장음표시 사용
431쪽
PERIOD. II. CAP. IIII. . . I iterendum existimamus, de eodem argumento adda-
X U. Principium cognoscendi in medicina unicum
admittunt. experientiam, quae Graece ἐμπειe a vocatur:
Vnde se nominari, nona quodam sectae suae auctore velantistite, voluerunt. XUI. Experientiam vocabant cognitionem au topsia comparatam: autopsiam autem vel fortuitam es se, ut si cui, sine humano consilio, solo casu, aliquid Contingat, quo a morbo liberetur e e. g. si quis capite dolens ita ceciderit, ut ipsi vena frontis Uulneretur, emissoque sanguine dolorem amittat: vel si febricitanti haemorrhagia narium accidat, istiue inde leuetur et vel consultam, ut si quis in monte vel agro a serpente morsus, obuiam herbam imposuerit, ab eaque salutarem effectum observet, aut si quis id, quod semel iterumque iuuit, simili casu saepius adhibeat & euentus notet : hocque vocabant imitationem. Hoc pacto comparari habitum experimentalem, quo gaudentes theoremata sibi formant de eo quod semper, quod plerumque, quod utrossis modo, quod raro fiat. XUII. Ad hunc practicum habitum consequendum commendabant, seu obseruationem propria am ; & lectionem historiarum , id est obseruationum ab aliis fideliter Consignatarum , quae ordine referant quid in morbis acciderit, & quid hoc vel illud remedium effecerit. Inde hunc fructum consequi, ut quis ab uno morbo alium possit concludere , & nouis forte morbis incidentibus, ex iis, quae illi cum iam cognitis Communia habent; concludere quid agendum sit. Uocabant hoc epilogismum , aut ἀπὸ η ἰου
quod Latine redditur transitus ad simile aut, Vt D. v.
432쪽
GERicus mauult, substitutio similis reddi significantius
X v III. Adeoque autopsia, historia & epilogismus s. transitus ad simile, siue ut alii efferebant sensus, memoria & epilogismus, tamquam tres methcinae columnae habebantur: aut, ut Glaucias denominauitii τυπους--, tripus artis medicas. X VIIII. Praecipue autem obseruatibnem ad duo debere attendere, Primo Vet co8noscat, quae sint salubria, quae neutra: secundo qualis symptomatum concursus qualem morbum faciat. Non enim quodque symptoma morbum appellabant, sed talem tantum eo. rum concursum, quae ex longa obseruatione ita simul conuenire comperta sunt: Vt pariter incipiant, augeantur, vigeant, declinent & recedant: talemque coniunctionem compendii gratia, Vno tantum morbi nomine appellari coulaeuisse. . .
XX. Non defuere quidem inter empiricos, qui in quibusdam hic dissentirent, praesertim in diuisione
meὸicinae: sed haec fere, tamquam ad summam rei parum facientia, vix inter illos attendebantur. XXI. Praecipua empiricorum & dogmaticorum differentia in eo versabatur, quod empirici non neces.sariam iudicabant requisitionem causarum abditarum, quae vel sanitatem faciunt, Vel morbos inducunt: indeque desumendas, ex dogmaticorum doctrina, indic tiones exsibilabant: sed tantum euidentium rationem habebant. ut si quis a frigore, inedia vel nimia repletione laesus fuisset. XXV. Eodem ipso, quod abditas causas requis
rere inter superflua numerabant, etiam anatomes cutituram ueOSebant primo, deinde, ut in seruore dispu-
433쪽
dabant autem medico suo τὴν κατα--τομήν,
hoc est, siquando miles, aut gladiator in arena, vel viator a latrone vulneretur: ubi occasio sit interna hominis, vi 2 viva habent, contuendi, & per misericor iliam, absque crudelitate vel foeditate, cognoscendi. X Xl D. Abditarum causarum lcrutinium eo maxume argumento impugnabant, quoniam infinitus argu mento impugnabant, quoniam infinitus regnat in medicina & philosophia , circa illarum declarationem dis. sensus: ageo ut cui potissimum fides habenda sit,non facile possit intelligi aut ad licvidum demonstrari: quum interim medici etiam in nis per Omnia dissentientes morbos feliciter tollant, medicinae congruae legitia
XXIIII. Certe, si quod res dicere licet, empirici illi veteres fuerunt cordati & probi Viri, qui bene intellexerunt ibi medicum desinere, ubi philosopus incipit imique pro eo statu, qui tunc erat, non poterant nota coὼtare de obice disputandi libidini obtrudendo , nec
omnem omnino medicinam amitterent. Quod vero disputationum feruor longjus eos, quam de at, abripus rit, negari non potest: quoniam omnem Viam, qua a 1tae plurimae causae satis manifestae redduntur, & ab illo tempore redditae sunt, praecludebant. Pularam disseristationem de hoc argumento historiae suae medicinae in. seruit celeberrimus D. D. CLERIcVs,' dignam sane quae iterum iterumque legatur & omnibus omnino medicis commendetur. Non multum ab eius mente recedit Uustris praeceptor meus D. D. STAΗMVS , qui parane ad Maria a medicina separanda, & dissertationem admodum elegantem de empiria rationali scripsit. -π. LParia. iaba oris. UL ξK.Μs - 37ω edit nouist
434쪽
X XU. Auctoribus & parentibus empiricae sectae nunc subiiciemus claros viros , qui in ea aetate hac fi ruerunt. CELSUS Serapionem sequutum esse scribit Apollonium. Sed non exigua est dissicultas ex tot homonymis inuenire illum , qui hoc loco iustissime intelli gendus fuerit. Si GALENvM '' addimus, ille nobis duos Apollonios, patrem & filium, Antiochenos , laudat empiricae sectae antistites. CELsus '' ipse in catalogo celebrium chirurgorum duos quoque Apollonios la dat: sed si illos in animo habuit, quos Galenus , cur non hic quoque plurali numero eos laudauit. Apud CAELIUM AURELIANUΜ laudatur quidam Apollonius Glaucus, qui de interioribus morbis scripsit: & credore liceret apud Celsum ex uno Nollonio Glauco duos viros scribarum errore factos fuisse, nisi, Glaucias, tam- ruam empiricae scholae antistes, ab aliis toties esset lauatus. Plerique existimant illum Apollonium, qui Muscognominrtus est, parentem esse , & filium eius Glauciae distipulum faciunt: sed chronologiae rationes nimis repugnant, nam Apollinii muris condiscipulus fuit Heraclides Erythraeus Straboni coaevus, qui circa tempora natiuitatis Christi floruit. Nomina Apolloniorum visurus adeat Cel. D. D. FABRICIUM. Nos in tanta incertitudine omnia in medio relinquimus , Praesertim quum nihil, quod valde notatu dignum sit, referre de ipsis possimus. .
XXVI. Glauciam post Apollonium ponit cΕ sus , & aliquanto post Heraclidem Tarentium floruisse,
commemorat. Eius crebra est mentio apud GALENvM,
sed vix aliud memoratu dignum adfert, quam quod in Hippocratem, &scorso ubrum epidemiorum textum,
435쪽
commentatus fuerit: id quod medicamentorum compositiones quasdam ab ipso profectas laudat. PLiNivs vrefert eius testimonium, quo boleti stomacho utiles perhibentur: &quod dracontium siluestre arum pronunciauerit': ex quo colligimus ipsum etiam de plantis scripsisse.
vide Commeat. is Epidem. m. pag. 442. Gnuatur. lib. XXH. cap. 23. 'libr. XXIIIL cap. XVI.
XXVII. Nobilissimus veterum empiricorum Sesne controuersia doctissimus pariter ac optimus fuit Heraclides Tarentinus, quem Mantiae Herophilei discipulum, eumque imitatum fuisse non solum in re medicamentaria ulterius perficienda, Verum etiam in parte medicinae diaetetica colenda, GALENVS testatur. Seorsim duumviris his hanc laudem tribuit, quost optimi sint in hoc argumento auctores, nihilque scripserint nisi quod optimum esset & ab experientia comproba
XXVIII. Etiam de simplicibus medicamentis scripsit, teste eodem GALENO &Diuo EPIpΗΑNio, ' qui nostrum inter auctores, qui de herbis scripserunt, re censet. Sed & in doctrina de pulsibus allegatur, in quaiHerophilo contradicere ausus est. Ghirurgia quoque tractauit in libro de ratione curandorum eo um, qua emtrinsecus seunt, cuius quartum cum singulari auctoris en Comio citat GALENUS ' , quem quia de re notatu di- a & iam olim hodieque controuersia agit totum ad-lcribam: Femur alivando manere , si rem tum sis , D-cupleti mus testis Tarentin s Heraclides vir profecto, neque decreti consermodi causa mentitus est, G
436쪽
416 HISTORIAR MEDI cINAR plerique ex dogmaticis re decreta sectantibus consueum.
runt: sed , si quisquam alius fuit , Vse operum medicinae
admodum peritus e sitis. Subiungit arinceps longi scaeum Tarentini sermonem, ex quo apparet ipsum chirurgiam feliciter exercuisse, duobusque pueris femur elapsum reposuisse, ut loco manserit: quibus exemplis illos refutare vult, qui perhibuerunt femur repositum non manere , propterea , quia diuulsus nemus fuerit, qui ad acetabulum coxae femur Continet.
de medie. pl. facultat. lib. VI. ineunae. - de heresius I. ineunte. Commeat. m. ia Hipp. de articulisp.η3. cons. lib. VIII. cap. XX.
XXVIIII. In omnia Hippocratis opera nostrum commentaria scripsisse GMENus' etiam auctor est. Et practicorum eius operum notitiam praebet CAELIVS AUR LIANus, qui interimum pasionum curationum libros laudat,& ex iis passim aliqua spnimina, quorum quaedam mox visuri sumus, affert: Idemque auctor commemorat eius tibrum regularem seu diaeteticum: ut & alium N colaus inscriptum. XXX. Quod ad praxin pertinet CORN. CELSUs Iaudat illud consilium, quo iubet febricitantibus , vhi aut bilis Urum, aut cruditas male habet, per modicas Iotiones subinde nouam materiam corruptae misceri: ed febris quartanae curationem ab eodem propositam minime probat. Iusserat autem primis diebus aluum ducere: deinde abstinendum in septimum diem dixerat: quod ut sustinere aliquis possit, tamen etiam febre
heratus vix refectioni vilebit, adeo , si febris saepius
437쪽
PERIOD. N. CAP. III L qiτ. X X X XI. Apparet ex dictis Heraclidem , & reli- uos empiricos , quantumuis medicamentariae rei studuerunt, proinde tamen non neglexisse eartem diae teticam , quae praecipue abstinentia, & cibis potuque tempestiue dandis, pugnabat: vereque CELSO scripsisese: m duas paries ea quosve, qua ructu curat, medici radiuisas, aliis rationalem artem, aliis usumtantum, sibi Φendicantibus. t XXXII. Vt vero eumdem etiam videamus Per
medicamenta curantem, ex CAELIO AvRELIANO intuebimur, quo pacto anginae sit mederi solitus. Postquam sanguinem deduxerat, vomitum concitabat , panace Heracleo, origano, rhoe et Camulis sermanis contusis et in mortario meo satis diu, affuso vino,relictis; quam massam vis tempore hydromelite distemperabat. In eodem momo elaterium dabat satis magna dosi.
XXXIII. Diximus supra frequentem Castorei et opsi usum filisse empiricis. Huius asserti exemplum da-himus antidotum Heraclidae nostri, ex eius libro ad Α- stydamantem a GALENO allatam, & ad omnes venenatorum animalium morsus, dolores vehementissimos, ut & uteri strangulatum, commendatum. Accipit au
tem sicci cicuta, hyomami , singulorum drachmas quatuor, cassorei, p eris albi, cosi, myrrha, opis,Anguinum drachmam unam. Haec comminuta , υ amis s additis, in Me tam diu commiscuis, quoad dens fiant, inde rotulas'con ges, qua magnitudinem faba Graeca non excedant; hinum Angulas ex lini cyathis si
XXXIIlI. Heraclidem hostrum CAELIvs QRELI No' vocat riseriorem atque omnium probasiliorem im
438쪽
ier suos. Nescio an lectio sit integra, & annon excideiarit vocula nemini. Sed si sane ita scripsit, minime recte calculos posuit; invenimus enim reCentiores, Ut M nodotum, qui demum post Asclepiadem scripsit, alio que, de quibus alio tempore dispiciemus.
De Medicinae in tres partes dita tione. CONSPECTUS.
c IF laevi de medicina didam eis' tres partes. I. Quid illud diduci denotet. II. Non intest radam esse de dissectiise aut distractione. III. Quo pacto medicina diductast. IIII. Comprobatur sententia nostra ex ipso Celsio. V. Aliorum sententia. H. VII. sua ab ipso Celso refellitur. VIII.
. VIIII. Ollo pasto res medicameluaria amisplificatast. X. Illi misistrabaal pharmacopolae. XI. Quorum aliqui circumforanei V Ne nae erant. XII. Neque minus herbaris:eommvana tes. XIII.
Et seplasiarii. XIIII. de Astargis elaris; posm Inuo.
de mphodoro. XVI. plures chirurgi a Celso lauda LXVII. de Ammonio lithotomo. XVIII. de Sostrato , Herone U Gor is XVIIII. de statvfelici chara uia talas peri di. XX.
CORNELivs m Vs' postquam dixerat morborum curationem &rerum naturae contemplationem sub ii dem auctoribus natam esse, Hippocratem Vero primum ex omDibus memoria dignis, ab studio sapientiae diasciplinam hanc separauisse: poli quem Diocles Carystius, devide Praxagoras dc Chrysippus, sic artem hanc e
439쪽
,pstro D. II.ercuerunt, ut etiam in diuersas curandi vias processi rint: haec deinceps subiungiζ: Iisdem temporibus m tres partes medicina diducta est, ut una Ot qua victu , aiatera qua medicamentis, tertia qua manu mederetur trI- nam διαιτητι i. , secundam *ἄρμακευτικη. tertiam γικην Graeci nominauerunt. Ualde notabilis haec medici. nar diductio in partes videtur: adeoque Operae pretium merit illam paulo accuratius considerare. t
II. Notanter autem Celsus dicit diductam est,quod quidem, ex usu Latinae linguae , idem esse, mihi quidem, videtur; ac si dixisset compressas antea et contractas artis salutaris partes , postquam illa ab Ataepiadis primum, deinde philosophis, liberata fuit i quorum illi eam superstitionibus innexam tenebant, hi tamquam parergon tractabant, &sophisticis disputationibus irrotiebant amplius sese explicuisse, quemadmodum flores tempestiue diducuntur,aut manus compressa explicatur, Omnesque suas partes pulcre libereque ostendisse ; atque ut verbo Uicam , quicquid ad perfectionem paris tium suarum requiri poterat, breui consequutam esse. . . III. Celso autem in animum non venisse , ut di cere vellet medicinae totum corpus dissectum quasi aut distractum in tres disiunctas partes fuisse , quisquis attente ipsum legit. statim intelligere debet: & tota hi storia, quam talenus prosequuti sumus, docet, non solum Hippocratem, Dioclem, PraxaSoramque aeque victu praescribendo ac medicamentis& chirurgiae praesidii hominibus profuisse: verum etiam Herophilum, Erasistratum, atque ab his deductos viros, itemque empiricos, qui rationalem disciplinam abdicauerant, non minus victu, ' quam medicamentis & manuum instrumenatorumque opera; pro eo ac necessitas postulauerat, ae
440쪽
IHI. Illud igitur diduci non aliud quid significat quam quod ab hominibus, qui se medicinae seorsim
colendae totos consecrauerant, Variis modis Iocupletata fuerit: aliis rationem per Victum & exercitia , pesque balnea Dictiones & inunctiones, bonum habitum corporis vel comparandi veI reparandi perficientibus. alus medicamenta, praesiertim alterantia & appropriata quibusvis morbis, adinvenientibus , Vel ab aliis inuemia ad usum certiorem & Dequentiorem non amplius in tantibus, sed scripta eadem fine inuidia communicantibus : aliis demum compendia Varia ostendentibus, quiabus iis, quI manuum aut instrumentorum ope indiam bant, succurri possit. lar U. Atque eam esse Celsi mentem ipsemet satis Ieclarat. Sic ubi librum quintum orditur, ita infit tori de his malis corporis , quibus etinus rario MAXIMRFu emi r nunc transeundum est ad eam messicinae parἀtem, qua MAGIS medicamentis pugnat. - L ante omnias e conuenit, quod om es m cina paries ita connexa sint , ut ex totoseparari non' Di s sed ab eo nomen triniant , in quo plur/mum petunc Ergo ut i , quae Ῥictu curat , aDquando medicamentum adhibet , iis ista, quae praecipue medicamentis pugnat, adhibere etiam rationem mictus defet , qua multum admodum in omnibus macis corporis proficit. In ipso autem sermonis progressia, ubi curationem gangraenae docet, ' haec effatur : 'aecipumque in hoc casis petenaeum , non a medicamentiae filum
sed etiam a Gmae ratione, praesidium es. Atque idem auctor, ubi ad chirurgica praesidia tradenda progreditur , septimi libri initio haec ponit: tertiam eiu me icianae partem, qua manu curet , 9 vulgo notum sta me re
positum Ur. Ea non quidem medicamenta atque mictus rationem omittit: Ra manu tamen PLvRIMvM praedat -