장음표시 사용
11쪽
isbere peccatarum rem aio uis, ear veram quae coram DEo est, iustiti cper eratiam DEI, ex fide IESU c H RI ST t expectare : cir in Etia
geb aegotio omnes quι credunt, pares us quantum ad salutim,ita ri An. ce' nemo debeath adue/sus uisum extollere laquam dignior qui ad chnin fidem admittatur . Porrea cum eos ad mutuam animorum concorssiam ex ruriatur, exemplum membrorum corporis, qua quidem ad tuendum hominis
Ialutem cons inunt, adducit. Post Lec varus Ialutationibus Epistolam con cludit. Atque hoc quidem totius Epistola caput eis. Veruntamen quo claurior illa fiat nam obfuntatibus estilena in singulis capitibus,sua quoiue argum D praponam . Gilde tegat qui cupit tigere, UPIUκutiam Pauu drausare.
.ria' 'st VI Studio flagras pietatis . . aurea PAVLI; Eloquia , obscuri credis habete aliquid r. , Hac lege quae Iuripsit, longe doctis imus Atitiae, . . Obsan iniremes, d ius haben nihil. Gla uari illuserant, Me prsea lamina Paulum, O uam melis tenebros, Sole Oriente diei.
12쪽
noru fidei congratulatur, sua in illos bene uolentiam
rat, euangelii xirtutem manifestat: phi-Iosophos arguit propter nimiam eortam erga Deum ingratitudinem, omnis idololatriae sontem S caput, in quam pro lapsi, per omnia flagitiorum genera volutati, computre salii sunt tanquam iumenta in stercore suo. ULVs
getium Dei quod ante promiserat Per prophr tas fluos in
fini iuris sanctis 2 de filio suo, qui factus estet, ex femine Dinui secundum carnem,qui praedistinatus est filius Dei in virtute fecita dum syriitim sancto attonis, ex resurreiactione mortuorum, iESU CHRISTI D m in t nostri. per quem accepimur gratiam reapostolatum, ad obediendum fides in omnibus fetibus. Pro nomine rem in quibus estis
AVI. VsJCosuetudosuit ludaeis, nominibus nonnunquam appellari illarum gentiu quibus P. o. seruiebant,aut Graecorii vide lamne, & Menelao scribitur in libris Machabaeorum, a. Mariau retia Romanorum. iis praecipue qui . ciues suissent Romani, qualis, vicos lat. narus fuit Paulus quod quid nomen, celebre suit apud Romanoq. R idcirco Apostolus, S ulus propter lege, di pro- ' pter honorem ciuitatis, Paulus nuncu- α I. patiis eis: sed hoc tamen nomine non videtur usu , nisi postquam coepit gentibus praedicare. Binomius ergo fuit Α-postolos. ii ista illud. Saulus qui & Pau- . a. I iust illud Hebraice hoc vero Latine e &sicut in iudaisino, nomen plurimu usurpauit Sauli. sic postea in hristianismo. nunquam se nisi Paulum .appellare uisus est: tum,ut Hebraeo nomine una cum lege reiecto. hristi, num se ubio; de nomine praedicaret: tum etiam, ciuia Romani , uibus scribebat, eclchrior ut dictu eli) habebatur talis nominatio: pari modo etiam dici potest de Ioanne qtii cognominatus est Marcus, idest. simul
nominatus,non enim ut credo Marcus, M. ra cognomen erat, sed nomen, ut cum nomine Hebraeo, quod dimisit, habuerit simul & Romanu Marcus,quod retinuit: similiter dicendum videtur de Levi,&
inquit Hieronymus . coepit, exemplum Hiera nobis humilitatis ollendensinua si immitator eius qui exaniuit semetipsum, mam serui accipietas, Rhumiliavit seipsum factus obcdies usque ad mortem, propter quod & Deus illum exaltavit: se omnes quide serui sumus lesu Christiatum quia redemit vos sanguine suo r tu etiam,quia saluberrimis institutis gubertiat nos: est suae ingens dignitas..cum
13쪽
Christus sit nostra persectio, seruos esse illius, quia tanto aliquid est persectius, quanto plus suae persectioni subsicitur,
sicut corpus animae, aer luci, creatuis ra creatori. Subiiciamus ergo nos IESU Chricto, non coacte, quasi serui timoris, sed sipontane.tanquam filij liber-
Rom. . tatis euangelicae r non enim accepimus
nos Christiani, spiritum seruitutis,iterii in timore, ut olim Hebraei, sed acceptis ...' mus spiritum adoptionis filiorii, in quo clamamus abba pater. Subjciamus nos Iesu Christo. qui est salus, potentia, san .cor. l. ctitas, Scipietia nostra : hoc enim presesert nome Iesu Christi. Iesus enim Saluator interpretatur, Christus vero vn- Luc. L. r saluauit Christus populum silua a peccatis eorum et & unctus fuit unctio-V--- ne gratiae Spiritus sancti, prae participibus suis. ungebatur autem olim in lege, Reges, iacerdotes, & prophetae, Reges ad pote state: sacerdotes, ad san ctitaterpropheta ad cognitionem designanda, - quae illis dabatur a Deo: quibus utique unctionibur,veturi Christi praesignabatur m unera: unde,quod Grici Christus, Latini,vnctas, id Hebraei dicebant Mesesas. Fuit igitur Dias Iesus,quatenus homo.vnctus pre participibus suis oleo in
visibili, gratiae Sptis sancti, primo qui
dem in Regem, non vi Rex,quocunquerno Io, sed ut Rex regum, te Dias domimantium, potestatem habens super Ora, in caris, de in terra, & subtus terra. fuit unctus tu sacerdote non legis Mosai- - eae, nec ad tempus. nec ad sanctitatem Iimitatam, sed ut sacerdos in aeternum, secundoe ordinem Melchisedech, & ut sanctussanctorum, fonsq; totius puritatis Raidvnctus ad sapientiam,non ut esteri prophetae sed ut magister. & pater omnium prophetarum. in instanti enimo suae sanctissimae coeeptionis in utero virginis clausus, fuit vir perfectus, assum plus a verbo in eadem persona, anima eius beata,& vidit Deuin clarius, Omni-hus beatissimis Angelis. g. vocηtur Apostolus. Usurpatissimi fuit in vereri testameto, ut qui ad munus aliquod obeundum, assumebantur a Deo. dicerentur vocati, ut constat ex eo quod
Gai. l. in Esaia dicitur,fiudi me Iacob, Istati
quem ego voco, quod alii transferunt vocate mi: item, Dias ab utero vocavit me: de Paulus, conuersos ad fidem, appellat vocatos ut ibi, Vocatis Iesu Chri ' I. cor. . sti,& vocatis sanctis,&,iosis aut vocatis, Sub.ε. Iudaeis atque Graecis . item Sophonias Propheta, sanctificauit, inauit, vocatos suos . ex quo loquendi mocio scripturae, sancti usurpant sermonem illum, Bernaedus vocatus, Abbas : Anselmus vocatus episcopus : idest, sine meritis propriis, vocatione Dei: cui successit.&quod nucest in usu, Gregorius miseratione diuina, Papa. 3. sic igitur Paulus,vocatus a 4stolus id est,ad apostolici muncris funis
ctionem,uoeatus, idest non natus,viciuis natus Romanus, nee hereditario iure, nec ex legis meritis,sed Bla Dei vocatione institutus. Facit hoc ad authoritatem Pauli,contra falsos apostolo . negantes ipsum no emeelectum a Christo,ex quo ratio apostoli constat, atque adeo non fuisse eius reuelationibus imbutum: sed hoc refutat daait, vocatus apostolus, ac proinde lumine diuinae sapientie illustratus,& fauore coelesti adiutus, ad munus sibi eomissu recte: integreq; obeundum. Fuit aute vocatus Paulus 1 Christo domino, non ut alii apostoli, quos elegit &vocauit, dum adhuc in natura mortali viveret, sed iam coelo receptus, neque muta sorte, ut Mathiam, sed fulgentior sole apparens ei, viva voce, proprio, geminatoa; nomine, Satile saule, vocavit
eum: quod utiq; ad cumulum authoritatis ipsius facit. 4. Segreg tus in Evangelium Dei. quarneleganter his duabus vocibus exponit duas praecedetes: nam quod dixerat vo
Catus, exponitur per segregatus idest, absq; vllis meritis altissimo Dei cosilio
ex mortaliu genere selectus : quod aute
dixit apostolus ) id per euangelicam fa
ctionem describit: dum ait in euange lium D quo quidem verbo, iuxta Chry ch sem stomu, functionem suam, supra prophetarum vaticinia comendat. nam cueuangelium,idem sit, quod bonum faustumq: nutium,euangelium Dei a quo nihil nisi eximium promanat) esse non
potest nisi optati sumam,di quod huma
14쪽
nas mentes, sui nominatione sursum rapiat : magnam ereo secia affert maiestitem, nominatio sola euangelii Dei, ad. quod fuit Paulus segregatus. tria autem sunt apostoli munia nenape, euangelium
promulgare, idq; spiritu prophetico:
deinde miraculis doctrinam co firmare, ae demum, euangelis prose bres guber-- nare: has omnes unctiones complectitur dum ait segrgatus in favi lia Dei. non dicit in particulari, ad praedicandii euangelium, quod est unum particulare officium, ad apostolorum quoq; succensores derivatum, sed simpliciter hicit. in euangelium Dei .ut omnia apostoli amplectatur officia. Videtur etiam his verbis alludere ad sectam pharisaeorum quam tune in iudainmo profitebatur. a vitae enim instituto.& veititus delectu quo a vulgo erant differentes, potissime tamen quia legi nam ditandae erant segregati : dicebatur pharisaei: V iem ad nodum religiosi ex Cicecicero. ronis sententia, a relegendo di cti sunt, utpote quibus incumbit testem & philo. sophiam relegere, qua vuleti mores componant. alludens igitur ad hoc, inquit, Paulus) non iam Saulus turbulentas, sed Paulus humilis,& pacificus, nuper . legi Mosaicae obnoxius, nuc vero Mosi libertus sertius factus Iesu Chrilli haud equide perfuga, desertorue pristini instituti, sed nouo miraculo de coelo accersitus, ad apostolatus officiu, ae scelicius segregatus, quam eram, cum pharisaicae factiones propugnator, impie pius. &indocte doctus errorem: sed nuc demu, vere Pharisti dignus cognomine,quippe
semotus sebet: isq: ab ipso Christo, ad .
. . obeundum negotium longe praeclarius:
nempe ad praedicandum euangeliu Dei. I idq; miraculis confirmandum, illiusque, prole flores moderandiam. . Vuod ante.) Quinque modis conam. dat euangelii aut horitatem, primo ab
antiquitate, dum ait, quod ante,) & f
cit contra paganos, euangelio detrahen-D.Th. tes, ut ait D. Tho.quasi post longa tem pora, subito eius praedihatio esset exorta, ea ad hoc repellendum, dicit. quod
anto nam licet ex tempore certo, praedicari inceperit, antu tamen praenunciatu fuit diuinitus: & non solum p ganoru, sed etiam omnium hominum ingenium est, ut quae noua sunt,&de improuiso
exorta, figmenta e sse credamus: ea vero quae iam olim fuerunt diuinis praesertim oraculis praedicta, quoniam corum expectatione tenebamur, facile recipiamu , idcirco clementissimus Diis, post
quam suam discipulis mortem,& a mortuis resurrectione praedixerat, hoc nuc, inquit,praedixi vobis, priusquam fiat ut cum iactu fuerit credatis: Si beatus Pe- A 3. ριἰ trus Apostolus quo plus fidei,&authoritatis dictis suis astrueret,nos vobis,in quit, annuntiamus eam, quae ad patres nostro . repromissio facta eli. hac ergo de causa omnipotens Deus, tot ante se cula, mittendum a se in carne filiis, pollicitus est mundo, nimirum ut rato mysterio percipi eclo sese homines fide exercentes, praepararent. quoniam si extemplo nos impalatos inuenisset, magno opus esset neqocio,antequa a nobis reciperetur. Deinde eum dicit, 6. Promiserat.) Commendat euangelia ex eius firmitate & in alibili veritare.
nam cum sit Deus omnibus etiam philosophis assentientibus) immutabilis naturae, non potuit non seruare promisit fidem: & cu nec sallere possit, nec falli. nequites illud quod reuelauerit, nisi firmae, indubitataeq; veritatis. Tercio eum dicit, . Per Prophetas suas. Commedat eu gelium ex dignitate ministroru, quibus
ante fuerant reuelata quae sunt completa circa verbum inearnatum. Unde per Amos dicitur, non faciet D ns verbum, Amal. ἰscit. inearnari, nisi reuelauerit secretum ad seruos suos prophetas: &in Actis A α M. ιο. post. huic omnes prophetae, testimoniuperhibent: signanter autem dicit,svor, quia, sicut ait D. Tho. sunt aliqui pro- D.Th. phetae . spiritu humano loquetes, iuxta
illud Hieremiae, visionem cordis sui lo- Hier. 3qui intur, non de ore Diai . & ad Titum: Tit. r.
dixit quidam ex illis, protrius illorum mpheta. sunt etiam quidam daemonupropheta cui inim udo spiritu inspirantur,quales fuerui, quos intersecit Elias. 3. n. ιδ P hetas autem suos, vocat Apostolus Prophetas Dei,quibus in aurem arcana
15쪽
sua Lagerebat Deus. quae ctu suo ipsius m euulgerent: Δ quan uis gentilibus fuerunt nountilla de Christo my iieria, a suis S illis decantata. extarentq; no- Nulla venturi praelagia is ualis erat illa
Athenis superieriptio. ignoto Deo) erit
tamen, rara haec restimonia, exiliaq: , &inseriora quam ut illis Apostolus, diui-Nam authoritatem,co firmaret. Quarto
cum dicit, s. ω pluris μnctis. Comendatureus Aelium, ex modo quo traditum est.quia non solum fuit verbo editum, sed & li-
reris mandatum, tanquam res magna de praeclara . non enim ut inquit D. Th.co
D.Th. sueuerunt scribi, nisi magna, quae sunt
memoria digna.&quae opportet ad po Aug. ιδ. steros deuenire t & ideo ut inquit Aug. deci .der. tuc inceperui scribi prophetiae de Chroper Esitam,&Oieani,quando Roma est
edira, sub cuius imperio Christus erat nasciturus, Ad fides eius gentibus praedicada. Addit antem Ῥnctii idest integris, puris, & incorruptis, ad dissere tiam scriptii rarum gentilium, quae non sunt nisi human re, utpote quarum, solus homo est author, ac proinde possut esse falsae seu ambiguae: sed scripturis sanctis nihil salsi, nee ambigui .esse potest com-
s Pe. ι. mixtum . nam earum autor, Ac eonserua
s.Ti. s. tor,est Spus sanctus, di ideo dicuntur Aesunt diuinae. Obserua hic, miram capientiam Pauli, authoritatem euangelii ita tuentis a lu-spitione, tam nouitatis, quam antiqui talis : nam quia noua .vana esse solent, vetustate conrendat illud dum ait quod ante promiserare.) Sed quia teporis io inquitas multa talet parere fabulosa testes adhibet summae authoritatis, quorum oracala, nunc quoque extant, in libris
non quibuslibet, sed sanctis inuiolataeq; Q. fidei, ut merito dicat Aug.scriniarios nostros esse ludaeos, Codicem portantes, unde Christianus credat: nulla enim naistio, tantam unquam adhibuit diligenti & euram. ut leges suas, integras,& incor
Ioseph. li. ruptas seruaret, quam Iudaeorum gens de antiq. Nam Lacede mones. Athenienses Roma EUM.b. ni.8t Getiles uniuersi leges suas.& scita.
3. in aes incidebant, qu5 essent, in sancta
custodia: sed Hebraei. iussu quide Dei,
in area de lignis Sectim auro mundissumo, intus de soris adornata, aureaq; mi cante corona. legem ut quae euangelio datura erat testimotum electis ex primoribus, qui humeris eam baiularent, ante castra praeferebant: pro qua tueda, vitam exponere erant paratissimi: hanc
postea in templo. intra sancta sanctorureconditam, venerabantur.
At vero nuc ab Apostolorum tempore,
long E aliam eur1 habet Spiritus sanctus..t iam, scit . absq; corporeis illis instrumentis integram fidem scripturarum cusodiat per aut horitatem ecclesiae. Nam iuxta D.Th. duo sunt ad assensum fidei D. . necessaria, videlicet habitus intellectus a/-lo. quo inclinamur ad credendum ea, quae Deo reuelata sunt r Deinde,ut ipsa nobis eadem proponantur, hoc est, indu- hilaro constituantur, quae nam sint illa,
quae sunt reuelata. haec autem duo non
in viribus humanis, nee angelicis,polita sunt,utrunq; enim est donum Dei supra naturale, alias non posset in ecclesia,una constare fides. habitu quidem, quo in clinamur ad assensum fidei, Deus nobis insundit i sed authoritatem infalibilem proponendi, quae eredenda sunt, elargutus est ecclesiae, ubi Petrum uniuersalem pastorem,& vicarium instituit,& ubi ait. Ego rogaui pro te Petre vi non deficiat
fides tua. Hae autem authoritate, proponendi nobis fidem, dupliciter ecclesia fungitur: primo quide desini edo,huc. aut illum e sse authorem diuinum.videlicet Paulum, Petru, Esaia, & huiusmodi: deinde exprimendo hunc vel illum sensum ex sacra scriptura, decem edoq; illuesse de fide. propter primu, est illa sententia Augu. euangelio non crederem, e et eznisi me ecclesiae catholieae, comoneret tramist.
authoritas, quod est, nisi ecclesia mihi,
ut hoe esse euangelium crederem. iube- c. l.
reti non enim illius est sententiae Aug. quod Ioines alit quiuis ali' apostolor v. aliqua ecclesiae aut horitate indigeat vefides ei eertistima esset adhibenda si modo constaret, hunc esse apostolum. Est enim apostolis, ceu diuinis organiS, authoritas ipsius Dei quibus proinde,etigs angelus de coelo, aliud euangelirarer.
firmissima de tur fides, ut ait Paulus rat
16쪽
at quM haee sit apostoliea doctrina. aut alterius euiusq; authoris faeti, ecclesiae munus est pronuntiaret in quo quidem
ipsa errare no potest,utpote quae habeat spum,semper docentem omnem verita.
tem, quem filius Dei misit a Patre, no histunt in aeternu permissurum : ex quo quide firmissimὸ credimus, in scriptura sacra, nihil falsi inueniri posse, eum lita Spiritu sancto, eustodita, & conseruata: atque in hoc sanε,optime consultum elinobis diuinitus quia unu principi u fidei
est, hos quibus utimur libros esse canois Aet. nicos r euius rei gratia ut ait Aus necessaria fuit, publia Getesiae authoritas .eu
ius dicto te haere standum esset. qui to cum dicit. s. De filio suo. Commendat euangeliuex mirabili iocundissimaq: materia Mulioestimabilem ei consere dignitatem. &lissimam authoritatem dum ait, de Fliose. iam olim a se, promisso, multis prophetarum oraculis, quae nunc quo is extit, in libris sanctis,inuiolataeq; fidei. Sie saeuit clementissimo Patri, ut mundum in magnam spem venturi filii, mitateret, ingentiq; afficeret cupiditate vidεdi, quem maiori venientem alacritate,& bsequio exciperent. Hoe enim significauit nobis D ns Iesus, ubi dicebat, Multi Prophetae & iusti, cupierunt videre, quae vos videtis, & non viderunt. Nec immerito id quidem, eum videre filium Dei, earne nostra indutum, sit omnium maximum miraculorum, cuius eloquiudulce, cuius pulchritudinem Sol & luna mirantur, & in quem etiam desiderant Angeli prospicere. De hoc inquit pauis
o ius, est euangeliu Dei, de filia sun idest.
' proprio & naturali. ut ait D. Tho. tque' etiam Hilarius, Hie verus, inquit,& proprius est filius, origine, non adoptione,
contra Photinum i veritate, non nunc patione. eontra Sabellium: natiuitate, non creatione contra Amum. P mcedit
enim a Patre, sicut verbu a corde, quod pertinet ad eandem naturam .praelertim - τώ in D . ut ait D. . in quo non potest aliquid accidentaliter aduenire: unde Sena. ιν. ipsc ait, Ego & Pater,unu sumus: quod dicit unum .liberat te ab Arrio: quod di
V. cit sumus,liberat a Sabellio, ut ait Λus. De hoc igitur est Euangelium Del nepede unigenito Patris, qui ardentissimoesiaritatis amore, venit in hune munda ingratum, ut illius salutem, miris modis operaretur in medio terrae, S ut eum doceret, sicut docuit, mysteri u prosundissimum,Trinitatis, in cuius conspectu,vera scelicitas est. Docuit praeterea,& alia quamplura secreta coelestia. obseruandum in hoc loco, euangelium Dei, sumi posse tripliciter, di ut scholae terminis utar, sumitur. largὸ, strictE,&strictissim E. Primo modo, tota sacra paina,iam veteri Auam noui testamenti, icitur euangelium Dei. In tota eni illa agitur de Christo, siue ventum,ut in veteri,cuius finis est Christusi siue iam i
earnat , ut in nouo testamentor unde
Nipse Diis, Scrutamini,inquit,scriptu ras, illae enim sunt,quae testimoni si per hibent, de me. & hoe seeundo modo sam itur, pro illa publica annutiatione, ex diuina reuelatione . tam ver . quam scripto facta. de Christo iam incarnatorti sie, solutu testamentum nouum, diei tur euangelium quod cotinet, quatuor euangelia, & epistolas sanctorum apostolorii &e. Qua quide ratione, lex no. ua .secernitur a lege veteri.Tertio modo
sumitur, pro historia ipsa pcisa Christi,
vsique ad ascensione m,& eius p ria de seipso, praedicatione . de sie euangelium secernitur, a reliqua parte, noui testamεti: scripta vero,aut praedicationes ali rum sanctorii post Apostolos, quinimo,
nee eccIesiastica decreta.digna sunt,nois mine euangelis, quia no n sunt tinmediatὸ reuelationes Dei uti secer cano etia si
fauore, & quod aiunt manu tenentia Spiritus sancti, ecclesia Dei, errare noqueat.
Io. Qui factas est. i eorporea Christi
humanitate, ad diuinitatem eius piogreditur, ut seruaret ordinem nostrae cognitionis. quae iuxta philosophi semperan- , eipit a sensu, & ut ait Chrysostomus, ab immis ad summa terduceremur. Non dicit genitus,ut suspitione tolleret, quod esset genitus humano morer sed dieit factas, ut significantius explicaret incarnationis mysterium opus suisse Spiritus
sinctiabsque virili semine. Sed quid i A 3 cundi uti
17쪽
' cunditis quid praeclarius quid facilius,
poterat m ando eontingere, q uam q uod suinpiternus. unigenitusq: I ei filius lum tende lamine, Deus verus, de Deo ve TO. perque n&facta sunt omnia, idem ipse in tempore, propter homines verus factus est homo, ut homine u deos faceret' verὰ euangelium Dei est hoc. u hominibus est euangelium Dei. Agnoscit ergo homines suam dignitatem, ac tan-L Nyp. tam scelicitatem: & ut ait Leo pap. diutuserm. de ne consortes facti naturae. nolint in veterem vilitatem degeneri conuersatione redire. Meminerint, cuius capitis est cuius corporis sitit membra r reminiscan- tur, quod eruti de prirestate tenebrarum, translati tant in Dei lumen, di r jnum
ri. N J Frequens loquendi modus a
Mn. δε. erae scripturae: ut Agar, peperit Abrahae filium.& natus est ci .ex Aethr Isinael: lie filiuq Dei, actus e si homo patri sim.q iε ipse se oper veneratus eli .eiura; soriam quaesiuit: iuxta illud. Ego nou quae h gloriam meam, sed gloriam eiu et otii misit me. Q io evemplo docet Christi nusque R ipsi similiter faciant. cum sint ei e patri etiam filii, non quidem ex sangui-I . . nibus, nec ex voluntate carnit nee ex vol intate viri sed ex ipso Dr' na ti,ac nr
inde iam non sibi ipsis, ted Patri Rio, tanquam veri filii. debent semper uiueis
a 2. Ex stemine Druid. non dieir ex semine Abrah x. eui promissio ficta nitde Christo nascituro, sed ex semine Da biff, ut daret spem veniae. peccatoribus rtiam & Dauid aliquando peccator fuit, ex enitis semine Christus nascituri Abrasam vero iustus: atque citam ut come a daret regiam Chrilli dignitatem Romanis, regnum gentium tenentibus. I 3. secundum Omem J Nomine eam is totum intellexit hominem, iuxta illud, FG.6s. Veniet omnis caro. id est, homo,vrado Da. e. ret coram facie mea Uerbum e rofactum est. Itaque ex stirpe Dauidiea, temporaria hatiuitate, sicundum earne, idest. et in d um humanitatem de matre patri factus est homo. ex quo erat ab aeterno, siue matre. genitus Deus. Unde
secundum verbi substatim, factus e lis
non potuit, contra Arrium,& Photi- D. .
14. Ut i pressistinatus est iam Dei in vir
te.) de hr illo domino, erat ab aeterno praedeliinatum,ide I praeordinatum, ut in tempore esset, secundum carnem manens. Dei filius, eiusdem omnino cupatre virtutis, seu potentiae, ad differentialia noltrae praedestinationis, nimirum
quod nos praedes linamur esse Dei filii adoptiui, Christus vero praedestinatur esse Dei filius naturalis: & non resert, quod persona Cliristi, semper fuerit filius Dei, ad hoc quod secundum humanam naturam, dicatur praedestinatus filius Dei cum praedellinari dicatur resepcetu rei, quae non luna est: non enim praedelfinatus eli secudum diuinam n turam, sed quatenus ex illit in humana natura, praedestinatus est este filius Dei in virtute: ut sciti qui futurus erat secudum carnem filius Dan id, esset tame in virtute filius Dei: &quein adinodum secundum humanam naturam, compet ut
ei, vulnerari, sitire, fatigari, crucifigi,&mortuum cste ita etiam S praedellinari. quae quidem secundum diuinam natura minime competunt. Praedestinatio igitur attribui potest personae Christisecudum quod subsistit, in humana natura, licet non attribuatur ci, si cudum quod subsistit in diuina, ut ait D. Th. Unde & D. Apollinius. prius filium Dei, incarnatu esse praemiserat,& postea ei praedellinutionem attribuit, ut intelligat Dr praedestinatus esse, secundum quod factus est ex semine David, secundum carnem : &sie a filao Dei. explicando incarnationis mysterium, descendit ad carne, & a camne secundum praedellinationem, ascedit ad filium Dei: ut Ostedatur, quod neq; gloria diuinitatis,impedivit infirmitate carnis . nec infirmitas carnis diminuit matellatem Dei. Haec D. Th.
obseruadum est in his Apostoli verbiuaduentum Christi, qui est causia iustitiae
notir non ex condignis meritis humani generis, sed ex gratuita praedes linatione Dei. nobi ς obueni ste. Hoc omnes antiqui doctores Latini,sapienter explo P g. Hrauerunt & perspexerui: inter quos D. prae sac. Aug. multa in lac parte, lapicntisiimc e. ις.
18쪽
docuit . praeclarT linum, inquit, lumen praedes linationis & eratiae, ipse saluatore it, ipse mediator Dei de hominu ,honio Christus testis r ille enim ut a Verbo Patri coeterno, in unitate per nae assium- fit is, filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruie 3 quod eius bonum qualecunque praecellerit, ut ad hane ineffabilem excellentiam perueniret & infra: apparent itaque nobi; in no thro capite, ipse sons gratiae, unde secundum vniune litisque menstiram se per cuncta eius membra diffunditi fit ea gratia ab initio fidei sex, homo quicunque hrilitarius, qua gratia honio ille abinitio suo. saetus eli Christus di de ipsis spiritu est hic renatus. te quo et ille natus:eodem spiritu fit in nobis remis io peccatorii, quo spiritu factu in eis. ut nullum haberet ille peccatum t ipsa es igitur praedestinario cinctor v. quae in sancto sanctorum maximὰ clari, ite quam negare quis potest. recte intelligentium eloquia veis
ritatis 3 nam di ipsum Dominum gloriae in quitum homo factus est Dei filius
praedullinatum esse dicimus e Clamat doctor gentium in capite epistolarum suarum, qui praedellinatus eth filius Dei Be & paulo inserius concludit, Sicut ergo praedestinatus est ille unus,ut caput nostrum esset, ita multi praedeliinati sumus, ut membra eius estemus : humana
hic merita conticescant, quae perier ut per Adam,& regnet, quae regnari Dei gratia per Dominum nostrum lesum Christum . Quisquis in capite nostro, pcedentia merita singularis illius geneis rationis inuenerit, ipne in nobis membris eius praecedentia merita, multipli-eatae regenerationis inquirat . haee D. Aug. Quae ideo tradita sunt vi propositum Pauli in hac epistola intelligamus
esse, ludaeorum tumorem retudere, qui suis ineritis arrogabant, incamationea
Christi: idcireo inhonte ipsius epiti Iae, scopI:n ob oculoς figit, qui totam referre decretiit: nam si noltra lingui lirum iustificatio sine praeuhs meritis no41ltis fit, idem tolidiori ratione, & desiluisti aduentu confiteri debemus. s. Secuniam Piritum sans semonu. yidest, L cundum sotritum sinctificiate,
est enim phrasis Hςhrea, euius sensus eli, quod cum nos praedeliinati sumus ut Deo,in filios adoptati,sanct i ficemur. Christus pisellinatus est, esse filius Doin virtute spiritus sancti ficantis nos per remisitonem peccatorum, iuxta illud, Qui factus eli sapientia nobis a Deo. & ι .cor. δ tultitia. & sanctificatio i item, Sanctis- O. 6.cati ellis in nomine domini noliri Iesu Christi, de in sipiritu Dei nostri: nam &si homo Christus omnem habebat potentiam Dei, non tamen, iuxta hac Pau Soto.li sententia praedestinatus est esse filius . Dei, ad uniuersa patranda quae virtute diuina poterat, ut creare, a nihilare uemundam, sed ad ea tantum, quae ad nostrant spectabam salutem : nimirum venos in gratiam patri reconciliaret. legibus inliitueret. ecclesia ilicos masti stra tus conderet. S quod omni u consummatio eti) mortuis in vitam immortalem reuocatis, prout quisii; gessisset in
corpore, retribueret. e 6. Ex reserarectione mortareum IESU
christi Domina nostri. Sancti ficatio praeis dicta Spiritus sancti, inccepit post chria 4 isti resurrectionem, unde dicit. Ex re u raritione mortuorum. ideli. ex mortui . genuiuo pro ablativo, iuxta phrasim Graecam carentem ablativo, cuius loco utuntur genitivo I Domura nossι. idest. postquam Christus
resurrexit a n ortuit. nam iuxta beatuioannem, nondum erat spiritus datus.
quia nondum Iesus fuerat glorificatus: quod non est scintelligendii, ut nullus ante Christi resurrectionem, spiritu sanctificantem acceperit, sed quia ex jllo tempore, ut ait D. Tho. incoepit copio. D. . sus &mni unius spiritus canctificati nis dati, ut constat ex mundi ad fident conuersione. R Martyrum constautia, quorum alii ibant gaudentes Montani digni habiti sunt, pro nomine Iesa con tumeliam pati, ut Apostoli: Alia ad exeplum Christi, orabanῆ pro sui, pcrsecutoribus, ut Stephanus et Alii in medio formentorum, diuina, laudes decλntanianv c Sed unde hoc ξ proculdubio a virtute spiritus Christi, per qhem crat sanctificati; & quo erant.repleti. At veroia uia cluiua, di Aeacrati mortuorum
19쪽
resurrectione, quae supremum est Spus sancti fieantis opus, manifestabitur clarius haec Christi Virtus sanctificandi, inquam praedestinatus est: Nam iuxta Α- ι .cis is miratum, sicut in Adam omnes motivis' tur, ita& in Christo omnes vivificabu-tur: hoe est, sicut Adam infirmitate prς
uaricatus, seipsum Se uniuersum genus humanum, in mortem adegit, ita Chri- nux, virtute & potentia in qua suit praedestinatu , mortis nexibus abruptis, li-Me ipse a mortuis resurgens, nos quoqἔ, spiritus vivificante regenitos, immortalitate donabit. 7. Per ρηιm Meepimus ira Mem ρο Per Christum, a Deo, acce-- pit Paulus gratiam remisitonis peccat rum, & spiritualium donorum. atque etiam apostolatus officium . Apostolus
enim Graece . idem est quod missus Latin Ε, sunt quidem missi quasi eius authoritatem di vicem gerentes: unde ait, Si Iaa. ro . cui misit me Pater, & ego mitto vos,
idest eum plenitudine authoritatis: de ipse quoque Dominus, apostolus nomi Nebs. natur a Paulo, Considerate inquit apostolum,& Pontificem Iesum Christum: ideo de per ipsum tanquam principalem apostolum, siue missum, ali; sunt secundario apostolatum conseeuti. Elegit,i Lae. 6. beatus Lucas. duodecim, quos de Apostolos nominauit. Per quem, inquit, aecepimus) non a quo: nam a Deo ut est nomen naturae,cuncta proueniunt quae in rebus creatis fiunt:
unde est illud Theologoru axioma, opera Trinitatis indiuisa sunt extra: ea vero quae ad nostram salutem spectant, per Christum, tanquam per mediatore no Brum donantur nobis, siue ad petisna propriὶ attineant, siue ad commune bo
Nomine aute gratiae, in hoc loco, videis tur Paulus exprimere e iam cumulatet grariae, ad hoc ut idoneus esset quod
pistolatus dignitas ei concrederetur. am & si gratiarum dona quae in comune bonum conseruntur, absque iustificate gratia, iniquis nonnunquam hominibus, eam iustis & sanctis communia essem. . podunt, iuxta illud Saluatoris, Multi dicent mihi ia illa die. Domine, Domine,
nonne In nomine tuo prophetavimus, dic. Eos tame quos Deus ad talas dignitates accersit, maxime ad apostolarunt. qui summum in Ecclesia, obtinet fastigium, nunquam nisi gratia & virtutibus praemunitos, super ecclesiae candelabra constituit, licet sua inde culpa decidere possint ut Iudas: unde, sufficientia nostra, inquit alibi Paulus,ex Deo est, qua de idoneos nos secit ministros noui testamenti. Quamobrem qui Ecclesiae Antistites immerito praesident, sibi videanta quo sint daemone in Ecclesia obtrusi.
Neque vero eadem sunt, quae ad omnia Sotia Munda munia, desiderantur merita,&atiarum plenitudinest nam de Chrono, qui Dei & hominum mediator. dignὸ esse nequiuerat ut gratiam nobis Dei ad iustum mereretur. ni si immen ipse charus, gratusq; esset Patri, ait ri .uanges ista, Verbum caro iactum est, plenum gratiae, Se veritatis, nempe sine mε sura Ze modo. Et beatissimae Mariae Dei genitrici ait Anaelus, Aue gratia plena
non qualibet quidem, sed ea prortus gratia, qua esset super omnes angelorum choros subleuata, quo quidem loco a
pud Deum esse decebat, eui nomε ipse
tuae paternitatis, erat comunicaturus.
videlicet, quae eius filii mater, erat sutura, cuius ipse pater erat. Et protomam
Vrem Saephanum, plenum fratia de sortitudine legimus, utpote ad Iustum,quatum in eo desiderari poterat, qui ma tyrum inuictissimi exercitus, dux suturus erat. Qua autem mensura emetiri
Christus debuit suis Apostolis gratiam. facile est perpendere r nempe qui de media plebe sublati, in hoc delegebantur, ut euangelium quocunque terraru . propagarent, quod non verbis tantum
persuaderent, sed signis de prodigiis cofirmaret: neque obiectos hostes armis
debellarent, sed 'uod potentiae diuinae praeclarissimum est argnmentum sine
pera. sine baculo, velut oves mactati. intra masuetudine praediti lupos dete rerent, fugarent, ac prosternerent. Accepit quidem Paulus, non Apostolais tum modo, sed gratiam &caetera donaeide functioni necessaria, de dona quidε quam alia forsan apostoli cosumatiorar
20쪽
nam abundantius inquit, illis omnibus δ.or. I laboraui, non ego autem sed gratia Dei mecum. Mortalium igitur principum, solertia esse debet de prudentia, aptos idoneosq; explorare, quibus magi stratus fidant, sed Deus immortalis, ut ex dictis con itant, dignos ipse facit, quorufidei, negotia sua, di causas commit
3 8. O d obediendam fisi in omnibuι genribus. ide Ii,ut ab omnibus intergentes, fidei obediatur. Assequuti sunt enim beati Apostoli a Christo apostoli ea sunctionem, quo per illos praedicaretur inter gentes qiiascunq; euangelium christi .non ut in noliterentur legis oneribus,
sed Vt se se, fidei de Christo praedicatae
submitterent, & huic inniterentur, non innani philosophorum sapientiae. Nam hoe in rerest discriminis inter fidem Zehumanas disciplinas quod hae naturaliquidem mentis acie & lumine cernuntur, & eompellere possunt atq; euincere
intellectum: fides autem inuisibilium diuinorum, quae ni si per lucem illam, momitum oculis in accessam, insipici nequeunt, non argumentorum vi*yli gisinornmq; acumine demonstrantur, ted volunratio obsequio, tacitaq; auscultatione suscipitur,nullus enim credit ni- AM. s volens ut inquit August. & ideo circa fidem obedientia loeu habet: non enim habet illa locum nisi in his quae voluntarie facere possumus, euiuimodi sunt credere quae fides docet, cum sint supra
In his autem verbis,diuinus Apostolus, notam incredulitatis impingit utrique populo. Iudaeorum scit . qui signa petebant, digentium, qui sapientiam.&phu losophi eam persuasionem,postulabant: tametsi prudentissiliaε eosultum i Deo
- mortalium generi suerit, ut euangeliea T ' praedicatio. miraculorum signis confim. ' maretur. Nam cum humana nostra co- 'gnitio, a sensu semper incipiat, consentaneum fuit, ut sensibilibus mira lis, ad supernaturalium fidem homines promouerentur. quan uis astatus internus
Spiritus Lancti efficax esset. Na ut Chrychus sostomus ait. non Apostoli res ita gessi. sient, ni si Spiritus sanctus viam praemiseniret. de Theophilatus. euangelium, inquit,praedicare, apostolorum est intineris. Dei vero audientibus persuadere. I9. In omnibus gentibus.) Centium hienomine uniuersis nationes comprehendit iuxta illud Salimoris ad Apostolos, dicentis, Euntes docete omnes gentes, cuiuscunq; sint nominis,& conditionis:
ad differentiam antiquae legis, exiguis spatiis con stri ctae . specialiter Paulus in
omnes gentes apollolatum acceperat,viei competere posui, illud prophetae, pa rum est ut sis mihi seruus ad suscitandas
tribus lacob, & feces Iirael conuertendas. dedi enim te in lucem gentium, ut perueniat salus mea usque ad extremum terrae: tamen ab eius apostolatu exelusinon erant Iudaei, praesertim qui intergetes habitabant, ut infra dicturus est. quandiu quidem ego sunt gentium apostolus, ministerium meu honorificabo, si quomodo ad emulaudum prouocem carnem meam, & salvos faciam aliquos ex ipsis. 2 o. Eris nomine eiηs. idest, vice ipsius
Christi pro quo alibi legatione se fungi
ait) ad iidei obeditionem. Retes omneSadduceremus: vel Pro nomiseriar. hil. dilatando & glorificando. nomen enim Iesu Christi, debet esse finis Vltimatus omnium concionatorum,& ad exempJa
Pauli portare illud coram gentibus, αRegibus, de filiis Israel.
Christi Domini nostri. id est, inter quos
ac de quorum numero de vos estist Vos. inquam, Locata IESU CHRISTI.) Dicit autem vocatos Christi, pro vocatos a
Christo, ut vulgo, dilectum Dei. pro dilectum a Deo dicitur. Et qua ratione dixerat vocatus Apostolus, ait vocatos Iesu Christi, ut cuius se scholae voeatum magistriam profitetur, eiusdem etiam &voratos esse discipulos: in quo etiam ansam extollentiae ili is auserit non enim
suis meritis, sed diuina Christi largitate
vocati sunt. monet insuper eos ad unitatem & pacem ac fraternam charitate, utpote q ui vocati, ad unum Deum. D minum.& patrem, ad unam vitae sanctiis ratem,& gloriae eternitatem. Quare diis missa sectarum varie te.& vocabulor v.