Thesaurus Euonymi Philiatri, de remediis secretis, liber physicus, medicus, et partim etiam chymicus, & oeconomicus in uinorum diuersi saporis apparatu, medicis & pharmacopolis omnibus praecipuè necessarius, nunc primum in lucem editus. Argumentum co

511쪽

uentur,dc si fieri potest,&sudant. Ad sudorem mouendum & locum balnei calefaciendu uapore aquae calidae, uulgus in sudatoria sua caccabos magnos aqua feruente plenos imponit, una cupaleis qiiς calorem diu conseruant et aliquando herbis odoratis. Alij ollam seruentem extra balneum habent, cuaqua& impolitis herbis aut medica- metis alijs,inde uapor per canalem balneu ingreditur ab inferiore parte . hoc alii aliis instrumentis & uasis efficiunt,

ut ueteres in Italia suas Zetas calfaciebant.Balneo iam calefacto pruna in ollam indi posset, & sicca medicamenta inspergi quorum suffitus desideraretur, cum alias tum precipue ad muliebrem usum ad diuersa uteri uitia, suffi- tu per canalem admisso. Hippocrates ad noc peculiare quoddam uas describit. Caput interim exerant , quibus id imbecillius est, aut de quibus timetur ne in syncopen aut nimiam sitim incidant.&c. Aliqui in balneis lateres

512쪽

THESAURUM ignitos, aut ferri scoriam, aut lapides perfundunt aqua, aut uino, simplici medicato ue. Sudor in lecto prouocatur,lateribus ignitis inuolutis in lin tea humida , & appositis: aut lagenis stanneis aqua calida plenis: aut sacculis in quibus herbae decoctae adhuc feruentes imponantur, & melius quidem latere etiam feruente immis . Leniter simul & reprimul & molliunt, lana succida ex aceto uel uino,cui oleum adiectum est, contritae palmulae, sursures in falsa aqua uel aceto decocti. Simul reprimunt&restigerant , uinum, acetum & ex horum aliquo magis, mades uel panis uel farina,vel spongia, uel ci- nis,uel lana succida, uel etiam linteolum,Celsus. Aliqui cinerem seruentem uel prunas poli' in uase ligneo po- . nunt,addimidium replentes,reliquum qius implent quibus uisum fuerit he bis,ut absinthio, mentha,ad confortandum uentriculum, uel per se, uel mo

513쪽

s18 EVONT MIto linteo imponunt parti affectae: praesertim ubi calefacere, siccare, discutere,& ualidius extrahere opus est. Conuenit partibus refrigeratis, & arthriti cis cu artemisia tantum uel etia cham ς- malo & uteri uitijs cu matricaria. Poterit aute hoc fomentum fieri cu duobus uasis alternatim adplicadim. Celsus alicubi lanam sulfuratam, hoc est sulfuris fumo imbutam partibus affectis circu- dari iubet. Huc referri possunt, quae-cul recentiores,Fuchsius &alii, de so mentis, epithematis, embrochis,sacculis,& insessionibus scribunt. Graecisceone1nsignificat desuper irrigare et superfundere, siue id fouendi gratia fiat, nimirum cum calore siue alia de causa. Galenus ad scirrhos tollendos sumtu pyritis lapidis aut molaris aceto perfu-

commendat.

Suffitus uarios ad morbu Gallicum, qui omnes fiunt cum cinabrio quod fit ex argento uiuo,aliqui etiam cum auripigmento & marcha sita, dcc. reperies

apud

514쪽

da, qui huius morbi curatione tradiderunt.Tussilaginis folia sicca suffita, ita ut fumus aperto ore hauriat, arida tus.1im& orthopnoea iuuant, &abscessus in pectore rumpunt.Ide & radix suffita praestat,Dioscorides. . DE SUCCIS QUIBUSDAM.SVcci herbarum quarundam expressi, coquuntur ad ignem, uel in Sole desiccantur, ut Bulcasis docet singulatim de succo exhamsg,plantagine, lactuca, semperuiuo, portulaca, rostro porcino,scariola,foeniculo,apio, uolubili,lapatho&alijs . . Mirabilis modus extrahendi lacesi

ex elleboro nigro, quo quidam tanquamysterio utuntur, cuius utilitatem ipse. Etiam eXpertus caelare nolui,ne quid egregiu uidear inuidisse posteritati. Huc modum quis primus inuenerit nescio, ego ab intimis sibusdam amicis accepi.

515쪽

no EVONT MIElleborum nigrum intelligo illum que

uulgo omnes in Germania sic vocat c5' siligini similem,plerique in hortis alut: sed praestat montanus eX Helvetia nostra petendus. Licebit autem eundem modum experiri in colocynthide, esu-la,laureola,&c. Ellebori nigri radices purae et tot bulliant leuissime in aqua, infusae prius in ea per noctem aut amplius,concisς minutatim. Curabis auteut & in hac & caeteris decoctionibus,

spumam omnem innatante, tansi uenenatam, diligenter abstergas. hanc aqua seruabis,&rursus aliam affundes tepidam , & modice aliquadiu feruefacies. mutado aquam toties, donec nihil aut perparu amplius amaritudinis radices retineant. quod fiet ubi septies aut novies mutaris aquam. Interea uero dum mutas aquas,priores sesnper destilla psiltrum. & tandem omnes pariter decoque lento igne, uel prunis potius, ita ne bulliant, semper tamen prope bullitionesihi, usu ad spissitudine mellis in

516쪽

in olla terrea vitreata, aut aerea stanata, uase tecto,aut paru aperto. Cum uero pauca iam aqua superest, circa fine coctionis, rude leniter subinde agitabis, ne succus aduratur,& eodem tempore pro libra radicum ellebori, mastichestritae duas drachmas adij cies, nec desines agitare,uel cotinuo, uel per breuis. sima interualla,donec omnino succus iam fatis densatus uideatur,id quod subito fere continget.& quo minus adurat materia, quo propior fini & densationi est succus,eo minori igne urgebis. nec te pigeat temporis . habebis enim praestantissimu& exquisitu remedium ad diuersos morbos, praecipue melancholicos .Colore evadit ruta obscuro sapore amarissimo, cu acrimonia penetrate, qualis asari & caryophylloru est, sed efficaciore, imb caustico ut gustati

uideretur: reuera tamen causticus non

est,nimiru propter tenuitate partium: ut ipse experiri uolui. Datur ciceris magnitudine hora una post coenam, in

517쪽

saa EVON Iomnib. morbis quibus elleborus niger conuenit,& ubi alvu citari utile est. Catapotium unum qua dixi magnitudine , quater plerun* aluum dei; cereat unt. Sed audio quoidam cum plusculusumpsissent,magnitudine forsan fabae, per aluum uomitumi saepius inanitos& ualde debilitatos esse. Quod ego ut cauerem, in consilium erudito quodam medico adhibito, non ipsum elleboru solum, sed cum alijs diuersis medicamelis, ut mox ostendam, infusum de coectum ij, ad succii redigere uolui. Radices uirides an aridae sumantur, parum referre uideo. Debet autem ut minimum libra radicum accipi. Lullius S alij Cardanus) meminerunt quintae essentiae ellebori, qua ego huc succum nihilo fere inferiorem esse puto. HOC equidem admiratio e dignum est, quo modo succus tandiu decoctus,no modo nihilo infirmior fiat, sed etia multis modis efficacior. Videtur enim, ut eae coniectura dicam,pars una huius succi

518쪽

THESAURUS. 3 23 decuplo & ampli' ualidior quam esse-borus ipse esset,nec tame nocetior. sed uis sine noxa auget. Et quanq ipse medicamentis plurib. additis uim eius remittere uolui, simplice tame istum iam descriptum modii,ubi nihil praeter exiguam mastichen postremo a dijcit,magis laudarim in difficilioribus morbis, ubi remedijs etia extremis opus est: dc pro maniacis alijs , insanis aut deliris, qui cum ad nulla medicamenta sumenda cogi possint, tam parua dosi, ut unius ciceris,facilius decipiuntur. Quinetia eXtra corpus ad Orsus uenenatos,

d neruos laesos, praestantissimam eius uim esse crediderim. Apud authores nullam hoc modo paratu reperio su cum. aliquid cum eo similitudinis habet succus de acacia et de berberi apud Bulcasin. Colatura .n. tatum decoquit, non eXpressa.item galbani succus &li-quiritiae.sed aqua in illis non mutatur. Reliqui uero succi omnes p eXpressio ne fiunt,et coquutur doneccoagulent,

519쪽

ni, uuae acerbae, memithae,eupatorij, hyp ocisthidis,corticum radicum madragorae.Ιdem Bulcasis alijs etiam quibus dam succis expressis, qui per se ad igne coquuntur, addere iubet parum gumi,

ut partes eorum melius cohaereant, ut

succo absinthij &gasid, id est eupato-xij: item centaurij, & gentianae qui ex

decocto colato fit.) Verum masticheellebori succo,non hac tantum 'ratia, sed etia vim eius uenenosam&uo macho contrariam emendandi, admisce F.

Ia in caeteris quibusda remedijs, ubi medicamenti alicuius uim in liquore aliquo deponenda augere libet, no liquorem,sed medicamentu mutamus priore scilicet colato nouu semper medicamentu in eunde liquore infundetes, ut in decoctionib.non ullis & oleis, hic uero in succo ellebori c5 trafacim':1jsde enim ellebori seruatis radicib. liquore subinde mutam'. Causam dixerim, qm ellebori radix,si quae alia, ualidissimas habet

520쪽

habet uires, non in superfice tantum, sed in tota substantia uehementer ac tenaciter impressas. quamobrem diutis sime etiam omnium seruari potest. ipse quidem post decennium usus sum adhuc uigente.Et uulgares quidam empirici uinum in qua eius portio per noctem maduerit,postridie colatum bibi iubent ad aluum mouendam, radices iterum siccari. nihilo enim aut parum infirmiores fieri, etsi sepius ad eundem usum repetantur resiccentur ,. Sed de ipso elleboro. &quae de eo eXperientiae nostre sint,alius forte aliquando dabitur scribendi locus. έ Catapotia ex elleboro nigro, uel su cco eius potius, septimo quo die sumenda in curatione morbi Galuci melancholici, ut Matthaeolus Senensis consulit. Radicum nigri ueratri recetis drachmae tres. dav-ci,anisi,piperis, singulorum drachma. florum D uglossi semidrachma. moschi grana sex. epithymi scrupuli duo. contundantur naec omnia leuiter, inde die