장음표시 사용
31쪽
portionatae ad representandam diuinam essentiam, quantum ad trinitatem personarum: potest tamen homo ex huiusmodi creaturis, de Deo coenoscere an sit,ideo dicit, quodnotum est D EIdee. Quasi dicat, Totus quidem ut est Deus, humano ingenio cognosci ipse nequaquam pote it, caeterum 'noci in hum nam cadit cognitionem. id Ethnici sunt aiseeuti, quanquam & hoc ipsum Deo illi debent. Vnde subdit. 6. DE V enim ιlli manifestavis. medicit, ne mundi huius sapientes insolentia intumescerent,cogitantes eiusmodi cognitionem DE I, suopte ingenio, atq; industria, comparasse . & vocat hic ma nifestationem Dei, lumen illud naturale, de quo ait Propheta, signatum et super nos lumen vultus tui Domine. Nam & si lumen hoe, debitum sit conditioni, & naturae hominis, sicuti sua singulis naturis, debita congenitaq; sunt accidentia, tamen quia Deus est naturae parens, qui res ex nihilo condidit,opera apsa naturalia quae fiunt pest formas, ab ipso rebus inditas, perq; generale auxi- Iium, munera sunt eius. ad confutanduergo philosophorum opinionem, qui ignorantes mundi creationem, non ita pro dignitate, Deo ascribebat beneficia nature, ait Paulus, DEUS illis manife- ait. Neque enim assecuti fuissent, nisi Deus hoc illis aperuisset. aperuit autem si non Prophetarii libris,quibus, Iudaeis modo locutus videbatur . certό totius huius fabricae mudanae miraculo, in qua, sicut in quodam libro aperto, sensibus & ratione inuestigatrice, legerunt virtutem, & mirabilem magnitudinem. &sapientiam conditoris, tor,tatarum qi rerum . ideo subdit. 48. Inuisibilia enim apses, a creatura muki, per ea qua facta Iant intellecta, consticiuntur: sm terna suoque erus virtus,m .diuinuώ. Pro intelligentia huius sententiae, notandum, quod sicut effectus Solis, quoa experimur, non eum secun dum totam naturam repraesentant. sed quatenus corum est causa,vtputa, quod
si calidus, sicus, lucidus: ita neque per creaturri innotesciI pobis Deus, secundum uaturam & essentiam suaui, sed secundum potentiam, qua est rerum es sector: ac proinde, effectus eius, non sunt cum eo similis jubstitiae, sicut simi arbor ex arbore, animalia ex animalibus genita: sed sunt naturae, & substantiae dissimilis veluti plantae,& animalia, opera sunt Solis, a quo progignuntur.
Agit aut Deus extra se, quatenus Unus,
nam opera Trinitatis,indiuia sunt ex- - non autem qua ratione est trinus. Fit ergo,ut quemadmodum qui nunquavidisset Solem. neutiquam ex rebus ge nitis cognouisset, cuius quantitatis aut
figurae esset, quod munus est Astrologiae, cuiusve esset essentiae quod per tinet ad Metaphisicum. ita neque per
creaturas, altius a nobis conspicitur Deus, quam ut intelligatur esse unus, primaq; omnium rerum causia, incorporeus, infinitus,&c. Ea vero quae ad Deupertinent tanquam trinum, superioris
sunt cognitionis, puta fidei in aenigmate, visionis autem, in propria specie. vnde Sapiens. Altiora. inquit, te, idest,ea Eees.se
quae intellectum tuum naturalem ex
celluntὶ ne quaesieris. idest, ne explo res naturali tua virtute in plurima supra sensum hominis, ostensa sunt tibi. ae proinde ad rationis trutinam, no debes ea petpendere, sed ad fidem, per cuius lumen, talia cognoscuntur.
bonitas & sapientia. & similia, quae velut in speculo reluccnt in hoc mundo, tam mirificὰ condito, ac tam mirifice administrato: & cu ipse mundus sit eo poreus, visibilis & angustus, Deus incorporeus. inuisibilis, infinitus, &imis mensus e mundus sensibilis, Deus inissensibilis: mundus compositus, Deus simplex & purus: & quae in creaturis sunt accidentia, in Deo sunt per sese sistentia'. haec & multa alia attribuum tui Deo per viam negationis . emine tiori enim modo sunt in Deo, quam iaereaturis. &quanuis pro nostro modo cognoscendi, pluraliter dicantur inuisibilia, in Deo tamen sunt una simplexq: substantia. quam sipnificant. &quonialiae a nobis non videntur, ideo dicu
32쪽
s . sem Item et quaque ei- virtus 9 Pee viam efficientiae, coanoscitur virtus Dei in creaturi . eum enim in causi .non sit progressus in infinitum, nam aliaς nulla esset prima cause, nulla autem extante prima , quae caeteras mouere incipiat. nullus esset motu . deueniendum est ad unam primam ea isam immobilem n malia, moueretur &ipsa aliunde . Hre est virtus supreni . omnium mutationi, princinium effectivum : hγe. non pluare , sed unus eth Den . Nomine enim Dei, potentia quaedam ammaq: virtus. ae per se sufficientis ima. et unciatur. Si enim .d io essent dii, aut n Is alterius se egeret, & tunc non emi omnipotens: aut per se omnia posset, Ac tune,
alter esset saperuacaneust aut unus va
leret alteri resistere. & tanc. alter none it et canimata: virtutis i aut resistere
non posset, &tunc, esset hie imbecilis
Qi in imo.& ex mirabili huius mundἱ
eomst litione, ex membris tam dispari. hus, tanta concordia unitate conisin
deratiq.compacti, facit E colligitur,vnius Dei esse figmentum. AD haee, cum virtus haec tumma, immobilis sit, ae proinde non habeat. unde gigni, aut corrumpi possiti sempiterna utique est. Patet etiam hoc ex ipsa generationum perpetua constantia. nam materia perpetua es . quae semper manet ex corrupto, subsequentiq: generationi. substernitur. Coelum itidem perpetuum et , unde generationes perpetuantur: multo ergra maiori ratione primum omnium principium, sempitem uerit.
si . ET Diuinitin. P per eandem viam efficientiae, speculari potest Diuinitas D El, quae quidem aliter, quam deitaς, essentiam Dei significat. nam deitas naturam Dei ah nolute exprimiti diuinitas vero, non nisi ea ratione, qua rein
bus extra diffissa, participatur, finisq: omnium est. nam diuinu dicitur, quoci Deitatis est particeps, quod est iuxta Tha. D. Thom. bonum commune, quod ab omnibus participaturi & diuinitas idepollet. quod participata seu participans se deitast quapropter Dcus, adicitur diuinus, licet ait muta ei uv. diis eantur diuina quia significantur m do intelligendi humano,veluti accide
Cognouerunt irati: Philosophi, Deum.
quodammodo se rebus communicare. atque adeo cucta propter seniet ipsum, reu supremum finem. mouere . Non enim Deu et acquirendae vilius rei. quataret. desiderio operatur, sed potiuq amore suae effundendae bonitati . lnda patur autem haec ratio ultimi finis . per eonem ereaturarum motus in huc mois dum . omnia quae sunt, manifeste conis
stat. duod agunt se, vel aguntur pro- Ari . prer finem, homo quidem . mouet se a physad finem tanquam dominus suorum actuum . per liberum arbitrium, quod est facultas voluntatiq. ti rationis: illave ro quae ratione earent .m uentur in finem a suo primo sapienti n olore. sicut sagittae qu, ab aliquo, inscripum mittuntur : nam tota irrationalis natura. mparatur ad Deum. sicut quodam
instrumentum ad agens principato brata quidem animalia. in linem apprehemiam: ea vero quae omni rognitione earent , in finem non apprehensuim : finieautem unu , in alium refertur. non est
tamen in finibus ascensus in infinitum. eum ad summum sit tandem perueniendum, ut ipse qui primus est motor, suis
premus quoque sit finis, propter quem euncta fabricauit. Demus huius rei exemplum huiusmodi, vapor quidem ordinatur ad pluviam, pluuia vero ad fruges, fruges ad animalia . & totus denique mundus, ut dixit piam, ad ho- Ptinuminem, homo vero ad Deu,& sic Deu . est finis ultimus omnis creaturae r tum
quidem quia perpetuo in seipso permanet immotus, tum etiam nota iugi peris petuaque prouidentia abinitio e cta gubernati ut ait Sapiensi de ipsemet Saluator, etiam inquit. Pater meus usq; μ. ε
Ex his quae dicta sunt, diu in E edentiae
attributa nobis innotescunt: nen priomnipotentia. qua cuncta creati bonitas. Ob quam operaturi sapientia, quagusernat uniuersa i atque id genus alia.
qua hic Paulus vocat inuisibilia DEI.
33쪽
utpote quae significant Dei substitiam,
quae in se una & simplicissima est, moris taliun q; oculis, omnino inuisibilis, innotescit tam e nobis, per has perfecti nes, quae in nobis multae sunt, 3e diuersae. Haec de via effieientiae. Per viam autem mcclientiae, tribnenda sunt Deo ea, quae perfectionem si nisicant in nobis: & quan uis in nobis imperfecto fini modo, in Deo tamen sunt persectissim ξ. E sse enim, & viuere,& sa pere, & id genus alia, in nobis quidem, imperfecto, limitatoq; sunt modo : in Deo tamen perfectissime conuenit ei per se esse, per se uiueresapere, & intelligere. 3ce. De hae triplici via, scit . nenisti, Rationis, efficientiae. & excelletiae. Agitis diu; Dionysius, in lib. de Diuinis nomini
3 2. 'Per ea qua facta sunt, intellecta,con- piciuntur.) idest, ex ipsius effectis intellecta, ut iam explanatam est, conspiciu-
3. a creatura mundi. 2 idest. a eonditi De mundi, scit . ex quo mundus est conis ditus et vel a creatura mundi. idest, ab moi, is homine qui praecipuus est creaturarum S. Uicto. Omnium, intellecta conspiciuntur.
docuit Apostolus. gentes habuisse notitiam Dei per creaturas, hie incipit
enarrare, quam comiserint culpam impietatis,& iniustitiae: colligens ex dictis, nullam habere excusatione, qua se pos-2. , sint defundere de peccaro suo. nam iux- is eicie xR AVgu--Dco, i sta sense-
' runt Philosophi, quod & rerum creat ' rum esset effector, & lumen cognoscendarum,& bonum agendarum , quodq; ab illo nobis sit,& principium naturae, de veritas doctrinae, & scelicitas vitae, nihil erat quo suae valerent culpae Obten- Is dere. Et D. Chrysost. Nunquid,ait,non audistis vocem coelorum, qui enarrant gloria Dei, per oculos nobis immissam, concentumq; rerum omnium pulcherrimum, undiq; tuba clarius intonatem dic. quae quidem omnia ad naturalem
pertinent cognitionem genuum, quae proinde. nullam poterut impietatis suae
excusationem habere. Pro maiori intelligentia, notandum ex Augu. quod peccatum nisi eget voluntarium non esset peccatum; atqae adeo omnis illa causa, quae prauis hominum operationibus aliquid auferret libertatis, tantum de ratione culpae, ait Philo- 3. Et sophus, remitteret: tria autem assignat ipse, quae plenae libertati aduersantura haec sunt, ignorantia, vis metus: haec quidem ii praecedant, ves ut causa Op ris,excusari poteli illis unusquisque,sed non a I iter: qualis fuit Pauli ignorantia, ecclesiam Dei perseq:ientis, cuius proinde culpae misericordiam & veniam an secutus est, quia ignorans secit . at vero Gentiles,non ob ignorantiam veritati , idololatrae effecti sunt,sed de sua potius sapientia, stultὸ exultante ς, ac superbietes, Deum verum, studio contempserusia quo proinde, iusto suo iudicio fune
excerati,ae traditi in reprobum sensum. non ergo fuerunt excusabiles per ignorantiam, ut satis, particula, ira praesesert. nam posita cognitione Dei quam per creaturas, lumine naturali rationi nobtinuerunt philosophi, sequitur colligens, cisa vi sint excusabilei, idest. non habentes, quo praetexerent impie talem suam. Nam ut ait beatus Iacobus Apostolus, Scienti bonum, de non iaci ti. peccatum eli illi. Bifariam autem Deum cognouerunt Gentiles, uno modo, sicut omnibus suis pereminentem: de sic debebant ei gloriam, quae saperexcellentibus debetur a atque adeo inexcusabiles dicuntur,quia eum Deum cognoscerent, haud tameavi Deo, honorem habuerunt. tanquam omnium principi, vel quia ei debitum enitum non impenderunt, vel quia vi tuti eius mcientiae terminum imposuerunt, aliqua potentiae, de scientiae Dei subtrahentes, eum sit ipse, infinitae sapientiae, & virtutis. Vnde sapiens Gl ri ficantes,inquit, Dominum,inagnifica- Eeel. te eum quantumcuque poteritis,maior est enim omni laude. Deinde cognouerunt Deu Philosophi, sicut omnium bonorum causam , unde ei. in omnibus gratiarum actio debebatur:
34쪽
eurrillane tamen ipsi non impendebant, sed potius suo ingenio. & virtuti suae bona sua ascribebant: ideo dicis, Aut gratias egerunt, P velut omnium honorum autori, cui proinde, & hoc ipsum scientiae, acceptum ferri Opportuit, quo ipsi tumebant. E X dictis manifeste constat, semma pietas,&misericordia summi nostri Dei,
crga uniuertam mortalium genus, quihus hunc mundum creauit, non solum in usus humanae vitae necessarios, sed fra'. r. potissimum, ut ait Augu. in vehiculum.. quo per rerum cotemplationem, Deum Chi. speculantes, ac proinde colente , ab huius loco nostrae peregrinationis, ait mercmirr in coelestem patriam, quodvrique negocium philosiophiae commisit naturali, ut per lapientes, vulgus ad Dei cultum in litueretur. Nam licet fides Christi viva&quae per esuritate rioperatur tanquam per λrmam, sum. VI ciat xl te uiritur ad salutem: nam ita nus ex siue uiuit, quod iam supra ex- parriantum est, Ac est' valde memoriae tommendandum, tamen si in xta cognitionem naturalem, o stendentem Phil sopitis vrrum Deian . in cuius gloriam redebantur omnia referte, ilis, praece
Ptaq: naturae seruassent, Deus infunderet allis limen fidei. per quam altior Dei notitia habetur: ad quam utique fidem habendam, non satis erat lumen naturale, cum per ipsam captivemus intellectum liostrum in obsequiu Christi, de sine ipsa, non semus sui scientes, cogitare aliquid eorum quae per gratiar Gi. christi reuelata sent, dicente Esaia,nu Ist nisi credideritis non tutelligetis. Hre semper fuit, eritq; una. non enimalia quina ea quae nune est fides, ab initio in di usque ad finem, salui facti. Aug. β. faciendiq; sent homines, ut ait Augi ει 3. by cum haec sit supernaturalis, fit te semis per i glisi fuerit: quae licet publice, non esset per legem diuinitus promulgata, infundebatur tamen latenter , seruanti
SI iditur Gentiles non habent unde praetexant impietatem & iniustitiam suam, propter cognitionem veri DEI,
stianis, qui tot tantis a ieceli fauoribus reserti, praemunitiq; sent, ad obstru tionem mandatorum Christi mores au . . tem eorum sent praui, vitaq: desidiosis Certὰ durius punientur quam illi: nam
iuxta Seruatorem, Seruus sciens volun
talem Domini, & non faciens, dign4 La. ' Nplagis vapulabit multis.s SED evanuerunt is re μι- sus, re obscuratum est insipiens eor eorum. Eicentes enim se esse sepιentes, Fulti freti '. r. Non antecessit gentium impietatem ignorantia, qua eam ipsi ponent praetexere, sed innanis aura gloriae, a tumidi, vanique facti, frustrati sunt cogitationibus suis. & arrogantiae neabula obtenebratum est inii piens cor
eorum : atque hoc ipse stulti. indoctimssint facti, quod se iactareat esse sapien
Notandum ex D. Tho, vanum id dici, τών. quod non hibet firmitatem seu stabi.
litatem , quales sent omnes huiuv m uindi creaturae: Blus autem Deus, de se esse immutabilis, iuxta illo d. Ego Deus, Mais de non mutor. Tunc ergo talam, men; humana est a vanitate libera, cum Deo innititur: Cimi aute, Deo praetermiss semititur euicunq: erraturae, incurrit vanitatem, iuxta illaili Vani sunt senses hominis, in quibus'non se best scientia
Dei. In cognatianibus ueris. inquit, eua nueraent,) in quantum in seipsis, ct non in Deo. fidutiam habebant et vel . cogi- tationiblia suis,) idest, ratiocinationibus: . .
dum notionem, non uni Deo tribuetur.
sed suis argutiis &' syllogismis ad eam se peruenisse gloriati sunt, fibri: & no Deo bona sua. di sapientiam suan hascribentes, aiebant, Labia nostra a nobissent, quis noster Dominus est. i FFLs ET OUaratum est insipienI eor earum. 2 Non prius insipiens, quam obccuratum, sed per insipientiam. qiuae est lucis priuatis, Obsuratum eor. ' 'L. idest animus, eorum. no quod se Deus.
oculis eorum subduxerit, sed quod ipsi 'a Deo se auerterunt . sicut enim qui oculos corporalαι uule materius aueetita
35쪽
tit, obseuritatem eo oralem ineurrit. ita qui a Deo auertitur de seipsis praesumens di non de Deo spiritualiter obscurio. εε. ratur. Unde in Prouerb. dicitur. Ubi humilitas, perquam scit homo se D E Osubjest, ibi sapientia: ubi perhia perquam honio, a Deo se auertit.) ibi cono Lat. ιδ. tumelia. Et Siluator apud Matth. Absis condisti, inquit, haec a saeteribus, idest. ab his. qui luis eulis sapiente videbitur. & reuelasti ea paruulis, idest,humialibus. ec Apostolus quoque, libi , Gemtes, inquit, ambulant in vanitate sensus sui 'tenebris obseuratum lubentes antia
37. Dicenter en- se esse sepimus. JE Ce gentium vanitatem qui sapientiam suam. non Deo, sed sibi ascribebant.
Vnde in diuersas sectas diui si,quisque
omen .suum. eelebrare conabatur, ut
alii, Sthoiei: alii, Achademici et alii, Peripathetlai r alii. Pythagoricit de huius.. modi vorarentur. Nox dogmata qui ista, profiteri finstituite nec tam lucem intellectns sectari , quam alios oppug- mare. Promiaq; tueri placita. Haee fuit. Philosophorum vanitas: cuius e flactus
fuit qui subditur. s s. stulti facti με. stulticla est vanitatis enectus, de quas supra dixerat mentis tenebras, easdem nune stultitia
appellat: Striri inquit,sectis.nt. quasi
eontra diuinam sapientiam agentes. t les sunt omnes qui de seipsa praes retere. munt uxta illud. Stultus factusest o ιε. nis homo scientia sua, de qua scit. prae sumebat. Gentium autem stultitia, sera omnὰbus est manifesta, quia tam de naturalibus verum principiis, & eausis. quam de ratione morum, usque adeo varia, diu erissaq; commenta di monstra confinxerat. t qui pleros iv eorum regerit, nihil a- iud qui ri ab irato daemone, dementa tos existimet. Aduersum hos est illud
Esaiae, Vae qui sapiemes estis in oeulis PF l. vestris. Vae illis qui abeuntes post vanitatem, vani & stulti facti sunt. Vae illis,
quia sine DEO, in hoc mundo, di sine
Deo internum, eomparati sunt iumen
tis insipieatibus, di similes iacti sua
illis. In stabulo clauduntur iumentarvae illis, quia tanquam iumenta clauduis tur. in stimulo infernorum: δὲ inde non P L
citatis, quoq; stultitiae deuentum eae adulterauerunt Maiestatem immortalia Dei, adumbrata imagine mortalis hin minis e nee hominis modb, verumetiam volucrum, quadrupedum , et Serpentu, Summo Deo neglecto, minem primum, par sibi animal. mox lucres suis pra volantes, deinde subiectum sibi brutum Pecus, ac demum abiectissimos Serperires adoraueruir quibus s faber, aut figulus. Tribuisset cor, authorem ipsum suum adorassent, ut ait August. - .is Vide ergo quanta fuit ido latrarum si .aeve . mentia, nam cularum homine Deus voluntate et mente Honasset .vt pro omni Creatura Deo gratias ageret, illi in saxa triebant gloriam Dei, quae non solum sine numine, sed etiam sne sensu erant, Teclamantia, non ipsa nos, sed Deus f
observandum in hoc loco, quod mea sonem idololatrix, primi dederunt tyranni, qui suis imaginibu , temPra, a rasque erexerunt, vi de Belo, Babylo M niorum Rege, memoriae proditum est. Dcinde propter aliqua facinora ut pinpter urbem coditam .Romulo: seu pr ister egregias victorias, ut Herculi, et ijsq; compluribus statuae postae sunt. uae quidem tune, Non habebantur viii, sed extabant in eorum memoria atque ut homines, ad virtutis nudium exciraret. Nam idolum, idem est.quod simulachrum. Post vero eum sensuales homines, imagines sensibus obiectari tanta veneratione suspicerent, data in de occasione, daemonia illuc ingressa, responsa dare coeperunt. atque homines deludere, qui erederent,subsidia, praesi
diaq: inde sibi a statuis, ae delubris o
uenire. Animalium vero exteroru ad
36쪽
titionibus imbuta, edidit: ut apud Stra
onem copiose inuenies. Cunctasti. . nan . animalium emgies, in Zodiam
compertas, ut Arietem, Taurum, S Npium,& aIta pro diis habebaut. Unde& Dominus filios Israel, in aegypto nutritos. ab huiusnodi cultu, remouet, P u. . dicens: Ne sorte oculis eleuatis in coe-ο- ' lum, videas Solem, & Lunam, & omnia astra coeli, & errore deceptus, adores ea, & colas. Et non sollim animalibus. ut idem author ait. verum & carpis, &porris, quibus vescebantur, deserebant diuinos honores: . quin & Crocodilus, serocissima bellua, Arsinoe urbe Egypti, a sacerdotibus inansuefacta, coleb tur. Haec, sub nomine serpentum vid tur includi, sicut sub nomine volucrum. Aquilae. vel Anseres Romanorum, qui
ob custodiam Capitolii, sacri babeban
Tempus autem quo in Italia consueueis runt imagines hominum coli, puta. Io uis, I anonis, Bachi, Veneris, Plutonis.
' ciorumque id genus, qui hominum
potius portenta, monstrorumq; prodi-Glus pia, habendi sui sient, inquit Gloss. deTh.. D. Tho. suit ab aduentu Eneae, in eam: sed tempore Caesaris Augusti deuicta AEgypto, eoru cultum, Romani assumpserunt, qui ut dictum est, imagines a-
nimalium colebant, propter figuras. quae notantur in coelo, quibus tanquam
Fu bii. Astrologiae dediti, enitum diuinitatis impendebant. sed de his, Eusebius &L ct intius latissime. & D. August. qui deci . Hermetem Trina egistum. Egyptiorum. . celebratissimum,inducit dicetem,quod sicut Deus, summus omnium pater,es sector est coelestium deorum, ita & ho mines, terrestres sibi deos effingere. Circa quod obiter notari potest, dignitas pariter & vanitas mortalium hominum. dignitas quidem bonorum qui per obedientiam,& humilitatem,ascendunt usque ad coelo & dicuntur & sunt dii, per participationem. Vanitas vero' malorum , qui per superbiam, descendunt usque ad inseros, sub tyrannidem Sathanae, qui eos ludibrio habeat, in cunctis adinventionibus suis. HINC error fuit tam antiquorum, quam modernorum haeretIcorum, cir ca cultum imaginum, quas in templis habemus: quorum suit Servius Marinsiliensi ς Episcopus. Leo quartus impe rator, & alii quamplures, qui increpa bant Catholicos, quod idolatrarum
more imagines colerent: contra illam
Deuteronomii legis prohibitionem, Non facies tibi sculptibile, neque om- De .s . nem similitudinem quae est in eoelo desuper,& quae est in terra deorsum.& eorum quae sunt in aquis sub terrarnon adorabis ea, neque coles. Qui ediror damnatus est sub Grego.3. in Con- citieilio Romano. N Franconiae, sub Adria .no. r. N in Concit. Niceno. a. & postre-- ωmo in sexta Synodo Constantinopoli c. tana. & refertur in Decretis. Non enim aliae erant antiquis imagines interdi c. αεctae, quam Astrorum, animalium,&pia sanrmo. scium, quae subnotantur nominibus il- ε. Iis, coeli,& terrae .&aquarum . quibus adorandis, Cum,totus pene mullus erat Q3.ς 'insectus, tum maximὸ populus ille suo. v pte ingenio deditus. sed ab hoe periculo, procul quidem absunt modo Christiani. nullus est enim adeo rudis, ae barbarus, qui eruet fixi, sanctorumque imagines, tanquam idola veneretur.
Sed quemadmodum olim Deus iussit. in propitiatorio colocari duo cherubin.
ut de eorum medio loquens, humanis etiam sensibus Maiestatem suam osten- ,
deret, ita & nunc, praesertim postquam Deus, vi sibilis homo factus, sanctissim hinstitutum est, quod superna illa trium- Sarc 'hantium Ecclesia, ubi Deus, inter toteatorum coronas, medius regnat, in
hae interim militanti, ob oeulos nobis obiiceretur, tum ut per visibilia, ad sce
Iicitatem contemplandam duceremur. tum etiam, ut per Sanctorum exempla, ad eorum imitationem accenderemur. .
Neque enim est quisipiam Christianus. qui non intelligat, Sanctos, aduocatos
nostros esse, non principales authores nostrorum bonorum: omne enim bonude sutiunt est, descendens a Patre luminum, Sancti vero eius, sunt intercesso
37쪽
Dei cultum. passiis est Deus, idolola atras ire praecipites, ut animi sui cupidi talibus obseq uentes, eo prolaberentur turpitudinis, ac spurcitiae, ut ipli inter sese dedecoraret corpora sua probris
assicerent. n m cum homo medium lo- eui obtineat, inrer Deum,& animalia
municet, eum Dei, quidem, in intellecto. cum animalibu, vero brutis in sen-' sis: Si est igit r l ovo id quod ell l hi,
scit. gloriam fle e lium, tran tulit ad bestias. ita odii , id quod est diurnum in
homine, nempe rationem . subiecit m
quod est brutale in ipso. seil. de sterioiensualitati : i ixta illud Psil. Homo cu μι in honore esset. scit . diaine imaginis
propter rationem comparuus est iumentiet in sinientibus. Et hoc est quod dicit, 'morim quod) i i sio iudicio. tradidit illas D m. idest. Pert ni sit tradi, non Leonibus, non Ursis, aut Tigribus.
omnibus bestiis sciliora, atrocioraque sunt. Tradsti sunt ergo vi tanquam dominis crudelibuς. propri)s seruitant campiditatibus, quod eli contra naturalem ordinem hominis. secundum quod ratio. appetitui sensibili dominatur: iux- r. 6. ta illud, qub te erit appetitus tuus,di tu dominaberis illius.' 6 i. IVim manditiam seru7tutem turpem & ignoministini designat. pertiner enim immunditia ad peccata carnalia, quorum delectationes, manifestEsunt nobis commune et cum brutis ani
malibus, & ideo magis exprobrabiles, quasi mastis brutales , ut dicit Philoso-Σιbph us . Dicitur autem immundus, ho mo carnalis. quia per libidinem carni ,
trahitur ad id quod est infra seipsum. Vnumquodq; enim dicitur immuduin,
sue impurum, ex coniunctione vilioris, sient argentum ex coniunctione plum
bi. Vnde . quasi declarans hoc, addit dicens, 'contumeli33. scit . inauditis, ideli turpibus. N immundi et actibus,
iis semeti t. idest, inter sese, Irenam
ipsorum ignominiam. Notandum, quod li, ut, in fabe sciso. tuentum rei, non causa in dicit, ilicst. propter quam Dei desertionein c&igit, ut derelicti ab illo compara sta conῖunieliis afficerent, ae dedecor en Hic est locus, quem Lutherani, diaboli instinctii, eo detorqueret, ut uiideant
Deum infamare dicentes eum. non niodo causam esse peccati, verum ita efficacem, ut ad malum rogat. qrinimo ita Soro.
st causa, ut solus ipse sit casti. Adue sum quos,in sancta Synodo Tridentina, cone ita. ita decretum est: Si quis dixerit, non Ss6. esse in potem te hominis vias suas ma- ean. 6.las facere, sed quod mala opera, ita ut bona Deus operatur, non permi Riuhsolun , sed etiam proprie. & per se,adeo ut sit eius proprium opus, non minus proditio Iudae,quam vocatio Pauli,anais thema sit. Deus enim, ut inquit fulget Ful lius non est author eius, cuius cst ultor.& D. Tho Deus inquit non neces, itate Th. ι.ε. sed ratione Niudici', permittit nostram s. ν. nos sequi inclinationum . quae quidem - .
pern issio, nune traditio, nune excaeca- 'tio, obduratio, vel agrauatio nuncupa- ' tur . indurat autem Deus. ut ait Orig. Orig.F. patienter tolerando. schemate illo ser- ρ.d pinnaonis qtro clementis,iurus herus in ser- ea .Hbb. Dum ait, Ego te talom seriac seci, patien a=l u. tia mea, tuae extitit insolentiae causa.
Igitur Deus, ut ait D. Tho. non dicitur Tho. tradere homines in immunditiam, lirecte inclinando affectum hominis ad tuatum, eum iuxta prouerb. Vniuersa pro- Pro. icpter se operatus est Deus, & ad se ordinat illi. Peccatum autem,eli contradi uinam Ordinationem , prorsus ἰ: auertit a Deo . in directe tamen tradit homines in peccatum, in quantum non consere
gratiam, pcrquam ipsi continebanturne peccarent: quemadmodum si aliquis alicuius subsuntaculum tolleret, diceretur facere casum eius. Et ad hunc qui dem modum, ut ait D. Tho. primum Tho. peccatum, est causa sequentis peccati, sequens vero est piuna prioris . per pri mum enim peccatum. amittimus gratiam . qua an illa homo ruit in aliud
38쪽
. indirecte seu per accidens, tanGuam reis mouens prohibens. Non quod pius aemisericors Dominus , prorius destit vit hominem, quant uvis peccatorem auxilio sito, statueritq; quasi firma sententia nunquam succurrere illi, sicut facit cum his qui cruciantur in insurno.
quibus iam, non est locus poenitentiae. Non enim durante tempore, vult cle naentis imus Dominus, mortem peccatoris. sed ut magis conuertatur. S uiuatrideo stat ad ostium,& pulsat. Vocat ad poenitentiam, & ait, Convertimini ad me, Zo ego conuertar ad vos. Vocat ad
Ioa. salutem & ad quietem, Venite ad me qui sum si lux S saluator,& inuenietis requiem animabus vcstris. Vocat ad sa-χὸι pientiam, Venire filii, audite, & docebo vos timorem Domini, qui est initium sapientiae. Itaque miserabilis homo per peccatum amittit gratiam Dei, & eum ea omne bonum. Sed phssimus Dominus, pro sua benignitare semper inuitat ad illam. Homo resiliit Deo per super. hiam. sed Deus praecatur hominem, per suam pietatem. Potest δι alio modo, unum peccatum. - esse eausa alterius. scit. direct Et primo quidem ex causa finali, sicut qui ex avaritia inducitur ad homicidium. Fur enioecidit ut furetur. Deinde ex causa materialii sicut gula, ministrando mat riam, incitat ad libidinem. Tertib eκ causa mouenti, sicut ex multis actibus, peneratur habitus, ad simile peccatum
Diximus paulo superius, unum pecca tum, in poenam alterius peccati, freque ter euenire. circa quod est valde notan-- g- dum, quod peccatum, in quantum pecocatum, eum sit voluntarium,non potet esse poenae nam poenam contra volun- taton patimur. At ver b propter aliqua quae s ciantur peccatis, & fiunt contra voluntatem peccantis . peccatum unum contingit in poenam, & est poena prae cedentis peccati. amisito quidem gratiae . non parua iactura est, haec praeceis dit peccatum. cum amissione autem gratiae, amittitur quoque Deus, sine quo. pasiim corruit homo. sine DEo
animus manet vacuus di miserabilis,
atque adeb turbatur valde. & agitatur sicut arundo quae a vento mouetur . si mane Deo inordinatur: & quid peius. &quid molestius , quam animus inordinatus Husisti Domine,& sie est, ait August. vi poena sibi sit omnis nordina Aet L
ius animus. Habent praeterea peccata, ι . . . quam plures labores alios sibi aditinctos. ae difficultate , ut quilibet peccator fatebitur si velit. At vero in inferno politi,velint, nolint,fatebuntur hoc omianes impii & peccatores, dicentes, Am- - . . bulauimus vias difficileq. Demum, r morsus conscientiae, infamia. & similia quae peccatum sequuntur, & magnam animo conferunt meses iam, faciunt illud, quamuis voluuiarium, este pinium
peccantis. QV IA est muto uni v ritatem Dei in mendacium . s coluerunt, ct fer
benedictus ιn se L. Amen. Tr pterea tradidit illos Deaes in pastiones ignomisia.2 Explicat quod dixerat, de culpa & poena idololatriae, quomodo in t 1
multa vitiorum portenta, prolapsi sunt Gentilest,qui Deum cognitum tam portentuose coluerunt, ut pro DEO vero, mendacem, & arte confictam statua madorarent. ac praepostere res conditas pvenerati sunt, colueruntq; supra eum. qui cond. dit omnia. Contun eliosi imDeum, qui solus laude serendus est. 3e hoe honoris apud homines . meretur, in omne aeuum, amen. Qua ob causas offensus Deus,passus est eos prolabi,ia eupiditates scedas ac probrotas. . . i
ε 3. e Mutauerint veritatem D E L 'idest naturam diuinam quae solum Deo
vero competit, mutaueriant in menda
cium, id est, in idola, quae sunt deorum
portentuosa mendacia. est enim men
dacium, quidquid non est id quod re- ρω
se, potius 'uam cremori. J Non siluis in Deum ingrati suemunt, ei gratias noagendo, eumque non glorificando ob vetitatem illius cognitam: verumetiam C a vi
39쪽
is COIlVENT IN EPIST. D. PAVLI
ut perfidi sacrilegi. aras, thura . sacrificia, & caeteros honoris titulos, soli
Deo vero debitos, in crearuras transtulerunt: contempto, praetermissoq; Deo
vero, solis iosius creaturis, diuina o Hilae . sequia praestiterunt.
potuerunt idololatrae. laedere diuinam Milestatem, non valuerunt ei aliquid auferre, qui a creaturis nullatenus pendet. & per se est benedicJus in secula. idest . benedictione sempiterna , arque- adeo omni laude dignis imus. Hunc benedictum dimiserunt genu ς excaecati s videte amentiam detestabilem de
adorauerunt deos manuum suarum. 66. .Amen. J Vox Hebrata, quae omniis
modam desianat certi indinem, de est idem, quod verum, vel fiat.
67. Propter a tradi lis ima D us in passumer ignσminia. 9 Tradidit illos. non impellendo, sed deserendo. Tradidit. Reit, abire permisit, scibtrahendo id. Quod demeriti erant auxilium. Tradr dit innuam, in pasretne, ignominiae. .i. in libidinex ignominiosas, puta in pec
catum contra naturanu. Quod quidem, a. papio ignominiae. merito dicitur . nam
passio proprie dicituri ouando aliquid
trahitur extra ordinem sitae naturae, Puta cum aqua calefit. aut cum homo inis firmatur: aqua enim per ea lorem, ho mo vero per morbum euincitur, & de.
turbinr de sua natura. Vnde quia pethuiusmodi i peetata, homo recedit aliordine naturali. conuenienter dicuntur paLione . Dicuntur autem passiciis ies ignominiae, quia non sunt nomine dignae z: Nam ignominia; componitur ex nomen Ter negationem: est enim nomen hominis idem quod honor eius,&celetalitas, iuxta' illoci, Melius est nomen bonum, quam diuitiae multae. Et se iqnominia , contra ponitur honori, seudi ignobilitas, nobilitati. Peccatum ergo contes naturam, non est nomine dignum . Nam si peccata carnis, comuis niter euprobrabilia sunt,quia per ea ho
dcducitur ad id, quod est bestiale
in homine, multo magis peccati. In con tra naturam, per quod etiani a natura
bestiali decidit hon O. NON erit abs re, obiter hic notare discrimen inter peccata carnalia S spi- τώ. l. Erit Malia, nant Iicet carnalia sint turpi q. s. ra, spiritualia tamen, ut infidelitas Juperbia, iniustitia. di huiusmodi, peiora genere suo sunr, peccatis carnalibus, quantum ad grauitatem culpae e runa ratione subiccti, nempe spiritus, qui diis pnior est corpore, & per q uem fieri debet' in Deum conuersica . nam corporis
natura, est conuerti ad sensibilia Tum ratione cibiecti, quia per peccata spititualia vel Deum immediatὸ offendi. mu', vel proximos, quos plus tenemur diligere quam propriu corpus. In quod vi ait Paulus qui fornicatui peccat, atque adeo irinus inseri iniuriae . tum denique ratione motivi,quia delectabilia tactus, vehementius ni ouent qua spiritualia, propterea magi S excusant. Igitur quoad grauitatem culpae spectar. peiora sunt spiritualia carnalibus. At vero . si infamiam consileres .antecellulearnalia spirirsalibus. Unde Gregor. Ga Carnalia. inquit, sunt minoris culpae,&maioris infamiae. Cuius ratio est, quia
actiones spirituales, non sunt nobis c munes cum brutis, sicut carnales: qua de causa carnales , ut iam dictum est, dicuntur in munditiae. Inter quas sunt aliquae maioris infamiae,ut peccata conistra naturam e quae propterea ab Apostolo, nunc contumeliae, nunc passiones ignominiae vocantur. 68. NAM foemina eorum, immuta e
νune naturalem usim, in eum usum qui
es contra naturam . Similiter autem Omasay, relicto naturati usu famina, exarserκnt m desideriis suis, invicem , mastu si ' in mafuisι turpitudinem operantes, mercedem quam opportuit erroris βι, in Ieme
ipsis recipientes. 9 Hic clarissime costar. quid sit mortalis homo sine fide Christi agens. Est sane miser & miserabilis,
deteriorq; cunctis brutis animalibus. sine fide enim nec legem naturalem custodit, nam si custodisset, Deus illi notadec sicli nec negaret sidcm ad salutem
40쪽
seee trIam . et iri sunt praecor nunc isti Milio aietani inlideles, nisi quaedam naturae monstra quorum De s venter eae
ct gloria Di consasione ipsorum Z quid olun in fideles, ut si pes imi. de Aelisi ἱ- mi am uteς qui a cognitione veri Dei, ad idola peruersi, in horrendum protinus submersi stini stagitiorum barathrum 3 nec ipsi scilii m. verum etiam sceminae illorum oblitae iscus sui, naturale in sceminei corporis usum, mutaue runt in eum qui contra naturam estini mirum exempIo masculo raim qu; relicto naturali usu foeminarum, mutuis
cupiditatibus inter seipsiss deflagrariit.
adeo ut mas in nrarem abominandam turpitudinem patraret: atque his modis contumclia in Deum admissi, in seipsos recidit,dignum amen iae pranni u. 69. Nam femiue rerum ) a sceminis incipit, ut desectum pudoris illorum temporum inrelliget . nam si illis pudor desit, omnia erunt impudica.
turalis usus est, ut dicitur in elos. Quod . TM. vir S mulier in uno concubitu coeant: quamuis si hoc fiat extra matri Hon tu, sit peccatum, & contra naturam ratio
nis, cuius est agere secundam virtutem,s.de dis. di legem Dei.
culus malculum polluat, mulier muli rem. Contingit enim etiam ipsis amplexari se inique t & eadem ratio est, ut ait D. Tho. de omni actu coitus. ex
quo generatio sequi non potest. Nam
secundum naturae intentionem, comi xtio sexuum in animalibus, ordinatur adactum generationis i ideo omnis comis mixtionis modus, ex quo generatis sequi non potest, est contra naturam hominis,in quantum est animal. Hunc ora dinem peruerterunt idololatrae. omnia enim, ait Hiero. peruerterunt, in Deum peruersi: neque enim ordinem naturaeseruarant,qui naturae dereliquerunt auctorem, infandorum enim idolorum culori insta
a. Similiter mastuli rei sti raturali is foemina. 9 idest, qui secundum natu rameli, exarserunt.) ideli, extra termino naturae arserunt, in desiderit; sui . st nil. carnalibus, inuicem masculi in sculo; turpidinem operantes in idest, turpissima seditate ne inuicem polluentes . nam, ut inquit utero. effrenata Ii- Hiis bido, modum seruare non nouit. 73. re m/rωδω quam opportiris est rii sui in stemeti u recipientes. Q iamuis merces, proprie sumitiir in bona ni partem, hῖc tamen tumitur communiis rer, pro quacunque retrib .itione in malis. ordo istitur inter idololatras sic cum currit. Vt qui Dei obliti e fant, nee se- insox agnosterent. & qui Deum veru es
salsis diis intimauerant, a semetipsis
ob ruat hic D. Th peceatum ne n- εἰ dum, quod est grauis inaum inter peccata carnalia. coniunaumella cum id a Iolatria. quasi peculiarem cius ultione. Nam Lib eodem sere tempore, ambo exorta fuisse ridentur, cum paulo ante itempus Abrahae, gellus ille Babylonia uens idolatrare eceperit, quando de S domorum urbes. de execranda turpitudine exustae dederunt poenas. tametati ante diluuium . quando omnis caro corruperat viam suam, dicut aliqui,hoc eodem vitio Iaborasse mundum, eonta minatumque tui se genus hun anunt. Nam propter quid aliud, tam extimescenda illa punitio aequior suisset y Postea vero, idololatria crescente, huiusmodi 'vidia ereverunt, nam ut legitur in libris Machab. Ialson ausus est, sub ipsa arce, j. Mam. optimos quosique Ephoeborum , in lu- . panaribus ponere. Erat autem hoc .non
initium, ted incrementum quodam, &prosectus gentilis, &alieniginae conuest . tationis, ut ait n. Tho. puerunt ouide Thia illa tempora inscelicia, in quibus D E tcognitio. ab humanis mentibus. prorissus iam deicta videbatur. Ni squam eniviguit, genus hoe stupri nesin disti inu, quo homo, ad imaginem Dei factu . in usus pecuinis peiotes, pro stituitur, nisi ubi notitia Dei, sepitetnaeq; alterius tuta, ois mali causa est, initiu, disicis. i vitae, ut nullas ut est perquil exigua.