Commentationes archaeologicae in Aeschylum: dissertatio inauguralis philologica

31쪽

Tantalum personam quandam processisse, quae etsi multis verbis reginae instaret tamen ut responderet illa vel vocem emitteret non impetraret. Nimirum coram patre tandem, id est in sequente episodio, Niobe os aperuit. ano quam coniectura sumpsimus personam eandem esse multorem quam in pictura considentem supra commemoravi vel maxime verisimile est. Quaenam vero sit illa haud facile statuamus. Ad nutricem reginae, de qua imprimis cogitaveris, nec labitus nec vultus satis nobilis quadrant, neque eydemanni coniectura placet Tantali eam esse uxorem. Nam ea tam obscurae memoriae apud veteres suit, ut apud Aeschylum illam ullas partes habuisse vix nobis persuadeamus certi quidquam pronuntiare nequaquam audeo, sed inter omnes quae a posita induci potuerunt ieroinas nulla sane ad partes illas suscipiendas aptior fuisse videtur quam Antiope Amphionis mater. Quam filii superstitem Aesctiylum finxisse nullam sane habet offensionem. Haud scio an ad eius consolationes recte referam fragmentum 156, quo in deos omnem culpam

tranaicere conatur

OTαν κακωσαι δωμα παμπηδην θέλη. In superiore amphorae parte dei ultores conspiciuntur:

Juppiter, qui Amphionis regiam fulgure inflammavit, Latona et liberi, qui Niobidis perniciem tulerunt. Qui quamquam sine

dubio saepissime in tragoedia commemorabantur, tamen fabulae personae certo non fuerunti e re dubia est in Mercurio. Potest ut solemnis Iovis satelles ultro a pictore adiectus esse potest vero quoque in tragoedia Iovis iussu Nioben adiisse. Nam dummodo recte coniecerim Aeschylum haud minus quam in Niobae superbia iraque Latonae in ipsius Amphionis culpa et Iovis ultione versatam esse, veri non est dissimile nuntium eius progressum esse, qui narraret cur periissentis Zyνος Irυς, οἱ θεων ἀπέσποροι. Accedit quod Mercurius fidissimus mortui regis Amphionis patronus fuit, quem lyra donaVit, cuius sono rex Thebarum muros erexit ' Nemo igitur sui magis accommodatus, qui Nioben in summo dolore consolaretur.

λ Ηο narraverunt Eumelus apud Pausaniam IX5,8 ὁ δε α πητα ἐς χυροὐπην ποιησας φησὶν έμφωνα χρησασθαι λυρα πρωτον

32쪽

Restat difficillima quaestio qua in solvenda cum fragmentorum tum monumentorum ope prorsus destituti esse videmur, quonam modo exitum sabulae poeta effecerit. Neque enim antalo contigit, ut filiam ex sepulcro eliceret, neque tamen Niobae licuit in orchestra remanere cum chorus scaenam reliquisset. Qua de re quid sentiam non in haesitatione quadam proferam,

cum opinioni meae viri et doctrina et ingenio excellentissimi auctoritas obstet. Nam quem locum Nauchiusi ab Aeschylo

abiudicavit, relinquendum esse poetae demonstrare conabor.

Diogenes Lasirtius enim habet haec de Zenone philosopho VII 283:ετελευτα δε υτως ἐκ τῆς σχολῆς πιων προσεπταισε καὶ

ερχομαι, τι sc αυεις; Quae verba cum ad eschyli tabulam rettulisset Hermannus ),

Timothei dithyrambo attribuit Nauchius allato loco Machonis apud Athenaeum VIII p. 341 C: ὁ Τιμοθεου Xaρων σχολάζεινου εα ου τῆς ιοβης, χωρεῖν δὲ πορθμίδ α βοα, καλεῖ δὲ μοIρα νυχιος. Quae sententia viri doctissimi etsi primo obtutu satis adridet, tamen vereor ut stare possit. Quod ut demonstrem paullo longius repetam. Quamquam vulgaris tabula a clarissimis poetis celebrata Nioben in saxum conVersam esse, quod in monte Sipylo ostendebatur, narrabat, tamen non desunt testimonia, quae sive in ipylo sive Thebis Nioben collocant, mutatione illa neglecta paullo post liberorum necem repentina morte reginam defunctam esse contendant. rimum eiusmodi testimonium exstat Timothei dithyrambus Niobe iam supra commemoratus, cui Charon reginam increpans a Machone irrisus est. Tum Augusti temporibus Antipater Thessalonicensis in quattuor versibus ipsam Nioben cum Charone loquentem secit μουναν συν τεκνοις νεκυοστολε δερ με πορθμευ

μου διδαξαντος. πεποίηκε δὲ καὶ λέθων καὶ ρlων .... lacunae signa posuit Schubartus οτι καὶ ταυτα αδευνήγε et Apollodorus III 5,5χρι plων δὲ κιθαρ ρδέαν ῆσκει, δοντος αυτε λυραν Ἐρμου. y Nauchium secutus est,echleinlus l. l. p. 56.

33쪽

πληρώσει γαστηρ μία σον σκαφος ἔσιδε κουρους κa κουρaς, Φοιβου σκυλα καὶ ρτεμιδος. Denique in Oedipo enecae V. 613 s. et apud Statium in

Theb. IV 5754s. Niobes animam in Oro versari narratur, unde eam sabulae sormam, quae Nioben communi mortalium sorte

obiisse facit, Romanis haud ignotam fuisse apparet. i Quodsi

reputas ex quattuor auctoribus, qui hanc fabulae speciem respiciunt, duos antiquiores in eo consentire, quod Nioben cum Ch rone loquentem fingunt, apparet ad carmen quondam eleberrimum neque vel Augusti temporibus prorsus ignotum hoc inventum redire. At ut imothei dithyrambum hoc carmen suisse putem nullo modo a me impetrare possum. Cuius etsi carmina auctoris aetatem longe superaVisse constat, Romanis temporibus ea adeo vulgata fuisse, ut sententiae ex eis haurirentur non nominato posita id quod secit quem Diogenes Laertius secutus est auctor Niobeque dithyrambus ut unum exemplum eius sabulae narrationum afferretur, cum et Aeschylus et Sophocles in eodem argumento Versati essent, id ut mihi persuadeam minime animum induco. At concedo hoc argumentum fortasse parum Valere ad sententiam meam stabiliendam Largior, quod sane minime

puto, primum imotheum Niobes illud cum Charone colloquium finxisse, at totam speciem non eius ingenio deberi apertissimum indicium exstat Euripidis Alcestis. Quo enim loco regina in

scaenam procedit, ut iam ultimum solis luce fruatur, mentis iam sere alienata verba profert gravia severa Ορω δέκα πον, ορα σκάφος νεκυων δε πορθμευς

Timothei Euripidisque locos artissime inter se cohaerore apparet aut Timotheus Euripidem imitatus est aut ab antiquiore quodam exemplo uterque pendet. um vero vix in eo haerere licet, utrum Timotheus Euripidis artem ad Aeschyli argumentum ampli-0 Contra Seneca Agam. 372ss. Hercul. Oct. 185. Hercul. fur. 390s. vulgarem de Niobe in saxum versa narrationem profert. Statius Theb. 120 matrem liberorum urnas ad Sipylum dedueentem aesti

34쪽

ficandum transtulerit, an potius ipse eschylus pulcherrimo illo gravissimoque loco tragoediam ornaverit, Euripides imotheusque eum sint imitati. Numeri fragmenti ad tragoediam quam maxime accommodati sunt, sive trimetri iambici

sive dochmiaci

laustulum est. ut igitur Euripidem in loeate speciem clausulae Niobae Aeschyleae nobis praebere atque mortem reginae spectatores in scaena vidisse. Quam sententiam vel maxime confirmant quae aliunde de exitu tabulae conici possunt. Iam supra enim e fragmento 15 evicimus Tantalum solum insectare indignabundum recessisse Nioben Thebis remansisse. Quae sententia aliquantulum eis quoque probatur, quae ustathius

p. 1367, 20 dicit: καὶ συμφορα δε αυτῆς κατα μέν τινας εν Λυδέα, aτ δέ τινας ἐν Θηβαις γενεσθαι λέγεται δε νο- κλῆς δὲ τους με παἶδα αυτῆς εν Θήβαις απολέσθαι φησιν,

αυτην δε εἰς Λυδια ελθεῖν. Mirum sane esset quod Aeschylum ustathius silentio praeterisset, si is quoque in patriam reginam orbam recessisse finxisset. Quid ergo cum neque ipsum scaenae locum poeta in Asia collocaverit neque post mortem liberorum matrem in patriam redeuntem secerit, quem tandem

putas exitum fabulae fuisse Narrat Ovidius Nioben Thebis in

saxum mutatam ingenti tempestate in Asiam traductam esse. Quod aput eschylum quoque factum esse si quis sibi persuadere vult, is nobis explicet necesse est, quo modo tantum miraculum in scaena eschylea effici potuerit. Qui vero diei non suis culis spectatores illum Niobae exitum vidisse, sed Hercurium eum praedicere potuisse, ei remanet difficultas, quo modo ipsam Nioben poeta a scaena removerit. quidem puto digniorem et arte sua et matris dolore tabulae exitum Aeschylum ita instituisse, ut post patris recessum et post colloquium cum Mercurio habitum Niobe non lamentata cum virginibus scaenam relinqueret, sed tot tantis asibus consecta desideratissimam mortem occumberet, corpus exanimatum a choro e scaena removeretur.

Jam ad totam sabulae compositionem si respicimus, inter antiquiores positae tragoedias eam aeserendam esse apparet.

35쪽

Regia eum iam ante initium sabulae Iovis fulmine eombusta esset, tabula sine seaena, i. e. sine domo in ultima parte orchestrae erecta acta est. Locus tumulo indicabatur, sepulcro Niobidarum, quod mediam orchestram oeupavit, velut collis in Supplicibus, tumulus Darei iniersis, Cadmeae species in Septem, rupis in Ρrometheo, quibus de rebus summo eum ructu disputavit Wilamowitzius in admiranda de scaena Aeschylea dissertatione. rologo tabulam caruisse affirmari licet; nam Nioben per trinam tragoediae partem tacuisse constat, quis vero coram illa prologum dicere potuerit intellegi nequit. Itaque a chori parodo sabula incepit, ut 8upplices et Ρersae. Denique si modo in compositione restituenda verum videmus, a duobus actoribus fabula agi poterat, quorum alter Niobae alter Antiopae Tantali er- eurii partes agebat.

Tota commentatio in dissertationum Halensium Vol. XIII apud Niemeyerum edetur.

36쪽

VIT A.

Natus sum Georgius ridericus Gulielmus au pla. d. IX. Kal. Ian. anni 1871 patre rico matre Martha e gente Κamerau reptoWiae, in oppido omerano, ubi pater magistri munere ungebatur. Septem annos natus cum patre, qui theologiae professorum ordini tum inscriptus est, iliam, deinde quinque annos post Gryphiam transmigravi. Inde autumno anni 1887 Αquas Mattiacas habitatum concessi, cum propter pulmonis vitium Gryphiae sirem pestilentem refugere coactus essem. Ibi vere anni 1890 maturitatis testimonio instructus Halas, ubi nunc parentes habitant, me contuli, ut philologicis studiis me darem. Quae ut sub ilamowitgi auspiciis conficerem post ter sex mense Gottingas petivi. At ineunte anno 1892 morbo correptus et per semestre spatium studia removere coactus sum

neque postea Gottingas redire mihi licuit. Inde ab autumno anni 1892 alas regressus philologiam tractare adhuc ergo. Docuerunt me viri doctissimi Halenses Blass, it ten berger, Droysen, Benno rd mann Haym, ille i), Ilim, Keil si), Lindner, duardus Meyer Robert, te Verg. Gottingenses Conradus Lange, Leo, o ethe, ei land , de Wilamowitz. Seminariis proseminariis exercitationibus intersui philologicis Blassii, Dittenbergeri, illeri, et ii, Wilamowitgi historicis Droyseni, Meyeri per quinquies sex menses philosophicis Erd- manni quater archaeologicis Roberti octies. Quibus omnibus viris illustrissimis gratias quam maximas habeo. Imprimis vero quo ex tempore philologiam tractare coepi, Caroli Roberti, magistri mihi veneratissimi, disciplina consuetudineque seu mihi licuit eui praecipue deberi, si recta huic libello insunt, fas est eos scire, qui his utentur.

37쪽

1. Demipparchi nece neque Thucydidis neque Aristotelis narrationes probabiles sunt. 2. Tres quattuorve tabulae eodem die doctae argumentique perpetuitate coniunctae in titulis scaenicis non eodem nomine significabantur.3. In Bacchia Euripideis non modo prologus sed tota prima pars sabulae usque ad versum 36 alias condiciones narrationis prae se fert a quae sequuntur. 4. Qui Xenophontis laudationi civitatis Lacedaemoniorum subieetus est libellus de Atheniensium republica Optimatium causa conscriptus St. 5. In edicto regis Matthiae a. 1609 promulgato significatione agri regii ecclesiae quoque possessiones ipso promulgationis tempore accipiebantur.