장음표시 사용
101쪽
signa Rubiginis quae sterilitatis prodroma est, ut Annis superioribus summa totius Cispadanς, Transpadano regionis calamitate experti suimus. Eodem modo subsequuta Effa usque ad Caniculares dies eris speciem eκ-hibuit, quo tempote satis curiosum fuit, apud nos saliena, Lusciuias audire pro Cicadis arbusta rumpentes. Sic ventum est ad Eitatem cum mitissima Aeris ternperie, nobis tamen impropria pluviis identidem magno impetu dela..bentibus hinc obselum valde uliginosum, &fatis blandam caloris temperiem ad tantam altitudinem, ac densitatem Omne frugum genus eXcrevit, ut metus Anni parum sis giferi ex omnium animis fere exciderit; at improvisa Rubigo, cuius non obscura indicia, ut diXi, apparue rant, spem omnium repente elusit illico enim frumenta,
fabae, quaecumque leguminum genera 3 dereo afflatu veluti percussa Xaruere Inopinus itaque casus cum, Agricolas,tum Urbanos quoque surculit; nummam enim frugum penuriam non ante visam impendere praesentiobant omnes, quando ex praecedentium Annorum steriliatate exhausta essent tum publica, tum privata horrea, nec aliunde commeatus,ut e Mantuano, Terrariensi agro, possent suppetere , cum cadem Rubigalis contagio imiam Cispadanam ac Transpadanam Regionem pervasiL
VI. At non bltim Cereales opes absumpsit haec pestis, sed omne etiam subsidium, quod Pomifer Autumnus let suggerere, eodem tempore sustulit; ilum enim acerbis adhuc fructibus passim respersum metabatur, quin Planta ipsi honore frondium orbatae media aestate vis bantur. Uvarum quoque proventus, qui ab initio aureus sperabatur, ob eandem causam nonniu parcissimus praevidebatur. cerore itaque cuneta plena erant,dum Agricolae in areis non tererent nisi leves culmos, stipulasquci, volantes, quare sine Cereris, machi muneribus in omnium praecordiis frigebat sanguis. Harum calamitatum causia potissima frigida, pluviosa Constitutio pastino culpabatur, quoties enim in hisce Regionibus Estas sicca,&fer.
102쪽
5c servens praeeessit, numquam frumenti inopia laboratum est, ut apud nos oraculi loco Virgilianum illud coli
possit. Magnaque cum magno venis tritura calore. VII. Autumnus porro Estatis vicem supplens summis servoribus, obstinatissima siccitate totam humiditater quam Terra post tam ingentes pluvias ad satietatem hauserat, absumpsit, nec calor remisit nisi circa primam paratem adventantis hyemis, quaein ipsa leges suas nullatentis servans, Verum satis placida ri mitis decedenti Anno Valedixit. Sic in huius Anni 1693. Constitutione nulla ex illius partibus legitimam, ac propriam temperiem se
vavit, sed una alterius vices subeunte, omnes eXtemporaneae fuerunt.
VIII. Sicuti autem prima pars hyemis, quae praecedentem Annum clausit satis placida, ut modo dixi, extitit,ita pars altera quae Anno 16q . seres aperuit, asperrima, ac rigidis sma facie apparuit, per totum enim fere Ianuarii mensem
sarunt Boreales Venti cum perpetua Coeli serenitate, ut squalidum, ac pulverulentum solum undequaque viseretur, non secus ac festivis mensibus, quod apud nos prorsus insistens est , sic totam hyemem serenam sine aquae guttulae Coelo decidua traduximus appetente autem Verno
AEquinoctio Coelum Votis communibus respondit largis imbribus effusis , qui usque ad Aprilis initium perdurarunt,quibus postea,flante Austro,ingens caliditas successit, ut die quinta Aprilis in meo Thermometro liquor O gradum pertigerit, qu interdum neque Iunio mense devenire consuevit. Reliquum porrb Veris, ac totam statem cum pertinacissima siccitate, immoderato calor transiegimus, Autumno quoque eundem tenorem, quod siccitatem spectat, servante quare Annum signare licuit prae coteris valde siccum, squalidum Colonis tamenta, non prorsus ingratum, cum frugum,4 Vini proventum, non improbandum suppeditarit. IX. Fusius soran quam res ipsi videatur eXigere horum ,
trium Annorum Constitutiones me prosecutum suis
103쪽
putabit aliquis, cum in cuiuscumque Anni Constitutionibus singillatim nihil eorum, quae ad rem medicam Sectant,e quod meum institutum est, attigeriim, quasi παρερ- γρ εργω prςiniserim; verum id consulto egisse me fateor, siquidem, cum exsuperius memoratis pateat quam disii milis, discolor fuerit harum trium Constitutionum 1acies, talia ex parte cum eadem prorsus Epidemia per totum hoc tempus, plus minus, grassata fuerit, satis liquere potest quam parum firmo talo stet illorum opinio qui ex manifestis Aeris Qualitatibus , Caloris scilicet inrigoris c. putant satis explicari posse Epidemicorum Asita diuum genesim, ac indolem, ut etiam ex praegressis Comstitutionibus praenuntiari possint aegritudines, qua populariter vagari debeant. X. Egit id equidem Divinus Praeceptor, ut e Sectione temtia Aphorismorum, libro de Aere, Aq. Locis satisti b. o. quet, nam ecpraegressa Hyeme sicca, aquilonia, . Vere pluvioso, in ultrali pronunciavit necessum esse , ut AE state acutae febres fierent, lippitudines, oc Intestinorum difficultates sicuti ex hyeme Australi pluviosa hi serena Nere autem sicco, & Aquilonio Mulieres gravidas abortivos scelus edituras, ςteros vero Mortales distacultatibus Intestinorum, siccis lippitudinibus obnoxios seres verum Galenus, licet Hippocraticae ldoctrina ita addictus ut Hippocratis libris etiam spuriis usurum se C. scripserit,asserere non est veritus in citati Aphorismi com mento Hippocratem usum potius fuisse rationali metho do quam observatione, χXperientia. Huic Galeni in terpretationi nullatenus assentiens doetissimus ercuri
Iis ait nil tale de Sapientissimo Viro, qualis fuit Hippocrates, credendum, qui non tam audacter pronunciasset necessume se, ut posita tali Constitutione temporum tales aegritudines emergere debeant, nisi ratione, multiplici ex perientia fuisset abunde instructus Celeberrimus Lucas Toggius in nuperis suis Commentariis in Hippocratis Aphorismos asserit observationibus potius, iteratis eraperimentis quam confictis argumentis, Hippocratem ita
104쪽
96 pronunciasse, nulla ratione apparente quae suadeati' haec eventura ingenue enim fatetur Vir egregius sibi observatum quod poli hybernam tempestatem siccam,&Ver pluviosum subsequuta non fuerint acutae aegritudi
XI. Quot porrb disceptationes inter ipsbs Mediciniae Proceres progenuita Apho. 1 et tertia See Si vero Θem Atis, Lna, oe pluviosa, oeserena uerit M. cum tot sint Huerpretationes quot interpretes iam satis constat Manardus enim vocem illam ευδ' ς volebat eXpungendam, tanquam supposititiam, cum intelligi nequeat quomodo vo illa ιυδιος, quae Serenitatem ex illius interpretatione significat, aliis cohaereat quae h3 emem pluviosam ' Australem repra 1entant Leonicentis velo in omnibus antiquis Codicibus vocem illam reperiri ait, ac pro placiditate, ilementia interpretatur. Hinc inter illos celeberrimos Viros pro
simplici vocula talia orta sunt dissidia , adeo ut, referente Brasiavola in citati Aphorismi commento, Seniores illi alioqui reverendi apud multos pro re tam levi praeliantes in deris mvenerint, cum a rationibus ad iurgia devenerint.
XII. Abundet quisquis in suo iansu ut lubet δε ex Anni
temporum in manifestis qualitatibus exorbitantiis tanquam e sente morbosas Constitutiones derivet, ego anhex quo ad Epidemicorum Astectuum naturam contemplandam animum adverti, his quae tam confidenter, magnific proferuntur experientiam respondere non video, quod me angit, in hac Provincia quotannis Hosipi. te me agnosco licet enim videam quoias stiri itur, non satis tamen video qua sit eundum nisi postquam a via lota-ge aberraverim. Profecto si rem accuratius perpendamve, quilibet Annus semper Astretus aliquos secum infert, qui
τὸν πιδωιον sapiunt , nec tales putantur , quia aliquan-d leves sunt, licet propterea epidemicam naturam non sexuant demiror autem non parum , quomodo insurgente aliqua populari tempestate edentum plerique nullatenus Affectus ingenium perpendentes, nec qua methodo
Natura ipsum sponte eaepugnet, illic totis viribus,
105쪽
vulgari melliodo ob analogiam quam habeat ad congenerem morbum, ad allius oppugnationem insurgant, & remediorurn multitudine iniae scrota , cic frequenti visi alio ne mutueri suo sitas facti exilirment. Mundus auterirqui sili decipi intempestivam uJushaodi sollicitudinem magis commendat, quam prudentem cunetationem, magnisque muneribus, ct encomi scos culmulat, qui , ut ait Sidonius, parum οἱ Viatis cauli, multos armonis L o
XIII. fleetus ergo Epidemicus, qui tribus hisce Annis inis suas Conlii tutionibus inter se tam dissimilibus cuin Umbem, tum fallas, vicina oppida multis uneribus mcellavit, fuit Feoris Purpurata, seu Petechialis, ut appetilant, quae aliquando quidem post multam fragem editam visa est velle receptiai canere, sed postmodum auistis velum' tribus violentior irruebat, ac populariter grai labatur. Circa AEquinoctium Vernale Anni 169a haec Febris pri-m caput extulit, ac sub tutium levi quadam velitatione dis chirrens, mox per totum eris tempus, uec partem Eslatis usque ad Canis exortum subpeticulari larva saevitiem suam exercuit. Ubi ergo Estas incanduit, Febris haec Purpuram deposuit, nee illam resumpsit donec calor aesti.
Via coeperit remittere, circa nimirum Arcturi exortum ,. quem morem Annis quoque equentibuis rite servavit. vestem quidem, sed mores, ac genium haudquaquam mutans Febres enim hic in summo aestu sine Peticulis visebantur haud secus maligna erant indolis, quam ibitas post mortem apparentes satis demonstrabant.
XIIII. Observatione ver dignum fuit quod post plenilua nium, ac multo magis silente Luna serociebat haec Febris quae postea ad novum eiusdem lumen mitescebat , nee mea tantum , sed aliorum quoque Proselibrum constans fuit observatio,quod non parum contulit ad huius Febris Prqgno sim, Curationem; num verbsuper Epidemicos Affectus peculiare jus aliquod habeat Lunare Sydus, ut itilius mutationibus. variis phasibus auscultent, non indignum est obser vatione.
106쪽
X . Admirandum cer fuit id quod die r. Ian. 6 r. contigit facta enim per noctem Lunari Eclypsi major pars
aegrotamiam obiit ac eadem pene hora, qua nimirum , Luna laborabat, quin tonnulIirepcntina morte occubuere, unde per totam sequentem .lsem magno strepitu. ut hic vetus consuetudo obtinuit, per nantibus an panis, non levis horror omnes percuiri. Tunc mecum ipsi novitatem hanc perpendens admirari coepi quomod Himpocrates tam diligens rerum omnium jac praesertim coele---. i. itium observator, qui in libro de Aere, Aqu. ioc periculosissima ambo Solstitia pronunciavit , maxime verbaestivum,sicuti utrunque quinoetium edidiae, veluti
cavens ne hujusmodi temporibus medicamenta exhibea- mus, neque curemus, neque secemus , sicuti astrorum omtus,&occasus, ut Canis, Plejadum, Arcturi observandos De M AE esse praecepit, ut ex pluribus locis illiu, Operum videre,a.. s r. est, cometis a se observati mentionem facii, quem sub de Diti nisi secutus est Terraemotus Luminarium porro defectus alto a. . Epid. silentio transegerit. Quin Praelici sere omnes Solis,vel
- Lunae defeeius non pluris iaciunt, quam eorundem Syd rum oppositiones Ordinarias coitiones. Unus , quod sciam, Gulielmus ablonius ti b. primo suorum Epide
mioruminsignem casum refert ait enim Parisiis accitiis i se, qubd dum plures Medici apud illustrem Mulieremti aegrotantem consulturi simul conventissent, ac tunc temporis Solis defeetus contigisset, illique ad contemplandum Solis deseditimin a se aqua pleno,ut solet fieri, sublimi rem Edium parten i conscendit lent, illico ad aegram decumbentem revocati fuerint, quae dum Solis desectus per . duravit animam agere visa est, neque e gravi periculo eva. st, nisi post quam Sol in apertum erupit, claraoue in luce refulsit. XVI. Alterationem in Aere oppido insignem in Solis des, et observare mihi licuit Anno 160 . die a Iunii, ut in , Ephemeridibus meis Barometricis eodem Anno editis an notavi; nam in ipso Solaris Eclypsis tempore ercurius
107쪽
rius Rertemporis fere momento gravior est redditus, acidoneus propterea ad subitas in Macrocosmo alterationes producerias, quare si e Divini Praeceptoris sententia ad AEquino- is , bolii illa ad Vei tere oportet, ne quid magnum irc. Illis circa aer os moliamur, non incongratum quoque crit, D edentes Clinici ad Luminarium defectus, Oculos non Iolum , sed entis aciem intendant. Nollem tanaen quis credere velle me quod rerum agendarum scopi excorporum Coelestium vario situ, configuratione desumi debeant, nam ubi morbi s*vities urget, Lotium potius quam AItra contemplari necessum est, ut aiebat a nardus,&opportuna remedia, vel reclamante Coelo, sunt adhibenda, quando omnu dilatis es Animae prelatilium in morbis tamen popularibus, quioaon raro a causis superioribus natales suos deducunt, in quorum curatione non tam facilis, ac certa methodias habetur, non prorsus alienum est talia resipicere, nam ulta agitur de humano corio, Nihili morρ,n ne δε rer, ex Divini Praeceptoris oraculo.
II. 'ruine di xcieticulis in viam; Symplomata quae Febrem hanc malignam comitabantur, antequam Peticulae apparerent,erant ingens totius Dorsi lassitudo, Capitis dolor Aurium surdatas, Faucium ardor, Mentis stupiditas, Ur cordiorum anxietas,& totius corporis segnities; Dorsi
vero, regionis lumbaris lassitudo adeo certum eratim laris peticulam signum, ut raro falleret quin sub initium lui)us pravae Constitutionis,antequam Febres istae palam grassarentur. Mulieres quae ad morborum Symplomata aliquanto attentiores sunt quam edentes ipsi, ex huiuLmodi siorum aegrorum querela Febris naturam praenunciabant, Medicos monebant, cauto opus es , nec tem
re celebrandam phlebotomiam, quarum dietis ac praesagitionibus cum per saepe Medentes non auscultarent amparentibus postea maculis, multa probra ab iisdem euissi Artis dedecore perserre cogebantur. Si vero faucium ardor cum genarum rubore accessisset hostem detectu clainabant , nec amplius aestandum de febris natura, Iamin faucibus prodentibus se Peticu is Pros est,in hac
108쪽
malignarum Febrium pertinaci Constitutiom quae per
triennium saeviit, Medicis non minu& cun Mulierculis, quam cum Febre luctandum ibit, adeo ut quod fateri non pudet necessi fuerit, sicuti inferius eX ponam illarum consiliis, monitis morem gerCre, non tam ad illarum importunitatem decliDandam, quamini iod re vera Experientia rerum magistrae esset obsecundandum XVIII. Pulsus parvi erant, valde compressi, una cum magna vatum pro iratione, imis etiam diebus quae morbo augescente anguidiores fiebant , adedit aegrotantes velut Statuae in Ledtulis decumbentes iacerent, integro fer carnium, totius corporis habitu, quodquCadmiratione dignum fidit quor alio huius Febris violentiae succumbebant, pleni, ac succulenti veluti pingues Mortis
Vietimae Libi inariis tradebantur; sertiores autem, Crobustiores clim Reminas,tumviros adorti: sunt his ebres, non ita verorbeniores, nec eos qui vitam degebant valetudinariam. Urinae ver vel in ipso hujus Febris princupio perturbatae, plus minus, apparebant, prout major, vesminor inorbi esset saevities, nec nisi in fine morbi in iis qui
evasere ad naturalem statum redibant.
XIX. Peticulae ver , ut plurimum quarta die. septima erumpebant, ii quibus primis diebus apparuere, Omnessere sublati sunt primum autem ita Collo Ἀγrso, Pe-etore visendas se praebebant observatumque neminem
evasine, nisi anciem ad eXtremos pedum ungues maculae aliae se expandi sient, in superioribus partibus paulatim evanescendo, qui bus autem Pedioris, Dorsi fines norita transilierunt Peticulae mortem obtigisse varia autem, ac diversicolores erant, prout varii, ac diversi erant aegrotan- tuam habitus; aliae erant rubrae, adae pallidae, aliae fit scit loris, alia parvae, aliae latae, aliae in trionio, aliae in proflando, quas nonnisi oculis transversaturni Ibus liceret inspicere, quod genus Peticularum fuit valde ominosum. A. Faucium inflammationem comnem hae Febres ut pluis
ramum sibi hinxere, quae inflammatio in orbi vigore inerulum albam. ulceroiam degenerabat, quod non mi,
109쪽
nus negotium edictis fac ebat,sdam Febris ipsa, cui aegrs ob id omnem cum Ibum,ttim medicamentum aversarentur, & multi . qui caeter uin pacata aliorum Xyir, Ptomatum tempestiue evasura credebantur, incipi vel urimi tu naufragium perpessi fuerint Sitis porr,in his Fe bribus non ad eb ingens erat, ut in aliis acutis Febribus a Ls let, nec multaeque retiae exaudiebantur, sive non sitirent, sivesniens obscuraeaegrotaret. XXI. Quicunque ex hac sobrili incursione Pariope, vel Ndrcrevasere, nulli excretioni ve per sudorem, vel per Urinam , vel alias vias, per quas Natura cris es suas moliri si let, sialutem acceptam referre poterant, sed solum Peticibiarum suo loco, tempore apparitioni earundem per totum corpus eXpansioni, lentaeque evanescentiae, salutis beneficium debebant quin iis quibus alvi fluxus stuperum nere funestum fuit; Alvi fluxus autem Anno praecipuσ16 I. hisce Febribus Peticusaribus per Autumnum supervenere quo tempore Dysenteriae graves Hebraeos, tissimiam mercuerunt culpabantur Frutus horaei, quibus Gens Recutita nunquam latis impletur, sed aliae causis abi ores hi fles erant. XXII. Satis si equens fuit in his Febribus Singultus, quamvis parvae Febrey viderentur, Symploma quidem non minas molestii ira, quam ferale, funestum quotmiot enim in hac febre Srngultuosi comperti int, omnes in Libitinae censum' devenera Vix obtinui , ut Singultuosi Cadaver dissecaretur ac Ventriculus nigris notis sparsim Compus .ctus repertus est Veriminatio quoque multa passim emtitit Aces quibus ab initio vermes per os prodiere omnessere extincti sunt.
XXIII Nonnullis suppressae Imna, vacua prorsiis existen re C sica , praecipuesvero id obsiervarum in iis quibus Dii sius eram par ur, ac pene obliterati, ut contigit in Iuum ne quodalia Hebraeo , qui cum asphyxia , ac totus gelidus vivit ad quatuor dies, nec Urinae quicquam reddidit animquam autem Infelix iste obire quamvis toto corpiare per
isti faetus . nulli bi Arteriis initantibus adeo robustus
110쪽
erat,d ad motum expedit his, ut etiam ipsa die, qua Z vivo rzi in statione decessit, e lectulo surrexerit, suas est C. induerit.
XX U. Non pauci post exantia tuni Morbum veternosi ficibant, ae ibi pidi, rerum qire perae harum prorSuS Immemo rei, cie nisi poli multos dies sibi reddebantur; idem inser tunium iis obtigit qui in his Febribus gravem surditatem perpessi fuerant inrcator quidam cum e Peticu ari Febre praeter omnium opinionem convaluistet, surdus omnino ad O. dies perstitit, ac postmodum paulatim ex asse restitutus est. XXV. Frequentiora in Urbe quam in proximis Afris fuere funera, ac felicius plebs Ruralis sine ullo ut plurimum remedii genere vim morbi eludebat, sive quod in Aere salubriori degerent, sive quod edicis careretit; non semel idcireb mentem subiit Virgilianum illud,
fortunatos nimium suasi bona norint Agricolas. Acutinam edentes, cum aliquis popularis morbus debacchatur, curiosius sicrutarentur a rusticana gente, quae imagis fidit Parocho, quam edico, quali methodo Natira usa fuerit in finandis morbis eorum qui evaserint sic
enim Naturam tanquam Optimum Ducem sequentes ianus a recto tramite aberrarent, ac tutiori methodo ad curandos aegros sibi commissos procederent. Cum autem in his eatibus sibi quisque pro ingenii suo modulo Regulana confingat sectandum quam Opus muria moliani ,&i communi morbo tot , ac tam diversare inediorum genera in usum revoeStur, merit,cum Celsio,cum quis convalirit, dubitaripotes secunda Valetudo Medicinae, an corporis benescio contigerit. Indubium tamen cst, quc d in commuri morbo, sicuti communis est causa, ita communia, Meadrmis fere deberent esse praesidia. Quotquot autem ex Viris Agrestibus, quos e Peticulari Febre evasisse novi, interrogare potui, non alio modo convaluisse referebant,quam aDacularum circa septim am diem per totum corpus, S usque ad extremos artus expansione, earundem lenta