.& de suminis rebus consilium capere cognitum est. a. Magi stratus,quae visa sunt, occultant; quaeque esse cx usu iudicaverint,multitudini produnt.
i. De Republica,nisi per Concilium,ioqui non conceditur.
De Druidrbia D eorum insitato.
r. Germani multum ab hac consuetudine disserunt.
2. Nam neque Druidas habent,qui rebus divinis praesint: neque iacrificiis student. T I T. st.
I. Deorum numero eos solos ducunt,quos cernunt, & quorum operibus aperte iuvantur, Solem,& Vulcanum,& Lunam. reliquos ne fama quidem acceperunt. TIT. III.
a. A parvulis labori ac duritiae student.
De continentia impuberum aetate con segit.
1. Qui diutissime impuberes permanserunt,maximam inter suos ferunt laudem. Hoc ali statu- Nun,si vires,nervosque cons ari putant. a. Intra annum vero vigesimum feminae notitiam habuisse,in turpissimis habent rebus. cui rei nulla est occultatio, quod & promiscue in fiuminibus perluuntur,& pellibus aut parvis rhenonum regumentis utuntur,magna corporis parte nuda.
De cultu agrorum; S dc posse iovibus.
r. Agriculturae non studenti majorque pars victus eorum in lacte,caseo, carne consistit. a. Neque quisquam agri modum certulia, aut fines habet proprios; sed Magistratus ac Principes in annos singulos gentibus cogitationibusque hominum, qui una coierunt, quantum eis & quo loco visum est, attribuunt agri, atque anno post alio transire cogunt. 3. Ejus rei multas asterunt causas: ne assidua consuetudine capti, studium belli gerendi agricultura commutent: ne latos fines parare studeant,potentioresque humiliores possessionibus expellant: ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent: neque oriatur pecuniae cupiditas, qua Λ a ex
27쪽
4 Consuetud. Antiq. Ger; Aram. Gallor.
ex relictiones dissensonesque nascuntur: ut animi aequitate plebem contineant,cum suas quisque opes aequaricum potentissimis posse videat. T I T. VI.
De Cisitatum insituto adetersim subitas incarsiones.
i. Civitatibus maxima laus est,quam latissimas circum se vastatis sinibus solitudines habere. Hoc proprium virtutis existimant,expulsos agrisfinitimos cedere, neque quemquam prope audere . consistere. Simul hoc se fore tutiores arbitrantur,repentinae incursionis timore sublato.
. .. i. Cum bellum Civitas aut illatum defendit,aut inseri,Magistratus,qui ei bello praestat,ut v. 1tae necisque habeant potestatem, deliguntur. a. In pace nullus est communis Magistratus,sed Principes rcgionum atque pagorum intersiosius dicunt, controversiasque minuunt.
i. Latrocinia nullam habent infamiam,quae extra fines cujusque civitatis fiunt: atque ea iuventutis exercendae,ac desidiae minuendae causa fieri praedicant. r. Atque ubi quis ex Principibus in concilio se dixit ducem fore,qui sequi velint, profi eantur: consurgunt ii, qui & causam & hominem probant,suumque auxilium pollicentur, atque a multi - . tudine collaudantur. Qui ex his secuti non sunt, in desertorum ac proditorum numero ducuntur: omniumque his rerum postea fides derogatur.
r. Hospitem violare fas non putant. a. Qui quacunque de causa ad eos veneroni, injuria prohibent, sanctosque habent. bisque omnium domus patent,victusque communicatur.
Quales diximus Gallos esse,superioribus temporibus tales eos fuisse intelli mus . ex Germanorum adhuc durantibus consuetudinibus. Nam d natura,&vitae institutis gentes hae invicem si- . miles sunt & cognat consilem habitantes regionem,Rheno 4ivium,& pleraque inter se similia ha
28쪽
in moribus & institutis generalibus Conscripue a C. CORNELIO VACiTO in Lib.
RG ENTE A vasa, Legatis & Principibus muneri dat non in alia visitate,quem quae humo singuntur: quamquam proximi Romanis ob usum commerciorum aurum & argentum in pretio habent, formasque quasdam pecuniae Romanae agnoscunt,atque eligunt: interiores simplicius & antiquius permutatione utun
i. Pecuniam probant veterem & diu notam, Serratos Bigatosque. 2. Argentum quoque magis,quam aurum, sequuntur,nulla affectione animi, sed quia num rus argenteorum faciliori usui est proiniscua ac vilia mercandi.
i. Rari gladiis,aut maioribus lanceis utuntur. hastas,vel ipserum vocabulo frameas geruntiangusto & brevi ferro, sed ita acri & ad usum habili, ut eodem telo,prout ratio poscit, vel cominus vel eminus pugnent. r. Et eques quidem scuto frameaque contentus est. pedites & missilia spargunt,pluraque siu-guli,atque in immensum vibrant,nudi aut sagulo leves. 3. Nulla cultus jactatio: scuta tantum lectissimis coloribus distinguunt. . Paucis loricae: vix uni alterive castis,aut galea. T I T. IV.
i. Equi non forma, non velocitate conspicui. Σ. Sed nec variare gyros in morem Romanum docenturan rectum aut uno flexu dextros agunt, ita conjuncto orbe,ut nemo posterior sit. 3. In universum aestimanti,plus penes peditem roboris: eoque mixti proeliantur, apta & congruente ad equestrem pugnam velocitate peditum,quos ex omni juventute delectos ante aciem lo
q. Definitur & numerus. centeni ex singulis pagis praesunt: idque ipsum inter suos vocantur: α quod primo numerus fuit,jam nomen & honor est. s. Αcies per cuneos componitur. c. Cedere loco, lummodo rursus instes,consilii quam sermidinis arbitrantur. ., i. 7. Corpora suorum etiam in dubiis proeliis reserunt. S. Scutum resiquisse praecipuum sagitium. nec aut sacrisadesse,aut concilium inire ignominioso fas est. multique superstites bellorum,infamiam laqueo finierunt.
De Regibus, Ducibus, sci eorumse potestat
I. Reges ex nobilitate,Duces ex virtute sumunt.
29쪽
a. Nec Regibus in sinita aut libera potestas; & Duces exemplo potius quam imperio, si Proii, pli,si conspicui, si ante aciem agant admiratione sunt. TIT. VI.
De Sacerdotum militariam oscio.
r. Neque animadvertere, neque vincire,neque verberare quidem,nis Sacerdotibus permisibin : non quali in poenam , nec Ducis jussu, sed vel ut Deo imperante,quem adesse bellantibus cro
i. Quod praecipuum fortitudinis incitamentum est non casus nec fortuita conglobatio turmam aut cuneum facit, sed familiae & propinquitates. & in proximo pignora: unde seminarum ululatus audiri, unde vagitus infantium. hi cuique sincti stimi testes hi maximi laudatores. a. Ad matres,ad conjuges vulnera ferunt: nec illae numerare,aut exsugere plagas pavent. Cibosque & hortamina pugnantibus gestant. 3. Acies inclinatas jam di labantes feminae restituunt, colatantia precum,&obiectu pectorum,& monstrata cominus captivitate. 4 Captivitatem longe impatientius feminarum suarum nomine timent. . Efficacius obligantur animi civitatum , quibus inter obsides pucllae quoque nobiles impc
i. In esse seminis sanctum aliquid & improvidum putant: nec aut consilia earum aspernantur, aut responsancgligunt. a. Feminas sapientia Praeditas venerant,non adulatione,nec tamquam faciant Deas.
. Deorum maxime Mercurium colunt, cui certis diebus, humanis quoque hostiis litare fas habent. a. Herculem ac Martem concessis animalibus placant. 3. Pars Suevorum & lsidi sacrificat. . Nec cohibere parietibus Deos, neque in ullam humani oris speciem assimilare,&magnitudine coelestium arbitrantur. 3. Lucos ac nemora consecrant Deorumque nominibus appellant secretum illud, quod sola. reverentia vidciat.
r. Auspicia sortesque ut qui maxime obscrvant. 2. Sortium consuctu do simplex. virgam frugiferae arbori decisam, in surculos amputant,eo que notis quibusdam discretos super candidam vestem temere ac sortuito spargunt: mox si publice consulatur,Sacerdos civitatis; sin privatim, ipse paterfamiliae precatus Deos, coctumque suspiciens, ter singulos tollit, sublatos secundum impressam ante notam interpretatur. Si prohibuerunt; nulla de eadem re in eundem diem consultatio: sin permissum; auspiciorum adhuc fides exigitur.3. Et illud quidem etiam hic notum,avium voces,volatusque interrogare. q. Proprium gentis,equorum praesagio ac monitus experiri. public e aluntur iisdem nemoribus ac lucis, candidi & nullo mortali opere contacti, quos prcssos sacro curru Sacerdos, ac Rex vel princeps civitatis comitantur,hinnitusque ac fremitus observant. Nec ulli auspicio major fides non solum apud plebem,sed apud Proceres,apud Sacerdotas. sc enim ministros Deorum, illos conscios putant. s. Est & alia observatio auspiciorum,qua gravium bellorum eventus explorant.Ejus gentis, cum qua bellum est,captivum quoquo modo interceptum,cum elccto popularium suorum, patriis quemque armis committunt. victoria huius vel illius, pro praejudicio accipitur.
De judiciis S Consi station ud Comitialibus.
i. De minoribus rebus Principes consultant, de majoribus omnes. ita tamen, ut ea quoque, quorum penes plebem arbitrium est,apud Principes pertractentur. r. Coeunt,nis quid fortuitum&subitum inciderit, certis diebus, cum aut inchoatur luna aut impletur. nam agendis rebus hoc auspicatissimum initium credunt.
30쪽
. illud ἡ, liberi, e .litum, quod nou simus,nec jussi conveniunt, sed & alter,& te xiv di ς
hontatione coeuntium absumitur. Ut turbae placuit, considunt armati. c. Silentium per Sacerdotes, quibus tum g coercendi ius est,imperatur. 7. Mox Rex vel Princeps prout aetas cuique, prout nobilitas, prout decus bellorum, prout facundia est, audiuntur, auctoritate suadendi magis quam jubendi potestate si displicuit sententia, irrimitu aspernantur: sin placuit, frameas concutiunt. Eonoratissimum assensus genus est, armis latia
8. Licet opud Concilium accusare quoque,& disci imen capitis intendere. T I T. XII.
De parva m judicialium discriminibus.
i. Distinctio poenarum ex delicto. . a. Proditores& transfugas arboribus suspendunt. s. Ignavos,& imbelles,&corpore infames,coeno ac palude,injecta insuper crate, mergunt. 4. Diversitas supplicii illuc respicilitamquam scelera ostendi oporteat,dum puniuntur, flagitii abscondi. s. Sed & levioribus delictis pro modo poenarum, equorum pecorumque numero convicti mul
6. Pars mulctae Regi vel Civitas,pars ipsi,qui vindicatur,vel propinquis eius exsolvituri TIT. XIII
De Princimn Comitum Electione .
i. Eliguntur In iisdem conciliis de Principes,qui jura per pagos vicos alie reddunt . '
guomodo adolefientibus arma sumenda.
i. Nihil neque privatae rei,nisi armati,agunt. 2. Sed arma sumere non ante cuiquam moris , quam civitas suffecitaram probaverit. Tum in ipso concilio vel Principum aliquis, vel pater, vel propinquus scuto frameaque juvenem or; nanti haec apud illos toga, hic primus iuventae honos: ante hoc domus pars videntur , mox Reipublicae. TIT. XV.
De Comitum ordinibus, E fudio.
r. Insignis nobilitas, aut magna patrum merita, Principis dignationem etiam adolescentulisissignant. r. Ceteris robustioribus ac iampriderii probatis aggregantur, nec rubor inter Comites aspici. 3. Gradus quin etiam & ipse Comitatus habet, judicio ejus quem sectantur. 4. Magnaque & Comitum aemulatio, quibus primus apud Principem suum locus: & principum, cui plurimi & acerrimi Comites. s. Haec dignitas,hae vires,magno semper electorum juvenum globo circumdari, in pace decus, in bello praesidium. c. Nec solum in sua gente cuique,sed apud finitimas quoque civitates id nomen, ea gloria est,si numero ac virtute Comitatus emineat. expetuntur enim legationibus,& muneribus ornantur,&ipsa plerumque fama bella profligant.
Illum defendere tueri, sua quoque fortia facta gloriae ejus assignare, praecipuum sacrame uitaui cst Principes pro victoria pugnant; Comites pro Principe T I T. XVI.
me otio litando exercitiis bellictis.
i. si civitas,in qua orti sunt,longa pace & otio torpeat; plerique nobilium adolescentium petunt ultro eas nationes,quae tum bellum aliquod gerunt. quia& ingrata genti quies, & facilius inter ancipitia clarescunt, magnumque Comitatum non nisi vi belloque tueantur. Exigunt eni in Principis sui liberalitate illum bellatorem equum,illam cruentam victricemque frameam. a. Nam epulae,&,quamquam incompti,largi tamen apparatus,pro stipendio cedunt. 3. Materiae munificentiae per bella & raptus. q. Nec arare terram,aut exspectare annum,tam facile persuaseris,quam vocare hostes, & vulnera mereri. Pigrum quinimmo & iners videtur, sudore acquirere quod postis sanguine pa are.
. Quotiens bella non ineunt, multum venatibus, plus per otium transigunt, dediti somno ciboque,