장음표시 사용
221쪽
Thermar Aqui ranen sium Issi bur , salesque calumniari, ergo vel in majori copia exstare demonstrent, vel alias caloris causas statuant vel cessent tandem credulum vulgus ob imaginarios hepatis calores ab hac potatione thermali
Sed non cessant, Dexperientias adducere conantur quibus senos profligaturos arbitrantur clamitant enim sedulo animadvertisse ex thermarum aquarum pomtu, plerosque plus nimium calefactos,
sudoribus perfusos, c. At salva eorum pace, cur sua valere pluris experimenta volunt quam aliorum innumeri quotidiana qui contrarium testantur ' aut cur
inverso rerum ordine sibi potius adhibere fidem contendunt, qui adversus hunc potum perpetuo acriterque declamant, vixque eo uti volunt quam iis qui proprio usu&periculo in dies eo potantur certe ratio postulat ut iis qui diu navigarunt, de navigatione credamus non iis qui semel littus cum execratione viderunt: Me hac Thermopotatione iis qui eodem saepius utuntur, non iis qui ex falsa praeoccupatione ab ea semper abhorruerunt: at sint
ii etiam oculatissimi, diligentes, Xper-
222쪽
tissimi, hoc certe non obstat, quo minus experimentis experimenta opponamus:
ubi tandem sunt ii qui se nimium cales ctos conquesti sunt quis in febrem quis in calidam jecoris intemperiem ab eo potu incidit jam milleni biberunt, pr
deant, aut eorum nomina, aut tunc credere forsan incipiemus an ex servore mo tui sunt omnes, ita ut nullus supersit qui sua testetur incendi, iam cogitate quam suspecta sunt antithermopotarum Xperimenta : contra qui hunc potum praescribunt medici, calefactionem se exinde advertisse constanter negant eorum qui usi sunt, atque inter eos etiam medicinae peritos, de calefactione nullus conquestus est nemo omnium horum ex eo potu hucusque incaluit nec in febrem aut i flammationem ullus incidit, nec appetentiam amisit, aut stivit immo consuetam naturalem sitim omnibus immutatam esse Observatur, ita ut minus bibatur, dum iis in potum utunturquam alio solent tempore etiamsi aquae illae probe transeant. Igiatur adversaris sententiae fautore omnes provocamus, ut satisfaciant si possint: curiamirum hae aquae, si tantopere ut adstruunt a
223쪽
struunt, calefaciunt; sitim nemini excitens sed potius extinguant. Certe calida omnia aromata, vina generosa salitas tim strenue excitant, nec ullum calidum alimentum, medicamentumve est, quod id magis mitiusve non faciat, tantum abest ut sitim compescat aut extinguat prout thermales potato faciunt. Hua balneantes plerique optimo usu&consilio, eas ad aliquot vitra praesumunt, ulapii res rigerantis loco, contra sitim in balneatione ordinaria sese muniunt. Dum vero affatim calidiores actu thermae bibuntur, sudari quando ue nil mirum calor ille ac ualis superfluus connaturali major, totum corpus persundit, ac per poros cutis citilis me transpirat; cumque adventit iussit nil vitii aut caloris relinquit, immo potius calorem naturalem eXcitat recreatque.
Sed hactenus dicta pro caloribus su sciant quae si aequi aestimatores una conserant, animadvertent mineralium contentorum in hisce thecinalibus aquis, rigidorum ac calidorum quamdam aequi pollentiam,unde potius temperatura temperata potestate exurget, quam verenda temperatura
224쪽
ratura calida. Frigidae enim sunt aquae, frigidum nitrum, frigida terrea miscella, sales quicumque alii sine excessi calidi: sulphur neutrum , salium mineralium praecursor solum subtilis, ad abstrusa
morborum manuductor, eorumdemque facultatum promotor, pulmonum anima, ac nervorum balsamus est. Nunc ad alia
Caeterarum objectionum solutiones. Dci adversariorum rationem diae cimus quod supra c. 3 nempe aquas minerales ac thermas, duobus potissimum modis impraegnari, ilicet invis, biliter vaporibus, spiritibus ac essentiis: quae sunt velut minerarum ac matricum, mineraliticarum, metallicarum animae, hae non sunt calori nostro radicali improportionatae aut dissimiles. sed potius balsamicae ac assymbolicae quapropter comvenientia relativa eodem potius uniuntur ipsumque vivificant, restaurant ac ad pro-sigendos morbos corroborant. Capte mineralium substantiae quas thermales equae
225쪽
hermar Aquigranensium Issaquae visibiliter gestant, quasque enum
ravimus supra, nocumenti potatoribus nil adferunt, ut jamjam probavimus ii mo potius magna activitate praeditae, summe penetrante. exaltatae sunt, ad ait nuandum, detergendum, dissolvendum atque evacuandum infractus ceculentos corporis nostri immo si quid acrimoniae prius habuerint hoc ipsum effervescentia subterranea domitum,mitigatum mortificatumque est, quod si sint alia crassamenta, quae vinci nequeant V. g. argilla sabulum, dic illa segregantur ac per alvum aut urinae ductus, sicuti aliae socces excernuntur : Lsceta quoque illa sunt, in minima qua titate unde corporibus nunquam obesse possunt. Innoxias vero esse, corrosivas non esse tametsi minerales, testimonium perhibent harum omnium proprius usus, acidularumque v. g. padensium, Ma
bacensum, A rensium, Antonianarum&aliarum sicuti&thermarum Borbone
sium, Em sensium, meisbaden m, Carolinarum: aliarum plurimarum in diversis regionibus quae omnes etsi mineralibus gaudeant, passim tamen magno aegrorum emolumento ac solatio usurpantur innoxie:
226쪽
deinde haec quoque improbarent veterum medicorum ac etiam neotericorum proum interno medicamenta quam plurima ex metalli. mineralibus composita Mapud authores commendata immo chymicorum claboratoria moderna plenissima&reserti illina praeparationibus corum optimi. ad infinita mala saluberrimis, qu
les sunt sulphuris fores , ejus spiritus, balsamum , lacu tartarum vitriolatum, salmariis, mercurius dulcis, alia plurima. Instant Mallegant, thermales aquas ars, ferrum minuere, rodere, c. voluntque quid simile accidere ventriculo, ni stinis&visceribus, c. Si quid in aere aut serro notatur dicimus thermales aquas turgere ligere salibus spiritibus in Taliticis, quibus naturali instinctu , properassione analitica principiorum sese insinuant metallis ex illis evocare sales conssimiles, vel sensibiliter per solutiones, vel insensibiliter per resolutiones: indeque aliquid corrosioni simile relinquere partium oro corporis nostri, longe est alia ratio illae enim non habenti nodum illum substantiae analogum est ym-
227쪽
Thermar Aqui ranensium. 6 Iasymbolicum spiritibus, aut talibus mineralium aut metallorum, uti nec ligna, &c. Hinc aquae minerales seu thermales in has nec in signa agunt licet metalla visitent i si aqua sertis quae e mineralibus filo ferrum , se , dissolvit, ceram non tangit' sic succus acrior vel acidior existens in corpore , partes corporis tantum lancinat, aut illis molestus est, 1npelvi e rejectus ipsam corrodit, ibidemque sertissime effer vescit,&c. quid demum ab aqua thermali de partibus corporis semendum , cum lia rosarum , acetosae
recentiain tenella ipsi calidae in alveis vel
alibi injecta non marcescant. Convenientiam autem ac propensionem mineralium spirituum ac salium ad metalla, quorum sunt principia, optime declarat Glaser tract ch m. l. 2. cap. I. hoc experimento. Si aqua serti ex nitro vitriolo parata dii solvatur aurum Margentum dissbluti injiciatur aquae comm ni praecipitatur aurum aqua orti retinente argentum; si huic aquae immerseris lam1- nam aeris, statim spiritus aqtur sertis per medias aquas ad laminam EriSaccurrent, eamque dissolvent relicto argento, quod prae
228쪽
162 Descriptio p cipitatur si vero ulterius laminam se ri imposueris idem contingit deserto aere ferrum petunt aes praecipitaturri similiter si dissolutioni ferri addideris lapidem calaminarem sin aliter idem, si liquori nitrum fixum paulatim in ultima dis lutione lapidis calaminaris instillaveris pra cipitabitur, hic destruetque acidum aquae sortis dis lutivum, euntenturque spiritus illi acidi cum sale fixo, ex qua reu-nione per exsiccationem optimum nitrum siti recuperatur: partes autem corporis nostri non sunt ses, non serrum, aut metalla, neque sales tales possident,&c.
Superest satori osse aliquas quas malignis, venenatis incratibus tinctas, quae vitae adserant interitum quae inebrient quae dentes elidant quae homines in furorem agant quae potatores reddant insanos quae bronchocelem est iciant; quae stupiditatem mentis incutiant quae sterilitatem inducant quae procurent abortus, c. exempla sunt apud Plin. l. r. cap. IOS. l. 3. Cap. 2O apud Vitruvium . .
cap. 3. q. apud Majolum in dieb. an cui coll. 3. apud Langium l. i. epist med. 3. c. sed ad illas non ablegantur infimmi
229쪽
Thermar Aquis franensium. mi Meas bibit nemo. Inde male insertur
minerales omnes aut thermales esse Venenosas ac detrimentosas est cla illa est
quarundam non omnium , juxta enim suam quamlibet ineram communicatam xtincturas imbibitas effectus edunt, malae pessimos bonae optimos ut thermale Aquis ranensic hae, Insultant ulterius mineralia in aquis contentast, sulphur, argill s, sabulum, C.
intra corpus quotidie retineri ac conservari, parietibus venarum adhaerere, obstructiones facere, demum temporis progressu deploratos parere morbosci quibus 1 quempiam post sex menses corripi contingat, etsi aliae horum morborum praesto
sint causae, illico fermentum thermarum accusant, aquas & medicos qui eas pra scripserunt calumniis, maledicentiis proscindunt. Dicimus figmento illo nihil absit dius etenim videmus naturam alimentum quotidie sibi familiare retinere ac sales
conditurarum cum eo intime permixtos secernere, cumque urinis Xcludere quanto magis ergo crati a illa recrementa mill sabuli, c. atque sales medicatis aquis permi
230쪽
IS . Descriptio permixtos expellet cum aquam ipsam utpote sibi ingratam excernat. Neque sales illi superstites esse possunt ab illis enim aquae thermales leureticae sunt, aqua enim ex se sola dieuretica non est, a salibus vero acuitur, subtilissetur, iisque mediantibus penetrat atque omnino die r- retica evadit, quid quaeso magis ridiculum
atque a ratione alienum ' quam dicere aquam thermalem ob sales thermales en trare ac excerni, atque eam retinere quae ipsam vehunt, eique viam aperiunt, O-
que magis quod sales ab aquis dissicillim)
separari queant : tam intime cum ea solvunturo miscentur. Nec etiam salinorum mineralium anteces res aut praecursores flores sulphuris subtilissimi retinentur : quia nanime penetrabiles cito citius interiora corporis pervadunt, ac per ipsos partium & venarum poros exspirant, ac transpiratione in auras evanescunt coque magis quod a calore nostro agitati ad fugam continuo sollicitentur. Summam hanc florum subtilitatem volatilitatem ostendit thermalis aqua