장음표시 사용
141쪽
Subterraneis. D se solent descendere , fossorum que plurimi, prout cuilibet ad locum sibi
destinatum petedum commodiu S extat: Ac peream singui s quaternis hOris descedere vidi pluresquam IJo. me tallarios , quemlibet cum sua lauapade in se dina ἰc u prea 'iN oui sol ien si . Verum praeter L periores usus,duos alios habent ambae illae viae, ad metallicorum vitam in fodinis profundioribus penitus necessariae: nimirum inspirationem Aeris externi, & expirationem exhalationis internae ; per una enim fodina inspirat aerem eXternum, er aliam expirat exhalationem. AereXternus per cuniculos ad fundum us
que fodinat furibunde descendit, artinctos eq; introducitur in diuersa pery stilia seu loca, in quibus fossores labo
rant,per canales ligneo s,& fenestras clau sas vel ap ertasprouinecessu esse videtur: Cuque ex omnibus locis ad quae introducitur Aer externus, Via pateat ad puteum ; exhalatio aere leuior, ex
omnibus illis sese recipit ad puteum quasi ab Aere externo fugata, & ut supra dixi per ipsum puteum ascendit magno impetu ; in eius summitate ad-Utriusquaviae aliue usus valde notandus. Aer eTtet nus fodinis introductus,fugat exhalatio
nem, vea qua in vas effusa e Va-
142쪽
huc sensibiliter calida ipselastate, licet
supremam Teme regionem tunc frigia issimam permeet. Ad hoc autem inuentum fossores coegit necessitas,dcratio sapientiores persuasit, Vt exhationis venenatae, refertaeque antimonialibus mercurialibus, salinis, dc arsenicalibus spiritibus cerebro, Cordi, dc pulmonibus potissimum infestissimis malignitatem effugerent: Indeque sit ut fossores sub prima Terrae regione aliquantulum refrigerentur sibi enim prae calore nudi laborant in & minoricum noXa respirent.Non tamen idci co ab exhalationis malignitate omnino liberantur, sed ab ea multu semper, etsi longe minus heduntur: Vnde vix Vlli ad so, annum perueniunt, multi in iuuentute & virilitate phry si moriuntur, successu temporis pulmonibus ulceratis ab acrimonia exhalationis inspiratae 1 Omnes vero moram in fodina ultra horas sustinere nequeutrquibus elapsis, sursum ad Aerem puruCOguntur ascendere; Siqoe in profundis illis fodinis laborantibus, Aerit externi praecluderetur ingressus: ne unus quidem e millibus, intra horae
143쪽
M . . Subterraneis. thyquadrantem vivus superesset sed om Ae I, εχ. nes suffocati interirent ut mihi retu- ierni Glerunt sapientiores ; Quibus vim ipsius exhalationis multo ties expertus facile necessitas. credo. Ob eam autem vitae breuitatem, coguntur ipsi fossores filios suos filiasuque etiam ante decimum quintum annum in nuptias coniicere , ne deficiat
operarij : vixque dici potest, quanta sit in ea aetate utriusque sexus foecunditas iquamque cito pueri puellas imprςgnet breuis ,sed potissimum qui laborant in noui tolle-sacus i . si fodina Veneris , ubi plus quam SP. tales maritos inspexi. . Ambabus igitur viis mihi quoque , propositis, ut per puteum descenderεl induci nullibi potuit tum quia a tali desceta abhorrebat animus; tum quia a summo ad imum fodinae , nihil per Puteum videtur notatu dignum, sed
tantum trunci arborum caminum iliatum fulcientes. Quare cum ψ.aut S. D soribus, facibus, lampadibus, bacchicaque lagena munitis, me semper fodinarum Praefecti per cuniculos conduxerunt. Ne verb longiorem de sinistulis fodinis in quas descendi narrationem itastituam, solius fodinae aureae, I
144쪽
protunda is Tum structura ubique fere similas.
inter Crem initienses profundioris mentionem facere placet ; in quam descendi mense Iulio, quo anni tempestas vigebat calidissima, siccissima-que: fodinarum enim proiundarum structura ubique fere similis est, nec tamen quid in reliquis peculiare notatu dignum conspexerim, silentio pratae-ribo. In ipso cuniculorum introitu non sentitur calor, ut in ore putei sed frigus maximum: quo non obstante, coepi mus in hanc fodinam per gradus valde striinos profunde admodum descend rc, per regionem certe frigidissimam, quam solis vestibus metallicis opertuς multo frigidiorem sensi, cum ad humi dum que mdam, tutosumque locum deuenisso mus, ubi fons extas vitriola ips, quQ se in pluribus morbis praese tim febribus, plurimisi aluuata fossores mihi testati ian nee mirum cum siditi fodina aurea ; re cuius aquam gustando, ipsam cum lamma frigiditate, non nihil adiditatis participare pomcepi, isque fons in Terrip superficiem non ascendit. Interim nobis non pau-
145쪽
ca occurrebant perystilia, seu loca in
quibus laboratum, Sc excavatum fue venae mearat;& in quibus quomodo Venae me tallicae in istallicae inter binas tabulas ut vocant procederent, Praefectus ostendebat: pides, Postquam vero adhuc inferius desce- proceduaedimus, ita via Terrς superficie 8 o. hexapodibus aut circiter abessemus,aura sub tepidam sentire coepi, caloremque descendendo aliquantum increscere..
Prima vice qua in fodinas descendi, sensus ille caloris non exiguam mihi ealida. '' peperit admirationem , senuiquet tratiam, ob praecedentis frigoris molestiam, Idcirco unde calor ille procederet petii a Praefecto. Respondit,ex partibus inferioribus, inferius enim per .petuo calet. Quod responsum magis adhuc miratus, quaesiui an reS ita sese responsio. haberet in fodinis omnibus. Respondit ita se habere in omnibus salte pro- fundis,u t post profundumTerrae frigidae tractum, in locum calidum descedatur: Et quod ubicu qnue Terra foditur, post similem profunditate nul- tum amplius sentitur frigus, sed semper calor, quantumcunque profunde fodiatur. Tunc memor caloris centra-
146쪽
sis, de quo apud Hermeticos nonnulla
legeram: rursus percuctatus sum, an quo magis acceditur adTerrς centrum calor ille maior perciperetur. Respondit, id nunquam fuisse animaduersum nisi interdum dum fodiendo occurrebant vent calidorum mineralium: Verum quidemesse non ullis anni teporibus ut aestate 8e hyeme, paulo inten sorem sentiri calorem; sed id non ex maiori aut minori profunditate oriri, eum in omnibus fodinis ita sit. Et hcc responsa non in unica fodina,&ab unico Pr secto accepi; sed in omnibus,& ab omnibus: quς certe non exiguam
diuersimode philosophandi ansam ab
eo tempore mihi pribuerunt, priusquam caloris illius veram causam assecutus sim, quam se ignorare metallarii fatebantur. Sed pergamus. Cum ergo ad locum caloris in hae fodina deuenissemus, & descendendo calorem illum magis, ac magis augeri sentirem di huius rationem peiij a Prς-fecto, quod in nulla adhuc fodina similem caloris intensionem percipis.sem. Respondit, mineram vitrioli. paulo inferius existere, quae calorem .
147쪽
ει multiplicaret. Descendimus igitur, V 4ς
meque Pr sectus introduxit inquam- iis, iis dam cameram satis amplam, quae tota loci. Tetrae smaragdino constabat vitriolo; M in qua tantus Vigebat calor, tamque acris spiritus inspirabatur, ut &sudore pene deficerem ,& guttur mihi dissisecari videtur, valdeque miratus sum quomodo fossores eo in loco laborare potuerint. Hic minime quaerendum est Duples an tale vitriolum sit excellens: Etsi nim aliud etiam in Hungaria silcopio in caerulem, sum saphyrini caloris,& optimum ; hoc tamen sinaragdini coloris in aurifodianis repertum , longe melius habetur: quamuis nec ipsum vitriolum, nec an timonium excellentissimum in fodinis etiam auri copiosum, exteris nationi- ngaria 'dus horum praetiosorum pharmaco-ςVmςst
tur. CXtra Illam cameram, vitrioli im- ni turi circa cuniculorum parietes butyri instar expansi, digitis radendo coLegi fere semilibram;sed in reditu indu ruit a frigore primae regionis Terrae, dies autem post aliquot cum omnino De vitriolo durum , siccumque euasisset . quod ad ' φ
ή ph noritatem nundum peruenisset, ''' ' V
148쪽
colore Ac materia potius sulphur esse, quam vitriolum videbatur. Estque notandum , quod tales fodinae calidae vitrioli, aut sulphuris etia in prima Terret regione reperiri possunt, eamque ad extensam activitatis sphaerana,reddere continuo calidam. Inde cum vino paululum refocillatis spiritibus, guttureque sedato profundius descendimus,Min varios cuniculos in quibus a multis seculis fuit extractum aurum nos contulimus: narrabatquePraefectus,quod cum venae metallicae auro, vel argento fertiles inter-Iupuntur, ut saepe contingit a durissiarnis spisisque rupibus an vero de facto interrumpantur, vel omnino deficiat quibusda signisoptimε norunt habent instruriae tum mathematicu,cuius Ope ει tabularum inclinationis inspectione certo in quam partem vena deflectat coniiciunt, quoque in loco praecise fo-Mex J' ' diendum ut ipsam denuo reperiat:
egregia. Ars certe inter minimas minime nuis
meranda,iale autem postea vidi instrumentum ex cupro, circulis diuisis,m,gnetique affrictis acubus constans. Tasdem cum profunde admodum
inde descendissemus quosdam so*os
149쪽
audiuimus, malleorum scilicet fossorum non longe a nobis laborantium: Ad quos cum peruenissemus, vidi non sine admiratione, compassioneque miserum allum subterraneum populum, maiori ex parte nudum, Vique magna rupes illas metallicas ferientem, adeo Durarum duras , ut saepe cogantur cum igne magno intra fodinam accenso,illas redde. ars fosso. refrangibiles: ab igne siquidem ex sic 'catae citius franguntur: Verum ignis .
ille in locis valde profundis non acceditur, sed tantum prope superficiem. Salutatis ergo, & in labore aliquantulum contemplatis operariis, ab iis petii quomodo sibi esset de aere illo sub terraneo,exhalatione, & spiritibus mineralibus adeo infecto. Responderunt non ita male eo temporis , sed cum Aersupernus e sereno in nubilum, caliginosum aut pluuiosum trasiturus est, se magnam sustinere molestia a fumo solito crassiore, copiosioreque C pro fundioribus partibus ascendente, qui aerem quem inspirant multo crassore pulmonibusque acriore reddit, Sc suarum lampadum tunc crepitantium lumen valde minuit, siepeqsia extin
150쪽
Foss0xς , guit: Ac proinde se primos omniun itura, mu- de imminentibus Aetis externi muta-tationes tionibus certissima posse instituere pro tum pio gnostica. Res certe notatu dignissima, xime no- quaeque a nobis dicta cap. I. omnin μ' confirmat: scilicet quod vapores οπquibus densae nubes, copiosaeque fixit pluuiae non in suprema Terrae regione sed longe profundius generantur. Cum . que non continuo, sed tantum per temporis interualla fumi illi copiosius a tacendant, dissicile non est conscere, extraordinariam illam fumoru gene eotifithia' rationem , ex Vario astrorum positu tio. Concursu,aspectibusque pendere: proindeque non sine causa veteres Sapietes ex talibus de futuris in Aere tempestatibus praesagiendi praecepta nobis reliquisse. Interrogaui deinde an sibi illis in locis subterraneis solitarijs laborantibus , tenebriones Daemones D Vmφης aliquando occurrerent. Respodit unus
b ibr id interdum accidere; seque tales Dae-
pparenς mones conspexisse, qui in AEthiopum iu ς 4μφ homunculorum forma apparent; se ra ', men ab illis praeter pavorem non modicum nullum damnum percepissi plerique Enim coram fossoribus tantu