장음표시 사용
181쪽
do Christianae religionis Ecclesiam, qNam .diticine pulcherrima Urbis Romae , ac prout clanim florentisitimarum Imperio communi uit; sed nominatim in ea templa , quibus ipse prima subiecisset fundamenta , S postremum denique nitigium imposuis t. Ne longe abieris . Ea , quae huic Apostolorum Templo , vel attribuit donaria , vel addixit proventuum genera , tam multa , & varia sunt, ut seri θm . eorum conficere infiniti sit prope laboris mei, ac mole itiae vestrae non serendae. Erant enim in his aureae coronae quam plurimae, capedines , patinae , simputa , candelabra : erant loculi aere conclusi Cyprio ,& columnis innixi porphyreticis. Erant aureae mensiae, arae argenteae , vasi crustis artificiosis limis inducta , figuris caelata singulatibus, argumentis longe pulcherrimis tigillata. Quid redditu ac prouem
tus commemorem annuos ρ Huic hortos , ac
domos , huic Insulas, huic latifundia, hute Balnea largitus eit. Huic Anthiochiam, huic Euphratensem prouinciam , huic Tarsium , huic totam Ciliciam, huic Aegypzum vectigalia is
pendere voluit, di auro, argento, gebamis, odoramentis , omni denique copiarum genere subseruire . Sunt in manibus , vulgoque perleguntur ea de re in codicibus Ethnicorvi Histori . corum insanae querelae : qui cum essent verae pietatis ignari, viderentque tam libera- letu
182쪽
lem Imperatoris animum erga religionem , sacra ; inusitatae . prodigentiae , atque immodicae prolationis eum arguere non dubi-' tarum. Celebrant adeo vulgare prouerbium quod de homine' circumserebatur. Aiunt enim
decem primis imperij annis habitum, suillet
Imperatorem praeitantisiimum , decem. con .sequentibus latronem, decem nouissimis, hoc,
est ijs , ut ego quidem interpretor , quibus Christianorum coluit, d diuitijs ornauit re-: Iigionem, pupillum, & nepotem ob insanas profusiones, & largitiones immodicas appel-: latum fuisse . Neque vero alio pertinent illa iZolimi maledicta : qui scriptum reliquit, Constantino ad largitiones infanas cum non satis. suppeterent totius Imperij Romani copiae , necesse praeterea fuisse, noua , eaqite durissi fma vecti alia prouinciis imperare . Non in-', quam alio pertinent illa mendacia ι nisi ad eam Constantini lacerandam Iibet alitatem , qua Christianam Rempublicam, Rexaedifi-ta iam a se Templa ornare , atque in omneIn aeternitatem communire studiosilliinὸ conte debat . Sed suo dicant haec iudicio, qui vera ei religionis sensiim , gustumqne non habent. Longe aliter faciendum sibi putat Constanti- , nus: qui Regna, copias , opes , argentum autum , gemmas, margaritas, Imperium ipsum, R quae prima vulgus exiitiniat, Religis.
183쪽
ni obsecundare, atque inseruire Deo auctori , lac parenti optimo debere arbitratur. Patietur ipse alios Imperatores gloriari, quod innum rabilia gentium tributa , quod vectigalia populorum omnium in ludos profuderint; quod' miserorum laboribus , ac poenis aedificarint Amphitheatra , Circos extruxeIint , columnas , i & propilaea in soris excitarint, nouos portus e derint , fluuios alio corriuarint , cael ra ex illo. genero complura ad nominis au- leupandam immortalitatem , dc aggressi fuerint , & perfecerint . Gloriabitur sua illa sliberalitate Constantinus in omnem aeterni. ratem , atque in hoc uno Templo gloriandi cansas habebit ampliores , quam qui tam varias comparandae gloriae rationes , ac
vias insanis sumptibus studiosissime persequebantur . Illa enim eortim monumenta cor rupit aetas, hostium euerterunt manus , ab-
, simpsit incendium . Hoc magni Constantini praeclarum opus hostes ipsi sartum , ac tectum lpraestiterunt , reueritae flammae sitint , quae ltoties Urbem vastarunt incendijs , aetas ipsa , quae serrum atterit , comminuit aes , saxa , niomesque alio transsere, ius in eo prWsus per- . . dere videtur, inc illi parcere uni mortalitas , quae cruripit omnia, atque ante se ad exitium sagit uniuersa. Quamquam enim vere hoc etiam Xemplum , Ut caetera , quae olim habuerum initium ν
184쪽
Initium , vetustas corrupit, ac situs 3 habuit tamen illud, quod non est commune cum omni bus, ut magnificentius semper e cineribus suis, Pontificum industria, renasceretur. Quid pluribus opus est verbis i Illa ipsa, quam obtinet hoc tempore dionitas, ac forma plane loquitur, S praedicat, huic templo quandam veluti suisse tributam aeternitatem . Quae totius operis moles Deus immortalis λ quae iii extima parte quadrati lapidis commissurae perpetuae quae coronae, qui tori, quae in intima concamer tiones , & pilae i qui fornices lunulati , quae a Mides ' quae tectoria , quae marmoris incrustationes,quae, vel opere musivo, vel coloribus expressae figurae quod aurum parietibus illitum i quae gemmae picturarum coronulis intertextae Non illud quidem gloriose dicere Pontifices habent , quod ab alijs de tota ipsa iactatum est Vrbe:Templum se reddidisse marmoreum , quod lateritium accepissent ; quia
Constantini magnificentia, non e marmore tantum , velum ex argento propemodum,atque
auro factum videbatur : sed tamen id gloriari merito possitnt ; nomim se relinquere, quod squallidum situ, S vetustate prope collapsiiminuenerunt. Agamus hoc igitur Auditores :&gloriosissimum huiusce Τempli quasi Natalem maxima religionis significatione recolamus . Cum enim communem hanc Christianae
185쪽
Reipiibi. gratulationem priuato studio diligentiaque prosequimur, eam Ecclesiae beatissimae selicitatem , eas opes, diuitiasque florentissimas ex animo gratulamur, quas illo posito A- , postolorum Plincipi Templo , a re ligiosistimo Constantino acce - , pit ad ornamentum k ad amplificationem imperij, atque ad
186쪽
ctissimi, augiistina inique Pauli, Apostolorum Antes Mani, ac Principis admir bili ad Christi cultum c-- uersione aggredior aliquid , si minus eleganter, ac erudia te, certe pie, religioseque dicere,Auditores; necesse habeo vestium ipserum commendare stit dium, ac pietatem: qui huc vel it ad spectacit tum conuolastis, non tam orationem audituri meam, quae mediocris, ac nulla est,quam Pa , tum ipsum ab equo deturbatum, prostratum ii mi, horribili perterrefactum e caelo voce,ac v lut in triumphum perductum contemplaturi. Libet ex hac insigni victoria gestire laetitia , libee inustati specie triumphi animum, atque octilos
pascere, libet Christo victori, libet caelo, libe
187쪽
uniuersae Christianae Reip. gramiari. Etenim,si consertissimis Barbarorum cingeremur, atque obsideremur copijs, a quibns plerique ciuium interseeti, conquassata moenia , reliqui propugnatores ad poliremam rerum omnium inopiam redacti fuissent ; repente vero ipsiim hostiuir , Imperatorem,qui tormenta, & machinas admouebat, qui facem praeserebat sitis, qui seruitutem, ac caedem incliisis intentabat, qui omnia igni, ac serro corrumpere moliebatur; si hunc inquam hostium ductorem iubito a Rege nostro captiuum in urbem duci conspiceremus: an non singuli hominum ordines e latibulis, quo eos abdidisset metus, erumperent, spectaculoque eircumfusi incredibilem rei novitatem iuspicerent, & stupore prope defixi tantam victoriam admirarentur Iluitisinodi sime rerum subitam, nec opinatam commutationem haec publica gratulatio nostris obijcit animis,cum institutis a m ἐoribus sacris rite celebrandis, eam iucundissimὸ commemoramus, & recordamur diem, qua die
Saulus ille immanissimus piorum profligator, remeterorum acerrimus dux Hebraeorum, qui
acerbissimum Christo,ac pietati bellum indixerant , ex itinere, quod temere suscepciat, caelesti voce reprehensus, Damascum, hoc est in rabem, quam Christianorum staguine respergere cogitabat, orbatus repente oculis aliena du-
est manu , tanquam ad uiumphum Impe-
188쪽
tatoris nostri gloriosissimum resematus. Quod spectaculum nobis multo sanὸ debet accidere iliciindissimum : qui non tantum Christi triumphum ornare, ac sequi videmus eum, a quo postremiam Reip. metuebamus exitium : sed in nostia receptum castra, ex Satilo infensistimo religionis holle, Paulum euasisse, hoc est Imperatorem Ecclesiae , propugnatorem pietatis,caelestis ad gentes uniuersas internuntium, & legatum Parentis, mortalem, ut ita dicam in Christiana Repub. Deum esse factum intuemur. Audistis enim, ac saepe legistis in Actis, quas Paulus', cum Saulus esset, litteris illis , & mandatis nefarii conciliabuli communitus , spiraret in via minas, quas anhelaret caedes, quae meditaretur incendia. Quin ab Augiistino didicissis, quo tempore lapidibus obrutus, S sepultus est Stephanus, carnificum illorum vestimenta seruash Saulum, non ut sceleris quam minimε particeps esse, sed ut parricidarum spectando, &iuuando conatu , omnium eum manibus solus ipse interficere videretur. Sed illud legistis etiam Auditores,eos ad Ecclesiam euertendam immanissimos spiritus, eum ad profligandos, extirpandosque scinditus Christianos ardorem animi nestrium , impetumque susceptum, ad fi maddam, fouendam, amplificandamque religionem e vestigio conuertisse. Video necesse omnino esse, quid egerit in nouis hisce castris Pam.
189쪽
IM , & qua noluim imperium ratione tractarit , accuratius , diligentiusque perpendere. Quod ego dum plo mea mediocritate prosequi studiose contendo, quaeso vos, ut orationem meam ,
qua coepistis humanitate , ad exitum usque piosequamini. Cum vir hic egregius, ac sii gillaris ad Christi traductus, Ag di innitus impii l. sus partes in nouo se campo este animaduertit, sedulo sibi, nauiterque Regis parendum existimauit imperio, a quo, non unam , aut alteram prouinciam, sed totum terrartim Olbem nouis imbuendum legibus, adeoque debellandum
acceperat. Itaque tam varias, tam multas aggressus est, ad finitimas, ad remotiores, ad postremas etiam gentes ex ne ditiones, ut non tam terrestri, aut maritimo ingredi videretur itinere, quam alis quibusdam populos, S regna ter- Iarum omnia circumuolare . Uix prima sacrorum initia susceperat, ac nooae religioni S tiro- .cinia Damasci posuerat, cum in Arabiam Da masco proximam descendere, & Chtilli promulgando nomine , ac lege, bellicum in ea pro uincia canere non dubitauit, quae tam saepe Romanorum Imperatores aditu prohibuisset. Ex Arabia Damascum reuertitur , Damasco Idicroselymam venit, Hiero Q lyma nauigauit in Cyprum , Cypro retrocessit in Asiam ; Lycaoniam peragrat, lustrat diligentissime Graeciam, FI aetervehitur Illyricum, Italiam adit; ad Ηispa-
190쪽
spanias usque , ut cursius celeritate 'cum Sola certare videretur, elabitur . Quid prouincias ,& regna commemoro ἶ Nullam praetermittit Vrbem populis frequentem quam non aggrediatur, ac. tentet: non Thessalonicam in Macedonia , non Antiochiam in Pisidia, non Lystram in Lycaonia, non Ephesimi in Ionia, non Ath .nas in Graecia, non in Italia rerum dominam , gentium uniuersarum arcem, ac domiciliun Lia, Romam. A baridem nescio quem fuisse legimus in sabulis : qui cum ab Apolline fatidica, don tus esset sagitta, eam, cibo prorsus, ac potu se
continens, oracula etiam ubique locorum euiiugans , toto dicitur orbe terrarum circumtulisis.
Quae hominis peregrinatio, ut minus incredibilis mortalium accideret auribus,comminisci scri- , ptorum aliqui, & instiper addere non dubita- rtlnt, propterea eum terras adijsse, ac tam facile circumcursasse uniuersas, quod proiecta sagitta, qu i vellet, eo ipse non pedibiti iret, sed eodem plane sagittae abstractus Hapetu se proriperet,&procul in alias regiones purusto temporis auia ret. Haud plane sine causa fabulam hanc a me suisse commemoratam intelligetis , Auditores, si vobiscum antino reputabitis , qtiid cum Paulo ad tutillimam verae religionis arcem recepto sactum sit. Quantum enim ad istiam attinet ., scitis profecto. quo fuerit hic nonus Imperator instiuetus, atque armatus tela , cum e moItali