장음표시 사용
51쪽
tur ut de caetero in Regno modo nulla hujusmodi conspiratio si at,nee per sacramentum, nec sine sa-
seditione contra fudicem mel civitatem levata .
R Lx LUIT PRANDUS.I. Si quis sine voluntate Regis in qualicunque civitate contra Iudicem suum se sitionem levaverit, aut aliquod malum fecerit, vel eum sine iussione expellere quaesierit,auialteri homines deas tera c ivitate contra aliam civitatem,aut alium Iudicem,ut supra,sine Regis jussione secerint, aut eum expellere quaesierint;tutis is,qui in capite suerit,animae suae incurrat periculum, & omnes res suae ad palatium deveniant; rcliqui vero homines, qui cum illo in malo consentientes fuerint,unusquisque componat in palatio quid rigild suum. Et si casam cujuscunque brutaverint,aut res eorum tulerint, uiuam palatio teneant, aut ipsis qui sidem in palatio conservant, componat omnes res ipsas cui eas tulit in octogild,& guidrigild suum,ut diximus,componat in palatio. Hoc autem omnino providimus in praesenti edicti pagina scribere, ut malum vitium accrescat, sed amputetur, ut omnes in pace & gratia Dei 5. Regis vivere valeant. Rsx RACHIS. e
contra judicem suum agentes taciunt. Sed ita statuimus, ut si amodo quicunque homo adunationem cum IV. vel V. aut amplius hominibus fecerit, dicendo,quod voluntatem ludicis sui non faciat, di quod ille recte dixerit, aut ad ejus judicium non vadat, confidens in alicujus patrocinio, d alios di circa se aggregare voluerit, ut ipsi similitcr faciant coinponat, sicut anterius eoicitiam, de edisti ne i contra j iuem levata, continere videtur.Si vero de causa Regis aliquid dicere voluerit,si ei licentia v niendi ad palarium, & si supra quam di xc rit veritatem approbaverit, suseipiat sententiam secundum ualitatem causae, sicut anterius dictu ui contincti S si veritatem approbare non potuerit, fiat ei utiis in manibus cum rebus suis,& faciat de eo quod voluerit. Violentiam quidem si sustinuerit aliquis a Judicc suo, aut ab alio homine,& Judex neglexerit judicare , aut forsitan attenderit ad palin-dium, aut ad parentes, aut ad amicum suuio,vcl ad praenotam, di legem noti indicaverit,tunc veniat ad palatium, di reclamet suam violentiam, &si probatum fuerit, non computetur in adunatione ei
qui proclamaverit, scd ipse Judcxcomponat qui trigild suum . medium Regi,& medium cui justi etiam dem gavit de honorcm suum amittat. Arimanus ille quidem, si mentitus fuerit &dolose hoc egerit, si ante venerit ad palatium , quam ad judicis sui vadat iudicium si habuerit unde componere possit, componat solid. i. medium Regi,di medium judici suo,& si talis homo fuerit, quod non habeat unde componere possit, accipiat disciplinam ut emendatus fiat, & ut alii facere hoc non prae P.
De damno in via dato, incendio.
I. Si quis casam alic nam asto animo, quod est voluntarie,incende it,in triploeam,quod e st sibi tertia sub aestimatione precij cum omnibus, quae ibi cremata suerint sccundum quod vicini homines bonae sidet appreciaverim restauret, & si aliqua de hoc,quod intrinsecus crematum est, orta fuerit intentio . tunc ille, qui damnvm pertulit, juratus dicat, luantum in eadem casa perdiderit,de omnia,ut dictum c st, in triplo restaurentur ab illo,qui hoc damnum voluntarie perpetraverit. a
II. Si quis secum super novem pedes a socii lare portaverit, & damnum ex ipso foco sibi aut alteri factum fuerit, ipse qui focum fecit, damnum ferquidum,id est,similem componat, ideo quia 'volendo fecit; & intra ipsos novem pedes de foculare damnum secerit, sibi aut alteri non requi
dimittat. Nam si contigerit post egressum ipsius alicui ex ipso foco damnum aut laesionem fieri , ipse qui iocum fecerit, & negligenter eum dimisit,damnum lac ut appreciatum suerit, componat tantum; sic tamen ut post relictum focum a qua hora reliquerit, usque ad aliam talem horam diei aut noctis computetur, quae sunt horae XXlV. Nam si contigerint transire ipsum socum super publicam viam aut civum, si damnum fecerit,non requiratur ei qui focum dimisit. 1 DEM.
sub aestimatione precij cum omnibus, quae intus cremata sunt.
V.Siquis molinum alterius scapellaverit,aut clausuram ruperit sine auctoritate judicis, compo nat solid.XII. illi, cujus molinum esse invenitur,& si judicem interpellaverit,&Judex dilataverit is iam causam de liberare, aut licentiam dederit adversae parti ipsum molinum evertendi, componat tollit,
52쪽
VI. Si quis sepem alienam ruperit,id est idreroo,componat solid.vL i DE M. VII. Si quispionum, aut 'arat in alienum iniquo animo scapellaverit,eomponat solid. III. dc sis uratus suerit. componat in octogiter. VII l. Si quis vitem alienam de una fossa asto animo scapellaverit, componat solid. I. si autem succiderit,co inponat solid. IlI.i DE M. IX. Si quis tranicem de vite aliena inciderit,componat medium solidum. I DE M. X. Si quis robo rem, aut certum, seu quercum, quod est modula iscol, aut glandem, quod est, Lia,inter agrum alic num, aut inter culturam vel clausuram in cuius vicino inciderit, componat pro arbore item istes duos. Nam si iterans homo propter utilitatem suam foris clausuram scapellaverit, non sit ei culpa.
, XII. Si quis olivam scapellaverit, aut succiderit componat solid. III. IDEM.XIlI. Si homo aut quodlibet peculium in sepe alterius testa cum vimine se impinserit ,&mortuus aut aliquam laesionem passus fuerit, tunc ille qui sepem ipsam miserit, & componat majus aut minus de vimine seris dimiserit,ipse sit culpabilis homicidii aut laesionis.1 DE M. XIV. Si quis caballum aut quodlibet peculium in clau sura alterius intus saliendose impalaverit. non requiratur ab ipso cuius sepis est.& si ab infra soras saliendose impalaverit, tunc ille cujus se. pis esse invenitur, eum componat, ct si damnum infra ipsam clausuram secerit, componat ei cujus clausura est i DE M. XV. Si quis fossatum circa campum suum iecerit,&caballus, aut quodlibet pecus inciderit, aut
homo periclitaverit, non requiratur ab ipso cujus fossatum esse invenitur; quia pro salvatione campiitio sui fecit; nam non dolose tractaverit; & si eum occulte cooperuit,& damnum factum fueriticomponat ipse qui occulte fecit.. IDEM.XVI. Si animal in puteo alterius ceciderit,& mortuum aut debilitatum fuerit, non requiratur . . cuius puteus est,quia putei aqua communis omnium est utilitas.
XVII. Si quis cervum domesticum alienum intricaverit, qui non fugit, componat domino eius solid.Vs. nam si suratus fuerit,reddat in octogild. IDEM.XVIII. Si quis cervum domesticum, qui tempore suo rugire solet,instringaverit, componat domino ejus solid. XII. nam si furatus fuerit, reddat in octogi ld. IDEM. XIX. Si quis ancipitrem, gruem, aut cignum donacilicum alienum intricaverit, componat so- .lid. VI. IDEM.XX. si qui, peccatis imminentibus homo rabiosus aut daemoniacus factus fuerit,& damnum secerit in homine aut quolibet peculio, non requiratur ab heredibus ejus,& si ipse occisus fuerit,smili modo non requiratur,tantuin est ut sine culpa non occidatur. IDEM.
XXL Si quis se vindicando occiderit canem alienum cum spata, aut virga, aut uibuslibetvrmis inania tenendo non requiratur, tantum est ut ipsa virga talis inveniatur ut mediocris spata. Nam si post ipsum jactaverit,& cum occiderit,reddat ferquidum, id est,similem. IDEM. XXII. Si quis canem alienum nocte aut die damnum facientem invenerit in ea saliua, si eum occiderit,non requiratur,& si occisus non fuerit,damnum quod fecerit, dominus reddat. IDEM.
si autem ex ipsa pcrcussura mortua suerit, componat eam, simul & quod in utero ejus mortuum est. IDEM. IV. si quis percusserit vaccam prae nantem,&abortum secerit,componat tremissem unsi. ει si mortua fuerit,reddat eam qualiter appreciata fuerit,simul & pecus. IDEM. V. si quis percusserit ancillam gravidam,& abortum fecerit,componat solid. III. si autem ei ipsa percusiura mortua suerit,componat ea simul di quod in ejus utero mortuum est.
53쪽
XXVlII. Si quis caballum alienum plagaverit,aut aliquam laesionem secerit, tunc dominus ea balli reddat ipsum caballum illi homini qui laesonem secit,ut ipse eum sanet; & dum ipse sanare o tuerit,dum illi suum proprium caballum, qualiter utilitatem suam faciat. Et si ipse caballus, qui se si, fuerit,ad pristinam redierit sanitatem,reddat ipsum proprio domino;s autem ex ipsa laesone morti tuus fuerit,reddat alium similem. Et si contigerit,ut ipse caballus,qui pignoratus est,aprid ipsum ino. riatur,tunc satisfaciat ille, qui pignoratum habuit,si pulsatus suerit, quod non per neglectum molitae fuerit,&posica nulla lit repetitio. 1 DE M. XXIX. Si quis caballos aut armenta asto animo in messem alienam , aut in pratum misi haut in quodlibet damnum,componat unum solid.pro capite,excepto damno, sicut appreciatum sue rit,aut loci consuetudo est. Sic tamen s pastor non ausus fuerit jurare, quod alto animo non misisset;& si juraverit, sit absolutus a culpa.IDEM.
XXX. Si quis campum alienum asto animo cum peculio suo deleveri aut spicas manibus Gubnat solid. V l. serit, inponati DE M. XXXI. Si quis porcos aut pecora asto animo in damnum alterius miserit,si ausus non fuerit iis
rare,componat lolid. I. excepto damno.
IDEM.XXXII, Si quis cassinam aut tectum alienum foris in curte, ubi viri non habitant, dum intentio est,deterra disturbaverit, aut in terram jactaverit, & terram suam sicut lex habet convincere non potuerit,rcstauret ipsam cassinam,&componat aliam talem sub aestimatione precit. Nam si casam, ibi viri habitant, disturbaverit, componat sicut in hoc edicto legitur,id est,sbi tertiam.
XXXIII. Si quis statariam alterius capellaverit componat ei, cujus stalaria fuerit, solid. n. IMP. I ODOVICUS.
XXXIV. Volumus ut squaelibet persona in finibus Regni nostri ignem in sylva comminare ausa fuerit, diligenter inquiratur,&si servus comprobatus fuerit hoc fecisse, dominus ejus ad sagil landum& caput tondendum tradat, ut pro eo quicquid damni fecerit emendare cogatur. Si aliqua libera persona hoc fecisse probata fuerit, emendare cogatur; &in superbannum nostrum componat. di si non habuerit unde componat. flagelletur. Quod si factum fuerit, per meliores illius loci inquira. tur,& si in qualibet persona suspectio fuerit: Si servus est, aut dominus ejus mittat eum ad judicium, aut ipsum pro eo sacramentum faciat; quod si libera persona tuerit, proprio sacramento se idoneam reddat, TIT. XXI.
De eo qui cum armis alterius damnumsecerit.
rit,non reputetur illi culpa qui praestiterit, sed ei qui m*ium cum eis perpetraverit. Et e contrario, si ille qui praestiterit contensum ad malum ficiendum dabit uix, collega sit illi ad ipsum malum sanan
illi culpa cujus arma sunt: sed illi quiculneis malum fecerit. . TIT. XXII.
Ryy ROTHARIS. I. Si quis canes alienos clamaverit aut incitaverit,di damnum secerit in homine, ut in peculi non reputetur illi culpa cujus caues sunt, sed illi qui cos incita Verit. i DE M. II. Si canis,aut caballus, aut quodlibex peculium rabiosum factum fuerit, di damnum sede se in homine, aut in peculio,non requiratur a domino,& qui ipsum Occiderit,simili modo non requita
54쪽
cavcrit, aut licanis mordierit,excepto ut supra, rabiosus fuerit, ipse damnum aut homicidium, cujusani mal fuerit,cessante faida in hoc capitulo,quia muta res fecit, non hominis studium.1 DE M. V. si quis praestitum aut conductum habuerit caballum,uel bovem aut canem, ves quodlibet peculium,& dum in ipso benescio & conductura est, homicidium secerit aut damnum, non requira ut proprio domino,sed illi qui conductum aut praestitum habuit,& ipsum homicidium aut damu tui
VI. si animal alicujus,alienum animal occiderit,aut instricaverit,id est bos bovem,aut quodlibet peculium: tunc dominus, qui suum animal instricatum invenerit, aut forsitan jam marcidum aut minuatum,jubemus ut consignet,ipsum marcidum aut intricatum illi, cujus animal eum instricavit, &smilem , qualem in illa die fuerit fractum ves fragilitatum , recipiat ab ipso, cujus animal hoe fecerit.
VH. Item relatum est nobis, cum quidam homo praestitisset iumentum suum alteri homini advecturam,& pullus indomitus secutus fuerit matrem suam ; dum autem per viam ambulasset,congittit innotes in quodain vico stantes ipse pollenus calce perciississet, S unus ex eis mortuus est. Dum autem parentes requirerent mortem infantuli, & nobis retulissent,ita prospeximus cum nostris judicibus, ut duas partes prccii,quantum ipse valuerit infans,componat ille cuius pollenus fuit, & tertiam compo: iat ille,cui jumentum praestitum fuerit. Nam nos scimus, quod in anteriori edicto legitur , sic ob alius c um calce damnum secerit, dominus ejus r. stituat ipsum damnum: sed qu a iste praestitus fuerit,& ipse, qui cum suscepit in praestito rationalis hoino hiit,& potuit dicere, si neglectum non habuisset,ad ipsos insantes ut se custodirent, ut hoc malum non perveniret: ideo pro ipsa nc igentia eisi ultum diximus,ut tertiam partem precii componant.
Rxx ROTHARIS. I. si quae vera ab homine plagata fuerit, & in ipso furore bominem occiderit , aut quodlibeadamnum fecerit,tunc ipse qui plagaverit, ipsum homicidium aut damnum componat,sub ea videlicet observatione, ut tamdiu in iligatur culpa esse venatoris, quam diu secutus fuerit , aut cane, ipsius. Nam si ipsam feram poli posuerit,&se ab ea tornaverit, postea quod sera ipsa damnum fecerit, non requiratur ab ipso, qui plaga verit aut incitaverit. hn. Si in pedica aut in ta nota sera tenta fuerit, Oe in homine aut in peculio damnum secerit, in se compotiat qui pedicam misit.
II. Si quis super seram ab alio plagatam,aut in tanota tentam,aut a canibus circumdatam, itet suum postposuerit,& volens eam lucrari super eam se miserit, & ab ip: a sera plagatus vel occisus suaerit, non requiratur ab ipso qui plagaverit vel incitaverit, sed suae culpae reputet de audaciae , quia cum auctoritate sua,lucrandi a mino,seu super eam misit. i DE M. IV Si quis feram alienam vulneratam, ut in tanalo tentam, aut a canibus circumdatam invenerit, aut forsitan mortuam, aut ipse occiderit&salvarit,&bono animo manifestaverit, liceat de ipse fera tollere dextrum a latus cum sex collis.
IDEM. V. Si quis eram ab alio plagatam,aut forsitan mortuam, invenerit&celaverit, componat solid. vi. illi qui eam plagavit. IDEM.VI. Si cervus aut quaelibet sera, ab aliquo hom in e sagittata luerit, tamdiu illius esse intelligatur qui eam sagittaverit, usque ad allam talem horam diei aut noctis, quae sunt horae xxiv. quando eana post posuerit & se ab ea tornaverit. Nam qui eam post transactas horas praedictas invenerit, non sit culpabilis, sed sibi habeat iplam feram. I, p. CAROLUS. VII. Ut nemo pedicas in resto dominico, nec in quolibet regali loco tendere praesumat. Et si ingenuus hoc perpetraverit,bannum dominicum solvat: & si servus est, dominus illius emende ,
De eo qui collam in damno intenerit.
Rax ROTHARIS. Ri. si quis caballum alienum,aut quodlibet peculium, damnum sibi facientem inVenerit ipsum ;C in curte
55쪽
in curte clauserit,3 non venerit certus domitius qui eum cognoscat; tunc ille, qui eum in damnoinvenerit, ducat cum ad Iudicem qui in loco ordinatus est,aut certe aiae Ecclesiam in conventum usq; ad quartana,vel quintam vicem,& omnibus voce praeconia innotescat,quia caballum inveni,& nescio cujus sit; & si non venerit,qui eum cognoscat, jubemus ut ille, qui invenerit caballum custodiat eum tanquam suum proprium. Et si mortuus fuerit, signa decorio conservet,ut cum venerit certus dominus, habeat quod ei ostendat. Et si ista neglexerit,& inventum fuerit,sibi novum reddat ; & si istam cautclam observaverit,st absolutus a calumnia.
II. Si quis peculium de damno suo ad clausuram minaverit,& ille cujus peculium est, ei ante steterit, componat solid. l. excepto damno sicut arbitratum Dei it. Et si in curte minaverit,ille cujus peculium est roget cum ut reddat illi,sic tamen ut det ei pignus per ultimum valens siliquas II l. aut ccrte fideiussorem hil, tali titulo, ut damnum quod arbitratum suerit componat, aut secundum i stam qualiter intra vicinos ipsos est,& si pignus suscipere noluerit, de una nocte apud se peculium , buerit,componat solid. l. di si ille cujus peculium est,tenens duritiam cordis, id liberare despexerit, tune habeat ille id peculium qui in damno invenerit,& per nove in noctes aquam ei tantum det, & de damno in hoc sit contentus,eo quod novem noctes ipsum peculium tenuit. e sdoipsis peculiis aliquod mortuum fuerit,suae negligentiae reputeti qui dispignorare neglexerit. IDEM. Iu. De porcis, s mesca alterius paveritu,&inventi fuerint; Si minus sunt X non occidantur, nec unus de ipsis, sed ille qui eos invenerit, teneat unum ex ipsis de habeat salvum, & componantur ei per po rcos siliquis III. nam si supra X. fuerint, aut usque ad decem, unus mediocris occidatur&uonrequiratur. Nam si minus decum fuerim,& occiderit unum,reddat serquidum,id est, similem.
REX LUIT PRANDUS.IV. Si quis in prato porcos fostas facientes invenerit,unum aut plures, occidatur unus tan
V. Si quis currum & boves in sylva sua invenerit.& ligna super eum imposita,aut qualicunquere oneratum, di ipsos boves aut currum comprehcnderit,de ad propriam domum suarii duxerit, non sit culpabilis pro eo, quod in rebus suis invenerit. tDEM. H. Si quis caballum alienum in suum datianum invenerit, & juxta anterius edictum ad claa suram minandi, di illam rationem fecerit,qua anterius edictum continet, sic exinde procedat judici uni sicut gloriosissimus REX ROTHARIS instituit. Nam si in ipso caballo amplius aliquid iace repraesumserit,quam in anteriori edicto legitur, si ipse caballus uihil nisi passus fuerit, componat pro illicita praesumptione juxta qualis ipse caballus fuerit,medium precii, quantum ipse caballus appreciatus fuerit,&ipsum caballum restituat sanum domino ejus.Nam si ipse caballus mortuus fuerit, aut laesus sit,componat sicut in anteriori edicto legitur, de insuper pro illicita praesumptione compon si ut supra. 1 DE M. VII. Si quis porcos in sylva aliena desensata miserit, sicut anterius edictum continet,usque ad X. porcos, de occiderit porcum unum, sic sit sicut in anteriori edicto continetur.Siquidem tantum d cem invenerit,& plus occiderit quam edictum habet,componat cum in octogild sicut qui res alienas malo ordine tollit. Nam si ille homo tollit ipsos porcos,ec amplius miserit asto animo suo salit alie nos in defensata sylva, quam quod edictum habct; oc ille, cujus sylva est, occiderit ex ipsis plus quam edictum continet,non requiratur. Et si ille, tui porcos misit,jurare praesumpserit, quod asto animo non misisset sine voluntate ipsius domini, reddat ille qui occiderit ipsos porcos ferquidos. Et si e pastore suo similiter juraverit, similiter reddat. Nam si depastore suo de alio animo jurare non potuerit, medium reddat, medium reputat sibi, quia servum habuit indisciplinatum. Tin . XXV.
De homine in crepte aliena noctis tempore inventota de cari s r plura,
I. Si noctis tempore homo liber in curte alterius inventus fuerit,non dans manus ad ligandum, occidatur,& a parcntibus non requiratur. Et si manus dederit ad ligandum, Sc ligatus fuerit,dcbet pro se solid. LXXX. quia non convenit rationi, ut homo noctis tempore in curte aliena silentio aut altas conse ingrediatur, sed qualemcunque utilitatem habet, antequam intret,clamet. 1 DE M. II. Si servus in curte aliena noctis tempore inventus fuerit,dc non dans manus ad ligandum, si occisus suerit,non requiratur a domino sino: de s manus dederit do ligatus fuerit, liberet tecum L.
In Si quis in curte alterius irato animo sagittaverit,aut lanceam iactaverit, aut de soris alium plagaverit intra curtem,componat solid. . excepta compositione plagarum aut feritarum, si secerit,sicut in hoc edicto legitur, persolvatur.
56쪽
mulier libera aut ancilla,quasi vir cum armis vim facere possit. i DE M. VI. Si quis peculium suum de Hausura aliena tulerit occulte, di non rogaveri componat curtis rupturam, id est,oberos. sol id XX.
Defurtis retis fugacibus: de advenis hominibus, es si quis cis
I. i quis per murum eastri aut civitatis, sine notitia judicis sui ,exierit aut intraverit; si l ber est, si citis abi is in curte Regis solid. XX. si autem aldius aut servus fuerit,st culpabilis in curic Regis solid. M& si hirtum fecerit,sicut in hoc edicto legitur,componat poenam furti. i DE M. II.Si liber homo surrum fecerit,& in ipso furto tentus fuerit,id est gandi: si furtum ipsum iis qtie ad X. siliquas fuerit,sbi novum reddat,& componat pro tali culpa LXXX.solid.aut animae suae inim
IDEM. III. si quis servia, surtum fecerit. & tentus fuerit in ipso furto usque ad X siliquas, sibi novum reddat,& componat pro tali culpa solid.XL.aut certe occidatur. IDEM.tri si quis per proditorem,id est,per certum indicatorem, furtum invenerit, sibi novum reddat,qui hirtum fecerit. 1 DE M. V. Si servus. tum in suga est, furtum aut damnum fecerit,& in ipsa fuga soris provinciam migraverit,&uon reii ierit:tunc dominus servi medium pro ipsa re, quam furatu, sacrit aut damnum si fecerit restituat. Nam si regressus fueritin potestate domini sui, tunc de quanto tulerit,tantum dominus ejus in integrum reddat . cessante in hoc capitulo poena furti,eo quod in fuga suerit. 1 DE M. VI.Si mulier libera sulfreat super furtum comprehensa fuerit, furtum quod fecerit sbi novum reddat. nam alia culpa non requiratur, pro eo quod injuriam suam passa est, di vitio suo reputet,quia operam indecentem facere tentarit. IDEM. VII. Si aldia aut ancilla super surtum tenta fuerit,componat dominus earum furtum ipsum sibi novum,excepto pro culpa solidas.
VIII. Si liber homo puerum aut servum furtum facere iusserit, & ipsum furtum inventum suerit, sbi novum componat, & alterum tantum in curte Regis persolvat,quia in honestu in esse videtur & nulli convenit rationi, ut homo liber debeat in iurium se commiscere , aut consensum praebere. tDE M. IX. Si quis aurum, aut vestem,aut quamlibet rem in viam invenerit,& super genuculum levaverit,& non manifestaverit,aut ad judicem non dixerit, sibi novum reddat. IDEM.
nutrierit, omne surtum quod fecit componat. nam nihil computetur in damnum nec in culpam illius ancillae vel filiorum eius; tantum est, ut ancilla & fili j similiter cum patre ad furtum faciendum non ambulaverint. nam si secerint,similem illi e ssiciantur. XI.si servus,dum in fuga est positus,res aliquas cuscunque homini commendaverit, & postea' proprius dominus requisiverit eas.& ille qui susceperit denegaverit, & postea inventum suerit, pro furto eas reddat. IDEM.XIl.Si plures homines furtum in unum secerint, tam liberi, quam servi,liceat eis si voluerint se adjuvare.& furtum ipsum in octogild reddere;& si ex ipsis se subtraxerit, pro se tantum legibus componat, id est,furtum sibi novum reddat. IDEM.XIII. Si liber aut servus volu rit foris provinciam sugere, &Judex, aut quicunque in loco aut finibus provinciae residet eum comprehenderit,teneat eum & res quas si cum tulerit Psalvas faciat, cte mox mandet ad Judicem de loco unde fugere coepit, quatenus cum recipiat, &det pro uno fugace solid. ii. ita ut cum rebus quas secum detulerit reddatur.& si contigerit sugu rede ligamine, praebcae
57쪽
cramentum ille qui eum tenuit,quod non asto animo eum laxasset,sed cum tota Greute cum c sto disset,& post datum sacramentum res quas ei tulerit reddantur ; praehensura autem non re ita iratur,&lius non calumnietur. Et si fugax ille manus adligandum non dederit,&occisus fuerit, nourequiratur,nisi tantummodo res, quas tulerit, reddantur; & si illoqui fugacem hominem comprinen dere voluerit, ab ipso occisus suerit,non requiratur.
i DE M. XIV. Si quis portunarium pulsaverit,quod fugacem hominem aut transivissit, & portunarius
negaverit: ita decernimus,ut praebeat sacramentum solus, quod ad conscientiam ipsius non pervenisset,quod fugitivum hominem aut furem transposu isset.& sit absolutus a culpa.i DE M. XV. Si portunarius surem hominem sciens transposuerit cum aliqua re sursva colloga fusis sit, di cum eo ipsum furtum componat, xcepto quod sit c lpabilis in palatio Regis, solid. XX. 1 DE M. XVI. Si portunarius mancipium sugitivum sciens transposuerit, si probatum fuerit,pei viraeum,&proprio domino cum rebus quas secum detulerit restituat. Et si ipse fugax alibi transmisia verit, ut non inveniatur,tunc portitor ipsum mancipium simul & res quas secum detulei it, de quanto ausus suit jurare qui perdit, ab ipso qui sciens transposuerit reddat sub aestimationc precii,excepto pro culpa componat ipse portunarius in curte Rcgis solid.XX.
II. Si portunarius hominem liberum sciens transposuerit fugacem ; animae suae incurrat pe riculum,aut componat guid rigild suum: quia postquain cognovit quou fugax erat,si eum tenere non
potuerit,mox innotescere aut antecurrere dc buit.
verit, ut in pace reddatur & in gratia; & si io pace redditum fuerit,& postea dominus pro psa culpa in eum vindietam dederit, componat solid. XX. illi de cujus curte id tulerit; & si . en gaverit quoa in eum pro ipsa culpa vindictam non dedissct,praebeat sacramentum singulus ad Evangelia, A sit abiola
IDEM. XIX. Si ille post quem mancipium alienum fugerit,& noluit id reddere post secundam&teo tiam contestationem domino suo,tunc constrictus restituat iplum mancipium,& aliud iis ut sub λii, matione precii componat. tDEM. XX. Si mancipium cujuscunque incurre Regis confugium secerit.&pastaldius aut actor Ri post secundam S tertiam contcstationem reddere dilataverit: ita decernimus, ut reddat ipsum man cipium.& aliud si inite de suis propriis rebus domino cui dilataveris reddere cogatur, & si ille, qui decurte Rigia ipsum mancipium in gratiam recepit, & postea pro ipsi culpa in id vindictam duderis, componat tu curte Regis, unde id tulerit solid. XL. IDEM. XXI. Si in Ecclesia aut in domo Sacerdotis mancipium cujuscunque confugium fecerit, ὀ Episcopus aut Sacci dos, qui in eo loco praei st. id reddere in gratia post secundam & tertiam contest tionem dilataverit, ita decernimus,ut reddat ipsum mancipium,& aliud simile de suis propriis rebui, ut supra. Et si in gratia redditum fuerit, postea quod dominus pio ipsa culpa in eum vindictam dederit, aut se idoneat,& ut supra, aut sit culpabilis ipsi Ecclesiae solid. XL. ita ut per Actorem Regis ex gantur,& in sacro altari ubi injuria facta est ponantur. 1 DEM. l I. si servus intra provinciam in fuga vagaverit, & dominus eum invenerit, & servus ipse sugi crat in curte aliena, & dominus sequens eum apprehenderit, non reputetur culpa domino pro eo quod in curte alterius furorem in servum suum habens rem suam apprehendere visus est. Et si ille, cujus curtis fuerit,aut aliquis ex hominibus illius mancipium de manibus ejus tulerit, aut ali elicteris, nullom penitus,qui sequitur servum suum,in curte ipsa scandalum faciat, & si fecerit qualit cr in hoc edicto legitur componat. Et qui antesteterit aut servum de manu tulerit, in ipsius sit periculum Nan . si asu faciente ipsum mancipium mori aut alibi aberrare contigerit,ipse,qui eum de manu domini ab stulerit aut antesteterit, restituat. Et si inventum fuerit, reddatur, & non cogatur dominus post ri lem fatigationem eum recipere in gratia, nisi voluerit. 1 DE M. XXIII. Si quis mancipium fugax in casa sua nesciente domino super novem noctes habue S contigerit ipsum mancipium,aliquid mali perpetrare,aut mori aut aberrare, ille quid id suscepta:& celaverit. 5 mandare neglexerit; reddat ipsum mancipium aut precium ejus,& damnum quod se rit ipse componat, qui id apud se habuerit. 1 DEM. X V. Si mancipium post alium hominem consepium secerit, id est in faida, mox mandet domino ipsus quam citius poterit aut per scriptum, aut per certum hominem, quatenus id in gratia recipiat. A si noluerit id recipere,& dilataverit & contigerit id alibi transmigrare,nulla culpa uu si:, qui j
58쪽
damnum cui secerit,simul & operas.
V. Si quia mancipium alienum sciens fugax nesciente domino susceperit,aut annonam de derit, aut ostenderit viam, aut transposuerit,& mancipium ipsum fuga lapsum i nantea fugerit . ipse id perquirat, qui ei annonam dederit, aut viam ostendere praesumpserit. & si id non invenerit. reddat precium mane pum, similiter& res quas secum portavit ;& si inventum fuerit, reddat ipsum, simul de
IDEM.XXVI. Si quis de lignario alterius lignum furatus fuerit,componat ei, cujus lignarium fuerit, solid. V l. IDEM. VII. Si quis de casa erecta lignum quodlibet. aut scindatas furatus suerit,componat sol. VI.iDEM. VIIL Si quis de lignamine adunato in cui te aut in platea ad casam faciendam lignum su- ratus fuerit,componat solid. VI. Si autem in sylva dispersum fuerit, & furatus suerit, componat in octogild. IDEM.
XXIX. Si quis in hortum alici ius ituraverit,aut sal: erit,ad surtum iaciendum,componat sol, 'I. nam si pro sua re ingreditur, de damnum non secerit, non sit culpabilis. IDEM.: XXX. Si quis sepem alienam ruperit,id est,iderroia,componat solid. VI. 1 DE M. XXXI. Si quis assem de sepe assata unam aut plures tulerit,componat solid. l. i DE M. XXXII. Si quis de sepe stantaria facta unam tulerit,componat solid. I Si autem perticas transversarias tulerit, componat solid.lII.
IDEM.XXXIII. Si quis plonum aut aratrum alienum iniquo animo capellaverit, componat sol. III. si autem furatus fuerit, in octogild reddat. IDEM. XIV. Si quis tintirinum alterius desuper caballo aut bove suratus fuerit, componat solid. VI. IDEM. XXXV. si quis iugum furatus suerit componat solid. VI.1 DE M. XXXVI. Si quis fugas furatus fuerit de bove vinitorio,componat solid. VI. Et si qualemcuri.
ii qque rem mediocrem furatus fuerit,unde VI. solid. aut minus in hoc edicto judicantur, si sui ipse supra tentus suerit,non si se lagandi, sed tantum componat sicut supra constitutum est.
1 DE M. XXXVII. Si quis vitem expoliaverit,id est,amminicula tulerit super III. aut IV. sit culpabilis solid. VI.1 DE M. XXXVIII. Si quis palum de vite aliena tulerit,componat solid.VI. IDEM.XXXIX. Si quis super tres vitas de vinea aliena tulerit,componat solid. VI. nam si usque tres tulerit, nulla sit ei culpa.IDEM.A T. Si quis capistrum de capite caballi tulerit, componat solid. VI. IDEM. XLI. Si quis pastorium de caballo alieno tulerit,componat solid. I. XLII. Si quis rete alienum aut nassum levaverit,aut de piscaria aliena pisces tulerit, compo nat solid.II. DE M. XLIII. Si quis de apiculari vas cum apibus suratus suerit,unum aut plura, componat sol. MLI O E M.
v XLIV. si quis de arbore signata in silva alterius apes attulerit,componat solid. VI. nam si signata non fuerit,tunc quicunq; invenerit,jure naturali habeat sibi, excepto de gaio Regis,& si donii. erit,ut dominus, cujus sylva est,supervenerit,tollat mel,& amplius adversus eum non requirat IDEM, XLV. si quis ancipitres de sylva alterius tulerit, excepto dea gaio Regi ; habeat sibi. nam i Ἀ- : dominus silvae supervenerit,tollat ancipitres, de amplius citi pa adversus eum nos equiraturi Ethoe idem jubemus, ut ii quis de gaio Regis ancipitrem tulerit sit culpabilis solid.Xq. IDEM
XLV L Si quis de arbore signata in silva alterius ancipitrem de nido tu Iirgomponat '.' I.
59쪽
XLVII. si quis canem alienum furatus suerit,novum sibi reddat.1 DE M. XLVIII. Si lupus animal cuiuscunque occiderit,& aliquis id nesciente domino suo excori verit & celavcrit,& per proditorem suum inventum fuerit,componat solid.XII. 1 DEM.
IX. Si in sumine animal cuiuscunque mortuum suerit,aut ubicunque,d alius homo in ius non fuerit,excoriaverit, componat solid XII. 1 DEM.L. Si quis caballum alienum ascenderit,&intra viciniam tantum caballicaverit,id est per ipsum vicum,csmponat solid. II. Nam si inantea eum caballicaverit, & dominum ejus non rogaverit, iaoctogild eum reddat. .
1 DE M. LI. Si quis caballum alienum apprehenderit,ipsum quod dissiguraverit aut circinaverit, sini poena sit culpabilis in octogi ld. 1 DE M. LII. Si quis caballum alienum aut quodlibet peculium credens suum esse apprehenderit, icdominus e ius eum cognoverit,&calumniam generare voluerit,ita decernimus, ut praebeatur sacramentum illi, qui eum tenuit, quia non asto animo aut aliqua causa faciente eum apprehendisset, sed
credens situm fuisse sit absolutus a poena furti, & reddat ipsum caballum proprio domino illa sum. si autem non praesumpserit iurare , reddat eum in octogild , quia postquam cognovit quod suus non fuisset, mox debuit proprio domino innotescere. Nam si cum postquam cognovit,quod suus non fuerit ascenderit,st culpabilis solid. II. ut supra. IDEM.LIII. si hominem iterantem caballus aut quodlibet peculium secutum sueest, & ille quenas quitur in ligamine aut in clausura miserit, ipse id salvum faciat, sicut supra constitutum est, ut veniens proprio domino restituat. Nam si sequi coeperit,&se devia tornaverit,nullast ei culpa, quem siqui coeperat. Nam si ille,quem sequitur, cum absconse habu crit,aut cum vendiderit, componat ipsum caballum in octogild.
1 DE M. LIV. Si quis ab alio homi se rogatus fuerit caballum, aut quodlibet peculium perditum qim
rere, signaque ei dictavcrit; & ille, qui rogatus fuerit forsitan caballum aut peculium per errorem comprehenderit,si venerit proprius dominus, de calumniam generare voluerit, ita prospeximus, mille, tui per errorem comprchen scrit, praebeat sacramentum, quod credidit ipsum esse, unde rogatus suerit, & tunc redda aballum,& amplius non calumnietur. Si eum male non tractaverit, &si non
venerit proprius dominus, reddat eum illi,per quem ipsum tulit, de ipse juxta legem conservet, sicut supra dictum est. IDEM.LV. Si quis verrem alienum furatu s fuerit, componat solid. XII. ipsum qui dicitur sonopair, qui
omnes alios verres in grcge battit devincit,tamen in uno grege quamvis multitudo porcorum sit,unus coinputctur sonopair. Nains minor grex XXX. capitibus, non computetur sonapair,nis triginis vel supra tuerint. de si in damno ipso sonapair occisus fuerit, aut similem aut meliorem ille, qui occi derit, restituat, de damnum ei componatur. Nam si alios verres aut porcos suratus suerit, in octa
LVI. Si ancilla sertum fecerit, componat dominus eius furtum sibi novum tantum. Nam XL solid. unde in hoc edicto legitur, pro culpa, quod est fengan , non requiratur a domino suo. ,
LVII. Si servus, tum in suga est, furtum fecerit,& in ipsa fuga foris provinciam exierit, sic ex- inde procedat iudicium, sicut gloriosis. REX ROTHARlS instituit. de si ipse servus intra provid- lciam se dilataverit,tunc dominus ejus habeat si acium requirendi per menses tres ; de si eum invenς xit, ec causa turti manifesta fuerit, quod servus ille furtum ipsum fecisset, tunc dominus eius eqmpo Dat furtum ipsum, sicut lex est: &s forsitan manifestum nonsuerit, de dominus ejusdem servi nega vcrit, quod ipsum furtum fecisset, servus ejus tunc per pugnam aut per sacramentum se defendati si
IDEM.LVIII. De servo fugacede advena homine si in alia iudiciaria inventus fuerit tunc decanus aut saltarius, liu in loco ordinatus fuerit , comprehendere eum debeat, de ad Scultasum suum per- ducat. Et ipse scultasu, Judici suo consignet; de ipseJudex potestatem habeat cum inquirendi,uo φipsccst; de si inventus fuerit quod servus sit aut sur, mox mandet ad judicem aut ad dominum ni unde ipse fugerit, de habeat pro praehensura servo per pompo solid. II. si vero post inquis tam c u sam ipso bomo,qui comprehensus est aut inquisitus fuerit,liber apparuerit,nulla sit ei culpa, qui cum comprehendit aut inquisivit. Si vero decanus aut saltarius hoc facere distulerit,componat solid. iv mcdium scultasio suo,du medium cujus causa suerit. Et si scultasus hoc neglexerit sacere , comp00
60쪽
solid. v ita. medium iudici suo, & medium cujus causa est. si vero Judex ad eum inquirendum vel mandatum faciendum, unde ipse homo est, distulerit, componat solid. x ii. in palatio Regis: & si ille Iudex, cui mandatum fuerit, neglectum fecerit ad ipsum hominem recolligendum , aut a rimanno suosaciendum mandatum, quod in tali loco homo tuus comprehensus est,&si hoc neglexerit, componat in palatio Rcgis solid. x D. & sic spacium de ipso mandato faciendo in his partibus in mense uno, & trans alpes in partibus Tusciae mensibus D.
LIX. Si quis alium de surto pulsaverit. & per plignam eum vicerit, aut sorte per districtionem, publico sactam mani festaverit, & compositio facta fuerit, & poliea ipsum furtum apud alium hominem inventum fuerit, & certa veritas apparuit, quod ipse qui prius composuerat rem ipsam non furatus fuerit, ab co omnia, quicquid esse composuerat, recipiat ab eo cui composuerat, & ipse com ponat apud quem furtum ipsum postea inventum suerit. Nam si aliquid per sacramentum suum dederit, habeat cui dederit. Nam si certa veritas non apparuerit, quod alter homo furtum ipsum fecisset, &per districtionem manifestaverit & composuerit, habeat sibi ipsam compositionem cui composuerit. . IDEM. . Hoc nobis rectu incomparuit esse de his servis, qui in furto comprehenduntur, ut in anteriori edicto continctur, aut redimat eos dominus eorum solid. xi . ut si amodo cuicunque servus comprehensus suerit, in eo tenore, ut mori debeat, redimat eum dominus suus cum solid. x L. sicut dictu in est.& si minime euin redimere voluerit ipse dominus ejus, occidat. Et si dominus ejus ipsunt occidere noluerit, occidat eum ille , qui eum comprehenderit. &si nec ille voluerit, tune occidat eurtis nostra,& quomodo jussio nostra fuerit, de eo debeat ordinare. ipse vero dominus componat
ipsum furtum cui factum fuerit, sicut edictum continet, ei cui ipsum factum fuerit furtum. IDEM.LXI. Si aldius cujuscunque in casa alterius nesciente domino suo fugerit, cum inventus sue rit; ia debeat dare homo ipse, qui eum sabuerit,operatiquomodo de servo. IDEM.L XII. De sutibus unusquisque Judex in civitate sua faciat carcerem sub terra, & cum inventus
fuerit cum ipso furto, componat & comprehendat eum, & mittat in ipso carcero ad annos duos vel tres, & postea dimittat cum sanum. Et si talis persona fuerit , ut non habeat unde ipsum sui tum componere dcbeat , Judex debet eum dare in manibus illius cui surtum fecerit, & ipse de eo iaciat quod voluerit. & si postea ipse iterum in furto tentus fuerit decalvet eum, & cadat per disciplinani sicut decet furem.& ponat in eo signum in fronte & in facie.& si nec emendare voluerit, & post ipsas districtiones in furto tentus fuerit, vendat eum foris provinciam, & habeat sibi precium ipsius ve
runtamen ut probata causa sit, & non cum sine vera probatione debeat vendere.
IDEM.LXIII. Si quis sonio caballum perdiderit, aut aliam qualemcunque rem, vadat ad iudicem . qui in loco positus est, ubi ipsum furtum fuerit, &dicat ei omnia qualiter ei contigerit. Et s Judex neglectum fecerit ad inquirendum ipsum furem, componat de suo proprio. Et si dixerit,quod neglectum non fecisset, praebeat sacramentum, quod ad inquirendum neglectum non sectilet,nisi quod invenire non potuisset,& s juraverit sit absolutus, quod si jurare ausus non fuerit, componat ipsum su tum a suo proprio.
, LXIV. De servis sugacibus,unde quidem antea capitulum istud astiximus, sed non est specialiter dictum, in quo spacio dominus eius perquirere debeat, ut ei justitiam faciat , qui eum deservo compellat: modo vero ita prospeximus, ut si fuerit in Benevento aut Spoleto, habeat jacium domi nus ejus menses tres: quod si fuerit intra Tusciam, habeat spacium per menses duos : si suerit de ista parte alpium, habeat spacium ad eum perquirendum in mensem unum,di faciat justitiam ei, qui eunt de servo compellat. IDEM.LXV. Si quis servum aut alitionem alterius per colludium comprehendere praesumpserit, d cendo quod super furtum suum comprehendisset, aut tacite in curte sua noctis tempore invenisset,&colludiam ipsum apparuerit, & certa veritas fuerit approbata , componat ipse, qui eum per tale ingenium apprehendere praesumpserit, ei cuius fuerit servus aut aldius , quantum ipse componere de-tiuerat, si absque colludio & fraude eum comprehendisset, id est, furtum ipsum, quod quaerebat , t in octogild componat , R pro illicita praesumptione componat solid. xi . & si furtum non reperierit, nisi tantum in curte sua comprehensum dixerit, componat solid. xt. si ipsum colludium ap
IDEM.LXVI. Si quis homo sciens alatum aut alitiam , servum aut ancillam suam in casa cujuscunque esse aut copulatos, aut aliter , & non eum requisiverit , aut per judicem aut per publicum, di non eum retulerit, &dimiserit cum apud alium hominem diutius permanere, non requirat operas eorum , quia sciens neglexerit requirere servum aut aldium , ancillam aleiam suam .nam si re- I i quisierit