장음표시 사용
31쪽
c. Fortissimus quisque ac bellicosissimus nihil agens, de legata domus ad penatium de agrorum cura feminis senibusque, & infirmissimo cuique ex familia : ipsi habent. TIT. XVII.
De tributis collationibu in Principe
Mox est civitatibus ultro ac viritim conferre principibus vcl armentorum,uel frugum,quod pro honore acceptum,etiam necessitatibus subvenit.
Gaudent praecipue sinitimarum gentium donis,quae non modo a singulis, sed publice mittun tur: ciccti equi,magna arma,phalerae,torquesque.
De urbium icorum S domuum exstructionibuM
r. Nullae Germanorum populis urbes habitantur : nec patiuntur quid cin inter se junctas sedes. Σ. Colunt discreti ac diversi,ut fons, ut campus,ut nemus placuit. 3. Vicos locant, non tu Romanum morem,connexis & cohaerentibus aediliciis: suam quisque domum spatio circumdat, sive adversus casus ignis remedium, sive inscitia aedificandi. . Ne caementorum quidem apud illos aut tegularum uius. Materia ad omnia utuntur informi,& citra speciem aut delectati0nem. s. Quaedam loca diligentius illinunt terra ita pura ac splendente,ut picturam ac lineamenta colorum imitetur. 6. Solent & subterraneos specus aperire,eosque multo insuper simo onerant. suffugium biemi& receptaculum frugibus: quia rigorem frigorum ejusmodi locis molliunt: &s quando hostic ad . venit, aperta populatur,abdita dulcm &dcfossa, aut ignoramur, aut eo ipso fallunt, quod quaerenda
r. Tegumen omnibus sagum,fibula,aut, si ac sit, spina consertum. Cetera intecti, totos dies juxta iocum atque ignem agunt.1. Locupletissimi velle distinguuntur,non fluitante, scut Sarmatae ae Parthi, sed stricta ac sin
3. Gerunt & ferarum pelles,proximi ripae negligenter,ulteriores exquisitius, ut quibus nullus
. Eligunt feras,&detracta velamina spargunt maculis, pellibusque belluarum, quas exterior Oceanus, atque ignotum mare gignit. s. Nee alius feminis quam viris habitus,nis quod seminae saepius lineis amictibus velantur, eosque purpura variant,partemque vestitus superioris in manicas non extendunt, nudae brachia ac Iacertos. Sed proxima pars pectoris patet.
refigione matrimonii et o=sis ae dotibus.
r. Quamquam severa illis matrimonia. Nam prope soli singulis uxoribus contenti sunt,exceptis admodum paucis,qui non libidine, scd ob nobilitatem plurimis nuptiis ambiuntur. r. Dotem non uxor marito,sed uxori maritus offert. 3.Intersunt parentes & propinqui, ac munera probant: munera non ad delicias muliebres quae sita,nec quibus nova nupta comatur, sed boves & frenatum equum,& scutum cum framea,gladioque. In haec munera uxor accipitur. atque invicem ipsa armorum aliquid viro affert. hoc maximum vinculum, haec arcana sacra,hos conjugales Deos arbitrantur. Ne se mulier extra Virtutum cogitationes, extraque bellorum casus putet,ipsis incipientis matrimonii auspiciis admonetur, venire se laborum periculorumque sociam,idem in pace,idem in proelio Passuram ausuramque. hoc iuncti boves, hoe paratus equus,hoc data arma denuntiant. sic vivendum, sic pereundum. accipere se, quaeliberisin violata,ac digna reddat,quae nutus accipiat,rursusque ad nepotes reserant. . Ergo septa pudicitia agunt,nullis spectaculorum illecebris,nullis conviviorum irritationibu, corrupta. TIT. XXII. l
Litterarum secreta viri pariter ac seminae ignorant. T I T. XXIII.
De Musteriorum poena, ς ligamia. .
32쪽
r. Accisis crinibus nudatam coram propinquis expellit domo maritus, ac per omnem vicum verbere agit. 3. Publicatae etiam pudicitiae nulla veni a. non forma, non aetate,non opibus maritum invenerit. Nemo enim illic vitia ridet; nec corrumpere,&corrumpi, iaculum vocatur. . Melius quidem adhuc ea civitates,in quibus tantii in virgines nubunt, & cum spe votoque uxoris semel traii sigitur. Sic unum accipiunt maritum, quomodo unum corpus, unamque vitam; ne ulla cogitatio ultra,ne longior cupiditas, ne tamquam ' maritum, sed tamquam matrimonium
a. In omni domo nudi ac sordidi,in hos artus, in haec corpora, quae mirantui Romani,excrescsit. 3. Sua quemque mater uberibus alit, nec ancillis ac nutricibus delegantur. . Dominum ac servum nullis educationis deliciis dignoscas. s. Inter eadem pecora,in eadem humo degunt, donec aetas separet ingenuos, virtus agnoscat. 6. Sera iuvenum Venus, eoque inexhausta paubertas. nec virgines sestinantur. eadem juventa, similis proceritas: pares validique miscentur, ac robora parentum liberi referunt. . Sororum siliis idem apud avunculum,qui apud a patrem, honor. Quidam sanctiorem ar- a ser. D ctioremque hunc nexum sanguinis arbitrantur,&in accipiendis obsdibus magis exigunt, tamquam ij de animum firmius & domum latius teneant.
I. Heredes successoresque sui cuique liberi: & nullum testamentum. a. Si liberi non sunt proximus gradus in possessione,fratres,patrui, avunculi. 3. Quanto plus propinquorum,quo major assinium numerus, tanto gratiosior senectus. nec ulla orbitatis pretia. T I T. XXV. e
De in ieitiarum homicidii expiatione,S mulctation
r. Suscipere tam inimicitias seu patris,seu propinqui, tuam amicitias necesse est. Nee implacabiles duratu. Luitur enim etiam homicidium certo armentorum ac pecorum numero,recipitque latus actionem univei sa domus; utiliter in publicum, quia periculosiores sunt inimicitiae juxta li
r. Conuict: bus & hospitiis non alia gens effusus indulget. a. Quemcunque mortalium arcere tecto,nefas habetur. pro fortuna quisque apparatis epulis excipit. Cum defecerit,qui modo hospes suerat,monstrator hospitii di come proximam domum non invitati adeunt,nec interest: pari humanitate accipiuntur. 3. Notum ignotumque,quantum ad jus hospitii,nemo discernit. Abeunti, si quid poposcerit, concedere moris: de poscendi invicem eadem sacilitas.
s. Victus inter hospites comis. 6. Statim e somno, quem plerumque in diem extrahunt,lavantur; saepius calida, ut apud quot plurimum hiems occupat. 7. Lauti, cibum capiunt. separata singulis sedes,&sua cuique mensa.
r. Ad negotῖa, nee minus saepe ad convivia,procedunt armati.
De cono iis: S deliberationibus.
r. Diem noctemque continuare potando, nulli probrum. 2. Crebrae,ut inter vinolentos, rixae raro conviciis, saepius caede de vulneribus transiguntur.3. Sed& de reconciliandis invicem inimicis,&jungendis assinitatibus.&adsciscendis Principibus , de pace denique ac bello plerumque in conviviis consultant: tamquam nullo magis tempore aut ad simplices cogitationes pateat animus,aut ad magnas incalescat. Aperiunt adhuc secreta pectoris, licentia loci. . Ergo detecta&nuda omnium mens, postero die retractatur:& salva utriusque temporis ratio est. Desiberant,dum iringere nesciunt i constituunt,dum errare non possunt.
33쪽
io Consueta ines isse .lis German . S Gallor.
i. Potui humor ex hordeo aut frumento,in quandam similitudinem vini corruptus. Prix imiripae & vinum mercantur. 1. Cibi simpliees,agrestia poma,recens sera,aut lac concretum. 3. Sine apparatu,sine blandimentis expellunt famem. . Adversus sitim non eadem temperantia. si 4ndulseris ebrietati, suggerendo quantuin concupiscunt,haud minus facile vitiis,quam armis vincentur.
r. Genus spectaculorum unum atque in omni coetu idem. Nudi iuvene quibus id ludicrum est, inter gladios se atque inscstas frameas saltu jaciunt. Exercitatio artem pararit, ars decorem: non in quaestum tamen aut mercedem. quamvis audacis lasciviae pretium cst,voluptas spectantium.
cerunt,extremo ac novissimo jactu de libertate & de corpore contendant.
i. Victus eo modo voluntariam servitutem adit. Quamvis iunior,quamvis robustior, alligari se ac vaenire patitur. Ea est in re prava pervicacia: ipsi fidem vocant. Σ.Servos conditionis hujus per commercia tradunt,ut se quoque pudore victoriae exsolvant.
ret. Caetera domus ossicia,uxor ac liberi exsequuntur. s. Verberare servum,ac vinculis Scopere coercere, rarum.
6. Occidere solent,non disciplina & severitate, sed impetu de ira, ut inimicum, nisi quod sin
i. Liberti non multum supra servos sunt, raro aliquod momentum in domo, numquam in civi tale,exceptis dumtaxat iis gentibus,quae regnautur.ibi enim di super ingenitos,&super nobiles ascen dunt. a. Apud caeteros,impares libertini libertatis argumentum sunt.
i. Foenus agitare, & in usuras extendere, ignotum: ideoque magis servatur, quam si vetitum esset. TIT. XXXIV.
De agrorum cultu; S di ositione anni .
I. Agri pro numero cultorum ab universis per vices occupantur,quos mox inter se secundum dignationem partiuntur. facilitatem partiendi,camporum spatia praestam. 2. Arva per annos mutant,& superest ager. nec enim cum ubertate & amplitudine soli labore contendunt,ut pomaria conserant,& prata sepiant,&hortos ri ent. sola terrae seges imperatur.3. Unde annum quoque ipsum non in totidem digerunt species. Hicin sita ver,& aestas inteli istum ac vocabula habent: autumni perinde nomen ac bona ignorantur.
T. Funerum nulla ambitio. Id solum observatur,ut corpora clarorum virorum certis lignis
2. Struem rogi,nec vestibus,nec odoribus cumulant. s. Sua cuique arma,quorundam igni & equus adiicitur. n. Sepulchrum cespes erigit. s. Monumentorum arduum & operosum honorem, ut gravem defunctis, aspernantur, 6. Lamenta ac lachrymas cito,dolorem & tristitiam tarde ponunt. . 7. Foeminis lugere honestum est: viris meminisse.
imo in commune, de omnium Germa torum moribus ac prinis
34쪽
ac Reges Romanos latae & sancitae, atquc in
unum corpus congestae a PETRO DIACONO C AS SlNENs i. . S. Rom. imperii per italiam Logotheta, Exceptore,' Vartulario & Capellano.
De malesciisu publicis criminibus
Rrx ROTHA RIS.I quis contra animam Regis cogitaverit,aut consiliatus fuerit,animae suae Incurrat periculum,& res eius insistentur. IDEM.II. Si quis foris provinciam fugere tentaverit,mortis incurrat periculum,dc
IDEM. III. Si quis inimicum publicum intra provinciar. invitaverit,aut introduxerit, animae incurrat periculum,& res ejus fisco socientur. I D E M. IV. Si quis a Scameram intra provinciam celaverit aut annonam dederit, animae suae incurrat Periculum,aut certe componat solidos DCCCC. Regi. al. scaram, IDEM. V. Si quis foris in exercitu seditionem levaverit contra Ducem suum, aut contra eum, qui ordi natus est a Rege ad exercitum gubernandum,aut aliquam partem exercitus seduxerit, animae suae incurrat periculum. IDEM.VI. Si quis contra in Icum pugnando collegam suum dimiserit,aut astalium fecerit, id est, si eum deceperit,&cum eo non laboraverit, animae suae incurrat periculum. IDEM. VII. Si quis qualemcunque hominem ad Regem accusaverit, quod ad animae suae pertineat periculum,liceat ei, qui accusatus fuerit,eum sacramento satisfacere, & se idoneare. Et si talis causa emerserit,ut adsit homo in praesentia,qui crimen mittit, liceat ei per campionem, id est, perpu-nnam,crimen ipsum desuper se si potuerit) eiicere.Et si probatum fuerit ei,aut de anima sua,aut qualiter Regi placuerit,componat. Et s probare non potuerit,& cognoscitur dolose accusasse, tunc ipse,qui ccusaverit,&probare non potuerit, guidrigilt suum componat, medietatem Regi, &me dietatem ei,cui crimen injecerit.
D: sicandalis S compositionibus ad Regem periinentibi .
Rxx ROTHARIS. i. si quis in consilio,vel in quolibet conventu,scandalum commiserit,DCCCC. solid. sit eui pabilis Regi. ID EM. - IL si quis in ecclesia scandalum perpetraverit, XL solid. st culpabilis. ips venerabili loco, eκ ninoeeptis plagis & seritis,cui fecerit.&praedicti XL. solidi per b scandasium suum aut Judicem , qui in si m. Ioeo ordinatus fuerit,exigantur,&in sacro altari,ubi iniuria iacta fuerit,ponantur.
35쪽
1 DEM. . lII. Si quis intrapalatium,ubi praeest: Rex , scandalum perpetrare praesumpserit, animae sue incurrat periculum,aut animam suam redimat, si obtinere potuerit a Rege. IDEM. IV. Si quis liber homo in eadem civitate,ubi praeest Rex,& tunc inveniatur esse, scandalum perpetrare praesumpserit; si incitaverit,& non percusserit, sit culpabilis in palatio Regis solid. xl LNam si percusserit,sit culpabilis solidorum XXIV. exceptis plagis & feritis,si fecerit,sicut subteria
V. si quis servus in eadem civitate,in qua Rex praeest, scandalum incitaverit,& non percusse rit, sit culpabilis in palatio Regis solid. VI. & si percusserit ,sit culpabilis solid. XII. exceptis plagittis eriti si fecerit, sicut subter adnexum est,componat.1 DE M. VI. Si quis liber homo in alia civitate scandalum incitaverit,&non percusserit, si culpabilis in palatio Regis solid. VI. &s percusserit,sit culpabilis solid. XII exceptis plagis&seritis, cui socerit, sicut subter adnexum cst. IDEM. VII. Si servus in alia civitate, in qua scandalum commiseest, sit culpabilis in paIatio Regis solid. III. si autem secerit plagas aut feritas, sit culpabilis Iolid. VI. exceptis plagis & serius,cui secerit,
VIII. Omnes vero Regales causae, quae ad manum Regis pertinent, unde compositio expectatur, aut culpa quaeritur, dupliciter secundum antiquam consuetudinem componantur, excepto mundio delibera,aut morte,aut aliis,quae similes sunt, unde DCCCC. sol. judicantur,quas in suo jugere eonstituimus permanere: reliquae vero omnes, ut supra diximus, in duplum exigantur.
IX. Relatum est nobis,quod usque nunc fuisset talis consuetudo,ut monasteria, vel xenodochia, seu venerabilia loca quae in defensione sacri nostri palatii esse noscuntur, compositionem dupli. ccm ex ebant ab hominibus,qui ad ipsa venerabilia loca componere debebant, sicut Curtis Regia exigere videtur. Nunc aut cm coniti tu irinus, ut in onasteria, basilica,vclxenodochia, quae sub palatii defensione esse videntur, compositionem exigere si debuerint, non exigant duplum, sicut de causa Regis, sed sicut alia venerabilia loca, quae ad palatium non pertinent. IMP. PIPINUS. X. De compositionibus,quae ad palatium nostrum pertinent, si Comes ipsas causas a commoverit ad requirendum, ille tertiam partem ad ejus recipiat opus; duas vero ad palatium. & si per eiu negligentiam remanserit,&Missus Dominicus ipsas causas requirat, tunc volumus, ut ille Comes illam tertiam partem non habeat, sed cum integritate ad palatium perveniat. IMP. LUDOVICUS. XI. Ut de deblto, quod ad nostrum opus fuerit guadianum, talis consideratio fiat, ut is,qui ignoranter peccaverit,non totum secundum legem componere cogatur,sed juxta quod visum fuerit possibile. Is vero,qui tantum malum voluntarie perpetraverit,totam legis compositionem cogatur exsolvere.
I. si quis cum Rege de morte alterius fuerit consiliatus,aut hominem per ejus jussionem occiderit, in nullo sit culpabilis; nec ille, nec haeredes ejus,quoquo tempore ab illo aut haeredibus eius requisitionem aut molestiam patiatur: quia cor Regis postquam in manu DEI esse creditanus, non possibile est, ut homo possit idoneare, quem Rex occidere iussit. IDEM.II. Si quis liber bomo in morte alterius consiliatus fuerit, &ex ipso conssio mortuus non fuerit, tunc ipse consiliator componat solid. XX. IDEM.
consilio mortuus non su criticomponat unusquisq; , ut supra, solid. XX. Et si ex ipso consilio mortuus fuerat,tunc ille,qui homicida est,componat ipsum mortuum, sicut appreciatus fuerit. 1 DEM.
componat solid. XX. sicut ille,qui in morte alterius consiliatus fuerit. i DE M. X. Si liber aut libera venenum alii ad bibendum dederit,& qui accepit, ex ipso veneno morti us non fuerit,componat,qui venenum dederit,medium pretii ipsius,ac si eum occidisset.. IDEM.
36쪽
i DE M. VI. Si mulier in morte mariti sui consiliata fuerit per se aut per suppositam personam, sit in potestate mariti sui de ea facere quod voluerit,similiter & de rebus ipsius mulieris.Etsi illa negaverit. sic eat parentibus eam purgare aut per sacramentum aut per pugnam,ul est, per campionem. TIT. IV.
alienam incendere, ubi homo cum bus uis inhabitat, aut mulierem alienam aut puellam tollere aut rape re,& cauti approbata fuerit, coin ponat pro illicito consilio, quod contra rationem ministravit, solid. C. ita sane ut inter ista capitula,qus dicimus,unde compositio per ipsum datur, qui ipsum malum fecit, solid. DC C ipse Quasiliator componat sol id C. Et unde eo inpositio sit de solidis tricentum consiliator componat solid.L.&si minus de solidis tricentum fuerit ipsa compositio, consiliator componat solid. XL. Minus, non medium, ex istis capiat palatium Regis: medium ei, cujus cauti fuerit. Et si ipse, de quo dicitur, qui isti mala consiliatu, fuerit, vetare voluerit, quod tale consiliu in non dedisset, praebeat sacramentum cum legitimis sacramentalibus suis, iuxta qualis cauti fuerit,& sit soluti is a culpa.nam per pugnam non fatigetur : Nam si rei veritas mani testa fuerit, componat, ut supra.
I. Si quis aliam argam per surorem clamaverit, Ac negare non potuerit; & dixerit, quod per furorem dixisset: tunc iuratus dicat, quod eam argam non cognovisset, & postea compono pro ipso injurioso verbo sol.Xli. Et si perseveraverit,& dixerit, se posse probare, perpugiram convincat eum, si potuerit; aut certe componat, ut supra. I, p. GUIDO. II. Si quis iudicibus nostris in iudicio residentibus minas aut convicia intulerit, coςqne ver-b; s aut factis turpi re r dehonestaverit, Ouid rigild illi, quem laeserit,componat. Si vero aliquis ex ipsis judicibus nostri pro ipio iudicio falsidicos dixerit, aut pro ipsa intentione ex hac causi quemlibet homine in interfecerit, L.libras auri optimi componat, medium Regi, & medium heredibus desunest. TIT. VI.
R κ ROTHARl S. l. si quis homini libero insidiatus fuerit cum virtute aut solatio, videns eum imparatum simpliciter stantem aut ambulantem,&subito super eum adveniens turpiter cum tenuerit, aut bati fatifuerit sine iussione Regis, medium preci j ipsius,ac si eum occidisset, ei componat, eo quod in turpitudinem & in ridiculum ipsi iis male tractavcrit eum.1 DE M. II. Si quis hominem liberum ligaverit absque jussione Regis sine causa , duas partes precii ipsus,ac si eum occidisset, ei componat.1 DE M. III. Si quis hominem liberum, urgente rixa, perciisserit,& livorem aut vulnus secerit, pro una ferita componat ei solid. III.si duas, solvat VI. si tres, IX. si quatuor, Xu. si vero amplius duraverint, feritae non numerantur,sed sibi contentus. IDEM.t V. Si quis hominem liberum subito sursente rixa, per barbam aut per capillos traxerit, componat solid. Vl. si servum ministralem, aut aluium, seu servum alienum rusti canum, componat,srcut pro una ferita, unum solidum. IDEM. V. Si quis hominem liberum impincerit ut cadat, componat ei solid.VI. si tamen at quam laesionem in corpore ipsus non secerit: si autem secerit, componat sicut subter in hoc edicto legitur. Si autem sic impinc erit ut non cadat,componat solid.I II. IDEM.VI. Si quis homini libero brachium super cubitum, hoe est. morioc. ruperit, componat solid. XX. si autem subtus cubitum, hoc est, tremum,componat solid.XV l. si vero t oxam supra genucu-lcim,hoc est,n gica, componat solid. XX. si autem subius genucullim, quod est tibia, componat solid. VI. si vero scaevus aut claudus fuerit, componat sicut in hoc edulio lcgitur, idcii, quartam partem precii ipsius.
37쪽
, a Dc plagis S compositionibus libreorum hominum.
I. Si quis alii plagam secerit in capite,ut cutica tantum rumpatur, quam capilli cooperiun rum, qua η- componat solid.VI. si duas plagas fecerit,XII. si usque tres fecerit,XVIII.s vero amplius fecerit, noa ero σηρο numerantur,nisi istae tres componantur. a
nerint νιν 4 U M M. hisne tino. II. Si quis alium plagaverit in capite,ut os rumpatur, pro uno osse componat solid. XII. si duo νιm,'ut suerint,componat XXIV. si tria fuerint, componat solid.XXXVs. si plura fuerint, non numerentur. subtW -ης' Ita tamen, ut os tale inveniatur, quod ad pedes duodecim super viam sanum in scuto sacere possit, δύπη ' ipsa mensura decerto pede mediocris hominis mensuretur. nam non ad manus.
III. Si quis alii nasum absciderit,medium precium ipsius componat ei,ut supra. 1 DEM. IV. Si quis alii labrum absciderit,componat solid. XVI. Et si dentes apparuerint,unus,aut duo, aut plures,componat solid.XX. U. Si quis alii dentes excusserit,qui in risu apparuerint.pro uno dente componat solid. XVI. si duo aut plures fuerint in ritu apparentes, numerantur,& per hunc modum componantur. 1 DE M. VI. Si quis dentes maxillares excusserit, unum aut plures, componat pro uno dente solid,
i DE M. VII. Si quis alii aurem absciderit,quartam partem precii ipsius componat ei. . IDEM. VIII. Si quis alii plagam in secie secerit, componat ei solid. XVI. ii quam in naso secerit pia gam,componat solidos sedecim, si re solidaverit tantum, ut cicatrix appareat: si non resolidavcrit, quartam partem precii i psius componat,ut supra. 1 DE M. IX. Si quis in aurem plagam fecerit,componat solid. XVI.s resolidaverit. IDEM. - , ' X. . Si quis alium intra capsum plagaverit,componat ei solid. . t D E M. XI. Si quis alium in coxa punxerit, aut plagaverit, stransforaverit, componat solid. XXI.&s non transforavcrit,componat solid.Vm.s plagae fuerint plures , usque ad tres tantummodo num rentur, & pro unaquaque plaga componatur,ut supra.Nam amplius si tuerint,non componantur. IDEM.XII. Si quis alium in brachium punxerit,& non transforaverit,componat solid.VIII. si transesoraverit,componat solid.xvI.
XIII. Si quis alii manum absciderit,medium preciuiropsius, quod appreciatus suerit tanqs eum occidisset: &si demptafuerit, &non excusserit a eo ore, quartam precii partem ipsi
IDEM.XIV. si quis alii digitum policem de manu excusserit, sextam partem,quod homo apprecia tus fuit,ae si cum occidisset,ei componat. . IDEM. . Si quis alii secundum digitum de manu excusserit,eomponat ei solid.xVI.si tertium, qὴν est medius, solid.vi.si quartum,ms.s quintum, XVI. IDEM.XVI. Si quis alii pedem excusserit, medium precii ipsius componat. & s scinderatus, &op excusserit,quartam partem precii componat. IDEM.XVII. Siquis alii policem de pede excusserit,componat solid.x. si secundum digitum de p excusserit,solid. vi.si tertium,HI. si quartum, similiter; si quintum, tuos. i DE M. XVIII. In omnibus istis plagis ac seritis superius descriptis , quae inter homines liberos cyς niunt, ideo majorem compositionem posuimus, quam antiqui nostri,ut fuda, quae est inimici i i
38쪽
post compositionόm acceptam postponatur,& amplius non requiratur,nec dolus teneatur, sed causa si sinita,amicitia manente. Et si contigerit de ipsis plagis &seritis insta anni spatium mori hominem, qui plagatus est,tunc ille,qui plagaverit,eum componat,qualiter in gargathangi, id est, secundum qualitatem personae.1 DE M. XIX. Si quis alii oculum excusserit, pro mortuo appretietur, secundum qualitatem persona medium precii ipsus componat ei,cui oculum excussori t. i DE M. XX. si quis homini libero unum oculum bdibenti, ipsum excuserit, duas partes precii ipsius,
quiod appretiatus fuerit,ac si eum occidisset, componat. si autem aldio aut servo unum oculum habenti ipium excusseri t,componat eum pro mortuo. I, p. CAROLtis. XXI. Si quis alium praesumptive sua ex sponte castraverit, & ei ambos testseulos amputaverit, integrum puydrigild suum juxta conditionem personae componat. Si virgam absciderit, similiter. s unum testiculum medium persolvat. Et haec de oculis,manibus pedibus,&lingua sancimus, ut si unus eorum abs cisus fierit,medium gurdrigild componat. Si ambo, integritas persecta emenda
De plagis aut fritis fruorum vel aldiornw.
RLx ROTHARI s. I. De sdiis& servis ministerialibus dicimus, qui docti domi & nutriti aut probati iunt. i DE M. II. Si quis aldium alienum aut servum ministerialeni percusserit, si livor aut vulnus apparuerit,pro una serita componat solid.i.si duas fecerit, solid. ii .si tres, solid. iii. si quatuor,iv.si vero amplius fuerunt,non numerentur.
III. Si quis aldium alienum aut servum ministerialem percus sit in capite, ut os non rumpatur,pro una plaga det duos solid. Si duas solidav.excepta opera & mercede medici. Si vero plures plagae capitis fuerint,non numerent.1 DE M.
IV. Si quis aldium alienum aut servum ministerialem ita in capite plagaverit, ut ossa rumpantur,unum vel plura,componat solid.IV. Excepta opera & mercede medici. i DE M. V. si in facie plagaverit,componat ei solid. ii. si nasum absciderit,componat solid.unt.
VI. Si oculum excusserit,medium precium ipsius, quod appreciatus fuerit, ac si eum occidi
1 DE M. VII. Si aurem ab iderit,componat solid.II.excepta opera&mercede medici. si dentes excusserit,unum aut plures, in risu apparentes,pro uno componat solid. IV. Si plures fuerint, per hune
VIII. Si labrum absciderit ut dentes appareant,componat solid.VI.excepta opera & mercede medici. 1 DE M. IX. si dentem maxillarem excusserit,pro uno componat solid. II. si vero plures fuerint, per
1 DE M. X. Si brachium ruperi componat solid.VI.excepta opera & mercede medici. IDEM.M. Si manum abscideii componat medium precii ipsius.
XII. si policem de manu excusserit,componat solid. VIII. excepta opera & mercede medic t D E M. XIII. si secundum digitum de manu excusserit, componat solid.Vi. si tertium, solid. iv. si quartum,solid ii .si quintum, solid. iv. 1 DE M. MV. Si coxam aut tibiam ruperit,componat solutat Lexcepta opera & mercede medici. 1 D E M. r XV. Si pedem excusserit,medium precii ipsius componat. IDEM.XVI. Si policem de pede excusserit, componat solid. iv. excepta opera & mercede medici, si secundum digitum de pede,componat solid. u. te aliis ex uno quogs solid. l.
39쪽
non numerentur.Si autem ossa rumpantur,unum,aut plura , componat solidati.de amplius non nummerentur.
i DEM. , si quis servo alieno rusticano plagam in capite fecerit, componat solida. si oculum excusserit,componat medium precii ipsius domino ejus. Si nasum abscideris, solio. iv. excepta opera ecmercede medici.Si labrum ut dentes appareant,componat solid. iv. si dentes excusserit, qui in risu adipareant, pro uno sol. ii .pro maxillari, i. si plures fuerunt,per hunc numerum componantur.
XXI. Si quis aurem absciderit,componat solid. ii.excepta opera & mercede medio. IDEM.
H. Si brachium aut coxam transforaverit, componat solid.ir. si autem plagaverit, di non transforaverit,componat solidum unum, excepta opera & inercede medici.
tDEM. III. . Si intra capsum plagaverit, componat solid. Iri. excepta opera & mercede medici. 1 DEM. IV. si brachium aut tibiam ruperit,componat solid. ii.excepta opera di mercede medici &si de ipsa ruptura intra anni spatium sanus factus non fuerit, di ad pristinam sanitatem non redi xit, quartam partem precii ipsius domino ejus componat.1 DEM. V. Si manum absciderit,medium precii ipsius componat domino eius.1 DE M. XXVI. Si policein de manu excusserit,componat solid. iv. si secundum digitum, sol. rii. si te tium aut quartum, solid.i. si quintum, solid.H.excepta opera & mercede medici. IDEM. VII. Si pedem absciderit,medium precii ipsius comportat,ut suprarii policem, solid.D. si secundum aut tertium, solid. i. si quartum,i .si quintum,solidum dimidium. i DEM. UlII. Si baliderit aut percusserit, pro una serita, si vulnus aut livor apparuerit, componat solidum medium; si vero usque quatuor fecerit, componat solid.ri. amplius feritae non numeren
IDEM.XXlX. Si de plagis aut seritis superius scriptis at dii aut servi ministerialis aut rusticani, atquealdiae seu ancillae, manus, aut pedes, vel quod ubi membrum quod plagatum aut percussum est, si id
a es.seM.-rita scideratum,& non excusserit a corpore,simili modo componat tanquam si eum excussisset. ratum, idor, IDEM.
XXX. Omnes vero plagae aut feritae tam de alitiis, quam de servis ministerialibus, seu de servis rusticanis,atquealdiis, aut ancillis, quae evenerint, per hunc tenorem, sicut supra conititutum est, s-niantur.Si autem aliqua dubietas inde fuerit,quod evadere aut citius sanare non possit, tune medium precii de plaga, quod arbitratum fuerit, dominus ejus accipiat; reliqua vero medietas suspendaturusque dum cognoscatur,si intra anni spacium evadere potest de ipsa plaga.Si evaserit, quod reliquum est compleatur: si autem de ipsa mortuus fuerit intra anni spacium , scut subter annexum est , ita componatur. Quod pro plaga acceptum est,in ipsa summa coinpositionis mortui computetur.
i DE M. XXXI. Qui plagas secerit,ipse quaerat medicum. & si neglexerit quaerere, tunc ille, qui pla-
ratus est,aut certe dominus ejus inveniat medicum.& ille, qui caput ruperit, aut supra scriptas plagas fecerit,operas reddat & mercedes medico persolvat, quantum per doctos homines arbitratum fura
XXXII. Si quis percusserit ancillam gravidam,&abortum fecerit,componat solid. ixi. si au- 'tem ex ipsa percusima mortua fuerit,componat eam,simul & quod in utero ejus mortuum sucrit.
1 DE M. XXXIII. Si quis porcarium de libero homine bati derit, ipsum quidem, qui incurre eius erit
nam non de casa nisu arii: componat Glidax. tantum est , ut ipse porcarius feritas prius non faciat, aut scandalum non committat Nam si fecerit plaeas aut seritas,arbitrentur,& componamur.
40쪽
IDEM. XIV. Si duo porcarii inter se bati derint, aut scandalum commiserint, s plagas aut seritas
secerint,componandriam alia culpa non requiratur.
XXXV. Si quis aldium aut alitiam, servum aut ancillam baliderit,& per ipsam batituram pondero si facti sunt medium precit Domino ejus componat, licet patrono eorum tanquam si eum occidissici, exceptis plagis & feritis,componat,sicut anterius edictum continet.
De homicidiis liberorum homini m.
I. Si duo aut tres homines,seu amplius liberi,homicidium perpetrarint, &noluerint se adiuvare in unum ut componant ipsum mortuum, sic ut appretiatus saerit, sit eis licentia adiuvandi. & si aliquis cx ipsisse subtraxerit, & non potuerit se purificare sicut lex habet, id est, quod nec plagam, nec feritam in ip so homine, qui occisus es , fecisset, tunc sit culpabilis sicut&alii qui eum composuerunt. Se si se purificaverit, sit absolutus a culpa homicidii. Si tamen in consilio fuerit, componat, ut supra, solid.xx.aut de ipso consilio purificet se, si potuerit. i DE M. II. Si quis dominum suum occiderit, ipse occidatur. & si quis ipsum hominem defensaverit, qui dominum tuum occiderit, sit culpabilis DCCCC. soli l. medium Regi, & medium parentibus o mortui.& qui illius mortui iniuriam vindicandam denegarit sol uium, siquidem rogatus fuerit, unusquisque componat solid.medium Regi,& mcdium cui solari uiri denegaverit. IDEM. III. Si quis homicidium perpetraverit absconse in Barone libero,vel servo vel ancilla,&unus fuerit, aut duo tantum, qui ipsum homicidium fecerit, componat DCCCC. solid. si vero plures fuerint: si ingenuus fuerit, qualiter in gargabaogi,ipsum homicidium componat. Si servus aut libertus, componat ipsum mortuum,ut appretiatus fuerit. de si spolia de ipso mortuo tulerit, id est, plus lar p, componat solid.XC. IDEM. IV. Si infans in utero matris suae nolendo occisus fuerit ab aliquo,si ipsa mulier libera est, &evaserit, apprecietur, ut libera secundum nobilitatem suam,&medium, quod ipse valuit infans, ipse componat. Nam si ipsa mortua fuerit,componat ipsam secundum generositatem suam; excepto qui . in utero ejus mortuus suerit,componat, ut supra,cessante faida quod nolendo fecit. i DE M. V. Si duo aut tres homines liberi seu amplius in unam arborem inciderint, & alium hominem stipervenientem occiderint,aut quodlibet damnum fecerint; tunc incidentes arborem quanticvngs fuerint,ipsum homicidium aut damnum pariter componant. & si casu faciente ab ipsa arbore aliquis ex ipsis,qui inciderint,mortuus fuit: si duo fuerint collegae, inedium precii reputetur illi mortuo, de medium reddat parentibus collegae. Et si plures fuerint,codem modo portio una reputetur illi mortuo,& quanticulara fuerint, similiter reddant summam precii, cessante Dida, eo quod nolendo sece
tui secundum qualitatem personae in integrum componat. IDEM.VIs. Si servus aut ancilla venenum alteri dederit ad bibendum, & ille qui acceperit mortuus non lucrit componat Dominus servi vel ancillae medium precii ipsius, quantum ipse valuerit qui aeceperit.&per omnia ipse servus vel ancilla in ipsa compositione, pro quanto appretiatus fuerit, ad occidendum tradatur. Et si ille mortuus fuerit, qui acceperit, tunc Dominus servi vel ancillae ipsum mortuum integrum componat,sic tamen ut servus vel ancilla in ipsa compositione pro quanto appretiatus tuerit, ad occidendum tradatur ;&nulla sit redemptio aut excusatio in morte servi vel ancillae.
IDEM. VIII. si homo occisus fuerit liber aut servus,& de ipso homicidio compositio facta fuerit,&pro amputanda inimicitia,sacramenta prastita fuerint; &postea si contigerit, ut ille qui compositionem acceperit, revindicandi causa occiderit hominem de parte, de qua com positionem acceperat, iubemus ut ipsam compositionem in duplum reddat, aut parcntibus, aut domino servi. Simili modo de plagis aut feritis,qui post coin positionem acceptam revindicare tentaverit, ut in duplum quod a cepit, restituat,excepto si bominem occiderit componat,ut supra,in integrum.
IDEM.tX. Si magister Momacinus cum collegis suis domum ad restaurandum vel fabricandum super se placito sinito de mercede susceperit: & contigcrit aliquem per ipsam domum aut materiam,