Curtii Sprengel Institutiones medicae

131쪽

tamen persuasum habemus, medici esse osticium, ut totam Corporis Constitutionem mutet, eamque reddere satagat, quae et destructioni resistere et talubria moliri possit. vieri id autem duplici modo potest vel lento

modo ac suavi, ut victus ratione habitatione, O ribus penitus mutatiS, aliam plane viritam rationem producere studeat vel Celeriter a fere turbulenter, ubi plerumqu6 incitam methodus hactenu augetur,

ut sinis peculiam amplius haud propositus sit, ea Universalis potius, motibus sensibusque turbulentis excitatis mutandam esse Corporis Constitutione a h. a11 amari ac 176. Necessaria autem est haec curatio in gravissimo quovis morbo et pertinaci , qui , Vi vitali infestus, indicationem causialem eludit. Ibi quoquo modo et φιλοπαραβολ B tentandum esse et periclitandum, ut, quid natura faciat aut feras, cognoscatur. Quodsenim latent caussae, aut si incitan vulgaris methoclus vel tonica haud susticiunis quid superest, quam Corporis constitutionem mutare δ177 in diuturnis morbis, ab arisr fide vaga, stasa sus abdominalibus et inaequabili vis sensiferae distributione natis, in ue etiam venorea, corbulo et Variis cachexiis mentisque praesertim morbis ni canonnunquam spes perfectae curationis Collocanda est in mutata victus ratione. Habitationi enim Permutatio, itinera, navigatio, studiorum et negotiorum aliena plane indole perfecte nonnunquam Cum xant morbos, conamina omnia medicorum eludenteS.

132쪽

Roboranti methodo praemittendam esse metasyncrisin in debilitate universali, supra g. go. mo

Mothos pastico et nervosos subinde, ut et alios

diuturnos, natura curat febre excitata, quae natu-

Yalis est metasyncrisis, arte imitanda parem igitur turbana excitamus , ut finis potiamuri Nec in ipsis acutis morbis neoligenda st haec curatio, Cum vires alid potis esse videntur ad cauno in ubi endam vel amovendam. Utiliter tunc totius corporis constitutio ita lacestitur, ut, cluomodo-eutique id fiat, vires restitui et salubrite torminari possit morbus. Quodsi inaequabilis vis sensiferae distributi febris indolem complectitur, nova pertur halione per artem producta, morbosa silebit, ideo quo veritatis quaedan species homoeopathicae curationis, quam hiatinemannus stabilivit , itide elucet. c. Contra indicantia. 1 9. Utilissima quiderii et summe interdum necessa. xia haec curandi ratio temeritati tamen proxima est, si , qualem exitum habitura sit haec methodus , penitus latet. Indicantia enim et prognos constitui supra g. i. monuimus. itaque gyrtis simit; sit medicus, si, nullo respectu ac exitum probabilem habito, aetasyncrisin molitur. Cognita prius natura morbi, populari ingeni ; cognitis viribus aegroti ebcitus ratio haud inplius latebit. Qua praevisa iudicare possumus, suppetiturae sint vires, sive secus.

Dein prohibetur haec methodus, dum caussa morbi manifesta, aut probabilis saltem, curationi oc-

133쪽

Calionem praebet. Perversa esset temstritas in febre intermittente neoli Pere viscersim ab Iominalium lorporem nervorumque intemperiem, quae plerumque Cortice per uviano optime tollitur. Quod si vero ea Cui alio nil proli Cit, naturae viribus Cognitis, expe

Αnam perturbationes violentae egregium interdum adminicutitim laro iuntur, quo haec possit Curatio institui. Terrore et ira repente suscitata epilepsiam ipsamque hygrophobiam, metrorrhagiam quoque, maxime vero paralyse et febres intermittentes fugatas esse meminimus. an vero simpliciter incitare, sed febrem moliri et totam corporis Constitutionem permutare eo adfectu monuimus. Path.

gen p. 67. Mailia opere prodest saepe frigus, quo irritabilitas ii contractilitas fibrarum auo etur, vi sensifera in aliis partibus sopita , in aliis Vero acCumulata. Itaque balnea frigida in febribus nervosis ac scarlatina merito laudanda sint, quia non solum nimiam vis sensiferae activitatem minuunt et adstringunt ρ. i. , sed mutant etiam virium rationem veramque metasyncrisin producunt Ilinc quoque im-

134쪽

hrium actio falubris exponenda, quam in febre sa-va Iac simus On the feUer os ama a P. 49.), in hygropliobia incipiente Morgagni de ed. et

Utile etiam ho polis Ilimum nomine sunt succussus electrici, ope agenae teistianae r 6 ducti, quos fortissima incitatione et mutatione potius Vi rium j. 165. metasynorifin moliri arbitror.

vesicatoria, cum magnam talis pariem sensuque Cut Praeditam Conte 'unt, neque secretionem thunde augent, metas 1 Critice agunt. Eorum enim ope pervicace Dorin tanquam morbi acuti fugantur Sintii mo J Agit aqua frigida guttatim ex alto delabenS, quo Dei Vorum resolutorum ire PAenter re stitutantia P. IgΠiSetiam et Istio, τταςsπτησις Veter m. et ἡλίωσ.ις, aut insolatio eumdem effectum Pro duciant,

Magna emetici inest vis ad mediasyncrisi mo libridam, di immodo uberius haud evacuent, sed succutiant potiu a Commoveant viscera. Onibus et adnumera a sunt nausea arte producta, cyath geri. q. 47. et connubia laydrargyri cum sulfure tibia-t6, Phurm. q. 55 i. ipsa unguenta mercurialia cibia . 18. Hinc et ebrietatis usum in abigendo contagio et Curanda. ehre nervosa inchoante trahendum esse puto. EPh. at Cur deC. 1. amia 5. O. 45ώum H m. OPP. Ol. 5. P. 352.

Denique arsenicum, si quando profuit, suscita ha vi sensifera totius Corporis metasyncrisin molith, supra Pharm. q. 52. statuimus. Simili imodo agere et cuprum sulfurico ammoniatum Pharm. q. 548. et argentum nitricum n morbis rebellibus i hcim. . I a. probabile est.

135쪽

esse, mox animadvertimus , Dd plerumquo quid ominaequabilem vis fensi rae distributionem. Quin Vero VRVidam ori inem habenis, O in Itematis gangliosi, pxRecipue abdominalis, dispositione e congenita vel acquisita; mox in sitimulorum necessa-xiorum absentiae, profluvii praegressi , animi obiectione aerumniSque mox in incitamenti valentioribus a nechanicisque rebus, quae vim sensiferam nimis Ia. Cessunt quaerenda est Pach. geri. g. r. f., Qui Lus emcitus, sedantem me inodum vertari generatim in restituenda aeqHabili in Donderabilium. distributium De quod fieri potest Variis in Odiβλ. Pri mum igitur edat, qui incitamenta peregri

na, morbosaque amovet, sive hi amorum, adsit collu- ieS. et agrimonia, sive meCnaniCe nervi obsideantur sive aestus nimius Corpus exei Cuerit; unde eVACUR

tia, sanguitiis mimo, antiph gillic demunx optime sedare consuesciant Dein sedat, qui maiori nem caussam inaequabi m per nervos abdominales condi tionis e medio loris. Stases enim vasorum abdominalium ibepenuniere, in caussa sunt, si nervorum perturbationes Dascuntum. Path. geri. g. 84.) itaque resol vens me inodus , eaque uae naturalem sanguilas menItrul

136쪽

cursum promovet, nagni saepe est momenti, ut tumultus nervorum Compescantur.

Tertio sedat, qui teneritatem fibrae, inaequabilis distributionis comitem, roborante meti odo Curat. Hinc, si evolutionis periodos stipatur, si a nutritionis defectu nascitur, si longos morbo gravioreSque aut humorum cladem excipit vis sensiferae

Perturbatio, roborans methodus, maxime, quae Vic

tus rationem complectitur, rutilissima rest f. 24.125. s.

Quarto sedat, qui incitamenta auget iisque nova addit, ea tamen, quibus viae facilius aperiantur, quaeque di aptiorest faveant. q. 45. Itaque incitari methodus, praesertim, quae fugacisnimis utitur Temediis, s . 169. magiatim praebet adminicuIum, quo vis sensiferae perturbationes cohiberi possint. Quinto sedat, qui humectat, Iubricat et mollit fibram aridam, duram et nimis strictam quae indoles quamvis minii S caussa sit , quam essectus vissensiferae perturbatae magnopere tamen sedantem curandi rationem adiuvat g. io 2.)Sexto et proxime quidem ac proprio sensu se dat, qui momenti utriuSque, quo vis vitalis constituitur, rationem laesam restituit, quod uti Iurimum suscitato fit ac recto momento 'mitabili, simul tamen minuta vi senii ra. Pharm. q. 227. Id

narcoticis proprie sic dictis exspectari potest. Nati sulfuratum his accensere non dubito. Novissime sedat , qui consumtionem imponde-1' ilium auget adeoque accumulationem minuit,

quod proxime fieri alcatinis, supra Pharm. p. 272. Posuimus. Forte et inci oxydum et i mullium nitricum et currum fulturico Hammoniatum simili modo agunt.

137쪽

Qi1ocis ab iis recesseris, quae et dispositionem et caus as occasionales inaequabilis imponderabilium condiictioni tollunt, proxiime sedant, quae fugacin11m stimulo secretione augent et XCretioneSi tu mquae Consumtionem imponderabilium promovent; novissime, quae amomentum irritabile erigunt, ut vis sensifera decrescat. Cum autem per somnum. silearit rerum externarum impulsus, quiete 4stribuatur Vis sensifera momentum irritabile placide restituatar, in somno quaerenda est insignis sedandi vis, quae in omnibus vi sensiferae perturbationibus 5re

i 36 Cum duobus potissimum Ddi vis italis ex serat actiones, sensu nimirum motuque, doloribus etiam et spasmis irregularis ac nimia vis sensiferae intentio patet. Quae doloribus opponitur, sedans methodus, nodyna anti Pastica Vero dicitur, quibus spasmos debellare studemus ). Quarum utram,

que generali hac sedantis mella odi denominatione comprehendi posse, persuasum habemus. h. Indica it i a. Cum dolores , deliri et spasmi sympremata

sint, symplomaticae curationis emolumenta atque Heri

cessitas etiam ui hanc mettio dum cadunt. p. 45. s. 3Symptomatio tamen curatio complectitur praecipui proximam actionem in alterutrum facultatis vitalis momentum, qua Ompescuntur turbae Qui vero

i. e. evulsioneri essiciunt.

138쪽

incisamenta amovet morbosa aut peregrinara iii fibrae dispositionem roborsnte methodo Curat; tristases resolvit abdominales et impetima humorum Ohibet, is in caussas potius agere quam in synaptomata Hiceodia est.

Dolores, etiamsi saepius saluberrimi sunt, x1gunt tamen sedantem methodum et anodynδin proprie sic dictam, si in tantam glis Curit atroci arri, ut naturae molimina pervertant. Intentio enim summa, quam adferunt, Placidata Virium directionem impedit, oscuIaque UCtrium XCre Ozioriam Obserin- sit, ut nulla coctio , Cri RS IlIa contingere possit. path. geri. q. Ti.) Octionem igitur Promovere, crisin praepanare saeΡiu meli S. nequimuS, quam

adhibit sedante, ainodyna et antis p stica taethodo 189Dolores pariter ac spasmi sedantem methodum Poscunt, si nobilioribus organi infesti, periculum augent. Ecquis enim dolorem capiti atrocisIamuni aut spasmos, impetur humorum Versu encephalum vehementissimum adferentes desipientiam denique fero-Cem, Onere medicamentis non studuerit Maxime, si praecesserit dispositi eius organi ad virium oppressionem : ibi enim periculum in mora esse, Cuivis patet.

Dolores, deliri et spasmi exigunt methodum proxime iis oppositam, si vires cyssime infringunt, quod praesertio de spasmis tonicis valet. Hi enitii,

tet an exemplo, toti corpori infesti, tantam virium Prostrationi:m adferre solent, ut brevi exitium adferant. Rat h. spem. q. 22. Nec lonici spasmi sine noxa sunt, dum caussa nervis principalibus infestat

139쪽

capitalem reddit morbum, quod hygrophobiae exemplum ostendit. 4ὶb. q. 553.)

Insignifer urgent dolores et spasm1, si metus existit aliorum morborum eos excepturorum. Cf. s. 45. Id de epilopsia, chorea . Vili, iussi etiam convulsiva, quamvis per in minu periculosis, valet: in Paralyses, montis praesertim aegritudines ipsamquo fatuitatem insanabilem aut poplexiam abire. Path

JDec. q. 527. 543 Amma convulsivum in hydrotho Tacem Path syec. q. 583 e phthisin pituitos amabit. ib. . 619. Id et de desipientia praeprimis va- Iet. Itaquo Galerii praeCeptum: το ἡδη γεγωνος ἰητρον, ὀ δἐ ἐσοριου κωλυτέον, studiose exsequi Oportet

Prollausi tollere et dolore et asinos sedantihus remediis opus est, si morbi natura ipsa vel pla.. ne os latet, vel adeo risuperabilis est , ut nulli cedat curationi perfectae. Sallu tunc est, mitiga Dosymptomata, evare molestiaS, Viritam Perturbationem Pros rationemque avertere, quam periclitari in curatione inutili. p. 46. In morbi gravissimis, conatus medicorum eludentibus, Di superest, nisi dolores comper Cero, spasinos cohibere, ut placidiui vel mors consequatuΓ.

Indicatur haec methodus, si diuturna spaMCao constrictione absortitionem impediunt, unde stases oriuntur Irendularumque tumores, quibus tollendis nulla alia methodus aptior est Conii maculati ipse sius iue Laurocerasi praestantissima haec est virtus,

140쪽

c.' Contra indicantia. i 94 Citrationi, quas, ea notis incitamentis superatisque obstaculis nervorum turba sedat, mihil dererepugnat, niti impedimenta curationis perfectae. q. 15. Qua vero proxime agit in momenti utriusque,

quo vis vitali constituitur, ratione, prohibetur saepe, et maxime quidem, si ad shm materiales eiusmo di caussae impetus humorum, plethora, humorum corruptio : mechani Ca quoque irritamenta, quae Omnia prius arcenda simi, quam ad ipsam sedanferri methodum abi veris ' Satius enim est caussis mederi, quam symptomata suffocare, mox reditura, si caunsam intactam teli trieris ' aut morbi indoles eadem manserit. Capitis dolores atrocissa an in typhi initio multo nullus fugantur frigido lavacro, hirudinibus

appositis et acidi muriatici sort)itiorie, quam ii re. mediis, quae proxime dolore in dare dicuntur. Contraindicantur remedia nodyna, si essect*s secunda ii eorum plus detrimenti adferunt, quam primarii commodi. C im pium ventriculi vires suf-sa minare, digestionem ossenuere, alvumque segnem rei dere, impetum ver Versu caput magnopere soleat augere; abstinere eo opus est in infantibus iisque hominibus, qui ante iam laborarunt iis adfectibus, qui facile ex opii usu augescunt. Impedire tamen noxios eos essectus possumus idoneis addita'- mentis, hydrargyro muriatico initi aut adice pe-

Quodsi morbum etiam excitant narcotica, Bellud onnae exemplo dispiciendus hi detrimenti iridenati gradus, qui si minor sit morbo praegresso, au-