장음표시 사용
41쪽
ten rior erant propinqua, his innitituti animam Creatoisti suci commendans, & fata sua exspectans. Interea temporis uxor cum sobole atque ancilla intra spondam cubilis sui vecta eidem portae cum ejulatione & clamoribus continuis appropinquat. In eo jam erat, ut sponda per partam ej, ceretur. & furori procellarum in alto traderetur. Hic praelelui illimae mortis facies sese offerebat. Λst inexputabili divina bonitate sectum est momento, ut trabium una & ait . ra spondae anteverteret, portae se obvolveret & transitum prohiberet. Sponda ergo reiecta ad istud latus aestabulum, in cuius ruderibus maritus haerebat, qui uxore & sobole, ancilla item ad te pertractis evasit una cum ipsis. ἐς uLehnibadii, in domo quapiam oppido humili, omniumque minime munita procellis autem 'Vam proxima, confluerant homines diversi sexus, diveriaeque aetatis, numero XxVlI. Hi cum aquarum vim singulis: momentis ηugeri cernerent, ex conclavi inseriori se meeperunt in id,
quod omnium erat supremum. Ibi itidem ab aquis deprehensi sunt, quin procellae summa tecti dejecerunt. Nihil ergo certius rati, quam illico sibi intereundum esse, inmiti,
tuos ruebant amplexus,necessarii necessarios , parentes lib. ais, conjuges conjugibus ultimum Ualedicentibus. Uno c
ore incipiunt canere : mit frud und steud ut, fabr
i adur u.- Ecce autem, eo ipso momento aqvae s eterunt, . sensim decreverunt,omnes isti servati sunt. i . , Ad manum sunt exemplis ongae plura, quae utique in medium nune proferre valerem, nisi jam tum adducta a unde fidem facerent ei, quod paulo ante assem ' stil. N men Opt. Max. in ipso gravissimi hujus excidit ictu infini. tae suae misericordiae non dememinisse , sed ejus documenta sane,luculenta dedisse. E quibus & hoc esse censendum est, quod mi illi eorum, quLin procellis egerant, di cum ultimis Iactati Deiant, polimodum ultro sint lassi, se sensisse in m . diis aquis, quod moles suorum corporum tanquam manu supposita, sublevata in superficie aquarum sustentata sit. υ ιDiuiligod by Coo he
42쪽
ur g. XIII. Ex iis, quae hactenus exposita fuerant, obscurum amplius non est, ecquaenam loea effreni illo aquarum furore fuerint tacta, stili nobilissima regio Thuringia, quae suo jam sinu me fovet, cui usque aliqualem mentionem feci supra. Quamvis enim undae se postmodum etiam in aliarum regio num faciem effuderint, ibi tamen atque non serierunt. Thu riogiae igitur praecipuam noxam intulerunt, hanc de vastarunt, hujus incolas suffocarunt, domus ac supel lactilia fiegerunt, destruxeruntque. Ex omni autem Thinringia una sola vinaria eum agro circumjacente inprimis est vexata, id quod ex indice stragis superioribus para graphis descriptae apparet. Hinc probabile judicatur, stactionem nubis facundae, ex qua tanta aquarum vis provenerat, non procul a vinaria, circa montana accidisse, indeque primo impetu in urbem irruisse.
f. XIV. Damni, quod per diluvium istud regioni & inprimis urbi vinariae datum est, aestimationem facere, quis est tam temerarius, qui ausit Nemo vel exactissimorum P liticorum hane spartam sibi hactenus sumsit. Reperti vero sunt, 'vi judicarunt, ipsam tacunditatem soli tantopere exhaustam filisse, ut saeculi cursu ne restitui quidem posset. Quod vero judicium, Dei gratia fefellit. Floret quippe hodie, & jam ante plures annos efforuit Thuringia, pi Q scit solum vinariense, restitutus ager est. DEUS hunc ei florem servet. S. XV.Qrid tandem insecutum sit hunc Cataclysmum, id, sed breviter, puto subnectendum esse. Altero die, qui mensis Maji 3o. sed in ordine septimanae Dominicus erat, unda: nonnihil subsidebant paulatimque dilabebantur.
vidisses omnem Vinariam colligere rudera, numerare funera, fletu δc singultibus mali exantiati emetiri magnitudionem: deplorabant conjuges ablatam thori partem, part
43쪽
tes recitabant ultima periturae sobolis verba, liberi orbitatem suam,domestici solitudinem accusabant. Vere luctuo se Vinariae erat facies. Nee minus in agro circumjecto planctus & gemitus exaudiebantur. inis enim est, qui haec legendo vel audiendo temperet a lacrymis: Tantum
abest, ut siccis oculis eadem perferre quis valuerit. Sereis nissimus tum temporis imperans Princeps, item prudentissimus Senatus Oppidanus prorsus nihil fecit reliqui eorum, quae ad munus probi patris Patriae videntur spectare. Iussu publico inquisitum fuit in nomina personarum , quae desiderarentur, rudera subrutarum aedium suere submoru& perquisita, quo, si fieri posset, cadavera eruerentur. Missi sunt, qui in publicis viis, in declivibus viarum, in arbusti
qua qua versum iri poterat, inquirerent, num periclitantes de vita alicubi haererent, ut istis fiaceurreretur. Gloriosae memoriae Princeps civibus ut & ruricolis ex summa munificentia ligna caedua est largitus, quibus unus novas inis strderet aedes, alter distractas & laceratas reparet. Porro illis, quos malum prae caeteris presserat, pensio tributorum annua ad tempus definitum fuit remissa. Denique, ne unquam tantarum cladium intercideret memoria, jussu E. jusdem serenissimi instituti sunt coneiones anniversaria quae ad nostrum hoc tempus usque perdurant. Scit. quot.
annis die 29. Maji habetur concio poenitentialis publiea, qua diluvii nostri recolitur memoria, & coetus mala istius. modi deprecatur. vulgus istas conciones appellatis redisten magnaque cum attentione iis interest. Hais bita & hic Ienae fuit eo anno concio hujusmodi a pl. ro. atque Excell. Dn. Ioh. Majore SS. Theol. ProfP. & S perintend. b. m. s. XVI. . - . eterum is ipse annus etiam aliis eventibus Harus est. Evenit quippe eodem in mest alia, osnabruggae, ut fiis cor laevientis Uuleam longe lateque omnia depopularetur
stil. splendidissimas basilicas, superba palatia, instructissi
44쪽
mas domus una eum delitiis varii generis, praetio inaestimabili valentibus, absumeret. Thuringia quidem cum sua Vinaria in Insulam, sed me halia cum sua Osnabrugga in cinerem versa est. Illo ipso anno Ratisbonae in Comitiis publicis Status Protestantes, se in exercitio Religionis concesib, turbari graviter ad imperatorem querebantur. Sublidem tempu1 Sigismundus Bathori, Dux Transsylvaniae, obiit diem Pragat, ibique naistus sepulturam fuit. Gloriosae recordationis Princeps, Heinricus Iulius, Dux Brunsvicensis , itidcm Pragae moritur. - Sic dc gloriosus Princeps Emestus, Marchio Brandelaburgicus , Iohannis Sigismundi Electoris Fratris, ultimum diem Berotini fecit. Idem annus emortualis fuit Quirino Reutero, Theologo , mae Simon. Simium in orat.funeb. item Iodoco Lucio,Medi. co praestantissimo, videantur Melchioris Adami νita Grem nor. Messicorum p. m. Ist. item Rudolpho Schnellio,Viro in omni Philosophia versatissimo. piae eunae in Pisis Germ.Inor. Hilosopbo .p. m. Tor. Sed satis quidem de iis, quae Diluvium Vinariense antecesserunt, ingressa dc consecuta su
D prodigiorum duratione, Ly. . t . . . . MDo.
Vi Politicum ἀνδρο ια ρω simillimum esse dicunt, atque id propter Medicum animorum ci lutant, ii a uritato nil quicquam aliςnum com-
45쪽
mittunt. Sunt quippς capita numero plura in quibMUrs
politico exacte convenit cum Medico,quae citra ullum Iab rem recenseremus , nisi thematis nostri terminus nobis an te oculos versaretur. Medicus, ut unum hoc de ossicio ad.
damus, & praeservat & liberat a morbis: Politicus civit tem a calamitatibus non minus praeseruat,quam liberat, quin praecipuum ejus munus, & laus prima in eo consistit, si mala civitatum imminentia praevidere, praevisa avertere valeat. Medicus etiam in illis morbis, viri Θῶον τι habent,manum aegro non subducit, sed cum avertere non possit malum, id saltim agit, ut toleratu fiat facilius: . Potitieus in malis, qua supra hominem sunt ut loquitur Phιlos. Et hic. Nicom. Cuvitati non deest, sed cum haec sua natura ita comparata sint, ut aliquando praevideri unquam vero averti neqv ant,is id operam navat, ut civitas ne landitus perdatur, sed, quamvis bene quassata, superet tamen ae emergat. Ve' rum res haec intellectu facilis eis, de ab aliis alibi per mem. bra comparationis oppido multa diducta ac penitus ' 'υ , . .. ad r
Exercet politieus manum medieam in civitate eum alias,tum vero dc inprimis , ubi prplgipsi eventus ingruunt, stilicet cum Cataclysmi saeviunt, eum Vulcanus furit, eum fulmina undiqvaqvε vastantun Nobis nunc de Calais elysmo sermo est. Hunc quia praevidere etiam pmpicacissimi politicorum vix queunt, certum est, nee ipsos eum avertere valere. Q od si tamen aliqua regio, urbs aliqua Cataclysmo familiariter urgeatur', emtaus politici diciter, visipoficiem soli ita attemperet, quo purissimus aquarum impetus per declivia ab arie data, tanquam per viam aliam, abducatur. Hoc fine fossas conficiat, munimenta moenibus addat. Λdjutus disciplinarum nobilissima, quam dicimus ingeniariam. Ast ubi CataclIsmus insemvem est, in ejus accessu politicum decet animum in omnes eventus prinparatum ostondere, cives, si locua sit, monere nisi loeua
46쪽
monendi, quantumcumque p*test, juvare. Consilia ex arena saepe hic optima. Maxime prospicien d uni est Bibliothecis publicis, Archivis, Bassili ris &c. si qua ope his succurri possit, essicique, ne unda eo pertingat. Inde ex Schola super stitionis, Papatu, ad nos traducta est opinio, ubi Evangelium S.Iohannis superstitiose contra vim tonitruum de collo suspenditur, perhibeturque, tempestates, item Cataclysmos averti posse displosione tormentorum, & pulsu grandiorum campanarum. Quaesiveris, annon e munere politici sit, ad haec confugere mediat nos diei mus,equidem per sonum cam .
Panarum, murmurque tormentorum aerem contremiscere,
non nihil rare fieri, nubes solvi,& tempestates emolliri posse. Ast vero eam in campani, atque tormentis Vim, quam gens Pontificia credit, nos non agnoscimus. Gens Pontificia campanas & tormenta sacri baptismatis sonte abluit,hos ipsos in usus, a quo sacramenti longe sublimissimi ab usu nos nostrates dehortantur Doctores, ni os jure sequimur meritoque.
constitutio Electoralis Sax. de an. Is73, articulo sq. haec nimi
semendet meiden nroget . Alias de campanis hi circumini runtur versiculi. Funera plango fulgura frango ; sabbata pango. Excito lentos; dissipo νentos; paco cruentos. quos obiter saltem adduco.
Postquam rigor prodigiorum invaluit, nostraque cu
47쪽
vitas in angustiis suis desudar,certum est, a Usto politieo diffagi, ut &tum suorum gerat curam. yd autem ipsi imprimis faciendum, praereptis definiri vix potest. Variant circumstantiae Frodigiorum , in specie Cataclysmorum, in raritu sy, ur ne duo quidem allagari possint exempla Cataclysmbrum, quae pyrinpuas hirediit intias hab lent eoddem.' Hinc iteξimi ad pro fientiam politici estemporaneam, hujusque ludicium subactum est confugiendum. Historiam si eonsulas, deprehendes, nullos politicorum in medio aestu calamita is manus ad astra tulisse, Numen vocasse iis auxilium, atque sie malum declinasse. Alii invenerunt media crvilia, effregerunt muros, undisque exitum pata iunt; aIii dejcerunt domus paucas, ut plarasque tot varent. Reperti etiam sunt, qui ad illicita delaberentur rscilicet cum flectere nequirent Superos, studuerunt movere Λcheronta, incantamentis & carminibus iram Numinis peulere conati. HOI postremos quamvis nolimus negare, apparenter malum Attigisse, & inducias impetrasse, Deo ipsorum incredulitatem permittendo labi in senium retrobum et id tamen negati nec potest, nee deber, verὸ os non consu
luisse suis, sed aI'vando tum iter confusos fuisse, aliquando animemetri reat 1--a isse
cessitatis. Erlianssir ex trullaribus corpora civium prolapsb-
m , inquirah do, notiti ullibi 'locorum supersi. qui
vita pineisu, colluctetuc ' Politicus Pater Patriae est, 'sta Patris prospicere vitae sobolis, amplexati cadaver exstifim
filii. Hinc ad terminos regionis, portasque urbis adque muros armatus hel, qui caveat, ne hostis incurrar, anteqVam vulnera nostra colugata sint. Porro eatur ad altaria , Numenque ostensum devoto cultu sivitati reeoncilietur. Ulterius si ex Archivis unum ves aliud a Vulcano aut Neptuno absumtum si, id, quarti fieri potest, accuratissime di M. simu .
48쪽
simuletur, ne scit pars adverta nos hinc urgeat. Imo et Lhus ex publico ad vestitum,victum, reperationem aedium dce. fiant erogationes : Incredibile est, quantum haec munificentia statui prosit. Nullum est vinculum , quod subditos arctius praesenti statui obstringat, atque si idium in istone eessitatis eant restinitii. .'Cumque hilhligenesis enia ib. tates de prodigia nunquam non' sint praemineia serurat in oris calamitatis, quemadmodum constat, Diluvio vinariensi suecessisse torrentenrdiuturni Ac eruenti illius belli Germa- mei: ideo Politieus futurum prospiciat 'omeo accipiat , auut depellendae,aut serendae calamitati paret. - Denique e lumitalis publicae erigvi inemosynon, idque bel in animo civium, vel in loco aperio'& edito. In ahimo civium, ut nconciones anniversariae instituantur, ν ddet Seuera
prediglen vod Vinariae ne tam fuisse supra scripsi: vel
festa solennia in memoriain servatae urbis, cujusmodi est illud Ristum schol,stitiim Numburgensum , dictum das
ceras x vilitiitescentibus, quod ibid. instituitur,&C. In to eo vero publico dc edito, si monitoria. v. g. porticus, lumnas, cruces dec. erigat. Haee o de officio Politiciesrea eventus prodigiosos, tanquam in idea quadam exhibeo. inod vi cui allubestas, ea im in exemplo consummato indiseri, is mihi inspiciat aetii Serenissimae Aulae, prudentissismique Senatus Vinaliensis,de quibus exigua nonnulla eapitis e superioris s. penult. attuli.
Ego hio ad vota divertor subjectissimar DEUS. bonitate Optime, - potestate Maxime Tuam infinitam Majestatem modis ' stan men concipere potest: &lingua profari, exquisitissimis eelebro , quod Serenissimam
Domum Saxo - Vinari erilem, illam purae religionis nutriaculam, artium receptaculum, justitiae ossicinam, atque in eadem Serenissimos Celsissimosque Principes ae Duces,
Dominum IOHANNEM ERNESTUM, DN. IOHANNEM GEORGlUM, DN. BERNHΛRDUM , Fratres
49쪽
Germanos; Due es Saxoniae, Iuliaci, Cliviae ac Montium, Landgrinus Thuringiae, Marchiones Milaiae, Principali dignitate Comites Hennebergiae, Comites Marcae & Rais vensburgi, Dynastas Ravensteinii &e. Veritatis Evangelicae Λdsertores gloriosissimos; Reipubl. ljtprariae ac Musarum Atlantes indulgentissimos, Principes meos clementi Iimos, Nutritores longe munificentissimos, hactenus ab mni malignantis sortis ictu salvos pr*stiteris atque inc lumes. Serva, Domine, Unctos Tuos & inposterum imple xordis Ipsorum.desideria, indulge consiliis Eorundem successu QAverte mala quaevis, inunde bona omnia, Vigeat RUTA SAXONICA usque ad finem inculi. NunqVam desit ex ipsis, qui sedeptin throsi atris sui coram Te. VLvanti Floreanti fructusseranti . a f. VI. Haec sunto dicta in ptrientiarum. . . D t serte si-xptis: amphora cinpitu stitui Q snte rota, cur urceus exix is responsum velim sibi habeat notum illud proverbium .essicimus pro opibus nostris minnia. Λmplius ac elogantius, tersius atque accuratius disputaturo ακρο ατ λ. Cere gratulabor,neqvaqvam invidebo. occasione lecti nis responsi cujusdam, quod mens. sept. an Io I. quo raclysmus noster contigit, in Collegio Iuridieo huius de demiae datum fuit, & Dα D. Richtero, ordinar. b. m. intract. de success. ab intest. sect. a. n. s. prosem. affertur, animum induxi, De altarione, νi fluminis, de infula, ineo, es inundatione, materiis utilissimis, qVaeg. 2O. 2I. 22. 23. & 2 Inst. de rer, diri nec non Dig. & Cod. continentur, cum Deo di die , etiam vires pςriclitari, adeoque propositam hane Historiam juridice exhibere disputandam. Hac vice abrumpendum f
50쪽
pro uberiori exercitio advecta.
IuonMumqvi tacet, eonsentire videtur.
III Impossibilium etiam est obligatio.
Etiam eum Sua adulterium quis committere pol. est.
Non semper videndum quid dieatur, sed& interdum, quis dicat.
Potest mitius strenue mentiri, & nihilominos verum