장음표시 사용
461쪽
go sine iuris exacto studio oratores, sine aliqua in concionibus agendi facultate sormulis suis adstricti sint iure consulti. Adeoque haud immerito ille TvLLIus,
noster, maximus caussarum PatronUS, Optimorum sal-Do honore, indignabundus in id genus hominum stom chatur: ubi insignem instituit artis multaris comparati nem cum iure ciuili, et Ostendit militarem operam non minus ad consulatum adipiscendum Murenae dignitatis
dedisse, quam Sulpicio dedit forensis industria. I ui,
inquit, potes dubitari, quin ad consulatum adipiscem dum 3nulto plus inerat dignitatis, rei militaris quam iuris ciuilis gloriad Neque illum genuinam innuere iuri prudentiam, testantur quae de oratoria dicendi facul late subiungit, et eam esse grauem et dignitatis plenam: adeo quidem, ut saepe Valuerit in consule deligendo, et senatus, et POPVli, et eorum, qui iudicant, mentes consilio et Oratione permovere potuerit. Nihil vero di gnitatis esse in tam tenui iuris scientia, quam describit: res sunt paruae prope in singulis literis atque interpunctionibus Occupatae. - Si quid apud maiores in isto studio fuerit admirationis, enunciatiS recentiorum mysteriis totum fuisse contemtum et abiectum. Vulgatis demum fastis iratos VeritOSque ne, dierum ratione cognita, lege posset sine opera sua agi, notas quasdam composuisse, ut omnibus in rebus ipsi interessent. Ver his conceptis agebant omnia: qui cum Pertauigarentur, inanissima prudentiae reperta sunt, at fraudis et stultitiae plenissima. Nam cum permulta praeclare legibus essent constituta: ea iureconsultorum ingeniis pleraque corrupta fuisse ac deprauata; in omni tur ciuili aequia
talem Orat. pro L. Murena cap. IO. seqq.
462쪽
tatem reliquisse, verba ipsa tenuisse. Denique miratur, tot homines, tam ingeniosos. Per tot annos statuere non potuisse, utrum diem tertium, an perendinum; iudicem an arbitrum i rem an litem dici oporteret. Post pauca : peritus ideo haberi nemo potes, quod in eo, quod sciunt omnes, nullo modo 'fiunt inter se discrepare. Di
scilis autem res ideo non putatur, quod et perpaucis et minime obsturis literis continetur. Itaque s mihi, homiani vehementer occupato, stomachum moueritis, triduo me
iurisiconfultum se profitebor. Nihi, vero dici potuisset luculentius, quam quod ipsam dicendi consuetudinem opposuerit formulis et actionibus: ut longe et multum isti ad honorem antecellat. Plerosque initio eloquentiam maluisse: post, cum eam assequi non potuerint, ad iuris studium deuenisse. Duae sunt artes, quae eo sunt locare homines in amplissimo gradu dignitatis: una
imperatoris, altera oratoris boni. Ab hoc enim pacis ornamenta retinemur : ab illo belli pericula repelluntur.
Ita videmus primum sacrae Themidis mysteria r eondita fuisse libris fassis pontificum Romanorum, quiatius significabantur dies fasti et nefasti. Fasti dicebantur,
quibus fari licebat Praetori verba solennia tria, do, diaco , addico. Si quando non liceret, dies erant nefas. Testis o v ID IVS: c)Ille nefastus erit, per quem tria verba silentur, Fastus erit, per quem lege licebit agi. Tum vero ex XII. tabularum legibus erant compositae actioneS, quibus inter se homines disceptarent. Astne populus, prout Vellet, actiones istas institueret; v K kk a lue-
463쪽
luerunt esse certaS atque solennes. Et ea iuris pars dicebatur legis actio,. vel actio legitima. Ita prudentes , quicquid X I L tabulis continebatur , certis quibusdam iuris formulis ac ritu solenni traduxerunt in usum forensem. Id genuS formulas obtinendae et augendae potentiae suae caussa ,. in Pontificum penetralibus reconditas habuerunt, Vsque ad Cn. Flauium, Annii filium, aedilem curulem, qui cornicum oculos confixit., i. e. homines callidos et versutos sita calliditate et versutia vicit: cum ab ipsis adeo cautis I Ctis compi- Iarit sapientiam, et fastos populo ediscendos proposuerit. d) Itaque et illi irati, quod timerent, ne, dierum peruulgata ratione, sine OPera sua legibus agi pollet, formulas composuere notis, ac singulis aut binis literis integra verba designarunt: ne polient a populo intelligi, ac omnibus in rebus ipsi interessent. e ) Et hoc modo descripta fuisse legitimorum assiIum. instrumenta ,. indicio est praeter infinita alia testamentum militare Sempronii Tucidant, L. Mallio et Q Torquato coss. quod etiamnum inter antiquitatum reliquita apud GEORGIvMTABRI cIvM f) legimus.. Porro quia in notarum interpretatione, ob varias et incertas unius literae aut syllabae significationes, ipsi leguleii saepe fuerunt hallu cinati, haud raro etiam syllabarum aucupes appellatos, fuisse constat.
I) Cica Ro orat. pro Muraena cap. Dia Ad Attic. l. s. epist. A v L. GELLIVS noch. Attic. L s. c. e Conferatur quod ex instituto veterum de notis scriptum a nobis est in commentario de virili aetate Lat. linguae parte a. Q 8. , -ῖ-D Vid. apud eum andFitatis monumenI Pas. 1 M.
464쪽
sigg. III. De naeuis iurisprudentiae Romanae anteiustini neae cΗRISTIANUS THOMASIVs considendus est, qui satis accurate et eleganter plerosque libris duobus d scripsit. In republica satis mature patrum et plebis euenerunt distensiones: quibus legislatoriae potestatis partem ad se populus, per secessiones, pertraxit. Prima secessione in V. C. CCLIX. Seruilio et Appio coss.. in montem sacrum, Obtinuit, ut suos constitu rei tribunos plebis,. qui intercedendi haberent potestatem: atque ut id ratum esset, quod plebs, ad se per tribunos latum, iussisset.. Inde plebiscita venerunt. g Altera secessione in montem Aventinum CCCIII. cumipatres se plebistitis teneri negarent, L.. Valerius et Horatius coss. legem ad Populum tulerunt: ut, quod tributim plebS iussisset, populum teneret. B At quia lex Horatia populi tantum faciebat mentionem, ac rursum patres nolebant Populi nomine comprehendi: lege Publilia, quam Publilius Dictator tulit, CCCCXVI eius modi plebiscitis omnes Quirites teneri iubebantur. i) Tertia denique' plebis in ianiculum secessione' CCCCLXVII.. cum legi patriciorum ambitione it rum esset derogatum i eandem Hortensius dictator restituit. h) Qualis inde rerum confiisio, quae iuris ii certitudo, facile omnibus patet.. Eademque patres i ter ac plebem dissensio praetoris creandi occasionem de
465쪽
mum Vnius, mOX duorum et temporis successa plurium. n) Illorum Vero cum magna constaret in iure reddendo potestas, qui mala intentione saepius ad pishem decipiendam creabanturi edicta etiam praetoria saepius mutarentur: magna iuriS confusio exorta est. Eodem fere, quo Praetor, tempore aediles curules ad curandos ludos publicos constituebantur: o) ad quos temporis successu et Viarum, et publicarum venditionum cura, simul atque edictorum eo nomine proponendorum transiit potestas: quae et legis vim obtinuerunt. p CUIN Vero ea non semper utilit
tem publicam, sed plebis aliquando incommoda et
litium multitudinem respiciebant : quammaxime suspecta reddebantur, tanto magis, quod aedilium creatio in odium plebis etiam facta credebatur. Ecquis ne- patierit, propter tot variantes leges, plebiscita, edicta. multiplicatum esse ICtorum distensum; atque adeo ill
rum explicationibus cumulatiS atque diuersis, obscu-τam, di mellem, ac pene incertam esse factam iurisprudentiam Z Et optimo consilio iam tum , bellis ciuilibus compositis, nouo iuris systemate proposito , defectus
restituere naevosque illos quouis modo emendare decreuit. q) Sed morte praeuentus tam salutare opus perficere non potuit. Imperio ad RV stum delato, et mutata reip. forma, necessario et iurisprudentiae et legum alia conditio fuit. Sed res pedetentim processit. Leges initio non paucae in speciem libertatis sunt latae;
466쪽
principum consilia orationibus commendata; constitutiones ipsae per modum senatusconsultorum propositae; responsa prudentum fianthione corroborata, ut iudici ab iis recedere non liceret; Praetorum ae aedilium pote stas coercita i praetorum edishum in perpetuam formam
redactum ; formulae sublatae ; ipsum denique collogium pontificum extinctum fuit. Interea temporis ingens Romana iurisprudentia damnum eo passa est, quod Augustus ac Tiberius primum respondendi facultatem, quibus voluerunt, per modum beneficii concesserunt, . ac iudicibus quasi necessitatem imposuerunt ab illis ICto
rum responsis non recedendi. Hinc variae sensim sub- oriebantur sectae, quae iuris incertitudinem auXerunt. . .
Antistius Labeo et Atteius Capito, de quibus scitum xime necessaria scripsi in eo libro', qui de virili aetate Latinae linguae prodiit; r) sectarum in iuris discipliana auctores primi fuerunt. Ita enim POMPONius: s hi duo primum velut diuersas siectas fecerunt: nam At ius Capito in his , quae ei tradita fueram, perseuerabat Labeo ingenii qualitate et fiducia doctrinae, qui et ceteris operis sapientiae speram dederat, plurima innovare inWituit. Ante quidem semper in iure dissensus fuit, et in ior Qrtassis ibera rep. cum singuli, qui poterant, doctrinae fiducia respondebant. Aliud vero est dissentire, aliud sectas facere, vel ineptum requirere, ab solo a
ctoritatis praeiudicio ortum consensum. Hoc tempore nec liberum cuique suit dissentire. Et ipsi senat res, maXimi quique viri vilissimis adulationibus assu fiebant. Ratio et magnitudo animi cum ciuitatis libertater Part. 2. c p, 3. 3. 8 P. I 3. seq.3. . L. 1. de Otigine iuris f. s.' Disitiroo by Corale
467쪽
late periit: coepit iam tum regnare auctoritas. Dissenatiebant inter se patroni: non poterant non dissentire clientes. Ex sententiarum diuersitate, quae non natione. sed auctoritate praeceptoris nitebantur , sectae; ex sectis inuidia, ambitio , adulatio et Odia oriebantur longe lateque diffusa. Ita minime turbulenta fuerunt an te Traianum reip. tempora: quibus et imperatores ipsi sua interes h sibi persuadebant: si mra ima quaeque i genia odio priuato a publicis negotiis impedirentur. Egregie Tiso MAS 1 vs t atqUe eXeO Ηον MANNus Ucapita sectarum prima composuit, eaque comparatione differentiam inter iurisprudentiam liberam et sectariam ostendit. Atteius Capito Sabinianae, et Antistius L heo Proculeianae scholae auctores, Ut insigni prudentia fuerunt praediti, x ingenio Vero et moribus diuersi, non potuerunt non in Partes abire: de quibus ut alibi dictum est, nunc et sectatores operae fuerit pretium, vi coepimus, breuiter persequi. Plura suppeditabunt
vitae tripartitae Iurisconsultorum UeterVm RUT LlI,
L v s, libris quatuor de clariS legum interpretibus; ha -- L Nus, GRATINA, Omnes qui de Origine et progressu iuris Romani commentati sunt.
Tiberio Caesare imperante iureconsultos inter c lebris habeatur MassVRivs s AB i Nus, Capitonis in
iuris disciplina successor, qui Cocceium Neruam, Labeonis sectatorem, aemulum habuit. Primus fuit, qui ab Augusto , deinde a Tiberio ius publice respondendi
468쪽
εέ obtinuit: cum , ante Augusti tempora , nulla principis requirebatur auctoritas , sed qui studiorum habetabant suorum fiduciam, de iure considentibus respondere poterant: ut iureconsultum faceret Popularis opinio. Ab eo tempore, quo necesse fuit, hoc munus a principe impetrari, responsa iuriS, iudicibus offerenda, scriptis mandari obsignarique consueuerunt. Institutum hoc ex principum auctoritate respondendi, mox gratia et ambitione corruptum, Hadrianus neglexit, qui, non Ietendum hoc munus, respondit, sed praestandum; . e. non Principis concessione, sed ex ipsa scientia et suis cuiusque meritiS expromendum: quandoquidem princeps potuerit ius etiam tribuere indocto et rudi; de iure vero nemini recte respondere, nisi docto, licue rit. Massurius noster obscuro loco natUS, cum nec via uendi commoda esset ratio, discipulorum Pietate et liaberalitate sustineri debuit. Diligentia vero et ingenii felicitate id consecutus est, ut iurisprudentiae non solum acquisiverit nouum honorem; Verum etiam ipse, cum annos natus esset quinquaginta , nulliS maiorum meri ris, sua tantum Virtute, cum alita dignitates, tum ordi nem equestrem obtinuerit. Quanta suerit illius aucto ritas, vel inde patet, quod illius nomine PERs Iuss)totam iurisprudentiam notauit. Viisdicta, inquit, postquam mem a praetore reces', Cur mihi non liceat iusis quocunque voluntas, Excepto si quid Masuri rubrica vetauit Intelligit vero iuris ciuilis et legum titulos, minio not
469쪽
tos, quos illustri iuris interpreti Masurio adscribit. Frequens in pandectis est huius ΙCti memoria Mentionem Massiirii faciunt quoque MAc ROBIus α) vhi:
Mucturius et alii uno die , i. e. decimo quarto Kalend. Ianuarii assuisse saturnalia crediderunt. P LINIV s a qui, eo teste, ait, L. Pani irem Praetorem, secundo herede is ge agente , bouorum pos siouem contra eum dedisse, cum mater partum se XIII. mensibus diceret tulisse, quoniam nullum certum tempus pariendi statutum v/deretur. Alibi: b) Masurius tanqualem o fragam esse dicit, immu sulum autem pullum aquilae priusquam albicet cauda. si v sum: e) Masurius auctor es, curru quoque trium amici myrtea corona et osia Et sequenti capite, d de lauro tuastarium tradidisse, in triumphis honorari, quia summentum sit caedis hostium atque purgatio. A cΕLLI vs: e) Libertios ab ingenuis adoptari quidem im
eZ posse Moeurius Sabinus scripsit sed id neque permitti
icit, neque permittendum se unquam putat, ut somnues libertini ordinis ster adoptionem in iura ingenuorum
invadant. etc. Scripsit I) iuris ciuilis libros tres, qui in catalogo, Pandectis Florentinis praeposito, indican tur di licet ex iis nulla legum capita, in digestorum lubros relata, inueniantur. 2 libros responsorum quorum secundus citatur l. 4. de lem Rhod 3 ad ediactum praetoris urbani libro quinto citatur L I8. de Oper
470쪽
liberi. ) librum memorialium l. I44. de Uerb. signifs libros ad Vitelitum l. 45 . de legat. lib. 3. et pallimalibi laudatus. 6 librum de furtis cuius in Atticis noctibus meminit GELLIUS. Alia, quae temPorum iniuria perierunt omnia. Pauca de furtis modo laud tus Gellius exscripsit: in toto vero legum Romanarum systemate, ubi saepius citatur nulla prorsus ex eo dece Pta loca aut fragmenta reperiuntur. 6. V. M. COCCEIVS NERVA ab eo Cocceio natus est qui cum L. Gellio Publicola, triumuirali dominatu consulatum gessit, anno ab V. C. DCCXVIII. et conciliandae inter Augustum et Antonium amicitiae cum Mecaenate se interposuit. Hic Labeonis sectam in iurisprudentia suscepit, atque disciplinarum distensiones ingenio et disputationibus auxit, cum Capitonis succe foribus. Ita illustris natalibus, et diuini humanique iuris scientia inclutus, in Tiberii Caesaris familiaritatem intimam peruenit. Ad dignitatem euectus consularem, unus senator, cum Seiano et arto comitatu , a Tiberio, Romam relinquente, Capreas in Campaniam deductus est :s ubi flagitiosae libidinis spectator proximus et inuituS erat: adeo quidem ut communem patriae miseriam, oppres amque libertatem perpetuo contemplar tur. Ea summa animi perturbatione et aegritudine, cum effrenatae libidinis tyrannum orationis auctoritate nulla comprimere auderet, semet ipsum ea scelerum licentia voluit morte ante tempuS sumenda educere. Cum
ante suspiriis saepe ac tristi desperatione haud obscure Lil a sig. in