장음표시 사용
41쪽
aut lapide lapso mori, aut quodlibet damnum fieri non requiratur domino cuius domus sierit si magister comacinus cum consortibus suis ipsum homicidium aut damnum componat, 'ui post quam sabulam firmatam de mercede pro suo lucro susceperit, non immerito sustinet da
ctanuum, aut solatium diuinum praetandum , inter suos servos ad domum aut casam faciendam ; de contigerit per ipsam casam aliquem ex ipsis coma cinis mori,non requiratur ab ipso cujus casa est. Nan: si cadens arbor aut lapis ex ipsa fabrica,& occiderit aliquem extraneum, aut quodlibet damnum s cccm, non reputetur culpa magistro,sed ille qui conduxit,ipsum damnum sultineat. IDEM.XI. Si quis operarios conduxerit aut rogaverit in opera, &casu faciente contigerit unum ex ipsis aut in aqua mori,aut flumine percuti,aut vento arbore mota occidi,aut propria morte mori,non requiratur ab ipso qui conduxit aut rogavit; tantum est, ut per ipsius factum, qui conduxit aut rogavit, aut per hominem cius non moriatur; & s a quocunque unus eorum occisus fuerit, aut laesus luerit, ipse componat qui eum occidei it aut laeserit. IDEM.XII. Si maritus uxorem suam occiderit immerentem, per quamlibet occasionem,quae perle gem non sit merita mori,componat solid. mille ducentos, medium illis parentibus, qui eam ad ma mium dederint & munitium susceperint,& medium Regi. ita ut per actorem Regis distinguatur,d p 'nas supra scriptas componat. Et si filios de ipsa muliere habuerit legitimos, habeant filii morgii cap.&plicitae phuam matris; re si filios de ipsa non habuerit, revertatur ipsa ficultas ad parentes, qui eam ad maritum tradiderunt.& si parc ntes non habuerit,tunc ipsa compositio de praedicta sacultas ad curtem Regis perveniat.
XHI. Si quis puellam aut mulierem liberam,per quamlibet occasionem,occiderit, compo solid.M. CC.medium parentibus ejus , ad quos mundium de ea pertinet, & medium Regi; di s p rentes non habuerit, tunc ipsa compositio in integrum ad curtem Regis pci Veniat, sic tunicia si asto animo, id est,uoluntarie,occiderit.
parentes mariti habebunt in potestite.
XU. Si servus Regis mori fecerit, ita decernimus ut componat ipsam personam, sicu t appretiata fuerit, reservus ipse superfossam ipsius mortui appendatur, ut in eo vindicta dctur, K sit causa
XVI. Si quis seu ldasium aut actorem Regis occiderit, utilitatem Regis facientem, appretietur pro libero homine, sicut in edicto legitur, re parentibus legitimis componatur; excepto quod in cui te Regis,qui eum occiderit,componat solid. LXXX. de si cum bati derit, aut legaverit, simili modo coi ponat pro libero homine secundum nationem suam,sicut in edicto constitutum est, excepto in curte Regis pro culpa componat in .solid. 1 DE M. XVII. Si quis hominem liberum casu faciente nolendo occiderit, componat sicut appreci tus suerit,&nida non requiratur,eo quod nolendo occiderita
XVIII. si quis Longobardus ab aliquo homine, quod Deus avertat . interemptus suerit: &causa secundum legem ad compositionem venerit: & ipse qui occisus est, filium masculum non reliquerit, quanquam si iam instituissemus heredem, sicut masculos, in omnem substantiam patris aut matris,ipsam tamen compositionem volumus, ut accipiant parentes ejusdem propinquiqui occisus fuerit,illi qui per caput succedere possunt, quia filiae ejus,co quod foemineo sexu esse probantur,non possunt ipsam fuidam levare Ideo prospeximus,ut ipsam compositioncm non recipiant, nisi, ut supra dixi mus, praefati parentes. & si propinqui non fuerint, tunc medium de ipsa compositione suscipianesiliae ejus si una aut plures fuerint,&medium curtis Regia.
IDEM.MX. Si quis liber homo se defendendo liberum hominem occiderit, de si probatum suerit, quod se defendendo liberum hominem occiderit, sic eum componat sicut in anteriori edicto continetur, quod ROTHARIS instituit. Nam qui super alium ambulaverit, di sic cum pro qua- 'cunque causa occiderit,omnem substantiam suam amittat, & habeant eam heredes ipsius, qui occisus fuerit, in hoc ordine; ita sane, ut si minus ipsa subsuntia homicidae, quam antiqua compositio
42쪽
erat, aut non nisi tantum, tunc res suas perdat ipse homicida, & persona eius tradatur ad propinquos defuncti. Nam si amplius habuerit subflantiae,quam ipsa compositio anterior erat, amittat omnes res suas,& accipiant heredes mortui in antiqua tantum, 'uantum antiqua compositio fuerat, &quod superi uerit, habeat curtis regia, & medium heredes defuncti, de ipse homicida animam suam tib
. si servus cum voluntate domini liii hominem librium occiderit, & probatum fuerit, tunc dominus ejus omnes res suas amittat in eo ordine, sicut supra annexum cit. Et si dominus ejus negaverit, quod per ipsius consiliuiti factum non fuisset, purificet se ad legem Dei, & componat ipsum mortuum, sicut antea fuera: consuetudo, & ipse in super Krvum tradat in manibus parentun defuncti.
res suas in integrum perdat. Et qui sede sendendo liberum hominem occiderit, componat secundum qualitatem personae.Nuuc autem statuere praevidimus, quomodo sit ipis quantitas consideranda. Consuetudo enim est,ut pro minima persona quae exercitatis homo invenitur esse, CL. Ol. com ponat; &pro eo qui primus,CCC. solis. De casiadiis vero nostris volumus, ut quicunque ex minimis occisus fuerit,in tali ordine, pro eo quod nobis deservire videtur, C. solid.sDt compositio. Majores vero secundum quales personae sucrint, ut in nostra consideratione vel succesilarum nostrorum debeat permanere,quomodo ipsa compositio usque ad CCC.solid. debeat ascendere.
II. Si quis liber homo in terra aliena residens libellario nomine homicidium secerit, . &suga lapsus fuerit, tunc ille,cujus terram ipse homicida laboraverit. aut inhabitaverit, habeat spacium mensis unius ad ipsum hominem perquirendum ;& si eum invenerit', habeat licentiam ipsum hominem, quamvis liber sit,comprehendendi & tradendi in manu illius cui fecerit homicidium. & s hoc non fecerit, dare debet medium de omnibus rebus mobilibus excepto tecto P quas in ipsa casa habuerit ipse homicida.quod si neque facere voluerit,ipse cujus terra est, lare debeat libellario nomine ipsam terram,ei cui homicidium fecerit,ut reddat ei exinde, sicut reddebat, qui ipsum homicidium
secit. Tamen de his tribus capitulis, in illius si potestate eligendi cujus terra est, & faciat exinde quod voluerit. TIT. X.
I. Recolimus enim,quod statuimus cum nostris iudicibus, ut qui liberum hominem occidere prauumpserit, omnem suam substantiam amittat, modo vero dum repeterent singuli homines, quos sorte aliqua duritia detinebat,quod parens illorum,qui in lectulo mortuus fuerit, per venenum occi sus tuerit. & dum per pugnam ipsam causam,sicut antiqua fuerat consuetudo, quaerere disponebant, gravis causa nobis esse comparuit,ut sub uno scuto,per unam pugnam,omnem suam substantiam ho ino amittat. Ideoque statuere praevidimus,& si a modo talis causa emerserit,ut ille, qui post mortem parentis sui per pugnam probare volueritiquod eum per venenum oecidisset. Et observatis his, quae
In anteriori edicto assiximus,per evangelia assirme,quod asto animo causa ipsa no requirat, nisi quod ei certa suspicio sit postea potestatem habeat quaerere per pugnam,sicut antiqua fuit consuetudo. Et si ei ferita evenerit, cui crimen ipsum mittitur, aut ad campionem ipsius, quem conductum habuerit,non amittat omnem substantiam suam, sed componat secundum qualitatem personae, sicut antea suerit lex componendi : quia incerti sumus de iudicio Dei,& multos audivimus per pugnam sine justa causa suam causam perdere. sed propter consuetudinem gentis nostrae Longobardorum legem impiam vetare non possisnus.
IL Item annunciatum est nobis,quod quidam habebatputeum in eurte sua, & secundum consuetudinem surcam & tolenum ad hauricndam aquam; veniens autem homo stetit sub ipso toleno,&eum venisset quidam ad hauriendum aquam de ipso puteo,&incaute ipsum tolenum dimississet: venit super eum, qui sub ipso stabat,qui mortuus est.Dum autem re tu stio de morte ejus seret, quis eum deberet componere, & nobis relatum suisset: Ita nobis S nostris judicibus rectum esse comparuerit,ut ipse homo,qui ibi mortuus sucrit,quia non fuit animal, sed sensum rationalem habuit, si-etit homo debet habere, debuit prospicere in quo loco seponeret ad standum, aut quale pondus super se habebat. Ideo computet sibi duas partes prccii de compositione, tertiam, quantum ipse secundum edicti tenorem appreciatus fuerit, eomponat ipse, qui ipsam aquam hauriebat incaute, &det eum filiis aut propinquis parentibus , vel cis qui heredes extiterint: &sit causa sinita absque omni faida&dolo, eo quod nolendo factum est. Ille autem cujus puteus est,nullam liabeat calumnian qiata si ei calumniam ingerimus,nullos postea permittere de putco suo aquam haurire , quia omnes homines puteum habere non possunt, reliqui pauperes siti morerentur, etiam itinerantes necessita
43쪽
ad servum alienum: veni & occide dominum tuum,& ego tibi habeo facere bonitatem quam volueris. Ille autem persuasu, ab ipso intravit in causam ipsam malam, de idem qui eum suasit in tanta malitia perductus est, ut di praesentialiter dicerct eidem puero, feri ipsum dominum tuum, &ipse ei zo peccatis se ii tam iecit, & iterum dixit; seri eum & adhuc: nam si non feceris, ego te ferire nabeo. ipse aut cin puer conversus fecit eidem domino alteram feritam, & mortuus est. Dum autem riquisitio 3c compositio cle morte ejus lieret, volebat aliquis dicere, quod tantum deberet componereis qui puero suasit.&in sua praesentia hominum ferire jussit, quantum anterius edictum continet de consilio mortis. Sed nobis nostrisque judicibus hoc nullo modo placuit, quoniam consilium mortis in occulto sit concinatum,& aliquotiens per sic itur, aliquo: iens non . Nam hoc homicidium praesentialiter Lictum est, de nos non dicimus hoc cliti consilium, quand , homo alteri verbo tenus di praesentialiter ostendendo dicit: seri hominem istum. Ideoque qui tale malum commisit,& sic probatum fuerit, non componat consiliu in mortis , sed componat sicut in nost ro tempore in edicto assirimus, hoc est, ut perdat omnem suam substantiam.& medium accipiant heredes defuncti, & medium curiis Regia, excepta illa compositione antiqua, quam heredes mortui in antea tollant, sicut in edicto nostro tempore, ut supra diximus, est allivum.
Sipse ad palatium venerit ad proclamandum, & iussione Regis accepta eidem portaverit, ut aut ipse judicet, aut veniat ad praesentiam Regis vel judicis cum ipso homine ad iudicium habendum, &si ipse neglexerit,& furore accepto eum bati derit,aut, quod absit,citin occiderit, sicut nunc facitam ex peccatis cognovimus, componat guid rigild situm in palatio. Et si ipse homo vivus fuerit: Si servus aut aldius sit, perdat eum cum tabus suis, & in libertate permaneat ipse& filii ejus, si mero fuerit liber, o sui drigild suum componat: & si eum bati derit, componat sicut ad alium liberum hominem. nam si ipsum occiderit, pro hoc capitulo, sic ut supra secundum legem, componat mortem ipsius, & simul
guidrigild suum Regi pro praesumptione. Si vero aldius fuerit aut servus,perdat si os ejus, & res ipsius componat in palatio Regis guid rigild. IMP CAROLUS.
byterum, DC. qui Episcopum, DCCCC. qui Monachii, CCCC. De Episcopis & Sacerdotibus occisis. sicut statutum habe inus fiat,&de reliquis quibuslibet causis. Veruntamen de Presbyteris videtur nobis, ut si liber est natus, Presbyter, per triplam compositionem secundum legem suam sit compostus, ab eo qui hoc perpetraverit. Et si plagatus fuerit secundum qualitatem & quantitatem plagarum vel disciplinae, per triplam compositionem secundum legem suam emendetur ab eo qui hoc perpetraucrit. Si autem servus Presbyter natus suetit, sed illius nativitatem pertriplam compositione inibi-vatur in plagis & in disciplinis. & de Diaconibus similiter sar. p. PIPINUS.
ctorum corpora, ut salvi vadant & revertantur sub nostra deselisione. &qui ex ipsis peregrinis ausus fuerit occidere, LX. solid. in nostro palatio componat,& insuper compositio ipsa sat de ipso homicidio, cui legibus leudum ipsum pertinuit. Et hoc damus in mandatis, cunctis Episcopis Abbatibus tela Actionariis nostris, ut haec omnis supra scripta justitia , de praesenti absque ulla tarditate adimpleta seri debeat.ut qui in tantos annos iustitiam habere non potuerit, vel modo per Dei omnipotentis misericordiam&praeceptum Domini de genitoris CARO Ll Regis Francorum & Longobardorum, ac Patricii Romanorum, simul & per nostram praeceptionem, unusquisque justitiam suam accipiat.
nat. Si vero foris rixati fuerint,& unus post alterum sugerit in Ecclesia, & ibi se defendendo eum intersecerit; si hujus facti testes non habuerit,cum xi i. juratoribus per Sacramentum assirmet, ut se defendendo cum interfecisset, Npro hoc DC. solid.componat,&insuperbannum uolirum. Is vero, qui interfectiis est, absque compositione jaceat, ac deinde interfector secundum canonum judicium congruam facinoris, quod admisit, poenitentiam accipiat. Si proprius servus hoc admiserit, judicio aquae serventis examinetur,utrum hoc sponte, an se defendendo fecisset. Et si manus exusta suerit,in. ter sciatur; s vero non fuerit,tunc dominus ejus juxta quod gui trigild ejus fuerit, ad Eces si in pei solvat, aut si voluerit, ipsum servum Ecclesiae tradat.1 DEM.
suum ei componat; altera vero vice ipse servus ad supplicium tradatur; hereditas tamen liberi hominis, qui pro tali facinore ad mortem fuerit iudicatus, ad legitimos heredes illius perveniat. si v ro in atrio ipsus Ecclesiae,cujus portae reliquit; Sanctorum fuerint consecratae, hujusmodi homici diiun perpetratum fuerit,simili modo emendetur,vel componatur. Si vero portae iacua suerint con
44쪽
secratae,eo modo componatur,quod in atrio committitur,sicut& componere debet,quod in immunitate violenter committitur.
IX. Qui hominem liberum publicam poenitentiam agentem intersecerit, bannum nostrui ncomponat in triplo.&guidrigild ejus ad primos parentes persolvat. i DE M. X. Quicunque liberum hominem ex levi causa,aut sine causa interfeceri qui trigild eius his, ad quos legibus pertinet, componat; ipse vero propter talem praesumptionem in exilium mittatur
quantum temporis nobis placuerit, res suas tamen non amittat.
In compositIone guidrigild volumus, ut ea dentur quae in lege continentur, excepto ancipitre & spata, quia propter illa duo aliquotiens perjurium committitur, quando majoris pretii quam illa sint esse jurantur. IDEM.XII. si quis aliqua necessitate cogente homicidium commiserit, Comes, in cujus ministeriores perpetratur,compositionem solvere, &saidam per Sacramentum paciscare faciat, quod si una pars consentire ei ad hoc noluerit,aut ille qui homicidium commisit, aut is qui compositionem accipere debet; tunc Comes illum,qui contumax fuerit,ad praesentiam nostram venire faciat, ut eum ad tempus quod nobis placuerit in exilium mittamus, donec ibi castigetur, ut Comiti suo inobediens esse ultra non audeat,& majus damnum inde non accrescat. IMP. LOTH ARIUS. XIII. De homicidiis in Ecclesis vel in atriis eorum commmissis hoc observetur,&teneatur, sicut in priori capitulari constitutum est. Si quis ex levi causa, aut sine causa hominem in Ecclesia intersecerit,de vita componat: si vero sotis rixati sunt,& unus alterum in Ecclesia fugerit, & eum ibi se defendendo interfecerit, si hujus facti testes non habuerit, cum xii uratoribus legitimis per Sacramentum affirmet,quod se defendendo cum interfecerit. & si ipse actor commotae rixae inter eos e literit, leudum interfecti. &insuper bannum nostrum solvere cogatur, & publicam agat poenitentia am.Sin autem non ille,qui alterum interfecerit, sed is qui intersectus est, eandem rixam commoverit, absque compositione jaceat,& is qui eum interfecerit, secundum canonum iudicium publicam agat Pinnitentiam. Si cuiuslibet servus proprius hoc commiserit, judicio aquae ferventis examinetur, Utrum hoc sponte an se defendendo fecillet. & si manus ejus exusta fuerit,interficiatur: si autem non tuerit, publicam poenitentiam ' nauictetur,nisi forte ipse actor commotae rixae inter eos fuerit inven 'tu ,tunc enim ejus dominus juxta quod guidrigild illius est,ad Ecclesiam persolvat, aut si voluerit ei. si 'Ldem Ecclesiae tradat.
XIV. De Ecclesiastico,& fiscalino.& beneficiario servo volumus, ut pro una vice guidrigild eius pro eo componat: altera vero vice ipse vero servus ad supplicium tradatur: hereditas tamen si beri hominis,qui propter tale facinus ad mortem fuerit judicatus, ad legitimos heredes illius perveniat. Si in atrio ipsius Ecclesiae, cuius portae reliquiis sanctorum sunt consecratae, hujusmodi homicidium perpetratum fuerit, simili modo componati si vero portae Ecclesiae consecratae non sunt, eo modo componat, quod in atrio committitur, sicut componi debet, quod in immunitate violenter commissum est.
XV. De homicidio, unde lex pro simplicitate probationem trium testium quaerit,& si testes habere non poterit, concedimus ut cum duodecim juratoribus juret, & ab eadem simplicitate sit absolutus,proprium tamen non amittat.
I, p. HENRICU s. iXVI. Qui vero intra treuguam post datum osculum pacis, aliquem hominem interficerit, genegare voluerit, pugnampro se faciat, nec campionem pro se dare deuet, nisi sicut dictum est supra Si vero convictus fuerit,manum,quae homicidium fecit,amittat. IDEM. II. Decet imperialem solertiam Reipub. curam agete, &sc sollicitetur erga praesentiam, quatenus ea quoque diligenter provideat, quae posteris sunt utilia atque profutura. Id autem satis
competenter agitur,cum bonis virtutis premium,impii fautem digna ultio, sibi ad vindictam, aliis ad exemplum recompensatur. sed quoniam omnia,quae habet humanum genus, excidit. de ejus salute, tanto praecipue curandum est,quanto manifestius constat, quod omnipotens quoq; Deus,pro redemptione ejus unigenitum suum ab aeterna sede divinitatis suae, in terram misit. Quapropter quoniam plerunque, proh dolor,benescio ac diverso genere furtivae mortis perire audivimus, super hoc dum in Regni universali conventu Longobardorum sederemus, huiusmodi legem Episcoporum, Marchio- .num, Comitum,aliorumq; multorum fidelium consensu & autoritate probare sancimus. Quicunque beneficio seu quolibet modo furtive ad aliquem pervenerit,uel consentiens fuerit,mortis sententiam incurrat,omniumq; suarum rerum mobilium&immobili uni facultatem amittat. Ita tamen,ut precium x.librarum auri pro legitimo guidrigild propinquis paren:ibus perempti praemium detur; reliqua rurius medietas ejus propinquis veniat, altera autem medietas ad fiscum accedat. Si quis
45쪽
vero praedicti crimin7s aut de facto aut de consensu, accusatu negare voluistiaut perduellum, si liber est,si vero servus, per judicium defendat se,aut similem sententiam incurrat. Ad hoc autem volumus , nostraque Imperiali autoritate sancimus: ut quicunque nominibus praedicti reatus noχi:s r su tum aut sublidium aliquod praebuerit, omnis posscssio ejus iii publicum perveniat,ipse vero innostiam omniumque nostrorum indignationem incurrat. TiT, XI.
Rrx R OTHARIS. I. si quis in morte parentis sui insidiatus fuerit,id est, s stator in morte fratris sui, aut barbam, quod est, patruus. seu consobrini insidiatus fuerit; & ille, cui insidiatus fuerit, filium non reliquerit, non sit ille laetes de cujus anima tractavit sed alii parentes proximi, & si alios parentes proci mos non habuerit,tunc illi curtis regia succcd.;t. De anima autem illius homicidae sit in potestate Re gis judicare,quod illi placuerit; res vero, tuas homicida reliquerit, parentes proximi &legitimilia beant : de si parentes proximos non habuerit,tunc curti Regiae socientur.
II. si scater fratrcin occiderit in peccatis, quanquam anterius edictum contineat ut proximi, mia riuia parentcs homicidae succedant: nos autem proa imos' fratres appellamus, si frater relictus fuerit,in ressea, sit homicidae stati is succedat, ita ut secundum qualitatem personae de ipsa substantia homicidae, si ille roximior qui occi Ius est filios reliquerit, compositionem illis dare debeat: reliquum autem, quod super fuerit, sibi habeat. Etsi pecunia ipsius homicidae in tantum suerit sub aestimatione, quantum compositio est, s 'φ pq aut forte minus, habeant eam silii ipsius qui occi sus est. Quod si non reliquerit fratres unum aut plu- , . his, uis, res is qui occisus est, suantumcunque fuerit substantia homicidae silius ipsius qui occisus est in ea sucis, ii ρ Q. cedere debeat. quod si non habuerit silios lcgitimos, proximi succedant parentes per gradum, uod si rarur, ut hic nec parentes fuerint,qui ei legitime succedere possint, succedat ei curtis rigia: de anima vero nomi- 'cidae illius sit in potestate Regis, sicut in anteriore edicto legitur: IMP. CAROLUS. Di ,.iaiis Iss. Si quis delibertate sua interpellatus fuerit, timens ne in servitium cadat, aliquem depro- L .rius. pinquis, per quem in servitium casurum timens occiderit, id est, patrem vel matrem, patruum vel avunculum, vel quamlibet hujusmodi propinquitatis personam: ipse sui hoc perpetravit moriatur: cognatio ejus &consanguinitas inservitutem cadant: & si negaverit ipsum occidisse, ad novem vomeres ignitos ad judicium Dei examinandum accedat.
nepotem, aut aliquem suum propinquum,per se, aut per allum interfecerit, hereditas interfecti ad alios suos legitimos heredes perveniat: hereditas vero interfectoris inliseum redi statur: ipse vero ordinante Episcopo publicam poenitentiam subdatur. Quod si ille cui crimen mittitur, negare voluerit, per se pugnam faciat,nec liceat campionem pro sedare, nis decrepita aetas aut juvenilis, aut infirmitas pugnare prohibuerit.
Rix ROTHARIS. I. Si quis silium alienum occiderit,componat solid. LX.
II. si quis servum ministerialem probatum ut supra, aut doctum domi occiderῖt, componat solid. I de alio vero servo ministeriali,quod secundus ejus invenitur esse, tantii in nomen ministeriale habet, si quem occiderit,componat solid.xxv.
III. Si quis servum alienum rusticanum, quod sub massario est, occiderit, componat solid.
IDEM. IV. si quis servum alienum bubulcum de sala occiderit,componat solid. . . IDEM. V. si quis servum alienum massarium occiderit,componat solid.xx. IDEM.VI. Si quis porcarium alienum occiderit, magistrum tamen illum, qui sub se discipulos habet duos, aut quatuoraut amplius , componat solid.L. se inferioribus autem porcariis si quis occideri . componat solid. xxv. IDEM. VII. Si quis porcarium,aut caprarium seu armentarium occiderit,magistrum tamen,componat solid. xx. pro discipulis aut qui sequentes sunt, si quis occiderit, componat solid.Σva.de illis vero pastoribus dominicis,qui ad libero: homines servierunt,&de sala propria exeunti
46쪽
tDE M. vi II. si quis insantem parvulum de servo massario casu faciente occiderit,arbitretur a judice
secundum qualem habuerit aetatem, aut quale lucrum facere poterat,ita componat. IDEM. IX. Nullus prae sumat aldiam alienam aut ancillam quasi stringam, quae dicitur masea, occidere,quia Christianis mentibus nullatenus est credendum, nec possibile est ut hominem mulier vivum intrinsecus possit commedere. Si quis deinceps talem illicitam rei' perpetrare praesumpserit, si al-diam occiderit, componat pro statu eius solid. LX.& insuper addat pro culpa solid. C. medium Regi, di medium cuius aldia fuerit. Si autem ancilla fuerit, componat pro statu eius, sicut supra constitutum est: Si ministerialis aut rusticana fuerit,&insuper pro culpa solid. LX. medium Regi, de medium cujus ancilla fuerit. Si vero Judex hoc malum perpetrare jussus fuerit, de suo proprio poenam supra scriptam componat. TIT. Xm.
De sepulcro violato, S de eo qui hominem moritiam expoliavit.
1. Si quis hominem mortuum in flumine aut foris invenerit,& expoliaverit, & celaverit, componat parentibus mortui solid. I xxx.& si eum invenerit,de expoliaverit, & mox vicinis pate fecerit, Se cognosci tur quia pro mercedis causa fecerit,nam non furandi animo reddat spolia quae super eum invenerit,& amplius ei calumnia non generetur.
IDEM.II. Si quis sepulturam hominis mortui ruperit, & corpus expoliaverit, aut foris iactave it, DCCCC soli. .lit culpabilis parentibus desuncti. & si parentes proximi non fuerint, tunc castaldus Regis,aut sculdasius requirat culpam ipsam,& ad curtem Regis exigat. i TIT. XIV.
Ne ad Regem venientibus injuria
R x ROTHARIS. 1. Si quis ex Baronibus nostris ad nos venire voluerit, securus veniat, & illaesus ad suos revertitur, di nullux de adversariis illius illi aliquam injuriam in itinere aut molestiam facere praesum si tantum ell, ut illi, qui ad Regem venire festinat, honeste veniat,& nullam laesionem aut damnum quoque in ipso itinere,ad Regem veniendo aut redeundo saciat. Nam si iecerit, sicut subter in hoc edicto di
IDEM.II. Si quis ex adversariis nostris manum armatam super quemcunque hominem ad Regem venientem injecerit, pro sua injuria,aut propter qualemcunque culpam vindicandam DCCCC. solid: sit culpabilis,medium Regi,&medium cui injuria illata fuerit, IMP. CAROLUS. III. Si quis liber super Missum dominicum cum collecti&armis venerit, & missaticum illi iunctum contradixerit, aut coiitradicere voluerit, & hoc ei approbatum fueritiquod se sciente esse Missum dominicum ad resistendum venisset, de vita componat; & si negaverit, cum XII. sacramentalibus suis se idoneum faciat,&pro eo quod eum collecta esse Missum dominicum armatus venerit ad resistendum, bannum dominicum componat. Simili vero dominus imperator de suis vasiis judicavit.&si servus hoc fecerit, disciplinae corporali subjaceat. 3 TIT. XV.
De exercitatibus, Shis qui in hostem ire contem emini.
Rrx ROTHARIS. i. si quis de exercitatibus Ducem suum contempserit ad j ustitiam faciendam, xx. solid.Dues suo & Regi componat.
II. Si quis de ipso exercitu Duci suo ad iustam causam prosequendum denegaverit solatium, unusquisque componat Regi & Duci suo solid.xx. tDEM. III. Si Dux exercitatem suum molestaverit injuste, pastaldius eum solaciet, dum usque ad praesentiam Regis,aut certe apud suum judicem eum ad justitiam perducat. IDEM. IV. Si quis res suas ab alio in exercitu requisierit, & noluerit ille reddere . tune ambulet ad Ducem ;&si Dux illi aut Judex, qui in loco ordinatus est a Rege, veritatem aut justitiam non conscrvaverit,componat tam Regi,quam ei cujus causa est, solid. .& causa manente. 1 DE M. V. Si castaldius exercitatem suum contra rationem molestaverit, Dureum solaciet, quousque veritatem suam inveniat.
47쪽
VII. De omnibus judicibus,quomodo in exercitu ambulandi causa necessitas fuerit,mon mittant alios homines niti tantummodo qui unum caballum habeant, hoc est , homines quin qu e ,& tollant ad sumas suas ipsos caballos sex. De minoribus hominibus , qui nec casas nec terras Habeant, dimittant homines X. & ipsi homines ad ipsum judicem faciant per hebdomadam unam oporas tres, usque dum ipse judex de exercitu revertatur. Sculta suis vero dimittat tres homines , qui caballos habeant,ut tollant ad sumas suas ipsos caballos tres,& de minorib.homini b. limittantur v. qcii faciant se ei operas dum ipse reversus fuerit, sicut ad judicem diximus per hebdomadam operas iii. ' Salta ripa rius,qui caballum unum tollat & hominibus minimis qui ei operas faciunt, & tollat hominem unum, ritii. & faciant 2peras, sicut supra legitur. Et si amplius aut judex , alit sculdasius aut saltarius dimittere praesumserit homi ncs sine Regis permissit aut jussione, qui ad exercitum ambulare deberet, componat pii trigil istium in sacro paritio. P. Haec autem omnia superius comprehensi, quae per iudicem si nita & statuta sunt; quae aulcm modo emerserint,sic num crentur, sicut nunc in praesenti pagina af
REY ASTULI Us. VIII. Ei hoc dis nimus,ut postquam jusso Regis fuerit in exercitu ambulandi.& constituto
posito ad monitionem faciendam,nullus praesumat sit justorem aut debitorem rco quacunque causa pignorare.& si de una judiciaria fuerint ad dies XII. antequam eant ad exercitum. Et si quietus,&Xil. dies posteaquam de exercitu fuerit reversus. Si aut inde aliis juiliciariis fuerit spacium sit ad dies XXIV. Nam ii quis quem inter ista spatia pignoraverit, componat ipsa pignora sicut qui contra rationem pignus abstulit. IMp. CAROLUS. IX. Si quis domum alienam cuilibet fregelli,quic tu id exinde per virtutem abstulerit, aut rapuerit aut furatus fuerit, L cundum legem & totum illi cujus domus fuerit iram aut expoliata, in triplo componat,& insuperbannum dominicum solvat. Si servus hoc faciat, sententiam luperi
cipiat,& insuper secundum legem componat. i DE M. X. Si quis liber homo aliquod damnum cuilibet secerit, pro quo plenam compositionem si cere non valeat, semctipsum ingua diare studeat, usque dum plenam coinpositionem adimplcat. IDEM.XI. Si quis messem aut annonam in hoste supcr bannum dominicum rapuerit, aut furatus fuerit, vel usurpa vcrit,aut cum caballis vastaverit, extimato damno secundum Iogem & in triplo componat. Et si liber homo hoc fecerit, balanum dominicum pro hac re componere cogatur: scrvus Vero secundum legem triplum componat, lamnum in loco restituat,& probanno disciplinae corporali. subjaceat.1 DE M. XII. Si quaelibet persona de hoe,quod interpellata fuerit,aut praesentialiter emendet, aut sacramentum reddat solus,quod nec ipse fecerit, nec vere qui fecisset sciat: accu sator vero prius juret, quod non eum injuste se sciente interpellassetii IDEM.XIII. Quicunque liber homo in hollebannitus fuerit, & venire contempserit, plenum es-bannum componat secundum legem Francorum, id est. LX. solid.solvat; aut si non habuerit , unde nullam summam persolvat, semetipsum per guadiam in servitio Principis tradat, donec per tempora ipsum baianum ab eo fiat persolutum,tunc iterum ad statum suae libertatis revertatur. & si ille homo, qui propter eribannuin in servitio se tradiderit,& in servitio illo dc iunctus fuerit, heredes ejus hereditatem, quae ad illos pertinet,non perdant,nec libertatem, nec de ipso eribaiano obnoxii fiant.
X V. Si quis liber homo contemta jussione nostra, caeteris in exercitu pergentibus domi residere praesumpserit. plenum erit,annum secundum legem Francorum, id est, LX. solid. sciat se debere componere. Similiter & pro contemptu singulorum capitulorum, quibus per nostram Regalem autoritatem baianum promulgavimus, id est, quod pacem Ecclesiarum Dei, & viduarum, & orphan rum,& pupillorum pauperum ac minus potentum irruperit, aut raptum intra patriam secerit, aut alienas domos incenderit,uel cum collecta multitudine vim cuilibet intulerit, LX. solid.poena mul
1 DE M. XV. Si quis contumax adeo aut superbus extiterit,ut dimisso exercitu absque iussu & licentia Regis domum revertatur,& quod nos Teutisca lingua dicimus erilia fecerit, ut ipse sit reus Majestati Avitae periculum incurrat,& res ejus fisco nostro socientur. IMP. LUDOVICUS. XVI. Ut nullus ad palatium,el in hostem pergens, de palatio vel de hoste rediens, tributum,
quod transitorium vocatur, solvere cogatur.
48쪽
XVII. postquam Comes &pangenses de qualibet expeditione hostili reversi fuerint , ex ea die super XL. noctes sit baianum rescissum, quod Teutisca lingua erilit, id est, emorum depositio,
De eo qui alii in viam antepetit, vel aliquem de cabalisjactaveri .
I. Si quis homini libero in viam antesteterit, XX. solid. sic tamen,ut aliquam laesionem in carne ipsius non faciat,nam si iecerit,& XX.solid. ei componat,pro eo quod antesteterit in via,& feritas aut plagas si fecerit,sicut subter adnexum est in hoc edicto,componat 1 DE M. II. Si quis servo alieno, aut ancillae, seu aldio, velaidiae,aut liberto, vel libertae viam ante steterit, domino ejus componat solid. XX. IDEM. III. Si quis messem suam, aut pratum, seu quamlibet clausuram vindicando probibuerit bomini,ut non ingrediatur, non sit culpabilis sicut ille, qui homini simpliciter ambulanti viam antcst terit, eo quod laborem suum vindicaverit. IDEM. IV. Si quis hominem liberum de caballo in terra per quodlibet ingenium iniquo animo jacta verit,LXXX. solid. ei compotiat;& si aliquam laesionem ei fecerit,sicut in hoc edicto subter annexum
1 DE M. V. Si quis homini libero violentiam injuste fecerit, id est, alapur LXXX. solid. ei componat. malapiar est, dum quis se iurtivum vestimentum induxerit,aut sibi caput latrocinandi animo aut faciem transfiguraverit. TIT. XVII.
REY ROTHARIS. .siquis mulieri liberae aut puellae invia se anteposuerit,aut aliquam iniuriam intulerit, DCCCC. usolid. componat, medium Regi,& medium cui ipsa injuria illata fuerit, aut ad quem mundium de ea
Pertinuerit. IDEM.II. Si quis puellam aut mulierem liberam, quae in alterius mundio est, fornicariam aut strin-xam clamaverit,& pulsatus poenitens manifestaverit se per furorem dixisse, tunc praebeat sacramen 'tum cum XII. sacramentalibus suis, quod per furorem ipsum nefandum crimen dixisset. &non decerta causa cognovisset. Tunc pro ipso vano improperii sermone,quod non convenerat loqui ,componat solid. XX.&lius non calumnietur. Nam si perseveraverit, I dixerit se probare pol se,tunc per campionem causis, id est, per pugnam ad Dei judicium decernatur; & si probatum fuerit, quod illa cie ipso criminc sit culpabilis,componat sicut in hoc edicto legitur. Et si ille,qui hoc crimen mittit, probare non potucrit, guidrigild ipsus mulieris secundum nativitatem suam componere com vellatur.
. III. Si mulier libera in scandalum cucurrerit,ubium litigant,si plagas aut seritas sectas habuerit,aut fors tan impinina aut occisa fuerit, apprecietur secundum nobilitatem suam; & sic componatur,tanquam si in fratrem ipsius mulieris perpetratum fuisset. nam altera culpa pro injuria sua, unde DCCCC. solid. judicantur,nonrcquiratur,eo quod ipsa mulier ad litem cucurrerit, quod inhone stum est mulieribus facere.
in scandalum,ubi viri litigant,venit, & per ipsas feritas ponderosi,aut ponderosae,effecti fuerint, sicut α modo factum audivimus,componat medium precii ipsius masculi, tanquam si eum occidisset;&deseemina smili modo medium precii, tanquam si fratrem ejus occidisset,excepto si plagas aut ieritas fecerit,componat sicut anterius edictum continet. I D E M. V. Si quis dolose aut per superbiam, sicut & modo factum esse cognoscimus, mulierem aut puellam liberam sedentem ad necessitatem corporis sui, vel in alio loco ubi ipsa icemina pro sua necessitate nuda esse Videatur, pungere aut percutere praesumpserit,componat ad mundualdum ejus solid. LX XX. si aldius aut servus fuerit, qui hoc facere praesumpserit, componat dominus ejus solid. XL. & ipsam personam, qui hoc malum fecerit, tradere debet in manus mundualdi ejusdem
VI, Annunciatum in nobis,quod aliquis perVersus homo,dum se quaedam scemina in fluvio
49쪽
lavaret,& pannos ejus quos ibi habuerit totos tulisset,& ipsi remansisset nuda, &qui ibant sc trans iibat per locum illum pro peccatis videbant turpitudinem ejus, i pia autem in ipso fluvio semper stare non poterat,reverti autem ad casam suam nuda crubescebat, Provide statuimus , suos qui talem illicitam praesumptionem secerit,componat cidem sceminae,cui talem turpitudinem illicitam iccc it, ipse ouid risi id suum,ideoque hoc dicimus, quia si invenisici eam frater,aut vir, aut propi inquitus parens eidem foeminae scandalum committeret,& qui superare potuisset unus alterum interficeret; propterea melius est. ut se vivo componat guidrigild in suum,quam de morte crescat faida inter parcntes,& compositio fiat. tDEM. I I. Si quis invenerit liberam puellam aut mulierem per campum suum seminatum ambu
Iantcm,& viam indicantem, pignoret eam,&parentes aut mundualdus, componat pro ipsa puella se lid. VI. sicut lex est.Nam si ipsam comprehendere praesuinpserit, & ad casam suam ligatam aut submanicatam adduxerit. componat solid. C. medium Regi,& medium cuius causa est Sic tamen, ut illa composito de VI. solid. in illa compositione computatur. Quia si pulsatus fuerit it e,in cujus mundio est mulier avt puella, quod asto animodi iniquot sceminam ipsam ambulare per labor aluterius fecit let,ut ei componerer; tunc praebeat sacramentum, quod cupiditatem habendo de compositione ista,&asto animo pcr laborem ipsius,iplam sceminam ambulare non fecisset, nec damnum asto animo faciendo ; S ii iuraverit, tunc ipse, quod eam comprehendere praeli Drpserin, c mPonat soli I. C. & si jurare non potuerit,parentes aut mundualdus ipsius sceminae, ut supra dictum cst, componat solid.VI. pro via indicata, S ille, liticam comprehenderit, sit absolutus a culpa
VIII. Pervenῖt ad nos,quod cur dam , dum ad luscip:endam sponsam cuiusdam sporis,cum para nymphis aut trotingis atribularent, perversi homines aqua in sordi. iam S stercora super ipsam jactasse. Sed quia cognovimus malum hoc per sing la loca fieri, providimus, ne pro hac causa scandala & homicidia surgant. Si quaecunque liberae mulacri talem rem facere praesumpserit, componae solid. DCCCC. medium Regi, di medium mundualdo. Nam si homines pertinentes sine voluntate domini sui hoc fecerint,ti dominus per sacramentum se purificaverit, quod per ejus consilium non fuisset factum servi ipsi tradantur in manus de mundualdo ejus , & ipse iaciat de iis quod ei placuerit.& amplius patronus non caluinnietur.Quod si jurare non poterit,componat, ut supra dictum
I. Si quis pro iniuria sua vindicanda, supcr quemcunque hominem manu armata aut cum exer citu usque ad IV. homines in vicum intraverit, ille pro illicita praesumptione moriatur, aut componat soli, i. DCCCC. nudium Regi&me diu ei, qui injuriam pali is est,&illi, ut cum ipso fuerint, si ii bcri sunt,unusquisque componat solid. LXXX. medium Regi, de medium ei qui injuriam passus. Excepto si in ipso vico casam inccndcrit aut hominem occiderit, secundum quod appreciatus fuerit a componatur illi,cuius casa fuerit incensa,aut parentes aut servus occisus fuerit.
II. Si servi, per consilium rusticanorum,manu armata in vicum intraverint ad malui in sactea dum, & quicunque nomo liber, sub Regni nostri ditione positus , cum illis consiliatus in capite su rint , animae suae incurrat periculum,aut certe componat solidos DCCCC. medium Regi,& medium ei cui iniuria illata suerit. Servi eni iniqui eum ipso sunt ex eodem consilio unusquisque componat solid. . medium Regi,& medium cui supra diximus. de s liber homo in capite non fuerit,ill e prior servus, qui eos conduxit moriatur: servi vero reliqui, qui cum eo fuerint, ex eodem consilio, unu quisque servus XL. solid. pro eo componat, medium Regi, & medium cui malum i cc
IDEM. III. Si pro 'uacunque causa homines rusticani se collegerint, id est, consitum 5e seditionem
sacere praesumpserint, & cuicunque se anteposuerint, aut mancipium aut peculium dem anu tule rint; quod de casa servi sui dominum tollere voluerint, tunc ille qui in capite suerit ex ipsis rustici moriatur, aut animam suam redimat quantum appreciatus suerit,& unusquisque quod in ipsam sedi tionc ni cucurrerit ad maluin faciendum, componat solid. xl l . medium Regi & medium cui injuriaidata fuerit, aut se anteponeret praesumpserit. Et si ille, qui rem suam quaerere aut exigere videa se ab ipsis rusticis seritas aut plagas factas habuerit, sicut superius statutum est, ei componatur. Naim pro praesumptione tantum poenam suprascriptam patiatur. & si aliquis ex ipsis rusticis occiso fuerit, non requiratur, quia ille qui eum occiderit se defendendo, di res suas vindicando b egerit.
Rrix LUIT PRANDUS.IV. Si homines in uno vico habitantes aliquam intentionem inter se sabuerint de i: Ni
50쪽
vinea,prato,aut silva et de aliare,&collegerit se una p ta cum virtute, &dixerit; eamus & expellonius eos de ipso loco per virtutem foras,& ambulaverint,&scandalum ibi commissum fuerit, & plagae vel seritae factae, aut homo occisus suerit; ita decernimus,ut plagas aut feritas & hominem mortuum secundum anterius edictum, quod gloriosissimus Rex ROTHARIS vel Nos instituimus, componat. Sed pro illicita praesumptione de ipsa collectione componat solid. XX. ad illam partem, quae in campo aut in vinea, vel prato,aut in sylva suum laborem faciebat. Quia autem ideo ita tuimus, ut nullus praefurnat malas causas in quolibetcunque loco excitare aut facere,& non potuimus causam istam animitare ad arasci ld,nec ad consilium rumicanorum vel ad seditionem, & plus nobis congruum paruit esse de consilio malo,id est, de c onsilio mortis; quia quando se colligunt & super alios vadunt pro peccatis,ad id vadunt,ut sectant malum, aut s casus evenerit, ut hominem occidant & plagas aut feritas faciant; ideo,ut diximus,assimilavimus causam istam ad consilium mortis,quod est,sicut supra
psissent,manu forti aut violento ordine intrare in vicum aut in casas alienas timentes, illas compositiones,quae in edicto antiquo compositae sunt,secerunt colligere mulieres suas, quascunque habuerunt, sive liberas,vel ancillas; & miserunt super homines, sui minorem habebant virtutem, & apprehendentes homines de ipso loco & plagas iecerunt, & aliqua mala violento ordine plus crudeliter quam viri exercuerint. Dum autem hoc ad nos pervenisset,& homines ipsi pro sua violentia, qui minus poterant,interpellabant,ita prospeximus in hoc edicto, eodem modo assigere, ut si a modo mulieres hoc facere in qualicunque loco praesumpserint,primum omnium decernimus. si aliquam inju- iam aut opprobrium vel plagas, aut seritas,aut mortem ibi acceperint,nihil ad ipsas mulieres, vel ad viros, aut ad mundualdos carum componant illi, qui se defendendo aliquam eis fecerunt laesionem aut interemptionem. Insuper & publicus,qui est in loco ubi fictum fuerit, comprchenii at ipsas mulieres,&faciat eas decalvare,&hiliare per vicos civitatis ipsius loci, ut caeterae mulieres talem malitiam facere non praesumant. Et si in ipsa casa feritas aut plagas ipsae mulieres cuicunque homini secerint, mariti componant ipsas plagas aut seritas quas ipsae fecerint, secundum tenorem edicti. Hoc autem ideo prospeximus,lam dedisciplina, quam de compositione, quia non possumus mulierum cotilectionem ad aras elidas similare,neque ad seditionem rusticanorum, quia viri istam causam faciunt, non autem mulierest ideo de ipsis mulieribus fiat, sicut supra statuimus.
VI. Si quidem simpliciter in scandalum qualiscunque mulier cucurre it,& mortem aut seritas vel plastas ibi acceperit,sic fiat justitia sicut decessor noster ROTHARIS Rex instituit vel judicavit. IMP. CAROLUS.
VII. De sacramentis per gutidioniam adinvicem conjurandis,ut nemo facere praesumat; alio vero modo de illorum alimoniis,aut de incendio, aut de naufragio quamvis convenientiam faciant, nemo in hoc iurare praesumat.
VIII. Si servi percontumaciam,collecta multitudine,vim intulerint alicui, id est, aut homici- dium,aut incendium,aut qualecunque damnum fecerint, domini eorum, 'uorum negligentia evenerit, hoc,pro eo quod constringere voluerint,ut talia facere non audeant, balanum nostrum solvere
IX. Volumus de obligationibus, ut nullus per sacramentum nec per aliam obligailonem aeαdunationem faciat. & si hoc facere praesumpserit,tunc ille,qui prius consilium inchoavit, & hocs ctuin habet,in exilio ab ipso Comite in Corsicam mittatur,& illi alii balinum componant. & si talis suerit qui non habeat unde componar,LX. ictus accipiat.1 DE M. X. Collectam ad malum faciendum omnibus modis prohibcinus fieri, ut ubicunque huiusmodi praesumptiones factae fuerint, digna emendatione corrigantur. & si per negligentiam Comitis
sactae sunt,uel non emeudatae remanserint, hoc ad nostram notitiam perseratur. Avior vero facti, si
fuerit Advocatus vel praepositus,sive sculdius,vel qualibet alia di unitate praeditus libera persona,post Iegalem emendationem in loco factam sub sidcjustoribus d nostram praesentiainveniat; multitudo vero, de liberis sive deservis sit, legitima emendatione mulctetur. i DE M. XI. De conspirationibus considerandum est, ut quicunque facere praesumpserit, & per sacramentum quamcunque conspirationem confirmaverit triplici ratione judicemur. Primo,ut ubicunque tale malum perpetratum fuerit,autores facti interficiantur; adjutores vero eorum singuli alter
tib altero flagellentur,& capillos suos vicissim, & nares suas invicem praecidant. Ubi vero nihil mali perpetratum est,similiter intex se flagellentur,&capillos suos vicissim detundant. Si vero per dexte- rum aliqua conspiratio firmata fuerit, si liberi sunt,aut iurent cum idoneis iuratoribus, hoc per malum non iecisse, aut si facere non potuerunt, suam legem componant. Si vero servi suerint,stigellei