장음표시 사용
11쪽
AD C. VALERIuM CATULLUM. Martiale, Verona docti Syllabas amat vatis Graecis praeterea familiare fuisse ut in hendecasyllaborum principio ambum aut trochartim collocareiar, docet Attilius Fortunatianus , qui Anacreontem Sappho, cujus imprimis studiosus fuit Catullus, ipsum hoc factitasse scribit. Notum quoque Musicos cantibus suis saepe miscere falsas voculas, ut loquitur Cicero III de Oratore, ut nempe contraria contrariis apposita magis elucescant. Ipsum hoc aftectasse videtur Catullus & hic, e saepe alibi. Omne aevum tribus explicare chartis. J Id est tribus voluminibus, ut monuimus in scripto de xx. interpretibus. Sic quoque accipi debet locus Sereni Samonici Tertia namque Titi imul cientesma Li-ν Chartu. Volumina namque etiam a Graecis χαρτα dicuntur. Quamvis enim e diversis compingerenturin jungerentur paginis;
unum tamen, volumen , seu unam tantum constituebant chartam.
liter contingebat, si non in voluminibus, sed in quadratis codicibus describerentur libri illi quippe plura continebant volumina, fiebantque non e papyro, sede multis membranis, utrinque scripturam ad mittentibus, secus ac volumina , quae quod ex facili papyro ut plurimum essent contexta, nunquam erant pracbοκι pet . Ex istius
modi quadratis codicibus tota fere constabat Martialis bibliotheca, nisi fallor, utpote qui recenseat, Homerum in pugillaribus membranis, Virgilium in brevi membrana, Ovidium e multiplicibus tabellis, denique Livii aliquot decadas conscriptas pellibus exiguis. De ratione vero compingendorum voluminum , vide quae infra sumus dicturi. Quare habe tibi quidquid hoc libelli Et qualecunque quod o Parroa- virges Non vehementer solum , sed & seditiose de hoc loco litigant inter sese Grammatici nec tamen quidquam proficiunt. Ego veterem reduxi lectionem, quam licet alii quoque ante nos in suis repererint libris , non admisere tamen propterea quod eam non intellexerint. Patroa virgo non hic est Minerva, uti Athenis, sed Vesta, sub cujus tutela Romani. Recte autem a Vesta secundum proverbium incipit, huic enim omnium rerum primitiae offerebantur, solabantque precantes hanc primo implorare. Unde Fast v I sic legitur; Nincritioque Vestibulum dici reor, hincque necantes a Praefamur Vestam qua loca prima tenet.
12쪽
piunt. Dicit itaque Isaeus, Atheniensem utique fui si qui a Vcsta
Sacrorum initi iiii faceret , cum Laco a litera canina auspicaretur. Quam frequens sit literam in dialecto Laconum, utpote qua Omne&penedictiones terminentur etiam pueris notissirnum. Eodem nomine male quoque audiebant Eretrienses. Causam porro quamobrem inplerisque deorum Sacrificiis primitia Vestae cesserint explicat Aristo critus apud Schol. Aristophanis in Vespis. Non autem solus fuit Catullus qui Librum suum huic deae inscripsit sed iratetem Comicum olim carmen suum a Vesta exorsum fuisse testantur vetusta Scholia ad Aratea Germanici. Iam ei Vestam virginem dici noti 1simum , licet Virgilius matrem appellet. Cujus rei causa est, quod ipse Vestam eandem esse senserit ac sit Terra, quemadmodum etiam plerique posteriores tam Graeci quam Romani existimarunt. Unde demum duae prodierunt Vestae, si Grammaticis credamus. At vero vetustiis mis temporibus absque ulla controversia Vesta semper pro sole suit habita, ideoque hanc Deam in medio seu centro mundi fixam xstabilem collocarunt. Hanc sententiam non solum Pythagorei, sed & complures alii Mipse quoque Plato aetate provectior amplexi sunt, Solem appellantes cor mundi focum universi , cu thronum numinis. Hinc quoque factum ut plerique olim soci, non in angulis aut lateribus parietum, uti camini, sed in medio aedium aut atriorum ad similitudinem foci universalis statuerentur. Patroa vero quare Vesta dicatur, satis ut puto intelligunt ii, qui sciunt, quinam θεοὶ --qζωο vocentur, illi nempe Pia longa progenitorum serie sunt re
13쪽
oeneris autor. - ώας vocant, ut ex Stesichoro testantur Eustathius Pollux, licet apud hunc posteriorem - οὐ νας vulgo Ieoatur, Pod Graecum non est. Porro ut apud Athenienses Minerva patroa dicebatur, ita apud Romanos Vesta. Itaque recte Dionysius Halicarnassensis Veturiam Coriolani matrem Ἀα - τρωα valedicentem introducit, ἔμει οὐ θεσι οἰηπω S E Qα, - ωοι, .u δαίμονες οἱ καπιχοντες τοῦτο τ am χουρετε.
PAss Est delitiae meae puellae, Quicum ludere, quem in sinu tenere, Quo primum digitum dare ac patentis Et acris solet incitare morsus: Cum desiderio meo nitenti
Carum nescio quid lubet ocari, Et solatiolum tui doloris
Credo, ut gravis acquiescat ardor.
Tecum ludere, sicut ipsa pomoe Et tristis animi levare cistas, Tam gratum est mihi, quam ferunt puellae Pernici aureolum fuisse malum, Quod gonam solvit diu ligatam.
Putant viri docti quia a passere incipit Catullus, totum ejus libcllum Passeris nomine designari a Martiale cum dicit Slcforsan tener ausus est Catullus Magno mittere passerem Maroni, Malibi , Donabo tibi passerem Catulli, item , ipsa est passere nequior Catulli. Carrionern- sic sentientem stellionem vocat Ios Scaliger in posterioribus suis ad Eusebium curis. Attamen non primus fuit Scaliger, cui haec observatio accepta serri debeat, ipsum quippe hoc jam diu antea annotarat Parthenius. Haec opinio ideo potissimum placuit, quia vix
liter essici possit, quominus aliquid turpiculi Catullianis istis subsit a versi-
14쪽
versiculis. Ego quidem Laudo horum castimoniam , sed vereor ut illa intempestiva sit, praesertim apud Lesbiam, cui haec scribuntur. Nisi enim in ambiguitate vocabuli passeris luserit Catullus, quam amquaeso erit ilequities passeris λ Quid denique frigidius eo , Tecum ludere sicut ipsi possem inua sequuntur, si ha crinapi citer Mad lite ram, ut loquuntur , intestigi debeant λ Quod autem dicunt si hoc Catulli epigramma obsceni aliquid contineat, non multum salis ex eo
accedere versibus Martialis, sequens vero epigramma Catulli omnem prorsiis leporem exuere, in eo omnino falluntur, ut puto. Audiamus Martialem,
Da nunc basia, sed Catulliana, Qua si tot fuerint, quot ille dixit, Donabo tibi passerem Catulli. An non longe insipidius fuerit acumen Martialis si basia Catulliana r
muneretur libello, quam ea rati me qua Venus apud Moschum, Esto tamen ut hoc epigramma non multum habeat Salis lacuminis, habet tamen epigrammatum linguam. Ecquis enim nesciat vel solam obse cenitatem saepe constituere epigramma λ est vero testimonium luculentius est , quam ut quidquam huic opponi possit, cum strutheum pro obscaena parte acidi pi affrmat. Simili ratione ab aliis avibus sumta appellatione Graeci utuntur vocabulis χελιδον Gρωνης χ ησον' , hirundinis nempe , cornicis es uiciniae, quod ultimum hodie quoque apud Italos usitatum est. Notandum vero plerasque istiusmodi voces promiscue pro virili4 muliebri μ οργω Graecis accipi Quo primum digitum dure adpetent, Melior est lectio quam ex
librorum veterum auctoritate reposuimus, ac patentes. Sic quoque
locutus cst Lucretius lib. v. ubi canes cum suis catulis colludentes describit. Aut tibi eos lactant pedibus, morsiuq9e patente Suspensis teneros imitantur dentibus haustus. In vulgatis tamen Lucretii exemplaribus etiam haec male concipiuntur. Credo ut quom gravis acquiescat ardor Quom abest a nostris ex
15쪽
A, et ti u M. emplaribus nnino expungendum. Istiusmodi hiatus amat pallim astect it Catullus , quod cum non intelligerent scioli libratii, tunc&complura alia in Catullo loca interpolarunt. On-ltructio vero& sensus hujus loci est istiusmodi, Credo te, passer,nelcio quia carum ocari cum desiderio meo nitenti, id est cum puella mea, si mi iter credo te solatiolum esse sui doloris, ut gravis ejus ardor acquiescat. Scaliger non bene haec interpretatur frigidam eleganti illino poetae astundit, licet ipse inusitatae elegantiae eae si e istimet. Tam gratum est ibi J Plerique expunxere το es, cum tamen in omnibus compareat vetullis exemplaribus , etiam fatente Achille Statio. Ego omnino retinendum sentio, cpo sem mutandum in posse. Tecum , inquit 6 passer , poste ludere pari conditione ac ludat puella mea, hac ratione tristitiam animi levare , tam est mihi gratum riucundum , quam jucundum fuit malum Hippomanis, quod Zonam solvit Atalantae. Vocabulum pomi mali accipi etiam obscoeno sensu, notum , ut puto, plerisque qui Latine sciunt. Nullum itaque est dubium , qui epigramma hoc licet verbis scriptum
sit verecundis, magnam tamen contineat nequitiam , quam planis
dilucidis explanare vocabulis non est nostri instituti. Quod conam soluit diu ligatam J Zonam vel mitram solvere etiam
apud Graecos accipi non tantum pro parere, sed etiam pro diminuere virginitatem, recte Observatum caligero. Patet hoc etiam ex Idyll. xxv II. quod Theocrito tribuitur;
Quo loco Scaliger legebat ἀπ-Aσες , quod non probo, didendum
ώζειν nempe, id est acum fibulae lolvere, seu defibulare. Istiusmodi autem Zona non solum e corio, pellibus, quod minus tutum ; verum etiam ex aere , argento .chalybe compingebantur, iisque non puellarum tantum pudenda, sed, puerorum natus muniebantur, uti nunc apud varias fit gentes. Docet hoc non uno loco Etymologici magni auctor, complures alii Grammatici, qui Mintus lanatas suisse addunt.
16쪽
LUGET O Veneres Cupidinesque, Et quantum est hominum venustiorum. Passer mortuus est meae puellae, Passer delitiae meae puellis; Cuem plus illa oculis suis amabat. Nam mellitus erat, suamque norat Ipsa tam bene, quam puella matrem Nec sese a gremio illius movebat, Sed circunsiliens modo huc, modo illuci. Ad solam dominam usque pipiabat. Qui nunc it per iter tenebricosum Illuc, unde negant redire quenquam. At vobis male sit malae tenebrae Orci, quae omnia bella devoratis: Tam bellum mihi passerem abstulistis. factum male o miselle passeri Cuja nunc opera meae puellae Flendo turgiduli rubent ocelli.
Nihilominus flagitiosum est hoc carmen quam praecedens. Non me fugit viros eruditos longe aliter sentire, credere nihil hic esse quod non castissimae matronae mitti possit, sed vero si existimemus Catullum confectum exhaustum lucta venerea' funerata, ut cum Petronio loquar, ea parte quae virum facit, Lesbiae suae hoc epigramma scripsisse , tanto utique plus leporis hos versiculos habituros existimo, quanto fuerint nequiores. Et sane quid passeri cum gremio puellae, si nihil dictu tirpe hic subintelligi debeat ' Si quis tamen aliter existimet, per me licet ut unusquisque suo fruatur ingenio. Suamque norat Ipsem tam bene quam puella matrem J Cum in vetustis libris habeatur ipse, non ipsa1n, non dubitavit inus eam lectio
17쪽
A, Q VALERI ubi CAΥuLLu M. nem reducere Notum est Catullum in hendecasyllabis suis tape trochaeum ponere in prima sede Passer, inquit, tam bene suam norato uellam seu dominam , quam ipsa puella suam Orat matrem. pipilabat Mediolanens exemplar legit iplabat, unde fecimus pipiabat Pipo enim ii pio utrunque dicitur. Sic Tertullianus in
libro contra Valentinianos , caelestes imbres pipiavit chamoth, ac item scripto de monogami infantes pipiantes. Sic quoque carinen Anonymi de vocibus avium. Hinc pipiare cupit diversa per avia passer. Licet alibi passeres titiare dicantur. Nec tamen soli passeres, sed accipitres pipiant, unde pipiunculi in vetu is passim vocantur glossariis. Tua nunc opera mensuerunt nonnulli Vestra rescribi debere pro Tua. Ego vero cum in veteribus quibusdam exemplaribus invenerim qua Iunc opera, non dubito quin Catullus scripserit, C a nunc opera Sic quoque Lucilius xxx. Satyrarum apud Nonium.
Cfa opera ἀνορογυν' me ξ per castra cluebat.
Ita resormavimus hunc versum qui gemino apud Nonium loco vitiose admodum sic concipitur, cfa opera truinis calix per castra cluebat. 'Aνδρογυν' me λλη est scortum masculum utrique sexu inservi ens. Haec eo libentius monemus, quod Turnebus, Si caliger, complures alii, infeliciter admodum hunc Lucilii locum emendare conati sint.
PHAsEL Us ille, quem videtis hospites, Ait stramen avium cclarrim US, Neque ullius natantis impetum trabis Nequisse praeterire sine palmulis opus foret volare, sine linteo. Et hoc nec aut minacis Adriatici Negare litus, insulasque Cycladas, Rhodum ue nobilem, horridamue Thraciam Propontida, trucemve Ponticum sinum:
18쪽
Ubi iste post phaselus antea fuit Comata silva nam Cytorio in jugo Loquente saepe sibilum edidit coma. Amastri pontica, Cytore buxifer, Tibi haec fuisse, esse cognitissima
Ait phaselus ultima ex origine Tuo stetisse dicit in cacumine: Tu imbuisse palmitias in aequore: Et incise tot per impotentia freta Herum tulisse leva, sive deXtera Vocaret aura, sive utrunque Iuppiter Simul secundus incidisset in pedem. Neque ulla vota litoralibus cis Sibi esse facta, quum veniret amare Novissimo hunc ad usque limpidum lacum. Sed haec prius fuere nunc recondita
Senet quiete, Teque dedicat tibi Gemelle Castor, semelle Castoris.
Phaselum quo e Ponto Bythiniaque ad suum revectus est larem Castor, Polluci legitimis navigantium numinibus consecrat Catullus. Non vero id ita accipiendum est , cui totum navigium suspendisset, hoc enim absurdum fuerit existimare, sed proculdubio acrostolium
aut aplustria tantum consecravit. Hunc enim veterum morcm fuisse
fatis liquet ex Diodoro Siculo, cum in eorum qui supersunt librorum postremo scribit Rhodios captarum Demetrii Poliorcetae navium ιακρο λια, diis consecrasse Usitatum id jam fuisse Homericis temporibus patet ex lad. I. ubi de Hectorc dicitur, Romanis ante eos Carthaginenses captarum navium rostra diis dedi cabant, quod in phaselis fieri non potuit, utpote qui rostris carerent,& quorum virtus in sola sita esset celeritate, cui plurimum obsunt rostra. longi quippe simul angusti erant seseli, instar legumini
19쪽
acceperint nomen a navigio. Nec tamen in eo solo phaselorum consistebat celeritas, sed iraecipue in forma prorae, longedi obliques apra aquam porrectie. Sane&horum imilium navigiorum velocitas effecit, ut a quindecim seculis desierint omnino construitri remes, vixque aliae in mediterraneo mari compareant naves praeter
liburnicas in haselos, adeoque omnibus praesati sint illi, ut qua vis etiam navigia phaseli, seu ut vulgo loquuntur , vasselli appellentur. Verum de his pluribus agemus in scripto de ταχυ-αοια. Quod vero attinet locum ubi phaselum hunc consecravit Catullus, is proculdubio fuit ipsum Castorum seu templum seu nemus, cujus mentionem faciunt Tacitus aliique, e quibus satis colligi potest, istud haud procul a Padi fluminis abfuisse ripa, inter Bedriacum nempe&Pla
I hoc negat minacis Adriatici Negare litis' Cum in nonnullis libris scriptis legatur negant, manifeste adparet reponendum esse nec aut Leve quidem haud mendum , sed tamen quod haud parum officiat elegantia Catullianae. Idem error est in parodia Sabini, qui&ipse scripserat, Et hoc nec aut Tryphonis aemuli domum Negare nobilem , hifulamve Caeruli. Horridamve Thraciam J Vel quod Marti sacra est, vel quod horridum sit mare Thracium. Quamvis vero id intelligi possit, de illa ora quae a Salmydesso usque ad Cyaneas mellespontum extendi. tur, adeo obnoxia tempestatibus, ut de ea sic loquatur Eschylus;
Tamen ordo exigit ut de eo potius mari accipiamus, quod Athonem alluit , quod de ipsum procellosum esse satis doceat epistola, quam Graeci monti huic Xerxem scripsisse fabulantur. Sed neque sequentia trucemve Ponticuit num de hoc litore accipi debere , sed vero de toto Ponto Euxino, trucemque hic valere inhospitalem, satis declarant sequentia. Rhodumve nobilem Rhodum quoque accessisse hinc apparet. Sed cum hic memoret loca tempestatibus obnoxia, quaeritur quamobrem
20쪽
11 Vos s L OBsERVATIONES, hujus fecerit mentionem. Sciendum itaque petentibus Rhodum, si tam in Orientali hujus insula latere, necesse esse ut navigent per mare Lycium haud minus saepe periculosum , quam Pamphilium. Nam certe totus ille tractus qui a Rhodo uique ad Chelidonias protenditur omnibus seculis fuit brmidabilis navi Eantibus. Sive utrisnqt e Puppiter Aimit secunditi incidisset in pedem J Pedes sunt
funes, quibus interiores vel anguli puppim versus adducuntur. Re ligatis itaque ad utrumque latus pedibus, vento pone adflante, tum navigatio maxime erat secunda, tumque navis currit ἀμφοτεροι in ποεθι , ut habet C. Smyrnaeus , vel ut habet Aristophanes in Avibus ξ ἀμφοῖν ποσοικ. Uno autem pede navigabant , si- ventus es et obliquus, quippe si a sinistra staret, thim dextrum adducebant pedem sin autem a dextra , sinistro solum pede utebantur. Quod si obliquior etiamnum ventus incideret , adeo ut pone esset
contrarius, tum puppim versus producebatur pes alteruter, I iidem quanto magis ventus esset adversus, tanto longius producebaturpes, tantoque Urtius intendebatur Velum , cum ratio nautica exigat, ut quanto obliquius lacutior angulo ventus aspiret, tanto minor esse debeat veli sinus. Quod si nimius esset ventus iericulumes et ut navis everteretur , tum laxabant pedem , quod Graeci dicunt χαλαν aut νιλ δε να πιδα. Cautiores tamen nauta in tali periculo neglecto pede totum demittebant velum secus enim si facerent, jar merito illis aptabatur paroemia , αφε Πς χ περον πιδαλωκουαν, id est, neglecto eo Isine crii antenna suspenditur, pedem persequuntur. Haec cum ita sint Minfinitis veterum testimoniis confirmari possint, mirum videri possit quod unus Euripides in Iph genia Taurica pedem veli ad proram , ubi erat ολ ἐκρο λον
religatum fuisse scribat; προτονοι si πωρρον Tἐρ τλον ---ααγνα πός se ναος κυπιμιπιυ. Haec sane stultitia est,in merito Lucianus in Jove Tragoedo ridet nautam quendam qui adeo esset stupidus L et πνους ad puppem, utrumque vero pedem ad proram
adduceret. Idem si sensisset Euripides , quos non bilos cachin nos movisset plebi nasutissimae, - κωτι Sciendum itaque λον in hoc Euripidis loco , non notare id quod vulgo existimant sed accipi pro clavo gubernaculi, prope quem pes veli adstringebatur.