장음표시 사용
271쪽
Foli i obtinet iplurimum coniug:ua, tibinde te ira Mit u a terna, trin tu angustata, in medio iaciani circiter lata, sesquipodicem long i, superne laete iri di i inferne pallidiora, pcdiculis valde breuibus ramis ramulisque ad se,uncialia plus minus interualla adnata. Summitate tam ramorum quam ramulorum terna nantur in spica longas, laXa florum luteorum specio sorum, monope talorum, tubulatorum , in quatuor segmenta inaequalia disicctorum, quorum superiti amplum valde fornicatum, insertu vero et steralia multo minora sunt et X trorsum seXa. In horum medio conspiciuntur flamina duo crassiuscula, sulphurei coloris, apicibus subrotundis, concoloribus praedita inter haecat item pistilliina eiusdem cum staminibus coloris, longi tudinis ci crassitiei Caly valde breuis est, Onophyllus, viridis, superius in obtusa aliquot segmenta disiectilS. Floribus succedunt si uetus carnosi, globosi, primo
Virides, per maturitatem flauescentes, nucis Iuglandis magnitudine, carne multa, pallida praediti, et ossiculos et ouato, dilute susco, laeui, in duo loculamenta diuisio, in quibus nuclei continentur, albi in tu co
MICHELIAE nomen huic plantae imposui a Petro Antonio Michelio, lolentino Ioannis astonis Magni Etruriae Ducis Bolanico celeberrimo.
272쪽
Tabula XJX. li ter praecipua seculi huius inuenta referendae mihi ς λκ videlitur meditationes, quae a recentioribu flailo M sophis de Figura Globi nostri terraque prolatae sunt constitutuat Vero Problema Geographiae Mathema ticae dissicillimum Sparsae sunt partim hinc et inde
de hac materia ruditorum considerationes in variis Diariis partim vero etiam non ea perspicuitate donatae sunt, ut a quouis primo statim intuitu intellligi pose sint. Quare cum hoc tempore de nouo igeat haec quaestio, et praecipuorum hysicorum cura huic Problemati per Experientiam resolliendo quam maXime sit intenta speraui, non incongritum ore, si praecipua huc pertinentia in unum quasi systema colligerem, eaque eo ordine et perspicuitne, tuantam quidem rei difficultas permittit, pertra starem , t solius Analyseo ope eruan- tur, atque tum eo ficilius hodiernis oculis pateant Quae enim a summis Viris Hugemo, e tono, Pr manno, atque aliis quibu8dam, in medium prolata sunt circa hanc quaestionem, optime quidem, et pro indoingeni eruta sunt, et demonstrata, sed methodo vete
273쪽
rum sylithetica, hoc est, tali, quae inuentum proponit, inuentioni autem fontem non detegit. Atque ad hanc tractationem eo promtius etiam accessi, quoniam
in Tractatu Germanico, De Geographia Mathematis et
Physua , nuper conscripto, eam, tpote quae altioris ind aginis est, omittere coactus sui. f. et omnes de figura Terrae Opiniones huc re deunt, x prima earum sit Antiquissura , quae terram partim latis lima planitie Xtensam, partim proiiando al-
eo XC.ulatam, partim etiam alio, non minia incongruo modo formatam, latuit quae omnes sententiae pro infriatia quasi huius doctrinae haberi possunt. Enumerat earum potiores I arenius Geographiae Generalis Lib. I Sect 2 Cap. a. cunctae autem , non tam propter earum vetustatem, quam infirmitatem, hodie obsoleve runt. Secunda vocari potest Antiqua , quae Varii per pensi firmioribus argumentis, tandem in figura Terrae per e et globosi acquievit. Tertia es Hugeniana, quaestituit figuram Terrae a perfecte globosa recedere non
nihil, ita quidem, ut Diameter Aequatoris Xem Terrae per Polos ductum nonnihil excedat; et tradita est ab Humrio in Tract.uti eius: Discour de a cause dela bauteur, pag. 37. Qilaria est etatoniana, quae cum Hugeniana sere coincidit, in eo autem potissunum differt, quod proportionem inter Diametrum Aequatoris et xem paulo diuersim producat. Denique Quinta est celeberrimorum Galloram, qui, EX perientia confisi, figuram Telluri Hugenianae et Newtonianae contrariam Ee a tribuunt,
274쪽
tribuunt, hoc esst, quae Diametrum acquatoris liabeat
p ullo minorem, Xem Vero maiorem.
f. a. Ratio, qua dictae xltimae tres sententiae nixae, a figura Telluri aut persecte globosa, aut vero oblongiori, recedunt, in eoonice posita est, quod Terra circa AXem suum motu diurno, spatio 2 horarum, e latur, qui motus Vertiginis Vocatur, et de quo praesiti Au thores minime dubitant. Est itaque operaritas autor, qui Terram non sede solum sua dimouit, sed figuram quoque eius mutauit. Vt vero e planatius definire potiam, quid ad quamlibet harum sententiarum spectet, non ii utile es e iudico, sequentia in antecessum probe distin guere et considerare. Perpendenda igitur erunt I. Figura Terrae ante rotationem eius Xitan S; dum nempe ani mum ab eius motu Vertigini abstrahimus; et quam Cel de Maii an in Comment Acad. Scient Paris . I et Primitivam vocat. II. Figura Terrae, quam induit
post eius rotationem a stam, accedente nimirum motu
Vertiginis, quam figuram praefuit de Maii an vocat Actualem. III. Vis Centrifuga, quam graue num quodque in ipso Aequatore terresti positum, habet.
Dum enim Terra motu Vertigini circumrotatur, uti no
iis limum hodie si et testibus Experimentis Physicis, Vis Centrifuga orietur in noquoque graui, quod initis perficie Terrae positum est. Atque haec vi centrisiuga nulla est in utroque Polo ipso, maior subinde in Circulis a Polo magis distantibuS, et maioribus, a Xima de nique in equatoris Circulo ipso quae igitur maxima vis centrifuga Aequatori maxime etiam in considerationem
275쪽
nem Veniet, utpote reliqilis intermediis locis pro stin dumento et basi stitiara IV. P in illis graui, niti Scuiusque absolutum Cogita pondus corporis cuiuslibet in superficie Terrae possiti, o grauitatis miti deorsum, id est, versus cntrum Terrae, et Vim centrifugam, amotu Vertiginis Terrae oriundam, niti sursiim, id est , xecedendo a Centro Terrae: ut destruat, necesse est, huius pars aliqua illius partem aliquam lia vero, otividimus, vis centrifuga in ipso Polo nulla ell, et accedendo ad Aequatorem continuo crescit erita etiam cinipso Polo destructio grauitatis nulla, sed haec destructiocres et accedendo propius ad Aequatorem Qilare pondus uniuscuiu que corpori in Olo ipsi, erit maximum, quod ideo vocatur Abiblutum in Aequatore vero minimum , in intermedii autem loci erit pondus corporis etiam medium inter maXimum et minimum quare
V. Consi ieranda etiam erit illa ratio et proportio, iuxta quam pondera in diuersis a Tolo Parallelis posita decrescunt Ipsum vero illud pondus ressiduum quod, detracto vis centrifugae in dirc stionem grauitatis effectu, adhues superest vocari poterit Tondus me spectivum, vel, cum Newtono, Solicitatio Acceleratrix VI. Per pendendae etiam erunt, non aquaque sententia circa si guram Terrae, longitudines Tenduli alicuius pondereo nulli, singula minutes secunda oscillantis Cum inimtempora larum oscillationum ab aftione grauitatis cin
uitatis in Terrae figura mistuali iij inaequalis sequitur longitudinem itiam Tenduli singula minuti sic cunda oscillantis ore in diuersis superficiei terrestris locis in
276쪽
nequalem Hinc modo ponderibi is in Terra analogo, considerand i Veniet longitudo penduli simplicis. singula minuta secunda sic illantis, sub Polo, sub equatore, et
in locis intermediis, Una cum ratione, iuXta quam ab
breuiatio huius penduli, pergendo a Tolo ad Aequatorem , progreditur VII. Examinanda erit, ex figura Terrae ct ali ratio Axis Telluris, a polo ad Polum ducti, Mimiametrum Aequatoris VIII. Cum magnitudo gradus unius terrestri S pergendo ab Aequatore ersus Polos, necessirio vel crescat vel iecrescat prout na aut altera praefatarum sententiarum assumitur, determinari debet in qualibet opinione AEtiam proportio huius inaequalitatis Denique IX. etiam iXcutienda occura et dire stio grauitati S, Vix nempe alicuius graui S, quam sequeretur . si a superficie Terrae libere caderet eousque, dum in statum quietis perueniret quam iam Cel. irato vocat Di rectricem grauitatis Atque haec sunt praecipua, quae ab Austoribus, qui de hac quaestione Figurae Terrae soliciti fuerunt, sunt pertractata. f. . Negla et figura Terrae Antiquissima, utpote nullis plane rationibus, aut infirmis limis, nixa considerabo paululum figuram Terrae Antiquam , hoc est, perfecte globosam. Huiu rotunditati argumentum praecipuum duXerunt Veteres e eo, quod sumto in Meridiano Terrae loco quouis progrediendo Versu Polum alterutrum, animaduertamus constanter in aequalibus fictis itineribus Polo nos aequaliter appropinquari. Huius argumenti vim commode per Globum artificialem
ostendi posse, dicit Varenius i. c. sed Geometrice poterit
277쪽
erit idem sic cisci. Sit Ammiti perfici Terrae in Meri pigurari. diano, ti iecunque demum a sit, B teli: Polaris, vel Pollis coelesti ipse, cuius taleo illantia a Terra, respectu radiorum osculi in II et , crit infinite magna, quoniam certo conit: it, Curvam Mna esse in se redeuntem. Sint MD, rva', tangentes punctorum M et in repracsentabunt eae Ori Zontes locorum
et ut, et anguli mi, diu B, Eleuationes Poli locorum II et n. Erit autem different L harum oti cleuationum angulus M B diti B, hoc est, ob parallelas B, in B, et angulum M B D u B, Diu B-dnil vid. Producto radio oscilli M in N, erunt triangula Mi/IN et R=; similia ' quare angulus ad x I angulo M Ii , hoc est, aequali differentiae leuationum Poli locorum M et M. Haec autem differentia debet esse proportionalis acto itineri
per M tu, quare, proportionalitate perinequationem X- pressi, positoque in db, et constante arbitraria πια,
erit, quia rangulus quisque est arcus ritius, diuistis per radium, ang. Vnde habebitur di 3 , aut 'R 4. Cum itaque curua Mur talis sit, Vt a
beat radium osculi ubique constantem patet eam ut Iam aliam csse pol se, praeter circularem. f. s. Haec quidem rotunditas persecta, Terrae exobscruationibus stionomicis affert. Vera tantum est, et cum figura Terrae Actuali concordat, si minutiae quaedam itinerum terrestrium leuationibus Poli analo gorum, de quibus nostro demum tempore controuersia
278쪽
nata est, negligantur tradent vero rrationes Physicae, et a et: tono Princ Lib. III. Prop. 18. quasi Xiona a tis loco assiimitur, Terram persectissimam rotunditatem habituram ore, si motu Vertigini, destituatur mulolim tota suida suismet Ponamus enim haec tria: I. Terram motu Vettiginis destitui, in esse fluidam, et ubique homogeneam et a grauia omnia niti veriuSinteriori globi terres ris quoium illud , nemine contradi
cente, supponi potes istud sussicit, si Terra olim fluida
fuerit, aut, si non plane fluida fuerit,ex materia uniformiter molli constiterit, Vel etiam tali sit, ut figuram, quam nunc habet, conseruare posset, si etiam iunc fluida ieret;
hoc vero necessirio ita ies haberes debet, misi partes Terrae sint dispergendae sequetur ex his, quod dire' 'io grauium inanium cisi Terrae superficie positorum Figura a debeat esse perpendicularis ad hanc superfici cm. Nam sit Terrae superficies PE, atque in ea particula grauis quaecunque , quae habeat mi sum grauitatis tuae cindi rectione DC ad supersiciem Dion normali rest, uatur lici nisus in duos laterales. Tangentialem nempe α, et Normalem DP idem ergo tunc erit, ac si particula re traheretur a potentiis et M V. Cum vero directioni tangenti alii nihil resistat, quia tota Xtra superficiem P cadit: sequeretur, particulam Duersus cam directionem noueri debere et separari a Terrae corpore, quod contra mani sic stum experientiam
est egit vero hoc incommodum, si directio particulae grauis D statuatur perpendicularis ad Terrae si perficiem, quia ilia particulae vicinae xi tangentiali re sistunt Aliam demonstrationem huius proprietatis grauium
279쪽
iiiiim ab hac diuersam , habet qhioque Hermannus, Pho Ton pag, 363. ec descentii grauis, quantum fieri Potest, haXimo, petitam. Adiungamus itaque uribus prioribus stippositis loci quartum, directionem nempe grauium perpendicularem esse ad stiperficiensi Terrae; sine qua lege neque nauis silpra mare quieta permanere, neque ipsi maris aquae istinere pondera si possent; ita ut et de Matran hunc effectum pro inuiolabili naturae uniuersae lege habeat, in Comm. Acad. c. I 2O, ficillime poterit euinci, Terrae figuram esse debere per secti is me circularem Sit enim Terra CAM pertus a Figurara, usque in centrum duobus canalibus communicantibus AC et M C, quorum sterque perpendicularis Ut respective ad A et M debebunt certes haec pondera
aquarum in canalibus contenturum inter aequari. Sunt vero haec pondera aquarum, si canales sint aeque
ampli, et aqua ni Brmiter densa, ut ipsi rectae Aet M quare posita AP X, PM F, erit CisOr- malis P vero subnormalis curvae et hinc ob
I dxy- 'haut vero etiam, EXTI- F-, quae aequatio integrata eicit sequentem CX - ', quae manifesto indicat, curvam M debere esse circularem, cuius diameter ut prioribus suppositis respondeat. f. 6. Ponendum itaque omnino erit, primitivam Terrae figuram iisse perfecte sphaericam nisi simplici tali naturae vim inferre velimus. Statutum hoc etiam
est a praecipuis Philosophorum hodiernorum prae
280쪽
misso, accedam ad sententiam, de gum Terrae deteris minanda, Hugenianam, qui occasione in X siclyta illa Richerii obseruatione, de abbreuatione penduli Parisie si prope aequatorem, arrepta, gradum quasi atque ad
tum ius indagandum Telluris figuram Irimus aperuit. risum . Sit hunc in finem Telluris figura Primitiva Amri, quam
Hugenius posuit Circularem, Ionam ego ero curuam qualemcunque huius rotatione circa Axem in Liria tu corpus Terrae primitivum, et pergat deinde Terra gyrari semper circa eundem aXem A L. hioniam itaque Terra ponitur tota fluida, et rotari aequabiliter cisca AL, orietur in quolibet eius superficiei puncto, AEX. gr. M,
Vis centrifuga, quae pellet corpusculum H in directionet ΒΗ, perpendiculari ad L, sursum, ita ut hoc Osepusculaim peruenturum sit in hiare Terra figuram suam primitivam non retinebit, sed assumet aliam A GF, quae indaganda est Posset quidem videri, quod a
cedente motu vertiginis, Terra assumere debeat figuram rigui, o BDF ex figura primitiva DE, ita ut manente e dem materiae quantitate, in Polo A ea tantum introcedat, quantum in pristinos limites suos regreditur. Sed non possum mihi persuadere. quod hoc cida sit.
Sequeretur enim Xinde, quod neces uio punctum ali quod Terrae primitiua D maneat inuariatum, quam ut Sconatus centri iugus ibi adsit Qtiare mal, supponere: pura istum Polare A manere inuariatum in Terra Prim titia et Actsiali sed ad extensionem A GF conciliandam Fig. IV. materiam in HEL contentum fieri succese siue rariorem pergendo a Polo versus Aequatorem Co Figura siderabo nunc particultimi, habebit ea, ante motum Vert