장음표시 사용
21쪽
eelo corrupta reperimus, non quidem pro febrium causa, sed veluti earum effectus habenda erant.
XII. Rebus interim ita se habentibus iantedictis Nobilibus Viris aegrotantium numerum , morbi naturam , causas,in sympto. mala litteris exponebam, simulac pharma.
ca indicans ad morbi saevitiem compescen indam opportuna. Ipsa autem de re negocii plena valde solliciti praescripta pharmac imis perant publico aere comparni, aegrotantibus propinanda, litteris eodem tempore datis Nobili Uiro Dominico Alexio Bondacca Lucensium Balneorum, WVallis imae Gu- hernatori vigilantissimo, ut illorum mandata super hac re exequi curaret. XIII. Cur autem adversus tantum rana
delii incolas morbosa ista constitutio gras ta est Quaenam ipsius primaria, atque proximior causa fuit Haud quidem ignoro epi-demicorum morborum originem, comis municationem ab aeris praesertim quina. tione repetendam esse, ut sententia fuit Hippocratis: a iuuando ab uno morbo multi bo mines eorrip untur eodem tempore, ausam ad id quod communissimum es, s quo maxι me omnes utimur, referre oportet. Es autem bor spiritur, or aer, quem inspirando trabimus. Et S. 9. ao Lib. de Nar hum. g. I 8.
22쪽
s as addit Quum anus moriar popuIariter
Maiorer mavissum es Haeram, οὐ e reia, pabilem, sed quem trabimur spiritum a causa sis, ct palam es eum ipsum spiritum: morbosam tiquam exbalationem habere id ipsum inister recentiores sentit Thomas Sydhenam:
a' curo quod spectar ait Auctor quor
impresentiarum tractare ibi ast animus , oram alii a secreta, at inexplieabiti eris alteratione bominum corpora inficiensisgigua tur, neque a peculiari sanguinis , o humoram crasi omnino dependent, ns aut euas occulta aeris in entia ZeIι corporibus eamdem innpreserit. H durante areana illa aeris cons ratione nec ultra pergώnt axesere, ne Halis ullo tempore in vadunt.
XlU id igitur ipse conjicere valeam circa hujusmodi morborum Originem , ο
xl Systhenam ius eam funditus non explicati, quin potius arcanam expositis modo .erbis appellat In aerem nihilominus a doctiss. Viro epidemicorum morborum origo confertur; ipse autem causam haud animadverto quae Brandeli coelum aliquam insalubritatis notam praese ferre ostendat, praetex iliam a Medico quodam relatam , cum idem in amicus meus de morbi hujus naturain causis colloquerentur. Brandeo febres Hebat iste
23쪽
putrida sunt, ab imperfecto pagi illius, atque
corrupto aere progenua ideo mihi haud re Et methodo curanti, quin potius aegrotanti. bus noxia pharmac praescribenti maledice hat, in orti Therapeutice , atque in Lanis
cisii operibus forsitan hospes. XV. Ut autem philosophus iste resipiscat aliquando rationes aliquas obiter tantum afferam, quae Brandeli coelum ab omni labeprorsus immunem ottendant. Et quidem unicuique ut ut philosophicas res primoribus labiis attigerit, notum erit infectionem ae .ris aliunde quam ex seipso repetendam esse cum perniciosus evadit, quemadmodum opinatus est doctiss. Halesius: j II, es donepas tonnant que ι atris altera, ct eause parsen infectionis simo audies dans te Leuae suis Distent enferme , comme dans es pria fons , o non seulement a respiration , misia transpiration de pluinur personcles ense mees infectent i ais e Brandeli autem in pago in sublimi montis apice posito, palustres aquae, stagnantes, caenoque refertae haud mehercule existunt, ex quibus vitiosi halitus in atmosphaeram efferantur, ipsamque labefactando corrumpant. Neque aliunde ad oppidum istud ventorum impetu accedente, contagiosis halitibus aditus patet, nam prae
24쪽
ter quam quod nulla extent palustria loca, quae longo fere duodecim milliarium inter vallo ab eodem non absint; si cominus etian forent, optima aeris temperies nocentium ventorum culpa neutiquam inquinari posset, montibus scilicet, quibus undequaque pagus iste circumcingitur, vehementibus eorumdem
incursionibus contrant tentibus.
XVI. A veritate attamen haud naquam dis num est, quod es Hermannus Boerhaavescribit, a ventorum scilicet vi atque impulsu contagiosa quaedam corpuscula, insecta, plantarumque semina ad montium sisque altissimorum cacumina, sublimiorumque turrium fastigia, asportata fuisses; verum cum
ex solertissimi Vareni observationibus b non longius quam ad quatuor milliarium distantiam istiusmodi halitus ventorum ope impelli posse deprehendamus: Cire insular ait ille orean Dassici, aer fragrans odore
aromatum, rasertim tempore illo ubi matura sunt Eum odorem nauta percipiunt eum adbuctribus, me quatuor etiam milliaribus absunt ab Nis Insulis nimirum ante vento eorum itineri opposito Quomodo ad Brandeli aerem labefactandum pervadere poterunt, cum longo plusquam duodecim milliarium spatio palustria loca remota sint XVII.
25쪽
XVII Concedamus autem infestis ventis, australibus praesertim, vitiatis halitibus onu.
stis ab Oppidum istud accessum quid proinde funesti contingeret nil plane licet
enim aestiva, vel autumnali tempestate perflarent i ut raro evenit quo potissimum tempore paludum atmosphaera inficitur anteis quam ad nos pervenirent, ex longo itinere atque aeris commotione, morbos effluvia ab invicem ejuncta, obtrita, atque in nihilum, ut ita dicam, redacta, minime forent nocitura, ut de Ostiensibus, procul Roma
postis paludibus sentit ancisius: a Au. se igitur, qui per palude mari proxιmar,
ane vinumque littus trausit, non maligna efflumia ut volgus putat, Romam usque secum asportat, e terrestri ipso in itinere, interjectis etiam ollibus paularum ἀχmttit habe ut
enim eertum, ac determinatum itineris spatium iasmata, qua ex cauosis aquι traduis
XVIII. Allatis rationibus alteram adiiciam ex physicri desumptam, quae caeteris
haud parum favere videtur. Norunt enim philosophi exhalationes , ac vapores , qui ex terrae superficie in atmosphaeram sublevantur, ope crassioris aeris subincumbentis ascendere, quousque ad strata illa deveniant, quae a De Silo. Cf. cons. n. s.
26쪽
quae subtiliorem ipsis aerem includentia, suo blimius propellere nequeunt, ita ut in aequiti.
brato eorum gravitati aere diutius permane. rent, nisi ex connexione graviores redditi, deorsum iterum decidere cogerentur. Licet
igitur ex imis, procul positis paludibus in .fensa effluvia ad Brandeli pagum propellerentur, aerem nihilosecius asscere nequirent; cum enim eo loci purissimus sit, atquesuhtilissimus , sustinendis ideo gravioribus perniciosis halitibus minime aptus foret Oppidum vero istud tenuissmo aere praeditum esse, satis demonstrat eminens ejusdem situs, ex quo praecipua purioris aeris nota de pro . menda est, ut testatur Musichembroeckius,sa utque Barometrorum usu percipimus. XIX. Non minus quandoque labefactatur aer, atque insectus evadit, cum ejus motus imminuitur, aut praepeditur. Hac vero de causa oppidi nostri coelum numquam profecto contaminari poterit ; nam praeterquamquod ex cl. Boerhaavi sententia, non ita facile quiescat aer, ut ex illius verbis deducitur sbJ Nonne apertam erit aerem numinquam quiesiere, sed momeri in muibus suis partibus agitatione perpetua, qua multi mabuse particula rontinuo stilian, eritque Oe
27쪽
merum aeque in illo, qui solo atmosphaera π-eumbentis pondere coercitus, apertus vocatur squam in illo Vlo maiis elausis penitus con-tιvetur multo magis Brandeli atmosphaera agitabitur a borealibus uentis mons enim ille, in cujus summitate Oppidum situm est, ea adamussim parte, qua Septemtrionem respicit minus extollitur, adeout aquilonaribus ventis, magis quam caeteris aditum Concedat, quibus flantibus atmosphaeram cum omnibus contentis de loco in locum transferri affirmat Musichembroechius, Dad atque aerem ab inquinamentis expurgari, testatur Fridericus Hot annus fb Dorientalium fatici Auctor Datque septemtrionalium ventorum eas natura, ut non modo expansima, ela. sis siua mi retra enimvia dissipent ac disiiciant, sed or dum animantibus vigorem, robur , ac mo. rum asserunt, ireulationem sanguinis ac transpirationem promo Dent , impediant quo
XX. Pluries me audivisse memini ab aliquibus viris, philosophicis in rebus parum versatis, coelum illud non omnino incolumedici posse, quod serotinis accedentibus horis humidum fit, larga satis copia defluentibus,
28쪽
defluxu benigna aeris temperies labefactari quam, haud ignorantibus humiditatem illam, proprio aurae serotinae nomine venientem
populis quoque communem esse , qui optimi
aeris beneficio fruuntur. Cum enim Tellus, docente Boehaavio, aha solaribus radiis ealefacta , mulier diutius quam aer calorem re gestente ab ejus oecasu non igitur ab aeris Imperfectione, sed a Sole potius magis minusve terram irradiante, major vel minor aurae serotinae copia repetenda est . Quod quidem a veritate alienum non esse confirisma uberior vaporum defluxus, qui in Regionibus etiam saluberrimo aere ditatis contingit, eo praesertim tempore quo solares radii, magis ad perpendicularem lineam acacedente; diutin terram percutiunt.
XXI. At plus justo me loquutum fuisse
videor ut Brandeli aeris incolumitatem os
tenderem jam absque eo quod philosophi. cas rationes in medium protulissem, satis erat dixiste tam hujus oppidi incolas, quam alios quamplurimos , qui illic domicilium C p
29쪽
posuerunt , nullo antehac tempore morbis tentatos millia , quibus potissimum obnoxii sunt, qui locos infesto aere catentes inha-hi tanto
XXII. Quae hactenus dicta sunt ad pseudophilosophi sententiam confutandam sufficiant. Ad propositum nunc opus revertar. XXIII. Ut facilius epidemicarum febrium Brandelii incolas infestantium origo innotestat , necesse erit animadvertere morbosam hujul modi constitutionem aestiva primum praeteriti annici set tempestate insurrexisse, cum e maritimis quibusdam locis , praesertim a uistem Orbitellanis , aliquot hujus oppidi accolae ad patriam reverterentur, febre quadam correpti, qua plurimi ut ipsi retulerunt Orbitellii , atque adjacentium locorum habitatores detinebantur. Ab eorum igitur re. ditu haec eadem febris primo comparuit, ac per totum hyemale tempus in aliquibus, etsi paucis, perseveravit, donec nova anni 733. aestate accedentes, aegrotantium multi udine adaucta, magis in illos saevire incaeperit, atque epidemicae constitutionis naturam acqui
XXIV. Intente itaque causa exploranda est quae in antedictis maritimis oris febres accendebat, cum eadem ipsa in Brande lii Oppido enarrati generis morbum excitaverit. Illa autem non tam ab aeris insalubritate, quam
30쪽
quam a pravo ciborum is potus delectu pendebat quemadmodum enim optimae qualitatis aer ut Boyleana demonstrant experiis menta J in sanguinem pertransit, eique arctissime commiscetur, ut humorum quid itati, solidorum oscillationi, totius denique humanae machinae motibus, atque secretionibus promovendis conducatu ita idem infectus, ut causa procat hartica, frequentissimus morborum auctor evadit Circumambientis au intem aeris vis, atque actio quanta sit in corporibus, Boyleana praedicta tentamina tu uisllantissime ostendunt, absque eo quod ipse in
eadem referenda inanem laborem suscipiam. Frustraneum dumtaxat non erit aerem rationis examini subiicere, cum a salubri statu recedit, ut facilius morbi naturam,in causas dignoscamus. XXV. Si nimium gravis ponderosus existat aer cutis meatus, praecipue pulmonum canales comprimendo, propellenticordi resistit, itaut humorum motus praepediatur quod si h contra subtilissimus Wlevissimus sit, minori gravitate ponderando, humores in vasis dilatat, pneumonicas vesiculas rarefacit, sanguinemque ipsum , ut aliquando respiratio sistatur. Aer nimis calidus mobiliores particulas dissipat per Sanctorianam perspirationem, aliasque vias, arque lentiores aggregat, ita ut exsiccatis vasculis a sanis