장음표시 사용
101쪽
duxerint infirmitatem, maxime viscerum abdominalium Arthritici adfectus, dum alonici sunt, nulliasipati activis doloribus articulorum Path. Dec. q.
454.), roborante methodo optime curantur, licet etiam hic in victus ratione maior fiducia collocanda, quam in tonicorum usa, quae saepe impetum humorum in organa nobilia periculosum Cient. Quhin rheumatico dolores proni sunt, diuturna debilitate conflictati, roborante methodo maximeque diaeta vires confirmante saepe Iiberantur.
Morbi pastici roborante methodo lum demum
tractantur, cum nutritioni labeS, Viscerum torpore vasorum abdominalium spasmo saepe recurrentes excitant. Id praesertim in hysterici adfectibus contingit, qui sedantibus quidem ad templa leniunturi sed penitus fugari nequeunt, nisi Vel totius corporis constitutio emendetur, Vel viscerum abdominalium torpor tonica methodo, praesertim victus ratione amoveatur. Quid quod ipsa epilepsia, aliis omnibus remediis resistens, roborantibu nonnunquam, Cortice peruviano, glandibus quernis etc. fugata esse fertur. 126. Ρrofluvia sanguinis aliorumve humorum, si a laxitate pendent vasorumque torpore, salubriter tonicissimulque adstringentibus curantur, quamvis CirCum spectione opus sit propter vim irritantem, qua Rremedia facile impetum humorum augent. Itaque e. g. in dysenteria diuturna, postquam dolores spasmique sopiti fuerint, expedit confugere ad toni-Cum roborantemque methodum, qua lenitus saepi'. us debellatur.
102쪽
84 CAP. III. DE METHODO ROBORANΤΕ.
Denique et in stasibus si a laxitate oriuntur vict-His confert liae methodu qtiam resolvens proprie dicta, quae vire saepe magis infringere solet. Maxime vero confiigiendum est ad hanc methodum, dum colluvies pilatiosa viscera abdominalia infestat, in tua iam Verme nidulari consuescant anthelminthica etiam virtute pollere roborantia patet. Quin calculi generationem Vertunt, e muci coagulo ut- Plurimum Orti.
Gravissime et constanter prolithetur praestantinsima haec methodus fallaci eo flatu, qui ex oppressione viri in nascitur. Path. JH. g. 43. I Cum speciem verae debilitati ni innianquam prae se ferat, inagnopere refert, Caussas Praegressas, morbi isto-aeiam praesentiaque symPtomata Curiose comparare, ut, uter adsit statuS, appareat. Nonnunquam per experimenta haec Comperire pus est. q. 5. Siqui-ilem sordium astricarum praesentia et fui gor elium criticus, sanguinis impetus aliorumque humorum ita vires pessumdare videntur, ut, qui rudis est in doctrina et usu facillime decipiatur Purgantibus nonnunquam, sanguinis missione, vomitu excitato fallax ea debilitas Cyias tollitur, quam dum roborantia exhibueris.
Quodsi quoque Compertum habemus, Veram ,desse debilitatem, si sordes tamen simul urgent aut obstructio alvina, humorum denique impetus, haec obstacula rita remo Venda sunt, quam ad ipsam curationem Cons 'eris Actio enim medicaminiani eorum impeditia Collit Vie humorum, facileque nocent austendo stimulos
103쪽
Magni dein est momenti, vis sensa se ae inolationem fit minis inaequabilem dispensationem, ire contraindicans huius mothodi contemplari. Ris sobriles in se confluentes, calo continuus, inflammatio activa, pastica partium Unstrictio tollibent omnino an Curationem eae conditiones adli , quas V. 123 - 125. 3 perstrinximus. In haemorrhoidario morbo, arthriticis, hystericis adfectibus, febri-hus continuis perquam noxius est roborantium tDCtus, quod Praesertim abasus in Browm schola docuit Nec negligenssa est naturae efficacia, quae saepo Pres Ilis viribus utitur, ut fallabae aliquid moliaturi Dolores et spasmi, febres etiam interdum auxillia praestantissima sunt ad restituenda vires, quibus
cum roborantem Opposuerei methodum, natur9 mOsimhra turbaLis Sunt aristarii, qui per arthri ficos infultus aut per spasmos etiam vires facilius Deci erant, quam Cum roborantem adhibueris metho uni. Accedit, vario morbos diuturnos toti Cor Poris Comstitutioni eam labent adferre, ut, digestione abefactata, nullum emedium nequct Nigctria nutrimenta ferri possint Vmd enim mulieri sexagenariae, mrae Morem vitae parteor in spasmis aliisque ne vosis eoit ad Clibus, quaeque iam' redacta est, ut ventriculus, praeter selecta quaedam alimenta, nihil forat, quid ei mulieri roboran Lia imperaveris δNat uvae potius Committenda est, evincta sva raptoina' la, sensibus blandiendum curatio autem Persectis
ex arte nuncwam syeranda. q. -
104쪽
Quod uspiam praelia victus rationem remediis, quae officinae largiuntur, anteferre, Certe in hac id opus It curatione perficienda. Namque, cum ipsa corporis compages ac emcientia mutandae sint, fieri id multo minus remediis potest, quippe quae plerumque transeuntem stimulum addant, aut, si permanentem etiam , si ex ipsis utique aliquid in
Corporis Compa em abit, multo minus in suam naturam convertere id potest Corpus, quam et alimenta et aerem ambientem multo infictoius agere debet animi temperies et Corpori exercitium, quam omnia artis adminicula. Haec etiam potius adiuvant actionem earum rerum, quae e victu salubri proficiscuntur. Id tamen ex tot monendum, neutiquam eamdem Victus rationem cuivis debilitatis gradui aut speciei conferre sed caute distinguendam es e eam, quae febres acula comitatur, ab ea, quae in intermittentibus adest longe alio modo tractandam esse eam, quae in Convalescentibus ex acuto morbo su-Perest, quam qUae Cach exta stipatur denique peculiari modo studendum est, ut in nervosis adfectibus diuturnis victus ratio vires conservet et augeat.152
Nutrimenta, quae Vulgus Ohorantia VOCat, haud cuivis apta sunt. Generatim vero sedulo eligenda sunt leviora digestuque facillima valentiora vero a sanis duntaxat ferri possunt Dandum tamen, ut Hippocrates iam praeCepit, aliquid est consuetudini, ut nec agricolae Prohibeas Valentiora,
105쪽
quibus ad vit, nec tenorae mulierCulae imperes quae miles gregarius aut auriga ferunt. Notandum etiam aliud si fenis praeceptum: Paullo deteriod,,et Otus et Cibias, iucundior autem, eligendia PO- tila quam meliores sed ingratiores Igitur et in his india enctum est aegri cupiditati, ni plane noxia appetiverit. ' Denique ex toto a Vendum Ost, ne alimenta remediis ullo modo contraria sint, aut haec in aegri damnum mutent; si liis e Daegro hydrargyrosin duranti fructus horaeo dira aci da termiserit. Discrimen nutrimentorum e vegetahilibu animalibusque in diaeta aegrorum magni momenti instar habet, siquidem Carnitio proclivitas in putreditiem eo minus fies,igitur a stomacho, quo debilior est iugris, aut quo magis est ii tenta in alios sities. Path geri. g. 157. Itaque, vi febribus laborant, abs seneant a Carnibus, ius Culis Valentioribus ipsisque ovis. Quo magis continua est febris, eo severius itur hibenda animalis diaeta, eo magis sola sufficiat pl1- sanae, cuius exhibendae varios modos pro varia morbi indole nemo Curiosius Hippocrate PraecePin Quodsi vero semet remiserit febris, viribus etiam num ahantibus, addendum alim1id est nutritioni: namque tenuistamus ictus aeque ostendit aegrum aditatatisque restitutionem impedit, valenti inmus. Neque tamno egetabilis vicis ubivis salube viri mus putator Cum enim facilius acescat, diutur-
106쪽
na stomachi infirmitas eviores Potius carne pol Citquam le)umina aut fructu hora eos, quibus Crimonia veri riciali acida et flatus facillime generantur. Instinctui plerumque obediendum est; si enim ae et carnes respuit aut horret, nocere etiam solent 11 vinum Concupiscit, utile etiam id ut plurimum erit β 28.) Denique et convalescentii)u Carne Potius imperandae lint, quod celerius nutriuiit plantis.
Sed magna carnium huic fini idonearum est disserentia. Convalescentibus nil utilius ac iucundius venatione et avibus, quae voluta sidunt quae si assae eomedi tus, io estionem adiuvant et corpus firmant. Qui nec has mandere carnes possunt, ius Culis nutriuntur e Carne vitullina aut Oallinacea quibu OryZa, hor- Istam decorticatum, allia etiam et petroselini, por-lidiacae, dra Cunculi, sano ui orbae follia adduntur. Saluberrimae partes quaedam animalium iuniorum, thyrii glandulae et mesenterii vitulini, quae etiameli Vae C rin 1 co Citri, eo CrassColis et pane triticeo misci ritu . Febribus inanti ili aut morbis diuturnis confecti se utina antio ali nutriuntur, quae e Coritu cervi raso alit pedibu vitiatinis cocta Cum additamentis stralis exhibetur. Pharm. . i. Amphibiorum Ct G, viperarum maxime et a Certarum debilitati apti 'rri r quae a Ctiexias Comitatur, iureticas simulti tibet et Papho peti 3 vires sib. . et Iasculae iam e limacibus parata alibi iam ib. q. a. com-
Carnes sale fumoque conditae quamvis in mor- i. δέ tilis prorsus interdicendae, expediunt tamen inllaxitat stomachi diuturna.
107쪽
Lac etiam optimi adnumeratur nutrimentis Pharm. q. 55O, Naaxime humanum et asininum, quod utrumque, intimo connubio saccharinae Rah- stantiae et albuminosae insigne, confert praesertim tabe confectis. Salubrius fit aqua Selle ana aut Getinaviensi aut alia, quae acidum CarboniCum Continet, mixtum. Salubrius quoque ac butyra iramet serum lactis dulce in profluviis sanguinis utilissimum serum actis aluminatum. PharmaC. f. 235. La si similia sunt ova, quae si e gallinis petita,
recentia aut molliter Cocta eduntur, leve nutrimentum praebent. Aliorum tamen pullorum colhortalium, strigae etiam vanelli, licet dape laut.83 prae heant, aegris tamen Ob inguem indolem minus conferunt insignem digestionis vim oscunt coctione durata. Piscium carnes Cyssime Hirescunt, in minus commendandae sunt aegrotis, prolathendae omnino, si febre laborant. Salubriores sunt so Iu- Cius, Cyprinus arbus, C. carassus Perca fluviatilis et lucioperca Salmo fario trutta et Isinus; Gadus etiam Iota. Ob adipis copiam prohibendi Cyprinus Carpio boama, Salmo Salar, Coltus Ohio Muraena anguilla et PetromyZon fluviatilis , ob valentissianam carnem marini et acipenseres.
vegetabilium partibus, ii Ieviter nutriatur
compus, praeferenda sunt Cerealium θmina, IVenae
praesertim et hordei excorticala, fagopyri etiam et Festuca fluitantis, e quibus usoria Par antur dein Panis e triticeia vel seculinus. E farre se alitio vula conficitur, tabidi cum Modissima, aritex utilis
108쪽
quoque medulla Cycae circinnalis et bulbi orchidum. pharmac. q. 26. Solani tamen tubera, amVI ditissima, vel penitus prohibenda sunt aegris, Ain diuturnam infirmitatem servanda. Plerisque aegris commodissima sunt legumina
tenera, phaseolorum, pisorum otique tetragonoIo-hi semina etiam ipsa, dum liquorem amni saccharinum Continent. Qui si iam concrevit in albumen amylumque, neutiquam idonea sunt semina quia flatus excitant Pariter Iovia et grata praebent alimenta radices Dauci Carolae, CorZonerae, Tragopo gonis et Sisari, cum intima mixtio saccharina su stantiae et mucilaginis digestionem iuvet ac alvum molliat. Huc etiam turiones asparagi, Iupuli, Crambes maritimae surculi etiam odagrariae aliarumque herbarum, Brassica quoque gongylodes, praesertim botrytis, referenda sunt. Minus confert Brassica labellica et selenisi aut sabauda Brassica vero apobrassica, capitata, Viridis et rubra rapae; radices pii graveolentis, Petroselini, ipsa
etiam pinacia Ieracea vel Iane prohibeantur, vel cantissime in diuturnis morba permittantur. In Diictibus horaeis, cerasis et prunis siccatis iterumque coctis, dein Cubu et uvis, pomis o storsianis et cavilleanis, fragi etiam et moris princeps locus est tribuendus. Alii fructus e satus gignunt, ut malum armeniaCum aut pyra vel nimis calorem ligant, ut persicae vel magis adstringunt, ut baccae myrtilli et vitis idaeae. Quibus quamvis uti posis in aliis adfectibus sirmare tamen corporis vires iis haud licet.
Potus, suo corporis vires firmandae sunt, eo
valere debet , ut digestionis vires leniter sollicitentur,
109쪽
ex reliones rite serventur. quae purae admiscendum est vinum generosum, vel liuiu paucula vascula bibenda. Vina gallica leviora, praesertim ruinhra clarissima et fragrantia, huic fini aptissima sunt. cerasis etiam coctis aut pomis orstortianis cum vino, sacchar et aromatibus gratioribus sorbitiones parantur delicatae , quae PleriSque aegri optime Gn- ferunt Cerevisia haud admittenda, nisi febre penitus silente Disique probe parata sit, clara, Iupulo Bene condita et facillime per urinam tranSeat. 158. Aer purus praestantissimum offert auxilium adfirmandas vires sanitatemque vestituendam. Studiose igitur ventilanda sunt cubicula aegrorum ae purus
continuo admittenduS: Protinu ut e morbo evaluerint aeger, sub dio degere, si temperies in eo mittit, discant. Aere montano gaudere, si positiat, insigne virium robur inde percipient Temperies aeris frigidior, indoles siccior et serena multo utiliotest aestuosa, humida et nebulosa. 159Magnopere iuvat exercitati corp-1S, qua mu culi firmantur, digestio promovetur, Xygeni parR-lio in pulmonibus acceleratur cyath geri. q. 17 d. In Variis autem eiu speciebus praecipiendiS, plurimum dandum est et consuetudini et vitae generi, tum etiam aetati sexui aegritudinis denique speciei et gradui. Imbecillimi aegri, diuturnis malis impliciti, gestationem et vectionem in curru ferunt. Equo vehi vires magis exercet, animum reddit hilarem aerisque accessui multiplici favet. Navigatio,
maxime Per maria temperatiora, ita diuturnis malis
studiose commendanda est quodsi vires suffecerint,
110쪽
subdialis inamhialatio, armorum traCtalio, VenctiuS, saltistio, Iud HSque varii, qui sub dio sitant, com-niendantor Eruditi hominibus declamatio et vocis exercitati magnopere confert, quod quidem praesidium nemo herius atque scientius Antyllo tractavit. Oribas. Oll. lib. 6. c. 7- O. 14 O. Appetitiones animi declinationesque quantum faciant ad valetudinem adversam producendam, olim uberiti exposcitiIHi8. Path. geri . . 162. L Itaque me lici est, in id omnes industriae ingeniique nervo intes)dere, ut animu aegrotorum quietur, sit, et, si fieri potest, etiam illaris. Huc confert inprimis fiducia, quam aeger in medico collocat, quam hic quidem meretur ταρακτοποιήσει ρ. 18. , humanissima sedulitate, nulloque praeterritis o studii aut Bicii genere, quo Benevolentiam suam et desideriuri opem serendi probare possit. Magnopere interest, Caati stimum est in praedictione formanda, qua ne terreatur aeger cavendum. Si exitium mstat, id ita praedicendum est, ut hominem sapientemo Christianum decet. Religioni nostrae, quae humanit. ati triumphiam sistit, Praecepti utendum, utamini aeriarunt terroribasque fessi vires erigantur eoque vertantur, unde solatium verum auxiliumque omne Ietendum. Nec negligenda adfectuum salubrium excitatio, quae etiam musicae arti ope contingit antiqua sit m more, incanissitionibus mollibusque carminibus morbos fugare, id pr9eprimis profante. Contra Omnem morbi dolorem Avicenna dulcem suadet cantilenam. Et Asclepiades in furore aliisque mentis morbis adhibendum esse praecepit cantum duplicem: