De consolatione ad Liviam [microform]

21쪽

candum sit, etiam dissicilior est quaestio. Sed ad amsolvendam imprimis quaeso conferas quod Heliasius adnotavit a v. 234: non tibi; non ussis Nullis veteros libri' et ad . 367: sed mortalis rut Erit veteres plerique'. Ex libris qui mihi praesto sunt in versu priore Solus Bodleianus exhibet nullis, in altero idem odiolanus et editi m erit. En consensus sub oculos cadens Consensum die Bodleiani codicis cum uno ex illis veteribus Heliasianis aut Neapolitano igitur aut Romano. Nam neque Mediceum s Laurentianum 110que Combianum Dresdensem - in quibus ullis, erat inelnsium significare non est quod moneam. roseiseamur nunc ab illo loco, ubi odicis Romani nomen ipsum legimus id est aversu 455, ubi dictum est hunc librum habere offluit. Colori omnes libri IIeinsiani Neapolitanus quoque exhibent fuit, quod idem omnes libri nostri etiam Bodleianus. Vides iam ni fallor quo tendat hae argumentatio Proetivis enim est coniectura, quandoquidem ut Supra vidimus certa ratio intercedit inter odiolanum odicem et unum sex illis duobus Ηoinsianis. Neapolitanum esse eum librum quocum Bodleianus noster coniunetus sit. Sed nimis caute adhuc locuti sumus. Neque enim dubito autumare Bodleianum esse eundem atque illum Neapolitanum. Hunc enim libriam sibi donasse Lia eam anger- mannum Ηamburgensem Heinsius ipse certiores nos faeis es. g. 26). Atque si catalogum' bibliotheea Η0insianao evolveris in alterius voluminis pagina 6 invenies sub numero si manuscriptuni in pergameno, in quo ha0 Ovidiana hoc ordine disposita:

1 cui inscriptio accurata est haec: catalosytis Libromon quosn Myno ludis et siιmptu dum ireret collegit Vir illustris Nicolaus Neinsius, Dan. Fil. Cuius Bibliothecae publicam faciet auctionem Lugduni Batavorum. Iohan=ies de Virie biblio1 9la. Lugd. Butar. I P.

10 Fastorum librili do Tristibus 12 do onto.

Accurate velim animum advertas quo ordine extent in hoc odio carmina. Eadem enim dispositio occurrit

nobis in codico Bodleiano cf. g. ): qua re ipsa confirmatur id quod subtiliore via exineinsit notis conicere licuit. Et profecto quotquot codices Ovidianos in catalogis bibliothecarum inspexi, in nullo inveni hanc dispositionem, in omnibus potius illa carmina quae pseudo- Ovidiana dicere nos solemus, ut consolatio ad Liviam do hilomota de ulte Nux aliaque - sub finem librorum quasi affixa sunt. Sed quid multa 3 Satis opinor apparet codice Bodleianum nullum alium esse atque illum Neapolitanum einsi qui tum cum libri magni viri mortui

in omne partes dissipati sunt, nescio qua via Oxoniam perVenit. Haec si recte disputata sunt, iam de quarto codice Heinsii Romano, paulo quidem certius loqui possumuS. Hunc enim videtur significare Heinsius, praeter illum locum Supra commemoratum a v. 455 - his locis: v. 21 Heinsius: adhorruit undis Tres libri adimi ruit unus inhorruit'. Legimus adhorruit

22쪽

Prae tempti Pro thmpli unus e nostris'. Codices Laurentianus Medi deus), resdensis Combianus), Bodleianus Neapolitanus exhibent prae .; ergo manifestum est Heinsium illud pro invenisse in codice Romano. Fuit igitur, ne iusto longius in his rebus Verser, ut videmus codex ille Romanus exemplar quod nonnumquam a reliquis omnibus libris discessit. Ηa0 habebam quae de codicibus Helnsianis dicerem. Codicibus omnibus iam pertractatis priusquam ad ineni huius disputatiunculae properemus, quaestionem illam magnam moveamus quae est de historia lectionis consolationis Liviae quam quidem disceptantes nos in lubrico versari atque nisi coniecturas nihil proponere posse nulli homini quam mihi clarius. Videamus autem primum quae de aetate codicis archetypi, ad quem omnes libros redire Ostendimus, enucleari possint. In versu 3 omnes libri praeter odicem B exhibent nutantia quae corruptela explicari tantum potest ex similitudin litterarum a tis; notum autem est Carolingorum temporibus litteram aperte ut dicitur scriptam esse, ut facile cum v littera confundi posset Verba deinde in archet yy segregata nondum fuisse nonnulli loci illiustrare videntur qui etiamsi plane certa scripturae continuae documenta non insunt, brevi conspectu collecti proponantur: noluisse non iusso

toti doni tot id om B in Consul init consulunt ii mota in motam rami Umqua natus quantus Η perbreve per breve libri Recipere es acciperes rami VmSuperes super es Boii si mi nebulosi in littoro nebulosum littus B A Damconsul et consule Bra Cim m.

consuluit B AC DE

iam correcta esse et interdum paucos tantum libros vestigium scriptionis quae Vocatur continuae servasse. Cum Ver ceterae quoque corruptelae omnium librorum communes vetustatem satis priscam illius archetypi ostendant, hoc nisi omnia fallunt conicere licet exaratum id esse non multin post saeculum metavum vel nonum Et hic ρmporibus, dico Caroli Magni scriptores antiquos et praecipue loetas Latinos diuturna ibrutos oblivione je- suscitatos et lectitatos esse quis nescit' i quorum numero fortasse erat consolati ad Liviam; sin autem erat, minime ita ut in lucem protracta sesset tum iam in omne tempus Sequentibus inim saeculii denuo iam irassis occultatam et circumfusam fenobris videmus; quod quidem non est tam insolens quam primo obtutu videatur Nimirum idem cadit quo exemplo utar in Taciti vitam Agri-c0lae et Germaniam, de quibus operibus fusius egit Cornelius in libello cui inscribitum quomodo Taciti S historiari in Scriptor, in hominum memoria 4ersatus sit sq/ ad renascentes litteras saeculis XIV et XV Sed no illis quidem temporibus quae intercedunt inter aevum Carolinum et litterarum renascentium aetatem, ne hoc quidem iam long0. dic0 spatio consolationem prorsus in oblivione iacuisse aut eius memoriam omnino evanuisse intellegimus Verbi tam paucis quam gravibus, quae leguntur in codice amersiovens saeculi XII; quem odieem invenimus in Bochori bibliothocarum catalogis antiquis p. 141 n. 56, ubi legimus: Hio est thesaurum S. Paneratii martyris in

sono vidi et tum sub num. 0 oesidium de Licia. Quis ille a mnesono fuerit indagare quod mihi non contigit doleo. Sed illud Ovidium de Liria quid significat Mehorolo aut omnia me fallunt aut referendum id est ad consolationem Livia mutata scilico una littera in v quae litterae et saepe inter se confunduntur v. Hagenum grad. ad crit. p. 15, 69h et ab illo Brunssono

23쪽

tantum viderat, non perlegerat. Quod Vero ad inscriptionem de Livia attinet, hac ratione saepissime carmina Ovidiana inseripta esse Hex. gr. de Tristibus de onto aliaque, videbit quicumque inspiciet catalogos quoslibet antiquos. Dubitanti tamen an re vera epicedion Drusi significatum sit, quaestionem proponam, ad quod tandem carmen Ovidianum illa verba referri possint. Commenticia autem ea esse atque fiet ego quidem non video cur opinemur. Sed haec hactenus. rocedamus saltu quasi ad illa tempora quibus tam multi veteres scriptores claustrorum recessu ac solitudine in hominum frequentiam reductos esse notum est die ad saeculum XV vid tota

aetate, circiter mediam igitur partem saec. XV hoc quoque armen repertum esse pro certo dici potest. Quod

sane dicit Baehrensius P. L. M. I p. 102 veri simile esse una id cum duabus in Maecenatem legiis extitisse in illo libro quem Henoch Asculanus ex Dania v. Tycho J Iomm- senum in mus Rhenan. Vol. VI 1848 p. 622 app0rt-taverit, hoc incertissima coniectura opinatus est. Nullus enim quod sciam codex Xtat, qui omnia illa tria carmina contineat, unde fortasse colligi possit olim ea in eodem libro coniuncta fuisse. Sed haec de historia lectionis protulisse satis sit, ne in tenebris ultra quam Oportet erremus. Quod ad 0florationes quae dicuntur attinet, quae multis carminibus Latinis tam larga manu confectae sunt,

ex epicedio Drusi facta una tantum in mihi innotuit, in codico Riccardiano 152 conscripta a Bartolome FOngio, qui sub finem saeculi XV Florentiae eloquentiam et artem rhetoricam docuit et commentarium in sersium conscripsit'). Exscripsi, autem cille Fongius ium 4111 Cf. R. Sabbadini in inivista di filologia vol. XXVIII p. 293.

2 Egit nuperrime de hoc viro pro suis temporibus doctissimo Corcello Marchesi in libro cui inscribitur Bartolomeo della Fonte Roma 1906.

- 35 scriptione eae consolathone Ovidii ad Livium de morte Drusi hos versus: - 10 347 357-362 369-74 427 428; 443-444. Ad verba quidem poetae corrigenda haec

ecloga non multum auxilii affert. rorsus congruit eum 110stris libris exceptis duabus scripturis. In versu 9 enim praebet Fongius:

hei mihi quam facile est quantumque hoc contigit omnes et in vorsu 347:

non eadem uistiisque decent et limina ressum.

Sed si quid video apertum est has Varia Scripturas esse interpolatas suo tamen loco ad eas redibit disputatio.

Cotorum sex hac defloratione facile cognosca quo praesertim Versus consolationis medii aevi legorint viri doctio adamaverint; et ne id quidem silenti praseterire volo in dition Vicentina . 1480 ad eosdem versus seriptam

me invenisse coaeva fere manu hane notam No.

Iam ut summam huius disputationis laetamus, e re erit uno obtutu proponere, quali vinculo singuli libri inter Se cohaereant et coniuncti sint, quod hoc stemmate sectici volui:

24쪽

pretandis. Fundamento quod dicitur critico p0sito firmo iam deversibus qui ut recte intellegantur vel emendentur verbis opus esse videtur data opera disputabo, quo deinde brevius ipsum carmen adnotare liceat ). v. 6 scribi iussit pro dicis Francius quaeris, Baehrensius reddis; sed nil aptius quam quod traditum est dicis, sic scit dixit liquis illi s tu is i. e. posuit nomen filii. ipsum lilius . tu dicis iter', quod qui dicit quaerit. v. 9, 10: Exhibent libri prioris familiae quamvis, codex meuicunque oditi l quoivis. Sed legendum est sine

dubio quamvis hio conti iit omnes. Coniunctione sane quamvis indicatur correctio quaedam ad quam Vim f. Ov. et VIII, 56 num pereant potius Sperata cubilia, quam sim l proditione potens - quamvis saepe utile vinci l ictoris placidi feeit elementia multis; id. XIII, 463 mater obest minuitque necis mihi audia, quamvis i non mea mors illi, et erum Sua ita tremenda est. Cum igitur dicit poeta quam Deile est alterius in uetu fortia verba i. e. Verba confidentiae plena et quae iubeant animo forti et firmo esse dolentem, cf. Tib. II, 6, 12 Prop. I, 5, 14; v. et IV, 652 Quint. declam XIII 6 loqui, dictum simul corrigit et ait quamquam non ere poSSumu appellare hunc luctum alterius, nam hi contigit omnes, nemoque est in tota Romiana re publica

ad quem hi luctus non pertineat, quem non tangat dolor de morte Drusi, ut non unius Liviae diei potius quam totius populi Romani debeat. aulo post voeat luctum publicum v. 66). Hoc librorum Micyllus mutavit in io, respiciens scit ad luctum, quod propter totam sententiae

conformationem necessarium Videtur.

V. 34 collaque osque oculos L C A DAEMOS Oculosque ΗOS Oculos l.

I Iam vero neminem fiugiet quantum in lectione consolationis restituenda debeam riderico eo qui benigne mecum communicavit quodcumque ipse assequi non potui.

sit hos oculos rei hoc oculos ore premam hoc meo ore premum illitis oculos, vel quod malo hos oculos issius ore premar',

ut sit Graecismus Sic einsius quem rectam viam ingreSSum non esse monuit iam Burmannus sed ipse nil melius protulit. Vereor autem ne vulnus altius haereat. R et dicit maehrsensius matrem collum filii osculantem ineptam esse. ob hoc igitur vocabulo proseiscens iesius coniecit oscula dans, haud infacete; veri similae enim est librarium AE odiet archetypi nescio quo casu illam unam syllabam os initio versus oblitum postea vel suprascripsisse vel inscripsisse. Quid tunc erat facilius quam ex illo inepto cula verbum Latinum eo tu facere 3 Syllabaos autem inserebatur ubi aptissima videbatur Sed illud verbum dans quod scripsit Riosius et post eum Baehrensius, nimis ab errore librariorum distat. Scribo secutus Leonem osculaque atque oculos. Corruptela igitur sic nata, ut is missum falsi loco pro it poneretur deinde mutat culaque in collaque versu succurreretur Significat oscula scit hoc loco τι στομάτιον, ut v met. I. 499 videt igne micantes sideribus similes oculos, reidet oscula, suae non est vidisse satis Stat silv. II, 1, 172 dilectosque premis visus et riui lambis P seu lai id. III, 3. 177 heu quantis lassantem iraechia vidi i planetibus et prono fusum Super oscula vultu, ubi Voli merus non recte super oscula interpretatur umΚiisse uaeben μ; etron. 126 p. 94, 6 B.)nares paululum vshaeae et osculum suale Praxiteles habere Dianam credidit. V. 37 recte Heinsius coniecit an pro mayria, qu0d omnes libri exhibent idem mendum extat in codicibus Ovidianis ast V 684 cf. etiam rop. IV, 5, 42 ubi nonnulli codices pro nanus praebent assut S. v. 89 traditum est veluti, sed ut in versura sic hoc loco Helusius demum poetae suum reddidit; nam non

25쪽

solum nomen oti in promptu est, sed etiam confirmatur versu Ovidiano, quem consolator imitatur fast V, 459en est dimi lii in vestri parSque cillera oti es etiam P. XΡ. IV. 13. 47 eleg Maee. II, 6. v. 43 versus hic turpi foedatus est mendo variisquo virorum doctorum agitatus et interpretationibus et correctionibus quas Omne enumerare et recensere supersedebimus Ziehenus solus annal. Flecheis vol. 155 1897. p. 196 in lectione tradita acquiescit ita, ut pudicitia intellegat casum nominativum et hunc sensum extorqueat i id nunc tibi pu- dieitia inviolatu prodest, quae apud te ita tantum virtus est, tit inter Dirtutes tuas idtimum locum obtineat. Sed praeterquam quod sic Latine haudquaquam dici potest, reicienda est haec interpretatio vel metrica de causa neque enim invenitur in consolatione vel in carminibus Ovidianis brevis syllaba pro longa nisi in casesura tertii sedis ante partici alas et vel aut se in ars ante voces Graecas cf. quod Hauptius adnotat ad Ov. met. III, 184). Scribendum eSSe puto quod riderieus Leo vult: quidque pudicitia in alitum collata bonorum,

ultimia . . .

Ρraepositio in fuit ut videtur suprascripta ita ut X pu iudieitia tantum olluta seret pudie. t. invioltus Bona idem valere atque Virtutes notum est ei. v. 79 Hor Sat. I. 3.70 Ov. R. m. II 662 Tae ann. VI, 32 anthol Lat. 65, 3). v. 49, 50: os versus interpretes Saepe perperam

ceperunt. Componi citra cum quam in comparatione duarum rerum, quariam altera non attingatur, altera recedat

aut inferior sit, recte docet Handius in ursellini ol. IIp. 85 cf. Gell. 0ct. Ait XII, 13). Hoc igitur poeta

vult Liviam non aberrasse ad res civiles et publicas campoque f0roquo, sed privatis curis constituisse H tirmasse domum qua in re eam processisse in ad si te quide n conceSSOS,

dum.

v. 53, 54 Falso Burmannus aliique ut i0dingius de aetate consolationis ad Liviam diss. it. 1888 p. 22, 23 hos versus intelleXerunt; praedicative enim ut dicitur

aliud igitur dicit consolator atque Ovidius trist V, 10, 43 adde, quod iniustum fido ius dieitur ense, i dantur et in

v. 1, 2 Ad ter ante datis supplendum est lacri in is ex lacrimas, quod in altero versu sequitur. Toraugustus lacrimas dederat, Marcello Agrippae Octaviae nunc Druso quarto laerimas dat. V. 5 76 V. g. 21 Sq.

tit, cum 1 3ius in diu mutnVerit. essima quoque est Baehronsii mondatio qui sic scribit eo, cui tot turba mnori in t omnis cui irtus contigit, unus erat et hanc interpretationem satis ineptam adicit eo eniti ei Augusto , cui tot oininum bonorum copia esset, inu tamen erat cui ut tibi omnes situ id virtutes configissent. Sed sensus qui hac coniectura erat artificioso officitur, ab hoc loco prorsus alienus est de Augusto enim in his versibus omnino non sermo est. Iam Videamus quid poeta velit. Tenendum autem arbitror esse quod traditum est: nihili in te inissi ne tu, tot turba bonoruinoinnis cui irtus consistit, unus eraS, quae Verba te explie non unu- iriin te defuncto amisimus nec th citi tot bona itinisque virtu Obl enit, inu eraS.

Tot eniti virt/uibus ornatos filios duos peperit Livia, ut eis solis et multo pii res insignes fieri possent v. 1. 82). In propatulo igitur erit sita interpretatio, cum intellexeris

poetam Sermonem si instituisse, ut pronomen cui per figuram ctar κοινου referendum sit non magis ad omnis virtus quam ad tot turba maiorum, qua in re quidem On- -

26쪽

iunctio quae illa Huo nomina coniungit, imissa est Sed minime insolenter. v. 4 Verbi dubitur modus passivus quem OS per sontichesiassiv dicere solemus, invenitur apud Ovidium

mei. II. 20 quo simul adelivi Clymeneia limite proles, i venit et intrarit dubitati tecta parentis v. Hauptium ad h. l. et

ep. ex . II, 4, 2 Attice, iudicio non dubitande neo. Baehren8ium, qui Sine causa coniecit labefactus amor, hi loci Ovidiani effugisse videntur. v. 6, 7 In versu priore cum libris pallida cf. v. met. IV. 134 scribendum est non cum Η0insio AEquallida. Contra Heinsium qui versum S coniecturis allecitet sic legere iussit dissimilemque sui vultu prodente colorem optimo iure sectionsem traditam Ofendit sentiolus ad Hor Sat. II, 5, 104). Neque enim dissimilem sui referendum est ad dolorem sed ad Neronem. Vidimus, inquit,

Neronem attonitum fraterna morte dissimilemque sui, vultu

profitente dolorem; sic igitur est distinguendum. Recte quoque Benileius ad h. l. affert Ovidii et XI 273 illoqui temtore maestus, dissimilisque sui fratrem lumebat oden tum Deinde rositente legendum est, non quod Heliasius voluit prodente. Nam Nero non invitus prodebat dolorem, sed volens prositebatur. v. 9S: Legendum sane est caesas. Quid poeta voluerit h0 versu, est apertum, scit. Liviam abscisos crines super membra Drusi defuneti spargere non potuisse.

id quod in luctu factum esse et alii docent et etronius 111 p. 78, 9 B. ut illa ignota consolatione percussa lacera 'livehementius pectu ruptosque crines Super pectus iacenti imposuit. ro tragit librorum scripsi cum Leone sparsit se Ov. a. m. IIII sparssentur subito per caput omne comae, id met. 542 et crinem sparsum cervicibus adstat, id met. III. 169 sparsos per olia capillos; rop. II, 8, 34 sparsus caede iacere comas, id III, 5, 24 sparserit et Uras alba Senecta comas Stat silv. III, 3, 133 nec modus aut seu is laeeris aut rinibus ignem l spargere).

v. 108 versus hic si ullus in consolatione vexatus variisque virorum doctornm agitatus coniecturis es g. 52 adn.); plerique autem in eo emendando operam et oleum quod dicunt perdiderunt. Certe probanda est Η0insi coniectura scribentis te queritur casusque malos irriSaque vota, quae ut Sensui optimo respondet ita a lectione

tradita irrisaque tales non multum differt, siquidem probabile est duas postremas litteras verbi irrisaque priorem syllabam absorbuisse Vocabuli sequentis ota atque ex ta, ne versus claudicaret, tales factum esse. Ceterum in eandem fere coniecturam in quam Heinsius incidit

Bentleius quoque qui scripsit sique irrita vota, sed sine causa mutavit illud irrisa, ut docet Ovidii mei. I, 221, ubi de Lycaones inridet vota. v. 104 Inter hunc versum M Ovidii trist V, 5, 24

quae ratio intercedat, infra quaeretur, ubi sermo erit de aetate huius carminiS.

De exemplis usitatis in consolationibus cf. qu0 dixitGerchius de consolationibus in Tirocinium philologicum sodalium regii seminarii Bonnensis, g. 57). v. 111 Rutgersius scripsit pro alte, quod traditum est, alto. Sed nullam causam mutandi atque in forma alte acquiescendum esse docent exempla in Thes ling. lat. vol. I g. 67 conlata, unde nonnulla ad hunc vocis alteusum illustrandum appono Luer. VI, 11 78 midii praecipites lymphis putealibus alte cinciderunt Varronis Men. 272, V. 3 alte . . . in terram cecidimus: Sen. Here. O. 40 alte illa eeidit quae viro caret Hercule id dial. V. 23, 6 Verg. ecl. VI, 38 culicis carm. 280 Sil. VII, 8. f. etiam quod Lachmannus adnotavit ad uer. V. 610. v. 113, 114 Intus est emendatio Heinsii libri omnes exhibent eius. Statim autem in oculos incurrit ictus

mendOSum esse eum sensu careat et librarii oculi quod in vicino vers 11 eodem loco extet illa vox hoc in versu scribendo memoria eius etiam inhaerens, faeile in errorem

adduci potuerint. Sed iam dixi lenissima illa coniectura

27쪽

crimas repellere reprimere ei Thes ling. lat. Ol. I p. 1372 s. v. ago . Confirmatur vero haec scriptura verbis quae leguntur apud Senecam confr. III, 5 tremo interim yemitu meoS, iitrorsub erumpentes lacrimas ago. Similiter Statius Thob. V 654 luerimusq/te insunt resorbet Sil. XII, 594 fletumVite resorbent. Mesto autem minus probare possum Heinsium Scribentem oculi s - quod quidem et reliqui omnes editores receperunt et Hauptius ipse, pro OculiS', Sensu Seil. hic Liria in eoercendis aerimis ipsa fortior est quam oculi Sui, i. e. oculi Sine mora et expedite emitterent lacrimas, nisi Livia ipsa fortius se gereret eaSque OmpeSCeret.

v. 115.116 rocleotione inepte tradita gemitum scripsit

Naugerius recte ronium. Neque Vero neCeSSRrium prostra an cum Bumnanno reponi lavant. Graphie si quid senti hoc ipso v0rbo multitudo lacrimarum es gravidis v. 116 significatur. Iterum et ad rerbum erumpunt et ad

Bothsteinius adnotat ad rop. III. 12 26.

v. 112, 11, Sensus: Quo diutius opprimuntiti lacrimae, eo copiosiore ino erumpunt quasi per moram collectis tribus. Cuius usus verbi abeundi exempla collata sunt in Thes. ling. lat. Ol. I, P. 70. Quae deinde sequuntur denior te minime est iteratio eiusdem sententiae, potius simile est, quo sententia antecedens illustretur. Sed quod libri exhibent exigim ineptum est: 0et Friderieus Leo coniecisse videtur e silva cf. Lucr. V. 41). v. 119 120 Naugerius scripsit pro sed, quod libri exhibent sic, quod editores arripuerunt. Tamen fortasse in sed aequiescere licet. Hic est sensus tandem Livia, eum illa vis mayna lacrimarum et v. 117 sivit loqui coepit, sed etiam nune eum lacrimis et letu i. e. leialis. cf. Hor. Od. IV, 2, 21 a poet. 123), ita nimirum ut frequent/bus

sit 'ultibus sermo eius interrumperetur.

tuentur, sed cum degendum est conspectae. roseiscendumos ni fallor a versibus 123 0 124. Corrigit se ipsum poeta in vorsu 123 quasi dicat immo neque duplicis partus neque partus altera Hr es post V. 123 subsistit neque iam . . .s artus es ). Sed quod dictum est antea gloria conspectae

parentiS, hoe eadem ratione corrigatur Opus non est. Ubi es, Druse, pergit Livia, loria mea, quae per te etiamnunc, quamquam tu ipse abisti, oculos homimGn in me conrertam. Ne ero nunc quoque Coniungamus eum loria Veiare Vel

collocatio verborum videtur. Atque inopi hic confectae diceretur Nunc quoque Accedit aliud quod quidem ad rom diiudicandam sat est quam languesceret, ne dicam quam absurdum esset, si Livia bis Drusum appollarotyloriam luctu confectae matris atque id loco haud dubio elatissimo v. 183, 184 Hic pietatis Imnos, i. e. praemium pietatis Livia erga Drusum, Drusi rga Liviam. Est scit honos praemium virtutis aut rei bene factae es. v. et II, 38 sine honore laborum; rem am. 393 . Idem Versu initium legimus apud Vergilium Aen. I, 25 hie pietatis honos γSic nos in Sceptra reponis γSequentem Versum pessima coniectura foedavit BaehrenSiu seribens et orat . . . octusque ferus. Traditum est evocat ho ipsos l. r. S/tus. r suus praebent codex II et C sinus quod quidem editores nimis cupide arripuerunt. Sed sensus aptus se hac lectione aperte interpolata erui non poteSt, sive eum Gornil sinus pro iseera sive eum Rulini enio pro vestes sumitur quod utrumque num Latinum Omnino sit, Valde dubito. Nec opus est poni qu0dH0insius proposuit et oras. otius retinendam puto esse lectionem librorum dummodo pro suus scribas lenissima coniectura Suos. Vide autem quam apte hunc statuam sensum amplector, inquit Livia, aritis Drusi inanes et ne si quidem mei sunt; nam statim ampleaeibus mei eripiuntur, quia rogus cui debent tri iam evocat eo tamquam S/to ac proprios, velut dux evocat militem aer3mento Suum.

28쪽

v. 142 Nescio qua de causa ipsius scripserit in versos. Lectio eversos confirmatur loco vidiano, in III, 9 7 Ad rem f. quod olimerus adnotavit ad Stat silv. II, 1, 26. v. 148: Omnes quantum video editores inde ab Heinsio scripserunt illum virum doctissimum secuti r ssima procarissima, quod omnes libri exhibent. Haud scio an tenendum sit illud arissimo, sic venit carissimus matri hic dies quo sitium ridit considem victoremque Feliaene iam non sum Ρost haec verba ultima ambigue dubieque dicta deinde illa ex quibus ipsis magnus Livia dolor plane apparet tum pars mihi rapta Neronum et v. S. v. 161 nihil mutandum in hoc versu, dummodo recte distinguas. Livia locuta versibus qui antecedunt optata

quae iam non eveniunt, pergit quod etiamnunc iso est mortem Drusi facere licet hoc quidem siet, scii ego cum illoiu uno tumulo ponar Ergo scribendum quod licet, hoc certe

tumulo ponemur in uno.

v. 164 lacrimae sua verba sequuntur. Sine causa offendit alaptius in pronomino sua dicens XSpeetari eiuS. Referendum scit sua non ad Liviam est, sed ad lacrimae sua verba igitur sunt verba lacrimis propria, i. e. tristia luctuosa. Idem hemistichium legitur apud Ovidium her. XIV, 67 hae ego dumque queror, lacrimu Sua rerta Sequuntur f. etiam et X, 506 fast. II 542.

v. 172 Adnotat Baehrensius se non dispicere quid sibi volit quod leuitque Nil tamen simplicius cogitari potest. Drusum, inquit poeta, patriae Tiberius reddidit, et

quidem quantum eius etiam tum reddere licuit, i. e. non toti in Drusum viventem9, sed corpus tantum illius inane.

Ρrave quidem G 0ralliis explicavit dicens quod hoc loco

v. 1Ν8 Dubito an verbum, quod quidem libri exhibent, strepitant recte legatur. Melius ni fallor procedit sensus si legimus residant, ut sententiarum coneXussit hic quoniam nondum prorsus certi sunt quidnam assattir i. e. incerti), domos claudunt et passim per urbem curSitant,

tit quid acciderit percontentur. Neque vero se ipsos fabernis claudere, docet adiectivum incerti, quod quomodo tum intellogendum sit, non video. Et huic explicationi r0- pugnat ne versus 18 quidem, ubi tantum dicitur magistratum nudum purpura in foro aspici. v. 185 Coniectura Heinsii scribentis iacent pro tacent opus non est. Similiter v met. X, 389 muta silet virgo. Quatenus vero Ov. mei. I, 58 ficta iacet pietas, quem locum affert vir doctus ad coniecturam illam probandam - cum hoc loco conferri possit, eSeio.

v. 187, 18S: Male scripsit Bahrensius foco. Quid poeta

Scribens rost Voluerit, apertum est dei non postulant tura Sua quae ad rus rossum comportentur. Fortasse Baehrensi vocabulum rogo hoc loco non tam ineptum visum esset, si inspexisset Mart. XI, 55: nyuenta et casias et olentum funera myrrham, i thuraque de medio emicremata

rogo, i et quae de Stystio rapuisti Cinnam lecto, improbe cleturpi, Zoile, redde sinu. Stat silv. V, 1, 212 praeceptaque templis tura Lucan. VIII, 729 noli pretiosa petit cumulato ture speculor Pompeius v. Haskinsium ad h. l.).dique latent templis contrarium dicit Statius situ. IV, 1 45 tunc omnes patuere ciet cf. quod adnotat olimserus ad h. l.). v. 194 in nullos deos i. o. in deos qui nulli sunt ei. Ov. mei. I, 621 non vacca videri XII, 500 populus superamur ab uno i viaeque viro. Sine ulla causa Baehrensius Scripsit. 1in illos, a Zoito surdos. v. 195 Livia, non illos pro Druso Livia movit cum emphasi nomen Liviae, quae quidem deos movere debebat repetitur cumque Drusi componitur. Quam contra languidum sit, quod Baehrensius et Dalaotho coniecerunt Si pia ..., nemo erit quin sentiat. v. 205 Falso saepe coniungitur maesta cum imuine, non ut debet cum nomine laurus sic: 1praefertur in imagine Drusi, qui eam pepererat i. e. auctori Sui laurea, quae minime maesta laurea debuit esse, sed tu tetriae laurea deponenda erat citi deorum templis Hunc SSe enSum Ver-

29쪽

suum vel indicatur collocatione adieetivi victriae, cui oppositum est maesta. v. 220: articulam a tenendam esse non monui SSem, nisi Baehrensius eumque secutus Dat otio scripsissent ac hoc poeta Voluit saepe astria Voce Drusum Oeant - vide quod de hoc usu Servius adnotavit ad Aen. III, 68 - ut pro Drusi responso risu a clauso in aeternum ore reddi nequit, maesta echo a collibus vicinis eadem verba refert.

v. 227: luminis ictu etiamsi paulo aliter tamen derepentino aquae impetu ictus, in quo Hauptius aliique haeserunt, letum est ab Uvidi mei. IV. 124 6 istulaὰ

elucubitur aquas atque ictibus aera rumpit; neque minus au laeter Prop. III. 2 21 annorum aut ictu fondere victa

ruent.

v. 29 Recte coniecit Heinsius pro equorum, quod libri exhibent sequor B H ad aequor vitium sic ortum est ut ab ultima syllaba verbi inhibebat abs0rptum sit ud, et cum restaret aequor inde factum sit equorum. v. 233 Suo iure ha0sit iam Baehrensius in Oee amnes sed quod scripsit animi, minime arridet neque melius est qu0 proposuit in apparatu critico amens Leo seripsit quamquam nos, e quo facile fieri potuit amnes, quia syllaba

v. 236 Libri inepte funera causa latet. Quod Cuperus coniecit funere causa patet plane improbabile est. Melius est quod hWaldius proponit funera causa levet; sed de luctu evando a versu 29 demum Sermo est, a quo consolatio propria incipit. Rectum assecutus videtur esse Leo conteiens et duae pro patria funera cassa iacet, quae verba apte coeunt et cum versu priore et eum toto sen

v. 240 de varia lectione huius versus V. p. 22. v. 222 Tenendum esse quod libri habent postmodo tu poenas, barbare, morte dabis apparet Signis antur numero singulari qui positus est collective ut dieitur mermani ipsi, non terra Germania. Barbare Martialis quoquo

d Germanis XI, 96 3 barbare, non debet submoto cive ministro captivam victri unda levare sitim. v. 275 de forma casus genetivi in im Xeuntis in

qua Hauptius iniuria offendit l. e. p. 342) v. etiam Nor- donum in commentario ad Aen. VI, 200 et L. Havetium ad haedrum p. 180. v. 283, 2Si De his versibus fusius ag0tur ubi de aetate consolationis sermo erit ef. p. 4 sq.). Ordinem versuum qui sextat in libris octo defondit contra Ba0hrensium ilhenus . . p. 199 dicens et Fri edens erit de Toten ir nun rwalint v 28 sq. und dami die dureli 011 Ausblici aut di Zukuns unierbrochen Auf-Zahlung on Drusus ordiensten origoseigi: die Ledaeos, concordia sidera, fratres templaque Romano convicien

gultiun gusammon in dem Godank0n Wi viet ordiensi in o urgem Leben; und warcis in chiastischer An-orsiung uersi v. 287-290 von dem Dioshurentempei, danii v. 291-298 von den ri0gstate1 de Drusus die Rede. v. - 4 Inepte libri praetor AH invenit in tota maeror in urbe locum. Heinsius proposuit invenit en tota quod quantum video omnibus editoribus laeuit. Sed Supervacaneum est illud en non aliter atque et quod interpolatum exhibet A. Sequor lectionem codicis H invenit tota maeror in urbe locum, invenit locum, ergo obtinet

locum.

v 302: Rostituit hunc Nersum Heinsius Scribens ut in v. 42 - pro illo iam librorum tum Debebat proprie poeta ut Drusum appellaverat iuvenem fortissimum, sic Antoniam castissimam, viri amantissimam fuisse dicere vel simile aliquid sed respiciens iterum ad Drusum ipsum dicit uatus nil melis de uxore pronuntiari posse cillam

cum amaverit hune virum tam fortem, ab eo neque redamatam esse si e mutua cura: cf. v. ast II. 728 coniugibus nostris mutua cura Sumus) f. etiam Ov. mei. IV, 55

30쪽

Pyramus et Thisbe, ii venum pulcherrimus alter, t altera quas Oriens habuit praelata puellis. D Baelii sensi coniectura alteria habens forniae muraera praeci)nta quid dicam luto praestat si loro. v. 19 et 321 Hi versus levissimo mendo ut in editionibus leguntur corrupti variis virorum doctorum correctionibus agitati sunt. In voce hoc laesit iam Hauptius autumans latinum id non esse atque exspectari talis. Alii alia coniecerunt ut Baehrensius sie fuit, Maeliityus haec fuit. Sed omnes illa coniectura displicent. Rectum assecutus est Franciscus hilelsus in pistula ad Gabriolum a verum Mediolani anno 1473 seripta, ubi legimus ita enim in consolatione de obitu Drusi Neronis ad matrem Livian Au iustam locutus est

Hoc erat Andromachae cum et . .

hoc Scit quod dictum est versibus 3 17 318. apte doindo pergit 0eta cur Liviam non deceat ampleaeaque natos . 323 324 quod Andromachae it Euadnae quidem duit,

quarum mariti tam foede perissent. v. 329 pio in arro dictum est pro piorum in arvo, cuius rei exempla asterre opus non est cf. Leo ad Culicis Versum 394).

v. 339. 340 Scripsit auptius pro viri, quod libri

exhibent rati. Iniuria. Subaudiendum enim esse e priore versu credent recte iam huisellius monuit l. c. p. 940). Sensus credent maiores fui ad tantas res erendas quantas tu essiSti, maiore tempore opus esse. Coniecturam deinde Burmanni modum pro loeum scribentis non video cur recipiamus. Vocem locus usurpari de tempore quoque notum

femina digna illis quos aurea condidit aetas principibus natis, principe dona viro. Optima est haec lectio minimeque sollicitanda. Ad illis enim supplendum est animo natis e versu insequenti

notis et poeta dicens Liviam esse dignam illis natis quos aurea aetas c0ndidit , et Grabo mgμ alludit simul ad

Drusum modo conditum. Certe illae duae coniecturae qua pro quo et prodidit pro condidit veritatis specie carent neque magis probabile est quod Burmannus voluit ondere hoc loco esse celebrare. v. 347: ego cum caligero cu uina rerum, qu0d aptius humili vulgo opponitur. aut ita facete interpolavit Fongius limina rerum. v. 349 Quod libri xhibent niposuit te alto Fortuna locumque tueri mutari non deb0t Hl male alto. Ad ultoscit animo audiatur loco ex locumque quod Sequitur.

v. 361 362 Scripsit IIuinsius

ecce, necem intentam caelo terraeque fretoque casurumque trifile vaticinantur opus

et ad coniecturam confirmandam attulit v. trist. II, 426, ubi legimus

casurumque triple vaticinatur opus.

Rep0sui lectionem librorum

ecce, necem intentam caelo terraeque fretoque, casurum triple vaticinatur puS,

vaticinatur scit. Mors v. 360), ut apud Ovidium Lucretius Certe numerus pluralis vaticinantur veritatis specie caret, Singularis vero ipse confirmatur illo loco vidiano. Coniecit sentietus in versu priore recem intentant, Baehrensius intentans pro necem intentam, quae Verba rettulisso videntur viri illi docti ad particulam ecce, a qua

quidem casum ecuSativum numquam pendere notum est

accusativus ad Verbum vaticinatur.

v. 375 Ovidium vocabulorum iambi pedis mensura comprehensorum vocatique littera finitorum hanc ultimam vocalem in elegiacis carminibus cum subiecta vocali non coniunxisse notum est. Huius autem synaloephe exemplum praebet hic versus, in quo et Hauptius et Baehrensius optimo iure haeserunt. Sed non tam propter 8Dialoephen illam quam propter vocabulum estna an locus Sanus sit - ut libri eum exhibeut valde dubito. Nam