Luciferi episcopi calaritani Opera omnia quæ exstant curantibus Joanne Domenico et Jacobo Coletis Sebastiani filiis

331쪽

nominantur. Quis 3ὶ enim non exsecretur, qui eorum communionem tamquam maculam, ac virus anguis non fugiat Z omnis ubique ecclesia luget, omnis civitas gemit , senes episeopi in extilio laborant , &haeretici dissimulant, qui, dum negant Christum, publicanos se effecerunt ledentes in ecclesiis, & exigentes veetigalia. O novum genus hominum, & persecutionis, quod ad invenit diabolus, ut ipsis ministris ad maleficiendum. & his tanta crudelitate uteretur . Sed de si haec tanta agunt, & superbias o) & blasphemias extenderunt, consessio tamen, & religio, & sapientia vestra non modicum, sed maximum solatium magna consolatio est fraternitati . Pervenit

enim ad nos scripsisse 8 sanctitatem tuam Augusto Constantio , dc

t Quo nomine ii donabantur, qui pro gravior sensus, & acrior ἰ nimirum , si Christi fide aut tormenta, aut exsilia per--diabolus ipsis, id est Alianis, ministris tulerant. ad ma De endum , O his tanta erudelis 2 Hine intelligas non primum inrer hos te, hoc est tam crudelibus, xteretur. sanctos suisse hoc litterarum commercium. 6 Et suprebias omittit Pare . Papiar. Manna Id. omiti. 3 suis enim eos non exsecretur λ qtiu&e. Id. 8 Quaerit de libris omnibuK qum ad Coa-4 Sedentes in eccissa , er ex sentes tria stantium Lucifer scripsit, omnesque ad inta. Id. thanasium misit, ut liquet ex epistola se s Et hi uterentur . Id. nec recte : queati., t exhibent Titianae correctiones ; undei Sic

332쪽

aaverius s6 immitterent. Inde Delum est, ut 7J etiam ego ine longius abducerem , ne etiam qui nos susceperunt , negotium ab et idem paterentur. Cui 8 etenim parcent Ariani, qui nec animis suis. pepercerunt Quando autem possunt recedere a suis nefandis actibus. dum permanent negando Dominum ς) Christum unicum Filium Dei Haec N O T T.

1 si e Tilii editio, nec non Monifauconius opp. Ailiarias. I Om. . pari. a. pag. 963. Baronius autem ad annum LVxiv. erranimi. Galland. et Lucena . Papebr.

3 Hanc epistolam exegimus ad exemplar , quod edidit Chi siletius inter notas Vigilium Tapscii sem Paeg. Ic'. seqq.u bi vir clarissutius haec hahet : Hai; e ebu- bilim quia in coci ibos antiquis ciuia iacensi,

ille . Gallis ud. qui ex Chimerio hanc inscriptionem epiholae praeposuit : Domino ferit .n:ο ad meri:a gloriωsimo , sancto Lu-cδero Eρ scopo , thanasius . Ita vero illam pr.esert Ic Codex Venetus, hisce solumna do Episcopo Lueifero e loco mutatis. AI rito aesiderat sino. Papebr. 4 Fraternitatenr no iram. Chimetius. Neremias. Cod. Ven. recte I nam paullo inserius μογωζονται, id est monauta n minat, qui ex ius incolebant , scilicet e-

remos o ita di Chi stlatius legit. 6 Ita & C ex Sangermanunsis apud Montis seu conium inter opera S. Athanasii . eum

Sangeri nauens convenit Codex Vanetus. Mo-νω οντ ει . Codex Regius apud Montiauta. ibidem. Monachos. Chim. 7 Lla etiani me. Cod. Venet. 8 Cui etiam parcerent .ariani, quἱ neemia

333쪽

ciser , qui iuxta nomen ς lumen si o) veritatis ferens posuisti lupercandelabrum ut luceat i I) omnibus . Quis enim , exceptis Ariasis, non pervidet ex tr2 tua doctrina veram quidem fidem, maculam autem Arianorum Valde & admirabiliter , ut est lumen a tenebris, ita separasti veritatem a calliditate & hypocrisi haereticorum , defendisti catholicam ecclesiam, probasti nihil esse, sed tantum phantasiam Ari norum verba, docuisti calcandos esse frendores si3 diabolicos. .m

a mendose. a In voluntaribus suis. Vers. Ant.

3 emti peccatrici, populo pleno detiactis Se. Chim. 4 Fimur pecearis . foren nequam , fias scelesi reti uinis Rominum . Uers. Ant.

Graeca Septuag. interpretatio ἔ ΟΣΗ έοννι

s L e siue Dee 8 omittitur in Cod. V en. o Dixit. Chii A. ν Nibu mibi conscius sum. Vers. Ant. 8 Hinc sorte putetur latine ab Athanainso scripta haec epistola, eum adludat ad lolitiam vocem . MomDMonist, o Verba uxta nomen glossema sapere vi

1 a Ex tua doctrina, quod veram quidem fidem, maculam autem Arianorum iniri σadmirabiliter , ut es lumen a xenebris , ira parasti .veritatem a calliditate, or a pra visare haereticorum &c. Chim. Nobis tamen videtur hic locus ita laterpungendus: mis.... non pervidet ex ιua doctrina veram quiadem fidem, maculam aurem . ianorum ' κώ-

334쪽

inspicere dignetur, ut est misericors, eces etiani catholicam , & eripiat Omnes famulos suos de manibus persecutorum , quo etiam hi omnes, qui propter Metum temporalem ceciderunt si ), levare se tandem posilini, dc reverti ad viam iustitiae , a qua seducti vagantur , nescientes in qua fovea sint miseri . Specialiter autem ego peto, si si ) aliquid minus a me dictum est, ignoscere digneris : a tanto enim sonte quod potuit imperitia io mea vix haurire valuit . De fratribus autem nostris

t suam desiderant; me ostendisti molia dum esse pro Chrso . Chim. Codd. Reg.

per . Praedecessores tui mr res nune sunt in choro AngeIorum. Papebr. t et Habenter te exemplum. Iid. cum Pape-

336쪽

.e aitie atrie annos mile dicitur a Muratorio exaratus , cautiorem se prae illo

profitetur Oltrocchius, cum existimet, eodicem, unde Luciferi Fidem exscripsit, sexto laltem iaculo esse tribuendum , licet vetustior videri dicique queat . Dissentit igitur Oltrocchius a Montiaueonio aeque in aetate eodicis, ae in forma litterarum definienda; rieq ae in alterutrius sententiam concedere ipsi possumus , quibus absentibus codicem ipsum intueri, ac diligenter inspicere non licet. At enim si codicis vetustatem solummodo spectamus , non esset sortasse improbandum illorum iudicium , qui censerent. hoe Lucifer ani Fidei monumentum a Lucifero ipso scriptum iam antea, aut dictatum Disse: verum nec pauca , nee levia insunt in ipsa Fidei Formula, quae nos ab huiusmodi opinione amplectenda prohibeant.

Etenim stilus ipse primum , de scriptionis serma plurimum differt a Luci seriant ; tum non alia Lucifer utitur Formula Fidei praeter Nicaenam , quam in lib. de non parcendo is Deum delinquentibus integram protulit , cuiusque initium repetit in libro , cui titulus , Μονὼ udum esse pra Filio Dei e locutiones deinde , quas plerumque usurpat diiserens de divina Verbi natura , differunt sane ab iis, quas exhibet haec Forauu a Fide; , in qua se O.rii, pr aeterea vocabulum omissum est, licet eiusdem vis ae se illas possit ex ea deprehendi: cum tamen Lucisee ipse hane vocem, ejusque significationem aperte ingerat in suis libris, obiiciatque Constantio. Erat enim vocabulum certa Catholicis tessera fidei , quam nefas filisset eo tempore in Formi lii Fide; , & in libris omittere adversus Arianos descriptis . Et sane quo tandem tempore, quove loco hane Fidei Formulam Lucifer edidisset, mirum foret, doctissimum Episcopum, qui omnes Arianorum artes, astusque , & insidias prohe callebat, quique tamdiu sortiter dimicavit, ut de senderet Deum Filium esse Deo Patri ομοδειεν,

id e t Gujubditantialem, in publico demum Fidei suae testimonio abstinuisse ab eo v

337쪽

Oione sine initio in lib. Moriensim esse pro Filis Dia I sed illam directe opponit Aria norum errori, qui Filio institum tribuebant , quia factM creatus a Patre ab iis Em: dicebatur . Haec vel ba vero uou ad se dubiae Libsunt interpretationi : Pater enim adi se generat Filium, si in Filio , quae σχετικὰ di relatiis sunt, considerentur , utri buni esse , & imaginem Pariis, & ipsa Filii notio ; Filius autem ad Patrem non est, si de iis hi sermo , quae absolute & secundum subsantiam de Filio Dei enunciamur ;Filius quippe & Deus est absolute , di bonus , & sapiens Sc. S in hanc sententiam plura inquirit 3c explicat laudatus Petavius ad sensum Augustini in lib. 4. cap. io. & lib. s. cap. q. tium. 8. Sed Fidei hujusce auctor haec verba sortasse adhil huit , ut Arianorum errori adversaretur , qui Filium Verbum quoddam esse Patris instrumentum aiebant, quo ad res ceteras condendas usus suerat: & impiam adeo opinionem secuti sulit in primis uterque Eusebius Nicomediensis & Caesareensis , teste P tavio lib. a. cap. 3. nουm. i5. ' cap. 7. num. 7. hinc docuerunt Patrem smisse sibi Filium, sibique subiectum, atque instrumentalem administrum : ideoque obscura quidem vocum significatione profitetur haec Formula Fidei , Patrem habere Filium κεκ ad se factum e cujus tamen locutionis ad se usum vix eo tempore , quo Luciis vixit, inductum reperies, idemque videtur Augustini primum aetate sumi coeptus, & in varios rostra senius, variasque significationes a I heologis pertrahi . Haec propterea animadvertens quis sibi sicile persuadeat . Luciferum potuisse Fidem suam adeo ambiguis, di obscuris dictionibus publice testari 3 Adde his, plura de Spiritu sancto in hac Formula Fidei eatholice quidem dici , quam in ceteris , quae per ea Lucistri tempora sive a Catholicis, sive ab haereticis edebantur; &, licet ipsi Ariani impie sentirent de divinitate Spiritus sancti, attamen ante Macedonianam haeresim neque Concilia, noque Patres uberioribus verbis, atque sententiis quidquam de illa definierunt, ρούπε. suus de ea re nominatim qu iis ceni mota non fuerat, inquit Petavius in lib. a. cap. 6.. ' Num. 4. Post damnatum vero Macedonii errorem a Constantinopolitano Concilio anni

33 t. ti clarius & copiosius disserere coeptum est de Spiritus sancti natura. Neque rhrases passim adhiberi, quas haec Formula praesert ; si tamen Concilium Alexandrinum excipias celebratum anno 362. cujus Epistola Synodica scripta ad Antiochenos

338쪽

In odice Canonum ecclesiasticorum &c. cap. 38. , & Venetis typis iterum vulgatam

in Tomo operum eorumdem pag. 278. quae a Balteriniis Fratribus docto equidem , di erudito labo e adversus Quesnelli errores illustrata fuerunt . Nomen haec praefert in titulo Presbνteri, eademque est, quae a Mabillonio Ex e Fidei inscribitur ex ML Augiensi, ut Balterinii testantur ; idemque, ut autumamus, e ex Augiensis est, quem Mabillonius in D nere Germanico indicat a se visum Augiae : Liber in majori solio in-sgnis, in ινιο b. bHntur omnes Patri ira expositiones ta Orationem Domis am, atqua etiam

variae Fidei ConfuseMes. ML Oxoniense, ex quo Quesuellus edidit Codicem Canonum&c. hunc titulum exhibet ; Faustu ἰ Presbνtιri Fides missa Theodosio Imperator. ; aliud I huanesi se I Item Fauclini PresbneVi eonfestio verae fides , praefatis scribi o traημmitii iusti Theodosius Imperatoe e corrigit Quesnellus in differt. rq . num. 6. quam a praefatis die. coniiciens iussu Theodosii descriptam fuisse a Faustino Fi em hanc, &a The d ,sio ad Damasum missam, sci talis Sedis Apostathae postmesinis issereηdam: unde in Odicem Re-anum translata tu ι ς sed Que elli opinionem rejiciunt Balletinii in Pta lat. ad novam hujusce Codicis editionem, quem existimant neque in Italia, neque R mae, sed in Gallia elaboratam suilla ; d . ex inc Vindobonensi ejusdem Codicis hune titulum asserunt : lima Faustini P e, b teri confessio et a Mei , quam Presbrt εν scribie

I res igitur e ices vetuitissimi Fisem hanc Faustino tribuunt; Faustinus autem aliarneno curris, uti animadvertit durenellus in Disseret. laudata, qui fureis auctor hi us libelli, praeter Faustinum illam Geiferianum Presbγterum , qui eum ad Flaciuam Theo m peratoris uxorem libros septem serjseris a resus Arianos in Macedonianos , I betatum preetim tum Marcellias Presistero Theori obtulerit , facile potuit ad eumdem Imperatorem libellum ni itere Fidei si a testem P cuius quidem sententiae assentimur . Caussam vero, cur Faustitius libellum suae Fideἰ ederet, hanc uesnellus ibidem signia

sicat; quia nimirum a Turbone Episcopo Eleutheropolis, qua in urbe Fausimus Roma

339쪽

mus. Demum paucis a caluin uia fiat resis Apollinarithe sibi illata se te cetendit , oe eos damnat, qui irra bpHases confitentur; quae itidem clausilla deest Ambrosiano . Verum ita animadvertit Quesnellus: Faustinus, uti eius etiam collega Marcellinus, Luciferiano schismate itiseeius erat , ideoque Concilii Alexandrini decreto adversabatur . quo sancitum tu erat, ut Arianae communionis participes sub Imperatore Constantio , Episcopi praesertim. in gratiam cum Catholicis reciperentur. Hi ne Sabelliani , & Α- pollinaristae erroris sus us babebatue : Patres etenim Synodi Alexandrinae decreverant, ut ab iis, qui ad Ecclesiam ex Arianorum societate redibant , Sabellii quoque impia dogmata damnarentur; tum ut iidem eonfiterentur sanctam nm creatu eam, neque alienμm, sed pνο rhim ense indisifum ab essentia Patris O Filii o denique stolidum Apollinatis errorem exsecrarentur , qui docuerat , inanime corpus , destillas mentisque expers sibimet Verbum Dei Filium assumsisse . Iccirco Faustinus, ne videretur eat holicam doctrinam a Patribus Alexandrinis propositam , di Eccles a totius consensu probatam respuere , dum decretum de iis , qui ab Arianis redi arant, excitiendis rejiciebat, Sabellium nominatim damnat , di adversus illius errorem persona; in Trinitate aperte distinguit ; Spiritus sancti divinam esse naturam iisdem paene Synodi verbis fatetur, ac Apollinaris haeresim perspicue detestatur ; de eo cessa autem lapsis indulgentia omnino silet ; ev ιν-- bH s- usum , de quo v luti haereseos suspecto suerant laps accusati ante , quam veniam obtinerent, cujusque rectum 3c catholicum sensum Synodo probaverant, omnino negat inter eatholicos effeferendum: unde alia caussa cur Sabellianus diceretur ab iis, qui tin is, ses in Trinitate fatebantur, id est tres personas p Sabelli enim Deum asserebat υδενατορα, hoc est unam in Deo personam esse Patrem & Filium, ut ait Athanasius in expositione Fidei; di de Spiritu sancto perinde ae de Filio sentietin, ut eos faceret, neque a Patris persona separa ret, sed unam eamdemque ac velati primariam hypostasim statueret, euius duae illae Filii &Spiritus Sancti essent ait Petavius in lib. r. eap. g. Verum cum Graecum uo men iam sis pro ubi, sive essentia veteres Patres adhibuerint praesertim ante Ni

num Concilium, & revera tum id significet, quod plieisis exsissis , id est es iam,

tum id, quod ρον se sub his, in iiduum scilicet , seu permam , de quibus vide re

340쪽

- -- A. ιιιι clo Myrim Alexandrini, & in Hieronymi sententiam con

cesserat, qui trium h7posta sum usum improbabat. Quamquam cum sit incertum, utrum Iileutheropoli versaretur Faustinus, dum Fidem edidit, quia putat Quesnellus, an alia inuriae, certe in Oriente, ubi contentio adhuc servebat de usu, smiaque trium M pe hum, hincerniectura ducimur ad eredendum, omnem hujus Fidei scribendae ea visam illi fuisse, ut, cum unam esse ύωισris diis id est e sentiam seu substantiam Γri rutatis ammaret, ab eorum calumniis se se defenderet, qui ri, bpossisses latebantur eo sensu, qui ab AIexandrina Synodo probatus fuerat , & vocis hujus vim pro sua ipsorum sententia interpretantes Sabellianismi ceteros accusabant, qui aliter illam interpretarentur. Quare Faustimis suam Fidem exhibet Imperatori ita , ut cum Catholica doctrina Synodi omnino

conveniat, υπόστα ι autem, & Iubs.mtiae voces sua tantummodo interpretatione velite se explieandas: quod ipsum Formula initium significat: Priniae fidei confessimem e-ι,. Saocilium A namus er contra hos , qui Iub nomine Catholisae Fidei impia vireba O. su/unt, dicenter tres esse substantias. Atque hine sitis de Formula Faustini ; quae num Lucifero conveniant , quisquamisin iἰe cognoscit, ipsis solummodo Fidei verbis spectatis, & consilio , quo edita fuit. At quis dixerit, F, ni a Lueifero quidem scriptam a Faustino in suam Formulam . ait litis exordio & clausula, adscitam, ut magis ex ipso auctore probaretur. Verum Luci leti nomen non siluisset Faustinus, quem in Libello preeum tot laudibus semel atque iterum ornat; ac demum ex hactenus dictis ita potest recte constitui , Fo mulam Fiaeo . quam ex Ambrosiano Codice hic exilibemus, Luci sero , qui Meaenae Fidei Formidam unice lixutus est, qui nihil unquam ambiguum, nihil obscurum de Trinitate scripsi. qui decreta Synodi Alex. indrinae suo assenia confirmavit , qui Sabellii errores palam exsecratus est in lib. de non conm eum haeret. & nullius haeretici erroris in suspicionem unquam adductus suit, illam, inquam, Fido; Formulam non esse tribuendam, sed vel ab inscito quopiam homine, vel secta Luciferiano e Fausia aua Formula depromtam, ambiguis, quae uotavimus, corruptam vocibus, & aut inscite , aut fraudulenter Lucia imo adscriptam quinto circiter saeculo, postea, illius nomine praefixo, Codici Ambrosia