장음표시 사용
11쪽
suam haut quaquam denegamus, hos eataclysmos pendere, sed ex tremendi Numinis judicio hominibus immitti. Pr pinqua in genere morum, sunt eorrupti filiorum hujus friculi mores, quod quidem extra dubitationis aleam pono rin genere naturae quaenam sit, an laborantis naturae obstetrices. virtus coelestium & ignis subterraneus, ego hic decidere non audeo. Uideantur scripta publice extantia, & adeantur acroateria Physicorum. g. X. Quantopere delirent illi, ne quid dicama gravius. qui fato omnia sub sole quaecunque etiam fiunt putant, non est . quod prolixe hoc loco disputem. In illorum cenissu potissimum fuere Stoici, qui scelera etiam necessitate quadam inevitabili fieri crediderunt; verum hoc non solum ab Ecclesia , sed etiam Philosophorum do strina planὶ alienum est. Fatum aliqvod Politicum daaur utiye, eQuae δε-ctrina cipitis pru vis studiosis debet esse qνam commendati fima, ut loquitur Dn. Conring. de ortu & mutat. rem. I. 43. tum enim agnoscere, sunt verba Excellentissimi Dn. Prose solis Bosii. Fato se submiuere, Fato sua consilia accommodare omninὸ debent, Ficunque ad elarem Reip. sedem s. sedνero,sed Christiano, seu ut alii vocant, Theologico. Vid. ipsum laud tum Virum in Tiber. S. 48. Earum autem polistram πώ aliaud est, yam connexio seu feries cauiarum mediorum s eram tuum, qνibus Imperia ac Respubl. saepe prater omnem opini
nem humanam, ae modo nobis imperato, nunc oriuntur, m- mutantur, decrescunt, fervantur, ac intereunt, . Deo praesita,
eis rue providentia caelitus gubernata. Cons Lipsius in minnitis Polit. c. s. Tale situm omnino datur, & legi plura de hoe possunt apud scriptores politicarum rerum passim. autem fatalis annus is dicendus sit,in quo cataclysmurevenit,
ritur. Rem utpote altioris indaginis relinqvo decidendam
politioribus ingeniis. Quicquid sit hoc certum est, Deum,s sim.
12쪽
si inundationes obtingant , istas huic vel isti Ioeo, regioni,
aut provinciae, si meruerint, aliis in exemplum, immittendas secum constituere, adeoque & fato praeseribere posse. δε- leant dς isti, qui Evola opinione ducti, olim & vera Dei co αgnitione destituti, radiantia sidera Deos esse afferebant, adeoque ab his mutationes rerum publ. hfiumque praecedentes pCenas, seu monitiones potius, quas inter hic aquarum inumdationes numero proficisci firmiter credebant. f. XI. Causa materialis, qua Deus utitur, est undarum mulis titudo, usi cataractas coeli, ut supra diximus, aperit, id est, vim nubium in guttas resolutarum tangit, & uno impetu discutit, ut aquae plenis gurgitibus in destinatum locum irruant. Non enim semper cum tonitru aut fulmine ide quo Iuvenalis poetarum more fabulatur in Satyr. II. per Uulea num in taberna aetnae montis nigra fieri, ut tres istos fabriles semos, Bronten, Steropem atque pyracmoria graphices falso tamen & pure fictitio, ut dixi, Poetarum more 3 imducit, de quibus etiam videri potest virgilius 8.' lib. Ign. imundationes obtingunt, quod nec in in primo diluvio fuisse factum legimus,sed absque hoe evenire possunt. Et licet alias non de nihilo sit vulgi opinio, quae periculum maxime a iisse putat, post pluviam, tempore quidem tonitru , tamen aliud latere posse lapius apparet, ut insta cap. 1. hujus exe Citii demonstratur, quando tonitru cum pluviis longiuscula
dura tunc periculum est, ne malum aliquod nobis Immineat, aquae crescam, quaevis obvia ruant ac devastentur.
g. XII. Hurius quidem unus prae altero sepe ejus est indolis, ut, licor modice pluat, eitissime crescat, qualis est, v. g. Plissa patriam meam alluens, ut & Elyster ceu perhibetur propnGςram, Leutera Ienam permeans Ace. alias etiam aestus maris, de quo Physici mitis modis dissentiunt, cataclysmis scensendus esset, quod tamen hoc sensu, atque nos sumi. M ub c taclysmum, vix asseruerim. Verum nisi Deus sit
13쪽
datus, velitque locum alivem punire,ejuscemodi augmen ta fluminum, utpote cito iterum dilabentia , nos assiigere adeo non possunt, quae proinde etiam cataclysmorum nomine ve nire posse vix videntur.' , s. XIII. Gus formalis cataclysmorum horret calamus est immensa aquarum congeries, &per hanc porro data miseranda in aquis Eominum & bestiarum suffocatio, aedificiorum, agrorumque eversio est deletio, excidium & ruina loco rum a seritate undae facta. In hac autem tristi admodum materia diu non immorabimur hoc in s. cum sequens caput cataclysmi formam, ut&Objectum, plenius & ad nauseam loquetur. g. XIV. . Denique finali, est ex parte quidem DEI, justitiae exta cutioὶ scit. ubi aliis mollioribus viis Numen Opt. nihil in homine proficit, tandem justitiae suae isto rigore satisfacit, promeritas immittendo poenas: ex parte autem hominum' proxima est admonitio de imminentibus malis poenae,
remotius autem vitae emendatio, & ad studium innocentiae excitatio.
Distam justitiam moniti, & non tumnere Divos.
14쪽
.. SUMMARIAE . . ADtivi ad historiam Citaclysmi ratur, g. I. De urbe Vinaria quadam ως ἐν παροδω, La. Mentis Scriptorum, qua hujuς Cataclysmi historiam attigere, i f. s. Tempus eatactu i designatur, item constentio caeli, 3. . Antecedentia, g.F. Ingredientia, re qyidem Motu agrea accessin. f. C
Strages Hominum, jummiorum , adium, suppellectilum, s. t.
Loca afruta, Thuringia, Vinaria, o, L U.
. . . . - . . - . . . ι . . . . . a
Tre nune ipsam Graia mi nuris ari, sive. ut nostrum appellat, Dilurii Gariensis
mpositionem aggredio in qua Midem eo pro-eedam ordine, ut quae ipsum antegressa,praemi tam l post miserandam ejus faciem inspiciam; tum denique qra id insecuta Iura recenseam. Gravis est recordatio tanti mali; & videri potera Thuringiae, quae ex diuturno bello vix dum emersit, παΘημ.ατων istius. modi commemoratione vulnera nondum obducta satis restieanda non esse. Sed juvat nihilominus exteris vires regionis amplissimae, per tot mala gliam non plane exis
15쪽
haustas,posteris vero exemplum iraeNuminis,paenitentiaeque argumentum ob ocii ips popere, 'Nes d sum in exemplum, qui Coeli istas i sic cum Poeta loquar in injurias scriptis comis prehenderunt, seculorumque memoriae insinuarunt, quo orum vestigia legere quid vetat i SieTacitus subTiberio notavit tonitrua , quae potiores Mae urbes discutiendo everterunt. Sic Dion Cassius, tempore Trajani, Antiochiam demolientis tempestates graphice descripsit. Et quid opus est, autores omnes denominare,qui de calamitatibus rerumpubl.unquam seripserunt ad praesentem rem hoc parum faciet: praefati suismus abunde satis: quod nostri est muneris agamus porro. .
Urbs Vinaria, quo anno condita sit, equidem certδdicere non possum, forte nec alii: multa tamen sarcula ea in stetisse est admodum probabile, sicut longissima ante tempora Comites t. t. orlamundanos ibi sedisse, nec non tempora Othonis I. Imperatoris, h.e. A. C. 936. comitia' conventuέρ-blicas ibi habitosfuisse, me aliquando legi Te memini. Dicitur Graece Oenagora, quasi Ultinmarcetcujus laus eleganter adumbrata a per-Rev. atque Clarisi. D n. M. Adriano B ero, Λrchidiae. hujus loci meritissimo, in peculiari tractatulo, pro re nata larsan typis excudendo, prolixe legi meretur. Et sieut splendidissima illa civitas Electores , Principes, heroas, virosque eruditos atque fatis eelebres omni tempore protulit: ita e contrario horrenda notatuque oppido digna ibi conti. gere. Sic aliquando frumento in hac urbe pluisse perhibent, Drsan eo tempore, quo aliquibus in locis Thuringiae frumenisto pluit, quod fisisse sectum A. Chri tui refert Binhart. lib. r. Chron. Τhur. p. I. &MVand. p. 8 . Sic an. Is s. d. o. Iun. per tres dies aqua lassae circa arcem in sanguinem conversa stetisse dicitur, item an. Ing. ut supra attulimus, etiam magna fuit ibi aquarum inundatio, non tamen talis, quae mOX deseribetur. Taceo non una vice grassantem illic pistilemtiam, dc alios casus huc non trahcndos.
16쪽
Iam supIa vire plus simplici professus suit, ante me
vix quemquam sub clisputationis incudem hane materiam revorasse , imo raros admodum inter Historicos esse, qui vel mentionem hujus Cataclysmi faetant, Atque in ista opinione confirmat me desectus scriptorum idoneorum. Vix enim unicus est,i qui ex instituto rem transigere fuit ausus, nimir. B. Langius, SS. Theol. D. Concionator Α
heus vinar. ejusque dioeceseos Inspector, in do .dis latis m
quae subnexa est duabus concionibus, quas inscribit 8Seuera tedigun. Λddatur M. Kohler. in oratione de causis caiaraclysmi Thurinoaci. M. Andreas Pulcius, Fae. Phil. Iem Adjunctus in differt. historico . didactica de diluvio Thuringiaeo. MUM CADφ- ad annum Christi ela De XIII. paucis, prout scit. instituti ferebat ratio, rem attingit, ininquiens: Inundatio ex tempe tibin maxima die v. Mase Meamno accidit, va plurimi homines eum adibin perierunt aere serunt grandiara, s fulmina, arris- segetes perierunt. A eliae hae calamitaε prasertim is Thurm a d eandem etiam fretunam Bobemia, Saxonia, Austria, Galata re aliis regionesse erant. Praeter hunc oppido pauci alii, sed concitas adhuc, rem,prosecuti fuerunt.
Sed in rem veniam. Annus agebatur Mundi 'ssa. AErae C. iεi3. quem enumerat vox illa Symboliear IUDICIUM. Λd Clavum Imperii Mero-Sancti sedebat Div. MATTHIAS, eognomento Liberalis dictus, qui biennio an . te Fratri RUDoLPHo succaeerat. Electoratus Saxonici insignia serebat IOHANNES GEORGIuS I. cognominaistus Felix. Uid. Lungulati Admiranda Saxonica Lib.I e. VI. Dueatui Vinariensi Leges dabatGloriosae Memoriae Prineeps DN. IOHANNES ERNESTUS, IUNIOR, Baliviae Τh ringiacae Commendator. universitatis proavitae Rector dre decies , in quo utrum flagrantissimum pietatis studium, anc in. Dissilired by Cooste
17쪽
invictum animi robur quis admirari potius debeat, stea. tum ambigit. Sed uti ummas animas raro diu indulgent
inrtis Fatat ue non adeo multis post annis tantum Saxoniae Lumen Martis torrente absorptum & cum ingenti totius Christianorum gentis luctu obiit in vico d. 4. Decembr. insuperiori Hungaria ad s. Martini, Λ. C. i6a6. sepultus Viis parix, A. C. 1637. i8. Iul. Sedem Pontificiam tum premebat Clemens Vili. a quo Vmeri, repertia lege de bonis i mobilibus non legandos ac donandis sacri oMinis hominiburiri retibua Isuitu , qvraelumqM Roma instimensibus , ex communicanturi - res origo fuit celebris decreti ovia. reipubl. quo Ira urbem ac ditionem Venetam Jesulta per Irtuo exulare jubentur, Vid. Boxhorn. Tab. Chronolon. Quod tamen decretum publica auctoritate sublatum de gangraenam testiricam postliminio restitutam hodie esse, quis ignorat Z Equidem si mibi allubesteret, euriositat, . bus indulgere, aut principiis meteorologicis ex Astrologia desumtis fidendum foret, sane dicerem, me habere, qVOd allegare passim pro causa , unde tanta in Thuringiam im . ruptio avarum facta sit. Denis in Constitutisne caesi peris nasime Themate caelesti ad tempus ingressis Solis in principium Aristis erecto deprehendamus , insignis aqveis ae humidis A turnum cum Luna, Venerem item ae Mercurium , ipse Siae tum in ultimo piscium puncto, ενod eum primo Arietis eo incidis, adhae subsistente, ex meaeo Caeli culmine terras hasce raudus suu M liun druionem pronis ferire, ut de suo haec mihi commodet Vir amplis . & Excell. Dn. Erhardus mei gelius, Mathemat. in illustri hac Satana P. P. Celebratissimus, suismnorum Ducalium Inspector Gravissimus, &h. t. Amplissia Fac. Phil. Decanus admodum spectabilis, Dn. Patronus x Praeceptor meus iugi pietate & obsequio aetatem venerandus, Sed isthaec talia ad icopum, quem in praesenti teneo, non ad modum videntur protiua: quare ipsorum curam aliis r . linquendam put
18쪽
S. V. Illuxerat dies Maji XXIX, qui istius hebdomadis eudi isti Saturno dicabatur. Et statim a prandio, circum circa praedictim orbem Vinaliam in coelo undique atrae & nimis bone nubes circum gyrabant se, adeo ut totus poli tractus, ad horiaontem adimpleretur , de una moles nubium post
alteram irrueret. Tempestates cernebantur diversae atque immotae primum , quasi exercitus aliquis aciem tenta. turus. Post quartam pomeridianam audiebantur frago.
res absque ulla intermissione. Post quintam horrisonus in aere clangor, quid tum animi incolis fuisse sentis 2 per cipiebatur, quem fierens tonitru propter metum grandianis fulminisque ictus non parum formidabilem reddebat. inamvis enim Vinariae, grando non adeo ingens damnum dederit, parcius quippe decidens; aliis tamen in loeis quascunque fiuges agrorum plane deperdidit i hujusmodi enim tempestas in quibusdam pagis ad horas quinque durans dissipare quid non valet Alibi rarae & inustatae marignitudinis, alibi euspidatim, in figura cochlearum alibi. ut gallinarum ova formata grando decidit, ut quoque pecudes dc oves in cratibus tum commorantes nisulque talo
metuentes interemerit; alibi tecta domorum scandulis Perta confregit, fenestrasque plurimas misere soravit atque distussit. Ab hora L usque ad matutinam tertiam horis rendum dictuin tonitrua fuere, nimbique eum λlgum &ignibus mixti sturnatiui in terram decidere, ut nemo non Denm ad ludicium adesse, sinemque mundi instare eredio deri . t Adeo Hementia, ignis, aer, aqua, terra se permiscueret Et cum aliaι tonitrua ut putant' remittere solent, quando nubes sunt re latae, imberque decidit, ut supra adduximus, hie plane millus fuit finis, etsi ignis dc imber acervatim eontinuo dilapsus fuerit, inmixtare grando ad fulvot horas duraverit. Equidem Deus o. M. viridia terrae nascentia laetamque eampi segetem terrigenis oste derat, e quibus turn rempiui ob penurum annonae labae
19쪽
tanti muringiae utique succurri potuisset '. sed landitus periit, quicquid extitit in rampo.
sed distinctius de his agendum. post horam modis ldicti diei sextam pomeridianam, cum vis grandinum, tam borum & tonitru invaluisset, unoque sulminis ictu duae lata domus prostratae, & in fossam, qua moenia urbis ambium tuti dejectae essent, Iimus, fluvius exiguae molis, derepente intumes bat supra quam credi potest , inde ex proxunis, colliculis, item per vias atque declivia torrentes In litas imagnitudinis advolvebantur. Procul vero omni dubio hae undae ex ruptione foecundae nubis ,. quam in confinibus iaccidisse crediderim, proveniebat. Statim portae urbis suini periores, nimii. Erisurtina & B. Uirginis oecupatae,plateae in 'undatae, domus atque cellae adimpletae sunt, ut nemo ne.. que pedes neque eques in publico agere, non vieinus vic ino succurrere valeret. In his angustiis multi eivium , ali/i non fruebantur luce, quam quae ex sibilantibus fulminum. ictibus affulgebat, certi ultima subire. Protrahebatur sc ina feralis in noctis decimam , circa quam rabies, undae re . mittere non nihil de ad minora redire spatia videbatur. quamvis fulmina & fragores antiqvum obtinerenti Siamulae ista remissio animadverteretur , gaudia & iubila inter cives excitabantur: multi in genua prucidere & Io-vae Liberatori vota nuneupare , alii teneram sobolem misialorum agere, & Te Deum ia-m- ας. pIeno ure incineser vivere omnia, & in tuto navigare. Verum jubila intem- , pestiva 6c gaudium minus diuturnum fuerat Cirea noctis quippe meridiem grandines recrudescebant, nimbi tanquam exercitus per quietem resectus, integris viribus ingruebant. Torrentes o superiori parte in urbem i currebam, ex inseriori Ilmus invadebat, ut cujus vires in tantum Interea suerant auctae , ut portam dictam das ses
seti heri sibi subjieiret, hMqua sublimior iret. In cujus
20쪽
rei mimoriam adhue hodie post ponam luvie liniae timean
tes in nonnullarum domorum postibus conspiciuntur, indicantes sublimitatem, ad quam limus exeurrens tum adster derit. - Haec mala prioribus multum graviora. Vinaria um: da crat & Oeeanut.1,Nhintiam Vinariae q sivisses.. in re l 4 1 4 turi i pi
Sub his omnibus unum notato inprimis dignum occurrit. Nimirum insolentig ik ieritas undae apparuit ea, qViam contenor: cum aliis argvaleas. Ipsa siqvidemnon solium in campo aperto inllar furibundae bestiae grassata est, agrorum soluini scindendo hortorum delicias. conterendo, sylvas & arbores frugiferas in plano nascentes eradicando, ingentia saxa loco movendose sed etiam in locis habitatis, ubi aedium firmamenta se ei oppositura , ejusque immanem impetum cohibitura a videbantur', desaeviit in tantum , ut damus integravi, fatque magnas arriperet, quassaret, tollereret, secum reparet. Etiam muris claudi se aegre ferebat: in cellis enim & conclavibus domorum sese motirabat, spumabat, fervebat, stridebar, plane admodius vini recentis, cum . hoc calet maxime. Iurasses ei vim animalem, provemodum mentem inesse, qua sentiret, qua nam objecta itae Numitus essent, qui invadendi, de quiabus vindicta sumenda. Irruebat, instabat, premebat, non tessiara, nisi superasse. Ejus altitudo, tantaterat, qVandamtqrra post diluvium iuniversale unquam vix viderat. Cir. carportam B. Virginis assiarrexeratre eo usque , ut imaginem B. Virginis in sublimi positam allueret,devenustaretqueia Sumtu postmodum publico imago reparata, hisque inlcripta rhythmis est: ζ si .
His eventibus, quid supererat, nisi ut tota Vinaria. Si tu C 3 sub