장음표시 사용
111쪽
-- .d plantia sitae ulla sensibili humorumexcretione
4 V . Quo tempore intia Urbe in in tota campes i re
fici circumiacet, ferocietκlthaec Febris, in vicinis no Collibus, ut in na lensi, e ricandianens ditione, nulli se re aegrotantes visebant ut , neque eo pervasit maculos haece F h is, quae tali tum in edistioribus locis, is ipsis Appen-Fe nini upis Veluti fastu quodam exilieriis vim suam pariter m o acinio ira planitie exercuit.
isse X K II. Sanguis porro isecta Vena,ves Cucurbitulisse
rificatis, sive Venis edulibus apertis, educebatur in universium satis laudabiles notas praeferebat, quantum oculorum acie ircebat assequi satis enim floridus, ac rubicunt du apparebar, multoque magis quia Natura per narium iis haemoragiam profundebatur, neque in ullo aegrotant , cuJusicunque tela erat nil sanguinem ex tr. stum videre datum est qui glutinis specimen aliquod praefici ret.
XXVIII. Profecto mihi fateri necesIe est in hac Peticulariude Febri'am Conititutione,adeo improspere en sectionem uae cessisse , ut omnes aegri exhorrescerent quoties sanguinis tu missi per Vena Seettonem proponeretur, eam vero fuiste se popularem confidentiam in usu Cucurbitularum scarifimi catarum, ut aegros interdum decipere oportuerit, quotiEs cu urgere necetissas angusnem ex Vasis maioribus ob piet in horacamd focasitionem educemii, sinendo ut aegris Cucurri ta bitulae Dorsio. Scapulis applicarentur modicum sangui-ix, nem extrahendo, deinde paucas post horas anguine ex
ei a Vena largiori manu educto Ea enim haeserat opinio, nec iit, solum apud Vulgus imperitum,sed etiana apud ani nil His res, quod ubi praemissae s ii sentcucurbitula scarificatae, ora nullus aniplius esset timor de Peticularum retrocessione, nata quamvis postmodum non semel ex Vena mitteretur an
iris guis; sic curiosum erat Chirurgos passim videre cum Sa er cutis Cucurbitularum plenis per Urbem cursitantes, dum inconsultis Medicis Pleiaculae hoc remedi genus adnai, o nil arent. Suspectam itaque, ne dicam infamem, ut Scoeata pulos Acroceraunia Venae sectionem in hisce Febribus Iutile fateri lubet, sicuti ex adverso gloriosam Cucurbitularuna
112쪽
IO lui uiritum sicarificatarum, tum siccarum appositionem, sive ad fieret ob confirmatam in omnium an rimis opinimnem delicii bis remedii ellicacia, si v qvidi re vera in illo ali Nild abditulo esset quod Medii os lateret. XXIX. Reliqtia κγrrore naedia qui biis ut is Febris oppugnatio tentabatur eo collimabant, ut humorum motum ad Corporis atrabitum promoverent, qualia sunt qui Salevolatili abundant; sic nullum non ex lapho: ct os i usum revocatum, nihilo sesso lis tamen proci ibant i maculae, ni brs ad hoc padio, leuia a Cainino addendo, ut diciuilet, febrilis incande sicentia augebatur quce sibi relicta
humorum fugam ira turas letoc dii trahebatur Naturata, quae non tam proper depingebat in cu te quod intus moliebatur . Ego meherct e parum profici observaris per Al-Dese m chalica ad Acida confugi, nionente Hippocrate, quod s
Luccessum ex illorum usi adverti, sufflaminato aliquantior humorum Orgamo. Non ausim tamen asserere,vi huius, vel illius remedia evasisse, vel perii si quemquania, cum Andabatarum risu necesse fuerit cum hac Febre dimicare, neque magis selices in suis Curationibus fuissesta Medicos Seniores, longo usu eXpertos, quam Junioresa e Scholis nuper egressos, cum in tenebris tam videant Caeci, quam Oculati.
X G. ozicitandam Peticularum eruptionem passii irretiones humidae ex Unctione Aetii ex usu eranti, sicuti Vescanti Brachii , Cruribus apposita; sird haec
magis Medicorum existimationi apud Vulgus, ne quid ob usum, aut tentatum sitisset,conducere visa sunt, quam aegrotantrum saluti, quibus acuebatur Febris, nec propterea facilior contingebat Peticularum eruptio, nisi forsan ob id retardabantur,saeta sero a materis per vias Urinae profusione. Sic in hac sebrili incursione omnibus remediis tum internis, tum CXternis parum proficientibus iatius erat lente festinare, humorum matures centiam opperim, spretis Querelis δditantium, qui urgebant, velis, remis, ut dici solet,ingruenti tempestati occurrendum
113쪽
prolatando magnas corrumpi opportunitates, quibus adversis lata oribus edentes non ausi obstiter intempestiva. incerta remedia praestri bendo, sibi e manibus Victoriam eripi, derunt, non secus ac Pompeius M. qui cum tergiversando hostem commeattium inopia laborantem facile vinci poste cognosceret, militibus tamen , sociis moram increpantibus, praelium miserabili eventu commisit, oblit u cis itina se laudare eos Metalaos, qui ,hil quo TR - η ς moti cupiditatibus quisquam indulsisse m P p. XXXI. Cum primum grassari coepit Peticularis haec Febras, necdum suspicio esset depopulari Astediu Febribus diversae indolis intercurrentibus iurgationes, ut hic fieri assolet,in morborum principio,per medicamenta Minor tiva dies a instituebantur, sed paulo post prodentibus si Peticulis, sudabant Medico tacita prςcordia culpa,ob metum ne hujusmodi purgatio Exanthematum eruptioni impedimento foret, humoribus ad interna retractis, Peticulisti. men postmodum feliciter erumpentibus, stadium suum ab sol rentibus, Professores qui attentius res observabant,
experientia edocti a blanda purgatione non abhbrrebant: Ego sane ubi tempestiud accersitus fui,& Stomachumam puritatibus oneratum esse coniect avi , quamvis certus de Peticulari Febre, levem purgationem praescripsi, neque non solum ullam noxam exinde proficis ci sed facilitas Xanthemata apparere obsiervavi. Similem casum refert Uallonius, qui ingenue fatetur, in Febribus, quas degen L. Tre Peticularuam non putarat, Medicamentum purgans, se Venae seetionem praescripsisse, cinnocuum utrumque
remedium reperisse. Id est quod monebat Divinus Ρ-ceptor, observandum esse qus bona perfortuis successum . r. ἀν--λMMMinotos curantes ciunt. - 1. γῆ XXX lΙ. Ad oppugnandam verbiam insensi hostis pervic clam in subsidiu quoq; accitus est Peruvianus Cortex, qui caeteris remediis succenturiaret praecipvus autem illius usus fuit in iis qui evaserant ex morbo non benE, ut par fuisset,iudicato per debitam suo loco, tempore pelicui rum eruptionem xcvanescentiam, iis enim diuturnis
114쪽
Febribus vexatis Febrifugum istud exhibebatur, cuius usus non multum contuli tigris subinde in stupiditate, seporem delapsis. XXXIII. Dysenteriis porrd, quas Anno 1693 per Autumnum Peticulari Febri supervenisse superias dixi, egregie contulisse Optatorum usum observavi; nec ser an ulla est Astectio in qua securius, d liberaliori dosi exhiberi possit hoc remedii genus quam in hujusmodi morbo,iractis licet,
ac pene attritis vitabus. Cuidam acerrima Dysienteria laboranti pluries exhibui Laudanum Optatum ad 3. 4. grana, sed parvo levamine vixerat hic ad plures diei ona , nino gelidus, ac sine pulsu, vires tamen non erant adeblanguidae, ut huc. illuc se iactare non posset; verebar ne largiori dosii exhibitum Laudanum, reliquum flammae Vitalis quae supererat, restingueret; Laudanum rursus ad granari exhibui, exquo aeger placide dormivit,& excalefactus est, quod non tam doloris, qui Dysienterias comitatur, sedatione factum crediderim, quam propter virtutem Opii Diaphoreticam. Cum fatis obvium esset in hac Con-nitutione ac praesertim grassantibus Dysenteriis,& Uerminosa Aneotione hujusmodi in toto Corpore perfrigerationem, una cum Pulsus abolitione,observare, non semel subiit admiratio qua rhin Ventriculi, Intestinorum AD 1ectibus, tam frequens sit talis perfrigeratio ac Pulsus ob-1curatio, non ita vero in morbis Pectoris, ut in Pleuritide,
ximiores, ni sors an id fiat qubd numerosior nervorum so-holes in Intestinis, & Ventriculo implantetur quam in . Pleura. Pul Donum membrana, i,doloris sensumis acutiorem tragio in consensium Cerebro Spirituum Ani- Inalium ad Cor influxus intercipiatur, unde postea silente Pulsu totum Corpus perfrigeretur. XXXIV. Talis fuit huius Purpuratae Febris Indoles,ac talia Oymptomata, quae multam habent ovenientiam cum iis, A. apud Fracastorium leguntur descripta,qui Auetor ca- contag. l. a. 4 ut miculare instituens de Lenticulari Febre,qui Anno
α,ε. 1523 in Italia primum gras ata est, mentionem expres
115쪽
. Orpore, ensivum hebet tiai ne oculorum rubore oviso numili Urinae suppressioneiquod pessimum signum filis te ait macularum circa quartam, ieptimam eruptione iit pauca ac fere nulla 'ocque praecipud annotat, Senes pauci limos se ore hac laborasse, sed Pueros multos, ac I, venes robustos Mihi fand dum caput illii perlegerem non parvae admirationi fuit, quod Febri sienticularis, acastorio descriptae, o Petechiatis nostrae it communi utar vocabulo tam similis fuerit facies, me ingeniu,ut hanc esse veluti sobolem alterius, vel priorem illam rediviva ira caput extulisse arbitrari quodam odo liceat. Advertens tamen Febrem illam easdem pene Regiones, Populos eode DR V ς' intestasse, multaque alia perpendens, luet VH Ille doetissimus,circa illius Febris causas, ut Padi ci Athesis inundationes,frumis,& olera rubigine exusta. mirata desu; si enim maior diligentia in conscribendis orborum Annalibus a Medicis adhiberetur, iis dem temo rum vicissitudinibus recurrentibus, eosdem penδ morbourecurrere, &Naturam eundem morem in illis abigendis servare facili negotio observaremus nam sicut in Politicis, ut ali tacitus, 'tius iboni nes,quam alii reapse tracastorius refert, cum non silum circa praesidii Chirurgica, Pharma utica administranda, sed etiam 1 circa victus regimen dissiderent, ut apud eundem Auct rem, non sine risu primo, sed postea non sine commisera. itione legi potest sic pariter inter Nostrates Proses breui non minores fuerunt controversiae, publicis ob id di utrutionibus habitis, qu bd magis dolendum est inter celsberrimos nostri aevi Scriptores magna sunt dissensiones circa Febris Purpurata causiam, genuinum curationis modum ex quo satis constat quam parum post tot glori
116쪽
Ars Medica profecerit, cum irondum quicquam certi comstet de Malignarum causis in illarum rationali curatione. XXXuI. Vertim his omisiis, quae Medicae Artis infirmitatem satis in propatulo ponunt CXperiamur num detur coniectare saltem, si non statuere, quae fuerint huius Febris germanae Causae, qualis esset in ebrientium Corpo ribus sanguinis, taliorum liquidorum status, ' conditio, quod ex habitis observationibus, & morborum evem tu elici posse arbitror , quidquid Poeta dixerit, successus
improsperos iis ominando, qui ab euentu alta notanda putant. Etenim cum in re Medica a juv:intibus, is i centibus securius quam aliunde potiores petantur Indic, tiones, Eventum, Experientiam, tanquam Optimos
Duces, sequi oportet, siquidem illorum vestigiis inhaerendo, tutiori, compendiosiori via Veritatem attingimus.
ia: ' uvinorunt hommes, nisi quantum lumma postini XXXVII. Cum ergo isthaec Maligna Febris promiscue cujuscumque riis nomines adorta fuerit,iam egenos, quam divitis, otio stariter, ac negotioQs, in omnibus idem
penYDramma luserit, communem fuisse illius causam, proculdabio statuendum est eamque e aliqua ecseximbus non naturalibus licet deducere. Alimenta quae Terra
suggerit, ut Cereales fruges, Olera Plantarum fructus, Carnes Animalium cum ex Herbis, Terrae frues ibus alantur a rubiginosiaque vitiari potuisse,in hoc pacto in
massam sanguineam pravos succos inveheres, ut exinde malisnis Febribus primus mes succreverit, non prorsus a ratione alienum videtur; at cum in Constitutione Annia 69o. , unde labor hic meus Exordium sumpsit, saevissima Rubigo fruges omnes, fructus pestifero affatu absumpserit, neque per totum Annum illum me unam quidem malignam Febrem, sive Peticularem, sive sine Peticulis, niihi saltem, observare licuerit, sed tantum Ruralis Epi-
demira Tertianarum Febrium Intermittentium per totam
Eliensem Ditionem, proximas Regiones oberrarit ac
talis , ut nullus ex Ruricolis pene fuerit qui Tertiana FG
117쪽
cbri Intermittenti non litarit, ego non satis video quom db corrupta Alimenta a rubigali peste propolistima causa culpari debeant neque pariter caritatem Annonς, que ad multos Annos Regiones istas exercet, incusare licet qua . Vis enim ex Hippocrate in Aeno obesum leguminum , ε 3. Epid. Crura, Genua multis vitiata suerint, penes nos tamentani qui pane optimo, quam qui confusianeo vescebantur eadem peticulari Febre cum iisdem Symplomatibus pre
XXXVIII multo minus Aquas quarum usus tam necet. sarius est ad hominum Vitam sustentandam' causari licet quamvis enim aliquand Aquae corruptae, ruitiatae populares morbos invexerint, hoc tamen de Aquis nostris suspicari nequaquam licet Regiones en1m istae Aquis a- lubribus abundant, ac praesertim Urbs ista, quae Divino munere non aliis dato, Fontes habet, qui purissimam aquam, non temporariam, sed perennem aequo semper tenore profundunt, ut in Tractatu meo de admirandas omtium utinensium Scaturigine satis exposui. XXXIX. Cum ergo inter seXres non naturales nullam aliam communiorem causam reperire sit praeterierem, quo nihil communius, sequesnecessarium cum unur ,&eundem locum incolentibus diversa esse possint i rum, lotionum genera aer 3 erb eiusdem fere sit naturae, ad occultam aliquam Aeris labem c inquinamentum recurrendum est , qudd in massam sanguineam tales invexerit dispositiones, ut ad excitandam hanc malignani Febrem satis virium habuerint. Quς nam vero, de quales essent huiusnodi Aeris dispositiones non adeli obvium est exponereri proseet in solas Qualitates elementare pravam illius diathesim referre non adeo tutum et , nec animus Veritatis avidus tam facile acquiescit, naultoque minus cum per totum hoc triennium, ut superitis annotavi, tam dissimiles fuerint cuiusque Anni Constitutiones, ac nihilo secius Purpurata Febris eodem sere tenore tyrannidem suam exercuerit. Pro re indubia tamen habendum,
Aerem hunc quem inspiramus, ac totam Atmosphaeram
118쪽
varias, ac di 'ersi generis particulas, tum-stineriori,i . turn inferiora biis Corporibus in sinum suum si cipere , intum nempe, seu Astra, ut Solem, Lunam. reliciti: bydera lumine suo potistimum , quod in iactari non possumus, in Aere profundere, Mesaculari, ut e Solarium macularum evane centia licet coniicere ac Globum Ierra- qu uira odem modo in ejusdem gremium omnigenas subitant laseructare, non tam vi Solaris luminis quod il- Ium plus minus mod6 in hac modo in illa parte calefacit, quam vi caloris centralis , Ignium quos ipsa Terra intra a viticera recondit, ex quo coniicere est quamvis oculorum acie id percipi nequeat nihil esse in hac reriνm Universitate quod sis magis heterogeneum , ut Ot particeps terrestrIum impuritatum,&coelestium effluviorum, quam Aereus OceanuS.
XL. Hinc ergo expiscari licet hii us nostriae Epidemiae causam, ex Aere nimirum ab heterogeneis,ac omnigenis pamticulis hinc inde ac praecipue ab Australi plaga susceptis vitiato, cum hisce Annis Austrini flatus dominatum obtinuerant, ilentibus ut plurimum Borealibus Uentis, qui . nu bila detergunt, ineris impuritates ,repellunt, unde decesserant, ad Australes scilicet plagas, e quibus om maluna ad nos proficetum suspicari fas est. Quod vero in
hac Tragdilia praecipui Actores fuerint Aus ales flatus hinc con)ectare licet, quod dum in hac Urbe, citi campestri regione grassaretur haec Febris, Uilta, & oppida ad
Lolliam radices posita satis salubriter degerent, ac veluti in portu aliorum spectarent naufragium, utpote ab A penin iugis proteolane ab Austrinis flatibus aded infestarentur, non ita vero loca in sublimiori parte Appennini sita,sicut Urbs nostra cum tota planitie iisdem natibus
XL Quam male autem apud nos, ac serdubique Austeraucii re soleat, nemo non novit, cum non solum Medici, lea Populares quoque, tanquam morborum pestilentium
Varentem Austrum depraedicent.Quid vero secur ad nos comportet eatus aste, num gravis sis , ac noxius obni,
119쪽
n lari humiditate ira, unde nomen sumpsit Auster enim Ni r graece dicitur an quia Lybiae deserta venenatis animalibus infecta transgrediens, ut putat Langius, collecta l. . . Is. tum virus ad nos deierat, non tam facile est decernereo, id certum anaen, ac ipsissensibus ob ium, nihil magas, ac tetraporis pene momento Aeris statum immutare posse quam hantem Austrum, ut Aeneae ponderoso levior reddatur, ac ob id sors an nobis infensus, i vitalibus muniis minus idoneus, veluti a manifestis notis testatur Baro- meter, nam, ut in Ephemeridibus meis Barometricis hoc Anno 604 editis annotavi,quotie ex Australi plaga flant
Venti, illico Mercurius e sua sublimitate ad intimam usique stationem decidit, qua minor in Barometro non ob-tiervatur . Cur autem Austrina Constitutio Aerem levio. rem esiiciat, dum cuneta tunc temporis nimia humiditate di fluunt, quaesita quidem mihi est ratio, num vero reperta fuerit, ut verum fatear, mihi haeret aqua, ut dici
XLII. Austrinam ergo Constitutionem Aerem vitiantem, magis quam quodcumque aliud culpare licet, ita tamenta ut a causis procatarcticis hujus peticularis Febris non eae. cludam Alimenta a Rubigali lue vitiata, tanquam communem causam cuicunque hominum generi, illegitimas Anni temporum vicissitudines, ac intemperantias, pluviarum mustat udines, Verbo, Cc inplurium causiarum Syndr mem, unde humoralis massa a naturati sua temperie degenerans talem dispositionem aeta fuerit, ut haec mali gnatebras emerserit, quae eo usque perdurarit, donec Aeare in contrarium statum migrante, Sanguis ac Spiritus crasim priori contrariam ad ciuerint.
XLIII. Qualis porro grassante hac Febre fuerit Sanguinis,
aliorum liquidorum latus, num ad Iluoretra,vel ad concretionem potius vergerent, mihi quidem non satis constare visum est. Revera, si tum recentiorum, tu ira antiquior uiri Medicorum oracula consulamus, tam varia, ac
dissidentia inter se responsa pro siqtuenda genuina, ac vera Febrium maliunarum sauspIeserentur ii quilibet ex librorum
120쪽
brorum lectione animo potitis distractus, qu ira instruistus
abscedat. Hic mihi non vacat, nec multum refert, longa nomenclatura nostri aevi Scriptores in binas Acies di visos, tanquam ex adverso cimicantes recensere, quoru alii proximam, immediatam malignitatis causam in s anguinis promptitirdine, ob Acidi praepollentiam, morgonios Spiritus, ut junt, ad concreucendum constites uni, alii in sanguine nimis dissoluto,& ad litorem evecto ob Sal 'olatile, inteliali acerrimum illi permixtum, adedit in hoc bivio, in quam partem quis se dedat magnos habiturus sit Patronos, quibus causam suam tueatur si non eXyoto res successerit. Sic in re tanti momenti qualis est maligni morbi cognitio , tam parum inter ipsos edicinae Antesignanos convenit, ut post tot gloriosa Anatomica,
Ch mica Inventa adhuc nesciatur quid sit sentiendum,
XLIIII. Despicatui tamen nequaquam duxerim notionem illam malignitatis, quam experimenta ex Medicina Infusoria desumpta nobis suggerunt; siquidem acidistiquoribus in Venas Animalium vivorum iniectis, re iisdem Animalibus post mortem dissectis, sanguis in Uenis, de in
ipso Corde concretus es grame eius fiat manifeste conspicitur, sicut liquoribus lixivialibus, inlchalleis similiter infusis sanguis sine fibris, ac totus disilutus observatur, aded, ut e huiusmodi observatione omnia Venena istam eXterna , quam intus genita ad alterutram ex his Classibus satis commode referri possint. Debemus hoc sta-nEΜedicorum nostrae aetatis solertiae, qui huiusmodi eX- perimentis,&sensuum ministerio, lucem aliquam mentibus nostris astundunt, quomodb scilicet, quibus spiculis armentur in nostris corporibus humores ah biles cum
venenatam naturam accersunt, malignas Febres accendunt, ut potis sint modo sanguinem coagulare, modo
fundere, atque diuisivere, quod non parvi momenti est, ut in morbis malisnis acri iudicio re prius pensitata recta Curatio institui possit, nec indiscriminatim Alexipharmam exhibeantur, Alchalicis stimulis Equum currentem