De constitutione anni 1690 ac de rurali epidemia quae Mutinensis agri, & vicinarum regionum colonos graviter afflixit, dissertatio. Ubi quoque Rubiginis natura disquisitur, quae fruges, & fructus vitiando aliquam caritatem annonae intulit. Bernardini

121쪽

interdum incitando, cum Acidorum fraeno opus esse

KLV. Quamvis autem Venenorum naturam, tum eorum,

quae propinatitur, seu ab Anianalibus per morsum,vel alio modo inseruntur, tum illorum qinae in Corporibus nostris Progigni solent, malignos morbos excitant, revera felicius explicent recentiores Medici, quam priores qui ad prublicum occultarum Qualitatum As3 lum provocabant,ac meliori methodo credantur curari maligni morbi quam olim, corrigendo nimirum per Acida enormitates ab ALchali produci a es per Alchalica quae ab Acido ortum du-Xerint . id tamen antiquiores Medicos, non prorsus latuisi

censendum est. Ab hisce duabus oppositis in sanguine spositionibus, nimia scilicet laxitate, adstriction

Μorbos omnes deduci, opinio fuit Asclepiadis, ut pluribus in locis resert Galenus,qiol idem sensisse vitius est e βῆ getius in Arte Veterinaria pro medela sanguinis nimis adstricti Vena sectionem comendans. Extat apud Hippo .u n. cratem sat insignis historia, vere memoratu digna, ecqua ' satis liquet, priscos illos in malignis morbis, non quaecumque Antidoti nomine insignita essent praescripsisse , ut etiamnum a nonnullis factitari video, qui ubi constiterit Febrem esse malignantis naturae, Coelum Terrae miscent, nullum non Alexi pharmaci genus praescribendo Maligna Febre laboravit Nicoxenus, taguaiar at , ait Hippocrates, calis for ecus nan Mesertis, ex utio Corporis v

femens, vox fracta ut operosum esset exa ira, clara tamen . tempora cottana, ocia cata, praees molles . ac tepidi, Iuxtas rinem. tensio, Urina clara, decubitus supinus, crurata urita, MEUparata is exolusionem, penitus vigil Et quid non ut m lignissimae Febris Ideam quis concipiat Superstes tamen evasit; at quonam remediorum apparatu, ac molimine Domitor iste Μorborum Febrem hanc adeb mortiferam sit et Potus erat aqua de Farmacra gaini maceratio,

sed 'demmio utq; mulit unicis ccus, ct lentis torrefiatae. sfarinae ktura coaeta Verba sunt Divini Senis; quibusam te remediis nostra hac aetate tentaretur huiusmodi Dria curatio novit Deus; certestimendum esset, ne id com ting

122쪽

tingeret quia apud Plutarchum reprehendebat Erasistra

egregii Commentatoris expositionem audiamus Ammazvertendum,ait ille,aliquandoFebre mali nam cumExanthemitis pituitosa, aliquod biliosam, anquanta etiam arrabiliariam, o curationem ita variare tuis non tam cra forum, quam acria, o tensium humorumfuisse redundantiam indicavit usio, memo illam ob id conititerunt ilia potiones, quae aliis tessent Aversi ae luisset tamen huic ad res mum Theriaca, titi, aut decoritis, o herbis calidis, quamvis e sens Alexipharmaci, ut Di- Etami do Scabiosae, Scardui benedi ii, quislatiis taliasolantefensui. XL UL Sicuti autem in determinanda Malignarum causa in genere adeo inter se disientientes junt Medicinae Proceres, sic multd minus in e X plicanda febris Peticularis Natura,&causis consenti imi neq; recentes ac nostroruit

temporum tantu modo sunt Controuersiae; etenim Anno is 28. grassante per Italiam Lenticulari Febres, ut Claris. Fracastorius refert, tanta fuit pro huius Febris curatione inter edicos discordia ut pene ludibrio haberentur, cum ob ignoratam Febris Causiam re morem, neque in victu instituendo, neq; in ullo remediorum genere adminisi ran

do convenirent, aded, ut eodem referente, inter has Conatroversias magna Mortalium pars, o Nobilitas perierit m stra hac aetate, tanquam in binas acies oppositas, Medicinae Scriptores divisos observo Peticularis Febris naturam, et per sanguinis coagulationem, vel per eiusdem dissoluationem exponentes Celeberrimus V villis, imon Pamli, Auctores Lod. Med. Callici, aliiq; plausibili sane rati cinio putant in huiusmodi Febre naturalem Systasim Sanguinis in crassam, ac nimis lentam secedere ob eidi praedominium, adebui, dum Sanguis in Orbem agitur, illius particulae fixiores a Venarum extremitatibus haud rite amrbeantur,in captivae detentae pieturatam cutimessiciant Elmulierus, Sylvius, Mentotius, aliiq; huius Febris naturam. Peticularium generationem fibris

123쪽

Sanguinis di lutis Esua statione dimotis ob Sal acre, &volatile Sanguinem ad fissionem disponens deducunt quo Paeto sinat liter cruore ab arteriolarum osculis enus illius. PariCS tenuiores, tanquam transfuge, a circulari motu ex orbitant, ac sui erroris notas in cute designant. XLVII. Ne vero in recensendis aliorum placitis ulteritis immorer, arbitrari licet in hac Febre nostra Peticulari Cruoris masiam ad fluorem potius quam ad cocretionem pronam fuiste, cujus Asserti pia cipuam coniecturam stabilire licet super manifestas notas quas sanguis eductus praeferebat, semper enim roseus ac purpureus, nihilquet glutinoli praeserens, mihi , aliisq; Professoribus apparuit, tamaeltivo tempore quam hyemali. Cum Sanguis ergo emissus toto Cςlo disterret ab eo qui solet educi in quibusdam orbis, ut Pleuritide, Peripneumonia, risipelate, aliisq; Asieetibus interdirm Popularibus,in quibus sanguis colore , lentore vitium suum prodit, mihi visum est, oculis magis quam in m om credendum ut pilus H3 ppocratis verbis utar accensionem quandam partium tenuiorum Sanguinis, praecipue seri e Vasis distissionem, ex qua tot symptomatum en narratorum diritas ortum duceret. Talem autem Massie Sanguineae adfuisse dispositionem mul ta alia attestabantur, ut primb quidem qubd truculenta, haec Febris Iuvenes habitiores, Tucculentos corriperet, ut superius annotavimus, Valetudinarios vero, Senim res praeteriret, non secus ac Praeterit imbelles ira Leonis oves. Seminium enim illud intus per inspiratum, vel quomodocunque ab Aere susceptum,in quod multum Alchalicae acrimoniae occuleret promptius dynamim suam exerebat

in iis in quibus Sanguis opimus esset ac particulis spiritumssis resertus, quam in Valetudinariis, Senibus quibus Sanguis est estoetus, debq; aptior ad retundenda acutata spicula,quibus armatum erat malignurn miasina,quisb senes ratio cur Senes Pestilentiam minimesentiant, ut scripsit Plinius, seu Pesti ni iniis sint obnoxii quam Iuvenes la H κλde quo Larotus in Martialem. Sicuti enim Vina genero. sa aestivo tempore facilius putrescunt quam dilutiores sab ri tem

124쪽

tem in hac Urbe, quae ob aquarum subterrannearum copiam Hypogaeis caret cum Vina meraca, euerosa sub Aere aestuante ob copiosos spiritus quibus turgent facillime in Lymossim, corruptivam urgeantur , non ita verbVina lygophora ob partes aquosis quibus abunde scatent. Talem quoq; Sanguinis Diathesim testabantur Virium siubita prostratio Pulsus par Ti, cruae duo satis constant, ac vigent in iis morbis, it in Atactibus Pectoris,

in quibus Sanguis per venam sectam emissus manifestam praebet concrescentiam. Usus praeterea Acidorum salubrior compertus quam Alchalium , sicuti,in Uessicantium applicatio nias prospera, ut quae Sanguini ad flumrem prono stimulos adiicerent idem confirmare videbantur, quibus accenseri poterat V. S. parui a salutaris, a qua aegrotantes Cane prius, angue abhorrebant

XLVIII. Nec mirum improspere cessisse Veni: Sectione perstite huiusmodi humor una dispositione, quod utilarimum in Epidemicis, Pesti lentibus Constitutionibus evenit in quibus Phlebotomia non admodum bene audit,

Cum perraro contingat ut ejusmodi temporibus ad fixitatem humores vergant, ni potius ad liquationem tendant Ob aereum Venenum saris tenue, partibus Sanguinis spiri- tuosioribus nimis host ite Eandem ob causam inomnibus

malignis Febribus susipenso pede ad Venat Scinionem procedi solet ob metum ne una cum Sanguine collabascant 3 si Vire, i ideirco Celsus de Febris Pestilentis cura aiebat. Sanguinemnon cur mittere, Alvum non facile ducere, ac valdhnisui rationabiliter Doctissimus Uir Io Baptistae Scara muccius Urbini Medicus Primarius in Theorematibus suis Phy- sco-Medicis Sanguinis missionem improbat ubi Sales lixi- viales praepolleant a quibus aliqua distblutio possit emera

gere.

XLVIV. At cur talia ECucurbitulis scarificatis vereri non licebat, inquiet aliquis, quasi Sanguis per eas emissus non ex eodem fonte prodiret, ac is qui per Venam Seotam educitur, ni rsan floridior etiam sit is qui per Cucurbitulas extrahitur sectis multis arteriolis' Non ibo certe inficia, San

125쪽

iustin

asasH7Sanguinem per Cucurbitulas ediustum avidiorem est , futile latrae proficuum Cucurbitularum usum , quanta Phlebotomiam, non popularis confidentia, sed Experientia quae ratiocis itis nostri per saepe illudit, satis evicit. --que suarum ruuionum fulcimento carebat io praesidii mnus. In hac enim Febre in qua humores a Natura abiim timis ad extima propelleb. tur, hoc pacto magis prominuebatur ad Corporis ambitum illorum nactus, ac variis in locis incisa Cule expirabat aliquantisper occultum illud Venenum quod ad Cutem protrusum inibi haerebat ab Aere ambiente repercussum. L. Hlii praeposicro, ut rebar, Cucurbitularum usti, ipse sub initium hullisce Popularis Morbi non parum obstiti, Urgebamque icvandam prius per Venae sectionem Naturam eo quo premebatur fasce, nec intempestiva Cucurbitularum appositione solicitandum humorum motum , tempore praesertim ebullitionis reclamabam Sanguinis missionem nullatenus trahere a circumferentia ad centrum,im,toto eo tempore quo aperta ityena,ma;ori nisia eam partem quam ad reliquas Sanguinem moveri, mdendumque potius Rationi quam Eventui, quem tulimrum Magistrum esse ajebat Q. Fabius M. apud Livium,. At sors melior eorum qui hoc Praesidii genere, vel in ipsi

Morbi principio, utebantur,vellebat Aurem,monebatque vertendum Stylum, nec tanti faciendas esse rationes confectas, quanti Experientiam ipsiim . Extant sand multa apud Auctorcs decucurbitularum usu, ac si placet etiam

de abusu ut Huppae litus Obicius in suo libro de multiplici in Medicina abusu ac revera omnes seresin acutorum Morborum principio nisi prius per V S plenitudini provisum fuerit illarum usum improbant. Fracastoriusta. naen in Febre Lenticulari,initor ipsinis aetate, ut superius memorarimus, pervagata es , Venae Sestioni parcendum volebat, ubi praesertam valde sparsa contagio esset,in Crucurbitularum apἈ3stionem commendabat, nisi magna adesi et plenitudo . Quanti porro faceret in hac Febre Cucurbitularum usii P. Alpinus ex solo capite quod inli,

126쪽

bro de Medicina AEgyptiori immssicivi, divinosci potest

disquirit enim , An errent tara ptu Me a nunquam utentes Cucurbiton pro adiuvanda Exanthematuin ruptione e recentioribus verbP. Borellus annotavit anno I 6 8 Febres malignas Epidemicas purpuratas cum magna clade grai

sata fuisse, Aequentem Cacurbitularum usum valdb

siisse LPHine mihi visum est considerandas non esse peticulas

ut simplex Malignae Febris signum, velut communis fert opinio nec a Criticarum excretionum censi excludendas,nuod ex Clar Diemembroechii observatione, qui Peticu- Iarum historiam egregiE absolvit, conciri raari potest resert enim hic Auctor sibi observatum in denati. ex umpurata Febre partes omnes internas Peticulis obsitas elle, uuod tamen muliti ante, si non oculorum, saltem mentis acie, pertigerant Vallesius in historia inionis, Ballonius in suis Epidemiis, Fernelius in libro de Feoribus. Mihi uidem Cadaver ullum disiecare non licuit,ut ex autopita peticularis hujus diffusionis per interiora Corporis emtior fierem, quand apud nos nullo pretio quas quam ex Plebecula Cadaver aliquod ex suis domesticis pro simpu-ci inspectione permitteret constans tamen observatio, nubd ii qui ex hac tempestate evaserunt per nullam sensibilem humorum eXcretionem convaluersiar, ut superius annotavi, sed per solam Peticularum suo loco. tempore apparitionem, ac per totum corpus eXpansionem, lentamque earumdem evanescentiam ad credendum compellit, Naturam post faetam primis diebus ultam humorum ebullitionem virulentum illumi chorem despumal- se ac illum primb quidem in partibus Internis, moXmeX- ternis quoque deposuisse, ut hoc paeto per mille Arteriarum Olcula tetro illo intasmate exantiato tota malia an-auinea pristino suo nitori redderetur. Curiosium autem est id quod Diemembroechius resert sit, in Cadavere ex hac Febre extincto observatum, nimirum, maculas hasce ab ipso Periostio initium ducere,in lata basionstar Pyramidis per musculo usque ad Cutem ascendere instari

127쪽

m Lampadis recenter extineis. LII. Nonias in modicum igitur esse illud irod in Peticulari Febre e sanguineo penu secet nitur ennendum est, imb

toto eo tempore quo huius mi ,rbi historia absolvitur, t . lam essedi acri sim , quae in Craticarum censu reponi possit, quanavi non adeo sentibilis sit , ut reliquae evacuationes criticae , tum ob materiari uitatem, quae insensib: Iiter Inrat, tum quod illius pars maior per interiora Corporis diffundatur, initi te Pyramidis tandum apice apparente is Sie non inepte explicari posse crediderim superuis enarrata Symplomata, quae Febrim hanc comitabantur, sicuti modum quo Natura harum Febrium curationem moliebatur Dorsi enim ac totius Corporis lassitudo, qualis in Febribus, quae καπιὼDi dicuntur, non aliunde quam ab Ichore illo ab Arteriarum osculis in membranas,' mu Dculorum fibras refuso ortum ducebat, sicuti ira comdiorum Anxietas, Faucium ardor Aurium surditas, Metis stas or, ab eadem materia pendebant ad partes transmissa ubi fune iones Animales, & Vitales exercentur. Cun

enim Natura totum Venosum genus a pravo illo mias male expurgare vellet, non unam sibi viam eligebat quo noxios hua nores eliminaret ut aliquando per Vomitum, Alvis nixum Urinarias vias, ut is poros selet efiicere b), sed tot sibi sores aperuit quot sunt Arteriarurn oscula, Lcorco Omnes sere Corporis partes noxam sentiebant, in

nec rete flamentis illis discussis priorem tonum recupera rent. Cum hoc modo itaque in hac Febre expugnanda Natura procederet, mirum non est sit suspenso pede ad Gnae sectionem , aliaque remedia administranda procedendum erat, ne distraheretur Natura cur felicius resce serit Medicis sanguinis abstemiis quam Philematicis, qua ob causam pagani facilius evadebant, quam Urbani qui per saepe medendo aegrescebant. LIII. Ubi verti malignum illud virus praepollebat ad intera necionem usidue spirituum Animassum, Vitalium cum ista in pejus citissime ruebant, Peticulis seu vix se prodentibus, seu subit,evanescentibus, quibus praesto aderant

128쪽

1umma virium prostratio, A mhyxiς,totius corporis pertirigerationes, Singultus,&Ischuriae sphartae, quae satis fir quentes fuerunt; cessante enina Spirituum Animalium influxu, feriante Coide a naturali naotu, nullus fiebat arteriosi sanguinis ad Renes appulsus, consequenter nulla seri secretio ; qui autem ex hac Febre occumbebaiat pleni, succulenti, ut diximus, esterebantur,cb qudii non ingens esset calor, qui Febres istas comitaretur, quam ob caustam non admodum sitirent in quia pertenue siet quod per transpiratum eXhalaret. Curierou crescente Luna, ac eadem silente, magis saeviret haec Febris scin re tam obstrusa licet aliquid coniicere id fieri potuis te crediderim eo qudd sicliti in Macroco sim adicitur Lu:3a Gubernatriae tenebrarum δε mobilis undae , cum illi uni AEquor obtemperet, sic super Microcosmi limpham do.

minatum obtineat, inuemadmodum omittit Phin inso a. ur c. Maria purgantur,ut ait Plinius,ita in hac febre,dum Luna 'L pleno lumine vigeret sanguineum erum in motum cieret, unde promptitis macularuna eruptio,in totius massae humoralis repurgatio contingeret ejus verti lumine deficiente, ac per totum tempus illune, signius move:.entur

humores, debque minus apti ad exitum, S sic conclusi

Febrem augerent.

LIV. Quoad reliqua Symplomata, quae hisce Febribus in

progressu si perveniebant, ut Singultus, Alvi fluxus, Verminosa soboles, haec non seium morbi saevitiam prodebant, sed primam regj--nem crudis humoribus oneratam fuisse demonstrabant, propterea blanda purgatio, nomis Mochlica,in principio harum Febrium Peticularium non prorstis fuit incommoda quamvis casu instituta, nec credita Febribus hujus prosapiae multum conferre leniter enim educta humorum Saburra in stomacho contenta, Natura exinde ad perficiendum opus suum pro masiae

sanguine. e a pravo miasmate eXpurgatione per macul

rum distiisionem ad cuten usque acilitis procedebat. Hoc documentum blandae purgationis in principio vel nuleo uni, vel parum salutare creditum, non levi dam

129쪽

no mcolantibus f iisse cressiderim, praepeditis enim, ac Conspurcatis primis viis cardiacis remediis, quibus oppugnanda erat Febris, praecludebantur ii, es, vel iis non licebat Crsioris sedem, cordis penetralia non nisi deturpata facie subire mane ob causiam suspeeta sunt Nexu Pharmada in Malignarum principiis nisi ab obstructioni f. de famis. bus expeditae sint viae, ut apud Galenum, Ni lium M pati, ubi alios videre est, quidquid in contrarium sentiat anel 1. . 1.phus in libro suo de Febribus. 3 c xs LV. Haud me latet non adeo probari mu Itis in princrpio harum Febrium purgationem hanc per Medicamenta Syrmesina di ita, ut P. a Castro in aureo suo opusculo de Puncticulari Febre, ubi in specie Electuarium Lenitivum improbat, Antonio Ponce S.Cruce, Valleso in com Ii M.

mento historiae Simonis apud Hippocratena, ac inter re Icentiores Et muliero, qui suspecu os habet in Purpuratis 1 γε ' Febribus Clysteres pis, nedum Purgantia non desunt

tamen qui lavem purgationem admittant, Ut Septatius lue. Auim. u. qui Galenum ipsum testem adducit in famosa historia Si . monas, cui lata Exanthemata erant,purgationem aliquando

commendantem.

LVI. Usus potad Peruviani Corticis parum salutaris compertus est, vel quia tunc tenaporis exhiberetur cum stimulo opus esset non fraeno,dum Remedium istud, ut dix, mus, pra scriberetur in Febre lenta Peticulari Febri nonis bene iudicatae superstite, ves quod tale praesidii genus Fe bribus hiuitis prosapiae non convenirer Vari,profecto audit, a variam experitur sortem, vel in iisdem locis, ac regionibus, famosum istud Febrifugum, ut eodem tempore

laudetur ab his, colpetir a b illis, & modb probrosis, m do magnificis titulis vocetur Medicinam dolosam Peruvianum Corticem vocat Uvillisius, Richardus Vero Or Ar. .uba tonus Medicus Anglius Psantam equa detrahitur Corte iis. iste, Arborem Vitae appellat mam id contingat ob remm dii inessicaciam, quod non omnibus Febribus, nec in quolibet temperamento conveniat, an ob edentium incuriam, qui non rite suo Ioco, tempore illud exhibeant

130쪽

merito ambigi potest. Mehercle omne Febrium genus

tam magnas, quam parvas, intermittentes pariter,ac continuas sadio hoc Delphico jugulare velle summa demontia est, ' funesti casus ubique memorantur, an quibus Ghina China inauspicat basiumpta agrotantcs, vel Cpl- nato sustulit, vel ad insanabiles Egritudines: sensi m dedu-Xit Cautiones certe notatu dignasi: o recto Chini Chino usu videre es apud Celeberrimu ti Et nati iterum in Dis sertatione de usi,d ab usu Praecipitantium, ubi Spiriturn Salis Armoniaci proponit ad excitandam Febrem a China China sopitana, quotiescunque Abdominis dolores, Ar-tuurn ollocopos, Alvi occhisio, nocturni sudores, aliaque mala supervenerint,refert enim observatum Spiritum Salis Armoniaci Febres ab hoc Cortice fugatas prompte revocasse. Non est huius loci in usum, maturam tam celebris Febri fugi altius inquirere, solum hac occasione memorare libeat, annotasse me in prima mea Distertatione de Constitutione Anni 16so. quod ulteriori observatione confirmatum comperi in frigidis,in humidis Constitutionibus, quae Corpora nostra crassis humoribus in farciunt parum Calutare messse Corticis Peruviani usum , in calidis vero, siccis Constitutionibus, in quibus humores aliquo egent sumamine, Remedium istud egregiamo operam praestitisse.

LVII. Quamvis autem in hac mea Dis ertatione prςcipuam

curam impenderim, ut hujus malignae Febris, quae tanditi pervagata est, indolem, ac genium eXplorarem, χX- ponerem quibus praesidiis illius oppugnatio tentata fuerit, non ided tamen inficias ibo multas alias graves gritudines sporadicas eodem tempore hunc vel illum afflixisse , , acetiam sustulisse,quales sunt morbi particulares secunduvaria Anni tempora, ut AE state Choleras, Autumno Febres erraticae, quartanae,in eodem modo morbi Hye- males,4 Vernales, sed quia in iis nil Epidemici annotare licuit, eos propterea silentio transigere volui, quanta limrum Theoria, alterapoeia apud Praeticos Scriptores satis vulgata est, nec in illorum curatione quicquam magis