De melancholia et morbis melancholicis.

411쪽

PAns I. Apuae VI. 393rime debet in pejus ruere sed dirum magis si per

se pessimus humor acerrimus, densissimus, eam adipiscatur tenuitatem qua ad ultima usque canalium devehatur. Saepe ipsa in stomacho scena peragitur , unde vomitus atri semper Hippocrati lethales habiti. Sic ego rem peractam vidi Foemina melancholi-Ca rigore horrendo , ConVulsione musculorum , Crurum praesertim, surarum Corripitur. Vomitatram .piCeam materiem, atramento simillimam, quae foetens , diluta Virescebat, admissa

major aquae copia , dein flavida evadebat A vomitu statim in animi deliquium incidit, brevique extrema frigida , livescentia, sudore madentia simul cum luctuoso , livido , frigido Vultu , uri ni interea nigris , delirio subobscuro, evidenti

gangraenae locum cedebant, qua Ventre in tumorem sublato e medio tollitur ; at in X tinctae cadaVere omnia ad Ventriculum , hepar

lienem pertinentia , cirrho deae duritiei simul erosionis manifestae, quasi stigia aqua tincta fuissent, signa praeferebant. Vir mihi Cognitus in . ipso vomitu olim Xtinctus , Vix aliquod signum atrae bilis ferebat cimo, pro gangraena haberi potuit malum si alia Causa gangraenae intus sponte enatae, haberi possit, praeter atram bi Iem Jure meritoque Galenus bubones pestilentiales anthracesque, quasi atrae bilis proventum habet, non quod ipsa pestis cum atra bile Confundi possit, sed quod miasma pestiferum bilem& pessiimdet, in atram aut atrae proXimam Vertat quod frequentes in Massilia cadaverum aperturae Medicis ad id deputatis probave-

412쪽

runt. Viderunt saepe Medici post febrem convulsionibus atquo deliri is stipatam subito parte aliqua in sphacetum concidente, reliquum corpus in integrum adempta parte restitui. Quod ipse vidi brachio fere integro concidente Ida mitiori bilis atrae genere repetendum duXi. Quamvis enim per Orbi decursum partium X- tremarum frigus, Vacillans pulsus conditio latere aliquid erodentis atque simul obstruentis demonstrarent, supererat tamen Vis Naturae unde hostem adeo formidandum a vitalibus fontibus arceret, non autem ipsa Opprimeretur, quod in

summo veneni gradu contigisset. Sed nunquam post longam dimicationem sphacelus sic prodit, sed cito : cum tanto hoste intus gras lante impossibile sit quin cito prompta pernicie emergat. Hinc brevissimae sunt febres illae pestilentiales quae, etsi e putridarum classe sint, plus tamen auxilii exigunt, quam quod spondere possit tota

antiputridorum remediorum classis Patet inde quod ab atra bile commota atque Concitata pendere debeat malum illud, quod vulgari nomine Recentiores gangraenam intra sanguinem appel

lant.

Verum non sola putredo in hisce morbis graia satur, sed etiam inflammatorius ardor. Hinc dysenteria quae ab atra bile nascitur , non tormina solum sed saevissimos cruciatus inducit , sed diras Convulsiones , sola machinae titubantis fatiscentia compescendas. Quarto die morbus in mortem abit , nunquam ad septimum extenditur. Vidi ab hujusmodi excrementis cum horrore quodam refugere animalia , aiuntque lotrices ma-

413쪽

culas ab iis in lintea impressas nullo sapone tanquam ipsa lintei substantia ab eo erosa fuerit, expungi aut emundati posse. Vidi unum in quo Venter sit biduo conciderat , ut cutis quasi assiXavertebris Videretur , ita omnia retracta erant. Hinc hujusmodi dysenteria non inter malOS, non inter ominosos morbos ab Hippocrate recensetur, sed inter vere Xitiales , nulli unquam par- Centes, Mortiferos per se, ex Naturae necessitate

humoris natura, a) si δριμέος, του ξωδεος , Η

διαβρωτικου. Monet tamen, nec semel ex ipso Uippocrate Galenus, non omne nigrum exiens este pro atra bile habendum. Sunt enim aliquando dejectiones nigrae salutiferae, quas e concomi tante symptomatum caterVa facile agnosces.

In hypocondriis pariter inflammari potest bilis atra , ibique saevissimum morbum facere, qui, sublatis extra retractis hypocondriis Vehementissimum sibi dolorem adjungit comitem eo metuendum quod si esset, impetitur subito caput, cervice primum dolente, quasi

ConVulsa , iisque pus bile atra miX tum , biduo antequam moriantur, infra exit, longiore quidem

infortunio, quod pars minus exquisito sensu donata sit δε quod humoris minor diffusio puri locum det inde sit ut pars aliquando acerrimi humoris larvata cruorem omnium humorum systema inficiat. Haec porro ad tenerrima cerebri vasa

delata ibi phreniti dein pessimam inducit b), quae

solvitur resolutione totius corporis, intestinorum erosione, co Vel rursus atra exurgit dysen- Aphor. XXVI. . XXII. q. XXI. 4. b Duret. II. I 8 c Ibid. a.

414쪽

teria morti praecinens nisi tamen ad superiora diat, ad parotidas abscessus per se necans , sedato quidem erethismo, sed rosis vitalibus vis Ceribus. Et quidem hujus erosionis symptomano obscurum praebere solet horrifica φρικωδες ConVulsio, cum παλ-,Ceu palpitatione Vehementi hypocondrii, quae etiam erosis vasis atque arte-Τiarum tunicis destructis atram haemorrhagiam praenuntiat. Ex his hercle signis durum est, sed saltem Marti honorificum MArtifici utile mortem jamjas praesentem saepe incautis praedicere. Sed adesse debet simul cum exeuntibus nigris humoris atri particulis symptomatum 4ndomabilis ferocitas ita ut attendatur ad omnia quae OnCO-mitantur atrorum egestionem Nigra Omuntur, nunquam Critice , sed saltem aliquando cum le-Vamine , si collectus humor colorem hunc ludue-Tit, ut aliquando pulveris forma, cum laudabili huS Xcrementis mixtus exierit. Exustas enim tantum indicat partes atque quasi calore concrematas, Vel in quas emuit, vel unde Xcipitur. Sed , si aegro perhorrescente ne suae menti ,

si cum frequenti leypothimia cingenti virium

Prostratione fit , tunc non κονῆρον simpliciter di-XeriS, sed α θιμον. Si praesertim foetidus sit odoris quod putridum referat cadaver. Nec minorem atrae bilis morsum sanguineus omitus eXhibet, quamvis etiam is aliis causis possit Pendere , quas ad suas classes facile referre potest in Hippocratica arte quicumque fuerit Ver

Sputa etiam nigra aliquando cum levamine fuisse excreta, non unum exemplum vidi; sup -

415쪽

pressis praesertim haemorrhoidibus , id malum accidisse scimus. Quanquam ea in genere lethalia pronuntiaverit Hippocrates. Sed pro Xiomate haberi potest, nil solum ier se, nihil seorsim ab aliis signis sumptum, malum esse offera quanquam generatim nigrum aliquid e Corpore amandari latentis ingentis mali signum sit, potest tamen bonis aegri rebus fieri, si totum simul

malum Verruncetur. Sed si erumpens in prin- Cipio sputum nigrescens, dominatum tantum humoris exhibet, unde totum corpus, modo ferali occupari signum sit, quale exhibet ullula nigra πομφολ ξ ποπέλιος ab Hippocrate in peripneumoniis memorata; nil certe nisi ominosum

sperare fas est cum omnia a Natura dissidero totamque molem contaminari tabo atrabitario talis vacuatio indicet satis sit cum in ingenti Versemur Oceano , variisque in casibus bilis atra serie multiplici variam scenam agat, quod quotiescumque thoracem occupaVerit , scire immobiles fieri quasi lapideos pulmone ; pertinacissimam adesse anxietatique mixtam spirandi difficultatem Dunde inspiratio duplo intro revocata nascitur, facilior X piratio. Hinc quasi uncta peripneumonis Orthopnaea compositum morbum facit Galeno , quem cita morS Xcipit.

Sed omnibus hisce morbis ab atra bile pendentibus id commune est, ut mens sui juris non sit, licet saepe a remotissimis partibus natum incoeperit, ibique suam fixerit sedem. Et certe res explicatu facilis est, si semel admissum fuerit, venenata atomo aliquatenus intra sanguinem resorberi. Eorum enim erodentem acrimoniam a

416쪽

39 8 DE MELANCHO LIA, tenerrimis cerebri vasculis sine imminenti deis tructionis discrimine tolerari non posse satis intelligitur. Sed saepesin hoc casum et montio credendum est, nec ullatenus necesi est ferri ad usque Cerebrum partes atrae bilis. Ipsa nervorum Vacillatio mentis imperium destruit , insagittator in praecordiis habitat . Ut enim quotidiano experimento deprehendimus, Vires ut Corporis sic mentis ab hospitante intra ventriculum subitantia quacumque prosterni ut e superi US dictis demonstratum est, maniam melancholicam aliquando longe extra cerebrum residere , imo

humoris atri praesentiam semper aliquid de firmitate mentis detrahere sic epe atra bilis mota phrenitidem inducit, in ipso ventriculo hospitium sumens , quod, vomitus demonstrat capitis symptomatibus, aliquam pro tempore sedationem inducen S. Duplex igitur ab atra bile mota pendere potest phrenitidis genus. Utrumque Hippocrati cognitum Galeno a distincte enucleatum, alterum cerebro proprium est, quasi id iopathicum , alterum a partibus incipiens a cere bro illitis , ipsi tumultum suum Communicat. Utraque phrenitis, Π Galeno Credendum est, a bile pendet. Vitior quae a bile flava pejor quae ab humore nigro deducitur , pellima quae aer

ginosam bilam pro principio habuit, si illa iii

atram bilem versa fuerit ι . Nullo enim alio in casu plus acidi rodentis est , cum jam per se aeruginosa bilis manifesta coris indicia prae le

417쪽

serat. Invasio, sine intervallis, si primario cerebrum fuerit attractum id iopathicam denotat; tunC-que febris delirio succedit, non delirium febri At

num ab atra, num a flaVa aut aeruginosa bile pendeat phrenitis , cognitus symptomatum ab iis humoribus inducendorum caracter , satis denotat. Quis enim e cognita atri humoris ferocia ipsum possit aut non agnoscere , aut, quod tristius est, cognitum edomare. Primum quidem aeger jamdudum nec pectore , ne OCulis somnum accipit. Nullum animo mordaci cura anXio, lenimen accidit. Invadente morbo adest protinus ferox ab homine moderato responsum, &nullo fere intervallo convulsifica mentis emotio; quae Vincu lii robustissimorum hominum nixibus, in homine tamen aliunde infirmo, vix possit compesci. Si non dio- pathica fuerit phrenitis, praecedunt alia symptomata , sequitur illa. Sed utroque in Casu quae ab atra bile pendet, brevi mortifera est , sive in tabum terrimum resolutis humoribus , sive erosis vasis in lethargum gangraenosum aut a popleta iam,

Quid memorem alios humoris moti e flectus qui quasi cancer ulceratusin subitus omnia des truit, erodit in spha celum Vertit Anthrax, gangraena , sphacelus a causis internis subito cum ipsa morte apparentes huc referri debent, cum aliundes sanior Physicae repugnet cognitis oeconomiae animalis legibus , tantam posset perniciem intus innocuam manere nisi primo Collecta, violentas illas nocendi vires quasi adventitia corruptione acquisierit.

FINIS.