장음표시 사용
431쪽
414 CAP. VII. DE ORATORIBVI, LATINA LiNGvA
recto itinere praecesserint. Cur ego cunctor P Parcissimus erat cibi atque somni ubique legere, simul atque utili sima inde excerpere iam adolescens coeperat: f literarum studio, praeter illius aetatis consuetudinem, adeo intentus, ut ne publicam quidem loci calamitatem ab instituto se avocare passus sit. Eoque sensu ad Caninium
suum scribit: g quicquid est temporis, futuis et caduci,
si non datur factis nam horum materia in aliena manu )certe studiis proferamus: et quatenus uobis denegatur diti vivere, relinquamus aliquia, quo nos vixisse testimur.
Temporis quicquid deinde reliquum fuit a ciuilibus,rublicis, et domesticis rebus, id totum mansuetis et li- eralioribus studiis impendit, eamque nominis famam tot lucubrationibus obtinuit, quod et hodie floret, et secuturis sors an longae. posteritatis temporibus celebrabitur. Cum nec alienus esset a poesi: Θ ingenium
sortitus hilare et poeticum. i) Et capacissima omnium literarum indole, et inexhausto Iabore id tandem consecutus est, Vt ab Omnibus eruditis amaretur: h) et
ipse cum Tacito pro docti stimo illius acui haberetur. I)Recitationes propter multiplicem Vsum inprimis vivis bat: m) neque solum ipse frequens aliorum auditor erat: n) verum etiam sua poemata recitabat, ob ac forenses orationes. p) At ne quis sibi persuadeat, haec iuuenilibus conuenire annis atque scriptis. Iam tum consulari dignitate, cum Traiano Imperatori panin ricum dixisset, curas posteriures amicis non sine maxumafin Lib. 6. epist. ao. n. s. g Lib. 3. epist. 7. extr. h Lib. . epist. 4. D Lib. s. epist. 3. h) Lib. I. epist. I . IJ Lib. p. epist. EO. et Lib. 2. epist. 13.mὶ Lib. s. epist. 3. n Lib. I. epist. I 3. Lib. g. ep. a.
432쪽
voluptate recitauit. q) Vxores habuit duas. De priori nihil, praeter viduitatem , compertum habemus. r) Posterior Calpurnia fuit, illius haud incelebris Calpurnii s) et Pompeiae filia felix et erudita: t macum, utut sine prole, suaui consortio quam iucundisiune vixit. Fuit enim mariti, aetate iam tum maiOris, amantissima. υ) Et semel abortum fecit. x Ipso PLINIO F) auctore, ex coniugis sui amore flagranti studium literarum concepit. Eius libellos habuit, lectitauit prope et edidicit. Cum ageret, maximo illa gaudio aflecta est, atque disposuit, qui nuntient sibi, quem assensum marituS, FOS clamores excitarit, qUem euentum iudicii tulerit. Ιmo quoties recitauit noster, optimae indolis muliercula in proximo, discreta velo, sedit, laudesque mariti auidissimis auribus excepit. Ipsa quoque VersuS mariti cantare consueuit, atque sormare cithara, non artifice siquo docente, sed amore, qui magister est optimus. V Iterius IOH. REICHI Us et progreditur, et hanc Iunioris Plinii uxorem amrmat tantos in humanioribus studiis et ipsa iurisprudentia progressus fecisse ; ut non solum librum a marito incho tum perfecerit, et Iuci donauerit publicae ; verum e iam insigni prorsus facundia et animi promtitudine caussas in foro perorauerit. Quae quidem Doctissimus I NI cIIEN, Lipsiensis ICtus, a) haud immerito infri git s
Hegamissinu dissertatione de C. Afrania pag. I. seq. u L. C.
433쪽
16 CAP. VII. DE ORATORIBUS, LATINA LINGvA
git, eamque Calpurniam magis verecundam fuisse duae cet. Vel quis sibi persuadere poterit, in ea gentis Calpurniae numerosa prole, Plinii coniugem fuisse, quae praetori, ut edictum de postulando scriberet, occasionem sua garrulitate praebuit VLPIANus enim b) auctor est, praetorem, ne sine delectu passim apud se postuletur, inter alios feminas prohibuisse pro aliis postulare; et rationem Prohibendi fuisse, ne, contra pudicitiam sexui congruentem, alienis caussis se immisceant: ne virilibus officiis fungantur mulieres. Originem vero introductam esse a Calphurnia, improbis a femina, quae inuerecunde postulans, et magistratum inquietans, caussam dedit edicto. Quamuis ego omnium minime crediderim Calpurniam, doctam et pudicam Iunioris Plinii coniugem, olim de postulando suspectam fuisse: eorum tamen emendationeS probare non possiim, qui in Vlpiani fragmento primum, ex codice Florentino, pro Culphurnia scribere maluerunt Carfania, mox 6. Afrania 1iibstituere conati sunt. Rationes enim, si quid video, obstant sequentes. I) Vulgata et communis omnium exemplorum, ante Contii emendationem lectio constans ct sana est de Calphurnia quadam, Vt plures huius nominis fuerunt feminae, in primis ad lites et postulandum proiia. a) Eous ille Ualet sententia maioribus tradita, donec illius Probetur contrarium. 3 Exemplum sine mendo nullum, nec ipsum Florentinum omni sua parte persectum esse potest Vitium
in nomine proprio apertum, vero et omnibus noto substituere, praeter necessitatem et rationes alias stringentes, non licet. s urnia est omnibus satis notum,
l. a. de possulando. Digeri lib. s. tit. 1.
434쪽
4ΠCur famia inauditum atque insolens verbum. 6 Ceriatum ex incerto emendari nequit. I) Vitium in voce insania ipsi ICti critici statim intellexerunt: iterumque medicam arbitrati sunt adhibendam esse manum: sed immerito ut textus et legis Verba haberent suspecta, maluerunt VALI RIVM MAXIMUM, c) alia narra tem, audire, et scribere C. Afrania, quam vLPI I d fidem non infringere et vulgatam probatamque lecti nem Culphureia retinere. 8 Vtriusque salua potest esse scriptura, salua fides: et longe Plures, quam viri que indicantur, potuerunt esse mulie S , e) minus Uer cundae, atque adeo ad postulandum pronae. 9 Alius Vlpiani atque Valerii Maximi scopus, cum hic virtutem illi vitium sexus sequioris enarrare instituerit. Vlpi nus Calphurniam proponit exemplum mulieris, cui non fuerit religioni, postulare Pro aliis, contra pudicitiam sexus agentis, adeo quidem, ut alienis caussis se immiscere non vereaturi notat ergo Calphurniam istam improbissimam seminam, quae inuerecunde postularit, suaque garrulitate saepius inquietarit magistratum, tamdemque prohibitionis dederit occasionem. Valerius Maximus contra mulieres describit, quas animi magni ludo et ipsa necessitas, non Pro aliis, Verum semet iapsis in soro et iudiciis, ne succumberent, caussam dicere
e) Lib. g. cap. 3. d) L. a. de postulando. Digest. lib. I. M. T. e In hunc censum et Semiamira Heliogabali Imperatoris mater impudica venit. Qua tandem extincta, cautum fuit, ne ut quam mulier senatum ingrederetur, utque inferis caput eius diis caretur atque deuoueretur. per quem id famam esset. LAMPM. nivs Heliogabali cap. 18.
435쪽
mt, eamque Calpurniam magis verecundam filisse discet. Vel quis sibi persuadere poterit, in ea gentis Calpurniae numerosa prole, Plinii coniugem fuisse, quae praetori, ut edictum de postulando scriberet, occasionem sua garrulitate praebuit vLPIAN vs enim b) auctor est, praetorem, ne sine delectu passim apud se postuletur, inter alios feminas prohibuisse pro aliis postulare et rationem Prohibendi fuisse, ne, contra pudicitiam sexui congruentem, alienis causiis se immisceant: ne virilibus officiis fungantur mulieres. Originem vero introductam esse a Calphurnia, improbis)ma femina, quae inuerecunde postulans, et magis ratum inquietos, caussam dedit edicto. Quamuis ego Omnium minime crediderim Calpurniam, doctam et pudicam Iunioris
Plinii coniugem, olim de postulando suspectam fuisse:
eorum tamen emendationeS probare non possum, qui in Vlpiani fragmento primum, ex codice Florentino, pro Culphurnia scribere maluerunt Carfania, mox 6. Afrania substituere conati s uiat. Rationes enim, si quid video, obstant sequentes. I) Vulgata et communis omnium exemplorum, ante Contii emendationem lectio
constans et sana est de Calphuria quadam, ut plures huius nominis fuerunt feminae, in primis ad lites et postulandum proiia. a) Eous'Ue Ualet sententia maioribus tradita, donec illius Probetur contrarium. 3 Exemplum sine mendo nullum, nec ipsum Florentinum omni sua parte perfectum esse potest. Vitium
in nomine proprio apertum, vero et omnibus noto substituere, praeter necessitatem et rationes alias stringentes, non licet. s ) Cat urnia est Omnibus 1atis notum,
436쪽
or fania inauditum atque insolens verbum. 6 Ce tum ex incerto emendari nequit. I) Vitium invocem auia ipsi ICti critici statim intellexerunt: iterumque medicam arbitrati sunt adhibendam esse manum: sed immerito ut textus et legis verba haberent suspecta.
maluerunt VALIRIUM MAXIMUM, c alia narrantem, audire, et scribere C. Afrania, quam VLPIANI E fidem non infringere et vulgatam Probatamque lectionem Calphumia retinere. 8 Vtriusque salua potest esse scriptura, salua fides: et longe Plurra, quam utrinque indicantur, potuerunt esse muliereS ,κὶ minus Uer cundae, atque adeo ad postulandum pronae. 9) Alius Vlpiani atque Valerii Maximi scopus, cum hic virtutem illi vitium sexus sequioris enarrare instituerit. Ulpianus Calphurniam proponit exemplum mulieris, cui non fuerit religioni, postulare Pro aliis, contra pudicitiam sexus agentis, adeo quidem, ut alienis caussis se immiscere non vereatur; notat ergo Calphurniam istam improbissimam seminam, quae inuerecunde postularit,maque garrulitate saepius inquietarit magistratum, tamdemque prohibitionis dederit occasionem. Valerius Maximus contra mulieres describit, quta animi magnitudo et ipsa necessitas, non Pro aliis, Verum semet iapsis in soro et iudiciis, ne succumborent, caussam dicere
c) Lib. g. cap. 3. d) L. a. de postulando. Digest. lib. e In hunc censum et Semiamira Heliogabali Imperatoris mater impudica venit. Qua tandem extincta, cautum fuit, ne v quam mulier senatum ingrederetur, utque inferis caput eius dicaretur atque deuoueretur, per quem id factum esset. LAMPMunius Heliogabali cap. 18.
437쪽
coegit. Ita . si Valerio credimus, Amaesia Sentia Drea causiam suam, L. Titio Paetore iudicium cogente,. maximo populi concursu egit: ParteSque omnes ac numeros defensionis non solum diligenter, sed etiam fortiter oecuta, prima actione, cunctis pene sententiis lia herata est. Afrania, Licinii Buccionis senatoris uxor, pro se semper apud praetorem verba secit. Quod adeo illi non vertendum vitio: tantumque abest, ut sua notius, quam caussidici, aliquando res male agentis, lingua virago uti si velit, improbitatiS habeatur nota: cum et hodie istud nouimus saepe usu venire. Nec Hortemsiae, Hortensii filiae, crimen Obiectum, quae, cum ordo matronarum a triumuiris graui tributo esset on ratUS, nec virorum quisquam auderet illis suum commodare patrocinium, ipsa constanter et feliciter seminarum causiam apud triumuiros egit, ae impetrauit, ut Pars maior imperatae pecuniae remitteretur. Io) Difficilis et absurda vocum Cal umiae atque Afraniae Commutatio. Si vel minime C. Praefigatur nomen Valerio incognitum, et nudius tertiuS demum, ut aliqualis coniecturae videatur esse probatio,. in criticorum cere- bello natum. II) Si vel maxime concederemus Caiam Afraniam fuisse dictam, ex vALE Rio PROBO aliisque grammaticis, qui de notis Romanorum interpretandis quam accurati uime commentati sunt, facile constat omnibus, C. quidem significare Caium iam vero ILtera inuersa I. indicari, et OL. Caiae libertum. Haec in transitu. Ad Plinium nostrum ut redeamus: ex ami-Lorum grege, quos secum frequentes habuit et doctissi-
f Nisi potius legendum praetoris siententia rea a vi ST1ν-
438쪽
mos, ut quosdam indicemus saltem, valde familiaritervsus est Aristone , Neratio , Frontino , Cornelio, A riano, aliis Jureconsultis, quorum in digestis haud rara fit mentio. Quintilianum Vt praeceptorem, Cornelium Tacitum g Vt rectorem et magistrum suspexit. Suetonium Tranquillum , contubernalem suum am uit atque Quit. Valerium Martialem poetam, quocum singularis illi amicitia placuit, aliquando secedentem egregio viatico ornauit. δε) Maxima enim in eo liber litas et munificentia laudatur: ut opes , quas habuit ex tot hereditatibus satis opimas, in egentes et amicos diaspensarit. Templum Tiser natibus sua pecunia exstruxit: i) et Cereris aedem in praediis suis. h In municipio suo bibliothecam dedicauit; l) et annuos sumtus in
alimenta ingenuorum erogauiti m) tertiam salarii par tem publico praeceptori obtulit; n) Romanum et Fimmum censu equestri iuuit; o) Caninium ad bonas artes reuocauit. Quintiliani praeceptoris filiae dotem auxit. UArtemidoro philosopho, urbe excedere iusso, quae Domitiani saeuitia fuit, pecuniam, qua OPUS erat, gratulatam dedit. q) Ad Larium lacum , cui Comum adiacet, villas amoenissimas possidebat. r) Ipse fiugalis et abstinens fuit: s Vt voluptates etiam studiis condiret, et . et inter venandum studeret. v Nec minus diligens filii Ggg a Patem
439쪽
paterfamilias , qui praedia sua mirifice coluit er aedificauit. . x In seruos mitis γ) nullos habuit vinctos viae domum suis permisit esse ciuitatis instar. a Corpore fuit imbecillo et minime robusto, quod T RAIANvs Imperator b) corpusculum vocavit, et causam intentius orantem, per libertum monuit, ut lateri consuleret. 6'Aliquando lippitudine laborauit , d) procul dubio lucubrationibus contracta : quibus et omnis imbecilliatas corporis forte imputanda erit. Vixit sub Imperatoribus ,. Flauio Vespasiano , Tito, et Domitiano. Sed inprimis floruit sub Traiano Caesare, erudit rum maximo fautore , et ipso Principe erudito, Ouem scriptis suis et panegyrico supra modum laudauit. . De obitu nihil certi pmditumia Secundum plurimorum sententiam Traianus Imperator regnauit usque ad a num seruatoris CXVIII. quo tempore etiam, vel pau- Io post noster Plinius videtur diem obiisse supremum Seu et hodie varia tanti viri memoriam seruantia passim
exstant monumenta. Μediolani fuit magna marmorea
tabula. Sed cum literae et artes honae armis cessissene barbaris, homines plane rudes, quid ea mensa contin ret, quod ingentis eam videbant esse magnitudinis, nobile Lothario Regi sepulchrum facturi , inquatuor secuere Partra , compositamque in D. Georgii aedicula, quae in Ambrosiano delubro est, pro cenotaphio repotuerunt, ita in commissuris scalpello exesis notis, ut
quando x Vid. L. h. epist. 17. L. s. epist. 6. L. s. epist. R. ν Lib. t. epist. 4. E. Lib. 3. epist. Is. a) Libe 8. epist. IS. bὶ Lib. ro. epist. M.
440쪽
quandoque integer ordo desideretur. Literas notabi-mUS, Vt eaS TR OT AN vs e ALCRYs, Mediolanensis
sed Avn Raas Acci Arus f solicitudine sua veterum incuriam e vestigiis redemi , quodque in ea tabula si gulis annotatum erat literis, integre maluit referre, quod1uspicabatur fore ut plerique, quanquam docti, munus eam intelligerent. Restituit vero turbatam rupta que inscriptionem hoc modo: C. Pliniud, Luci suus , olim veteri familia, Caecilius,
ratus, Proconsul, praeses Prouinciae Ponti, Consulari
e Historiae patriae l. r. apudGraecium tFec antiq. ethist. Ital. tom. a. pari. prior P. I 3. D Hist. Mediolanensis lib. I. apud Graeuium thesauro Uiiqi M. iastoriarum Ithliae tom. a. pMi. PHOI. p.