장음표시 사용
151쪽
mane Divi Stephani, summum templum marmoreis ope. ribus pulcherrimum, magnificentissimeque adornatum visitasset, & alia ejus urbis insigniora perlustrasset; naves conscendit, recta pergere Viennam cupiens. Sed interceptus fuit materterae suae reginae Polonoru Cassiarinae Sigismum
di III. humanissimae atque optimae heroine diligentia, quae Lentiae ad ripam Danubii ut eam urbem vocat provincia-Tum populi Rom. liber, Unxiam nunc vulgo dicunt in castro λrchiducum Austriae, in morem viduae cum frugali desti ecta familia vitam sanctissime degebat. Haec Caruli ad ventum per suos, variis ad ripam locis observari mandarat. Quare sub occasum solis ejus orator actuariola biremi ad aulonam Principis accessit, di Illustrissimae reginae nomine pratulatur adventum: rogat, & postulat cognationis arctae, i sanguinis iure ne praeterlabatur: sed ut matri ' alteri copiam vicendi sui praestaret, admodum cupidae charissimam sororem suam multis annis non visam In filio recognoscere, dc amplecti. Refragari votis, ac petioni amantissimae materierae Caraeus non potuit. Sed quia in serum dies jam vergebat, ea nocte Erfertii quano a Lentia miliario subisistere in hospitio designato, ubi jam ante omnia parata erant, decrevit :& mane sequenti solemne diei domi meae sacrum audire apud reginam materieram. Hoc igitur cum responso dimisit oratorem: Nescire se verbis exprimere, quam grata sibi sit Illustrissimae reginae materierae suae benevolintia. Illam quidvis posse praecipere, sibi ipsius mandatis aeque ac maternis parendum esse. Nefas existimari posse, nisi vel sua sponte veniret, & sua debita obse
quia, ac parentum suorum nomine salutem, atque officia praesentaret. Quod ipsum mane sequenti se facturum, de ad mandata Illustrissimae Reginae materterae suae praesto futurum spondet. Postridie Carulus prospera navigatione Lentiam appulit tempestive, repperitque ante urbem in riapa sub castro reginae oeconomum, & familiares aliquot ipsum expectantes: Astabat equus stragulo holoserico , & a reis phaleris ornatissimus, qui Principem veheret. Mox salute dicta & congratulatione invicem facta, in castrum aDcendunt. Regina in infimis ad aream Palatii scalis, cuindecoro stolatarum comitatu , sororis suae filium peramamicς admodum, atque benigne excecipit, singulisque nobi
152쪽
lium comitum ipsius dexteram porrexit, vehit grati adve rus tesseram. Ducuntur in palatium , ubi regina Carmium astidere sibi cum jussisset , &de parentum proximinrumq; bona valetudine, statu & rebus privatis multa suaviter interrogasset: initare quam primum capit, ne sesto die dominico proficisceretur : sed servitio potius divino ac
pietati vocaret: neque etiam suo erga sororem amori tam breve conversationis spacium satisfacere posse. Haud difficiliter,quae voluit,impetravit,mandatum que comes lim ut equi,& ministeria e navibus migrarent in urbem, & reginae impensis tractarentur. Interim Carulus Princeps in cubiculum mutandarum vestium causia cum secessisset parumper; ad Reginam deinde reversiis, cum ea ad Mistae sacrificium antemeridianum peri exit, quod in Palatii sacrario cum solemnibus sacerdotum caeremoniis, musicoque cantorum organorumque concentu fictum est. Tractatus deinde rogiis epulis apud materteram Princeps Carulus, atque ejus collo si imptuose convivio excepta est in Palatio. 'Totusque is dies, pomeridiano secro peracto, transactus est hilariter, dulci in conversatione mutua : nec quippiam a Regina praetermissum est, quo gratissimum hospitem,ejusq; comitatum recreare posset. Mane sequenti Carulus Princeps ac cepta discedendi licentiat, charissimae materterae sitae sit- premum Vale dixit: quam non amplius postea videre sibi contigit; cum hanc Deus Opt. Max. ex humanis quarto post mense sit blatam beatorum sed bus intulerit. Ipse cum suis ad naves descendens, iter est prosecutus, ac tertiis stativis Neopyrgum claustralem per enit ad radicem Caelii Mesuetus
montis, qui Noricos a Pannoniis distinguit, ikVmasii no- ciat pratu. minis optima producit. Eaq; de caussa nunc Calvu iri,nunc Caesium vocant: quod silvis caesis majore ex parte sit cultus cistis αδε. vineis. Oppidum exiguum, monasterio peramplo, vetusto,
di Principum Austrie donariis locupleti celebre est, & duorum milium Germanicorum spacio dumtaxat a Vienna distat. In montis cacumine castrum ingens antiquum, V
luti sipecula Danubio imminet, &quam longissime visit miri Pannones &Noricum protendit: olim Principum sedes, nunc desicrtum, ac patrum memoria machinis bellicis dirutum,cum Vienna muniri coepisset: ne videlicet hostes barbari magnis cepe copiis regione late populabundi Vastantes, , G locum
153쪽
locum munitissimum velut propugnaculum sibi occupitirent. In oppido isto Carulus Princeps biduo quievit, dum
ejus oeconomus Gimnicus Viennam praecurrens hospitum jam ante conductum annona, rebusque necesiariis instri,it. Atque interea ejus adventus avunculo Caelati innotuisit, quem magnopere sibi gratum esse demonstravit. Oct Hem P vo igitur Mi. Decembris Viennam Pannonicam, quam Vindebonam veteres vocabant, appulit cum suo comitatu hora post meridiem tertia, Appellenii ad urbem Catulo,
rμώ- t Imp Caesiuis filii duo majores natu, Rudolphus & Ern
De n siis stus, obviam venerunt cum omni nobilitate & aulico co- cum . mitatu. Fit occulsus ante urbem ad pontem Danubii. Ca saris filii mox equis descendentes accedentem cum suis Principem perquam humanissime fiunt amplexati,& adventum incolumcna gratulati. Ipse nimium honorem declinas.& praeter meritum expectationemque sitam ea omnia fieri protestatus, Germanicis verbis gratias agit utrisque quam potuit accuratissime. Et cum ceteros qui aderant Primcipes, ac magnates obiter salutasset , receptus inter fratre . magna clam pompa equitum amplius ducentorum per urbem mediam ductus est ad palatium, tubis praecinentibus. Fit nova in atrium ascendenti congratulatio in circumfusa turba. Duo minorennes enim Caesaris filii Matthias MMaximilianus, relicto Musarum sitarum gymnasio, mox obviam cum sitis occurrunt; dc non antea visiim amitinum situm magno cum gaudio salutantes ; adventum eius sibi
gratissimum esse, voce gestibusque testantiir. Atque ita charistina orum pignorum caterva stipatus pei git ad Carsi di ris avunculi larem familiarem. Sedebatis pcdibus aeger in cubiculo salutatorio, legatis principum aliquot,&aulae pro secto majore, domesticisque nobilibus nonnullis aflantib'. Accessit princeps Carulus qiintuor amitinis, Caesiuis ipsius
Prianum filiis, comitatus, & venerabundus Imperatoriae majestatis ruti πιπρο- dexteram exosculatus, Germanicis verbis parentum , filo, αιμ -- suorumque omnium nomine filutem, & omnia quae prae- . recoriqων- stari possitiat obsequia , praesentavit, utque inter aulica Pa-α n. latii siti ministeria reciperetur, oravit. Caesar adolescen eo tem excepit amantissime , & felicem adventum gratula-
ρα uia tus, eum sibi jucinidissimum esse demonstravit: obversat i
154쪽
s jam animo suo sororis dilecti Tinae jam diu non visae, atque sororii clarissimi memoriam, ac imaginem: non Palatin rum ministeriorum, sed liberorum suorum numerum prinsentia iplius sibi adauctum videri. In liorum sed alitate, &contabernio familiari yeriaturum ipstim semper. quo fraterna consuetudine fraternus etiam inter eos coalcic at
Haec ita mandat etiam filiis, uti Carulum deinceps, non tam consanguinei aut amici, quam fratris habeant loco. Mox introvocari etiam comitatum ipsius jussit,& ordine ac- Comi Ammcedentibus stingulis laeto ac placido vultu dexteram illam Cariati
suani augustam amanter in grati adventus lignum porre- Iar itiarexit. His peractis , cum Carulum Principem familiariter recolns . multa de parentum, fratris, ac sororum valetudine, statu bre9o t. atque successu percunctatus esset: cum tandena jana imminente nocte cum magno Principum ac nobilium comitatu
ad hospitium remuit.Postridie cum dies esset festus dominicus, summo mane rursum ad aulam perrexit, & a Caes reductus est ad sacram concionem, ad templum D. Augustini, Palatio contiguum , ubi in oratorio Cedendi locum apud Locus ino filios suos Carulo Caesar aditanavit. Concione finita, si- rutorio Mimul in Palatium redeuntes, Augustam Imperatricem Ma- tributus viam Caelaris coniugem ad solemne Mili, sacrificium duxe- ων uorunt, A qua ,Caesare commendante, Carulus Princeps per- insta amanter excipitur. Cuni jam Missae sacrificium Musicorum Imperistra chorus rite decantallet, de Caelarena, uti moris est , ad pran-.cem Carμ-dium duxilient Austriaci Principes : majores natu Rudolia tu aiatin .phus,J Ernestus Catulum invitarunt, totamque cohortem Primi. ejus oeconomum Ginanicum,institutorem Pighium.& mi- rubpran
nistros omnes nobiles in Palatio detinuerunt, splendidoque dium cωm convivio tractarunt. Cumque jam dies fere hilariter & ami- Principibusce traductus esset,Austriaci Principes ambo non tollim Ca- AUr-i . xulo Principi humanissime valedicere, sed omnes etiam mi- nistros dextera singulis porrecta , comiter admodum dimittere. Sequentibus porro diebus Christiani orbis Princi- Legati pum legati, ac oratores Carulum honoris & officii caussa Irin ptim
Visitare coepetunt,qiii anud Caesarem continue moram tra- honoris As
hunt, , singuli ad ejus nospitium cum honorificodc amplo amic ita comitatu comeantes, illi suorumPrincipum nomine non B- con tum feliccni ac laetum adventum sunt graIulati: v rum rselum via
amicitiam: & omnia Principibus digna ossicia, obsequia- sitani.
155쪽
que praesentarunt. Adsuerunt autem imprimis Pii U. summi Pontificjs' internuncius Ioannes Delphinius Uenetus, Episcopus Torcellanus, vir ut eruditione, consilio, atque prudentia,ita & humanitate silmina praeditus. Mox etiam O tores regum maximorum; Hispaniae videlicet. Francisicus Hortadus a Mendoeta, Comes Montis acuti: Sc non diu post alter in Poloniam ejusdem regis nomine iturus Petrus Fa-giardus, Marchio Velosius, ambo ob eximiam prudentiam, eruditionemque singularem non minus, quam nobilitate praeclari. Item oratores regum Galliae atque Poloni nec non reipublicae Venetae. Initi per junstorum a sinitate Drucum Ferrariae & Mantuae. Horum vestigia post sequuntur cujuscrumque nationis externi Principes alii, qui tum prata sentes in aula fuere: dc quicquid alicujus nominis procerum aderat. Quarum omnium orationibus Latinis respondit ipse Latine, & Germanicis Germanice: non sine dexteritate ει gratia, quemadmodum in itinere exorsiis fuerat facere,
formulas ὁicendi commodas prius ipsi, ut dicitim est pra seribentibus Gimnico,&Pighio ; quo eas antea nonnihil
memoria conciperet. Tum autem multo accuratius indies
ejus mores, gestus, elocutionemque formarunt: diligentissi me semper admonentes, singillorum gradui,dignitati atq; ordini, qua ratione satisfacere posset: quomodo formulas rogandi, respondendive ac cujusq; dicta invertere & accommodare pro occasione deberet. Et quo fieret in dicendo se curior,&in conversatione commodior dc affabilior: visita tione illa solemni Principum, oratorumque finita ; decretum, ut ipse vicissim ejus aulae praecipuos quosquePrincipes& proceres singulatim domi visitaret: honores rescindendo, pares redderet & gratiaS ageret: amicitiam ac officia hon illa quaecunque , suo parentumque nomine praesentaretrGratitudinciai vero suam regibus ac principibus conseniluineis ipsium se literis propriis testari velle, legatis eorum affirmaret. Itaque his obeundis officiis triduo, quatriduove im pendit operam. Interea autem Ginanicus & Pighius his ini liis adoles enti, & imperito rerum Principi salubrem instru ctionem fore necessatiam existimantes edulo inculcare, sui
gradus ac ordinis uti memor semper esset; parentu m,ac majorum imaginibus, ac summo splendori, virtutibus satisfaciendum ipsi esse. Persuasum haberet;non amplius domi se
156쪽
in penetralibus inter patris familiares aulicos, aut συα - -- sitos versari, ludere, dc iocari sed Prodicii Herculis sui exemplo, Voluptatis jucunda via relicta , dissicilem ac amduum Virtutis callem se indere ipsiurii jam coepisse. Movque proditurum esse, velut in theatrum quoddam orbis temrarum amplissimum , & virtutum vitiorumque arenam mirum in modum contentiosam. Ubi concursiis , ut multorum siti ordinis Principum ue ita Jc divertarum opinionum pro cujusque ingenio magna varietas semper esse deberet, de ubi ipse cunctis conspicuus haberetur. Obseriatores diversarum gentium oculos ubique vigilare, sed in aulis maximorum Principum imprimis. In has confluere non solum nobilitate , sanguine , soletuna, vel opibus sublimes; verum etiam ingenio, prudentia, literis ec varia rerum c perientia instructos, & praeclaros homines. Tales ma. gnopere Principes summos quaerere. & seligere , ad legationum munera obeunda: emunctae videlicet naris, ac sitim- mi iudicii viros, rerum peritos, in Obseri andis rebus singulis diligentes. Hos esse Principum oculos emissilios, aim res, ac manus longas. In his igitur adventus sui initiis ipsum posse . ad debere certa ac pulcherrima famae existimationisque sitae fundamenta jacere. Nec dissicile hoc fore, si sese virtutibus prorsiis accommodet, & heroice semper, ut ad lescentem Principem decet, cum extraneis convel setur. Ceterum non sine sumina cura ac discretione faciendum hoc esse. Morum aulae quidem observantem, & plane gnarum ipsum esse oportere: sed mentem prorsus ab aulicis vitiis, ambitione, superbia , luxu, ceterisque impuritatis seciubus ianuidam , ac alienam servandam esse. Pulchre Maronem Virgilium , cum, quid ageret, aliquando rogaretur,1 esipondisse: exEnnii stercoribus flores se colligere. Idipsum atandum esse non solum in literarum studio, verum im-frimis etiam in convictu,in vitae communis actionibus qui-uselinque: ut videlicci optima quaeque seligamus nobis imitanda 1, pulchra amplectantur, sordes ac vitia turpia rejiciamus. Si hoc probo cuique curandum semper est in privata convinatione, quanto magis adolescenti Principi, in aulicae vitae corruptelis maximis 3 Funiculum rationis ac virtutis Daedalarum bene firma manu ducat in tam coeco la-hyrintho necesse esse, ni velit mox aberrare, dc semet pcI
157쪽
dere. Hunc autem quo securius teneret, & certiore pasIugraderetur Catulus Princeps: paucas eidem regulas praescripsere Gimnicus, & Pighius: Ut videlicet in congressi-b us S conversatione preberet se cunctis humanum,come a,& affabilem: non tamen cim diis aeque familiarem. Senio, gravitate, prudcntia, & auctoritate conspicuis honores ubique deferret: atque imprimis absentium Principum legatis. Nil temere quippiam apud hos cffutiret uescd talem se moribus linguaque semper gereret, qualis apad Principes ipsorum; & exteros populus haberi ipse cuperet. Quod Gnim horum cuique de ipsius moribus perspcctum erit, hoc jam regna, ac proviRzias paulo post elle narraturas. Mores uniuscuiusq; diligenter inspiceret, maxime iiii gradus Prii
cipum : Horoicos, modestos, atque elegantes amplecteretur, imitareturque: arrogantes, superbos , & ambitiosos rideret, & rejiceret. Virtutes hominum magis, quam stem maia , natales, opes, aut apparentem auri purpuraeve splendorem admiraretur, aestimaretque. Gloriam dc cxissim tionem virtutis ac honoris, rebus omnibus aiat erret. Nihil ageret, diceretve in publico; nisi prius pensitatum, an laudi, aut vitio cedere dc beit. Dedecora & probri prorsus fugienda cile: atque imprimis cbriosorum, alcatorumquet consertia. Quae vitia, quantopere parentes ipsius detestari senapcr sol cant, notum illi e: te. In colloquiis ac sermone fata
νι δε tio. miliari suos cu: que titulos,ac honores obiter attribueret NoanXie aut curiose tamen; ne videatur adulari, aut ambitiose d: cere. De religionis Christianae contioversiis hodiernis disputationes nisi doctorum, & pie catholicorum hominum auscultarct: haereticorum Vero consuetudinem, nec noadulatatorum, delatorumque omnium,non minus ac noxam & pellem aversaretur; mentis aures, ad talium Voces Sirenaram cantu periculosiores obturaret. Maximis enim
calamitatibus haec portenta suo consilio summos siepius Principes involvit se, atque in dies involvere. Hos fluctibus abditos scopulos siniima cura vitandos ei esse, nisi naufra gium facere velit Habere quidem silas notas, quibus coari Oscantui sed ab itis duntaxat sacile, qui fano integroq; vigent judicio: ab adolescentibus,& imperitis dissicillime. Opori re igitur Principem adole .centem inter corruptos Versaritean adversius hujusmodi pericula nativam indolis sitiae probit,
158쪽
Io 3 custodiret, devitaretque vanas vocum novitates. Saepius au 'μ tem toti declaratum fuisse, quantam haec verba contineant eneratam: & quanta cura concitur univcrsalis ecclesia divinum Christianae fidei canonem ex ore Dei cons criptum , deserveterum patrum traditiones coiit crvatum, conciliorum
que generalium chirographis obsignatum, de apud se depositum ab omni novitate inviolatum conservare. Novit enim fasci Te, ut prisca illa coelestis philosophiae dogmata pro temporum statu expoliantur,limentur,& mundentur abusivum idibus: i ed nefas prorsius este ut commutentur, nefas. ut te truncentur,aut mutilentur. Nam si novitia veteribus prε- ferantur, prophana sacratis misceantur; brevi futtinim, ut
Christianae religionis nitidum nutrierisq; omnibus absolutissimum corpus turpissimis naevis non solua D deformetur: sed membroriam ac partium nulla proportione mostrosium penitus di sibivatur, corritat,ac pereat Id c si prorsus sibi pera cudin nri
s uadear,& mente constanti retineat,haeretIcii avere catholi- rutraretι
eo dii cernere haud dissicile ipsi fore. Illius enim animus se, cum biosi novitatum profanarii prurigine temper irritatur, atq; florerat. 4deo antiquitatis scita fastidit,ecclesiae suprematia auctoritate convellit, de receptae fidei praecipuis aniculis levitim homi nu temerarias opiniones sacrarum literarum fuco palliatas laudat, amplectitor, & nihiI aliud quam reformationes no- ..um,novum lumen crepat. Hic vero divinis oraculis insistens ' r ex tutissimo Catholicae fidei portu diversis opinionum pro cellis ion ejicitur, univer lis ecclesiae corpori firmus adhaeret, capitis auctoritati cedens,dc obediens: deposita lanctoiupatrii, de antiquitus ecclesiae commissa reverenter seivat; su- Der judicante non judicat; nec scindere sepem, aut a patriubus positos terminos transferre tentat. Hunc audiendum,
dc observandum in religionis disceptationibus: illius e comti a coelestis eloquii melle latos gladios omi uno vilados esse.
159쪽
Et quidem hac insectum tabe a consuetudine familiari pro cui arcendum esse, fugiendumq; non minus, quam viperae venenum, aut aspidum affatus : quandoquidcin seditio num fomenta in sinu, & belli civilis facem lingua sempreventilet. Adversus alterum hostem adulatorem thorace vir tutis animum armare non minus oportere, & pectoris strinium aureo Pythii Apollinis oraculo, NO S CE. TE. IPSUM. tanquam firmissima sera quadam adversiis phi-
lautiam occludere. Non potie cnim non esse philocolaca. vel adulatorum amicum, qui vehementer est amans sui Hunc enim eme siti aequum judicem, & assentatori una vela num discernere, aut cognos cere non posse. Quod vitium si sordidos & humiles lolummodo impeteret; haud fore rem adeo damnosem, nec perinde pestilentem. At in Ienia crenerosa, gloriaeque cupida, proba & humana facilium recipere adulatorem, & receptum alere; non secus ac ligna tenera, ac dulcia, teredines, aut corpora juvenilia ac suceida pediculos. Quorum hi discedunt primum a morientibus, dc corpora relinquunt, simul atque singuis congelaverit, quo pasci solent: illi autem ligna non prius, quam ea penituS tenebrarint, corruperint, & in pulverem distolverant. Si ei idei e nos semper adulatorem non esse comitem pauperum, aut ignobilium, sed Principum S ingentium famili mina,& simul negociorum publicorum morbum, ac ruinam exiliere: adeo ut saepenumero regna quoque subve tat, atquΦ imperia. Nec esse quaerenda longe ejus mali e empla : Prae foribus etiam, proh dolor, nostro versari s teculo multiplicia. Non mediocras igitur esse negocii, ratem p stem avertere, ubique semet in similantem. Non solum enim in foris, aulis, conciliabulis, & conviviis, itineribus aut v nationibus semet offerre: sed etiam in sacris ipsis penetraliabus, & Principum cubiculis, nocte dieque per nare. Ide que non vulgarem postulare curam ac providentiam, ut recte discernatur ab ingenuo di candido amico, aut a probo fidoque ministro. Vix enim adulterinum aurum a puro; at tificiose fictas gemmas, a veris discerni poste, nisi a periatis. Habete tamen sitas notas quasdam adulatorem admodum evidentes, quibus cognosci poterit. Cognosci autem inprimis a morum & verborum incon antra. Uarius enim
est dc mutabilis Polypi aut Chanaeleontis in morem: nunc his.
160쪽
t is, nunc illis, quos fallere cupit, sese accommodans, dc aD singens. Non secus ac aquae praeterfluentes seli subiecti co-Iorem assumum; silc amici facilitatem di jucunditatem effingit. Blandus Jc officiosus est semper; nusquam repugnat, sed in omnibus morem gerit,Terentianum illum imitando dicens: Ais t aio: negas t nego. Gaudet ad gratiam Principis facere, & disserere cuncta. In vitiis praesentim pem petrandis promptus de obsequens: ut in amoris lenocinio, scortis,alea, dc Bacchi poculis. Nec frustra, quod ad he r
nam adolescentiam facilius sibi hac via potest obligare, &alios ad austeram virtutem hortantes ab eorum benevolentia excludere. Quapropter hujusmodi homines tam varie semet insinuantes, quam maxime suspectos habendos, fenullo pacto in familiare consuetudinem admittendos esse. Orant itaq; & obtellantur Carulum,ut non sine cura,sed vi-gilanti cum judicio inter ignotos & extraneos versaretiis antedictorii in memor: ipsos etiam saepius illi clanculti indicaturos esse quorum nam ingenia,ac mores fugere debeat,
quorumve amplecti tuto posset. Pighius insuper aon insi u-giterum fore ratus, pollicetur se proximis diebus, cum primum aliquod ocium redeundi ad studia darenir, se Prinei piduos elegantes, succinctos, dc ad modii doctos libellos prelecturii, non sine delectatione dc fructis: quo distat fecit rius inter ignotos Ec externos versari, dc cenissimis signis probos ab improbis dignoscere possit. Festivis aute diebus, Uinccnti i Lirinensis Galli, antiqui auctoris, qui Christianae Ecclesie tertio saeculo vixit, piam dc summe docta admonitione ad- versus profanas haereseon invocationes esse legendam: distinguente luce clarius apertis indiciis haereticum a Calli lico dc vere Christiano. Profestis autem, Plutarchi Chaeionei doctissimum libellum de discrimine adulatoris dc veri mici recognosccndum et se. dignum prorsus, quem quilibet Princeps adolescens ad unguem edi stat , dc memoriae mandet. Nec injucundum fore hoc studium, nempe quod cor- Murii datorii hominii egregia praecepta, dc prudentia consilia do- Iemonis mi intes lecta, soris in quotidiana convcrsatione claris exem- ἀulcissis piis confirmat i, re ipse sit experturus. Gratum sibi hoc fore rim. demonstravit Catulus, oc se saluberrimis suoru consiliis pro viribus semper obtemperatum pollicetur. Nec cessarunt illi instare saepius oportunis monitionibus, depromissoriam ZMonitionia si s moriam