장음표시 사용
91쪽
in staggredi sal guinis vitiosam erasim emendando reme-
potissi num quae illius acorem temperent, qualia sunt ex Viperis parata, quae Sale volatili abundant . Quidquid sit de 'iperae temperie, de quo consulatur Q. Baptista ponto- nua in sua Echidnologia experientia satis planum facit niuet hi esse ad pseram, ac lepram quoque perdomandam,ssica . citis, quam Vspei in a medicamenta quando tamen id ageretem liceat, nec satius sit hunc hostem inquilinum alere )nec adeo ue nos sollicitos esse debere neptiis aequo incalescant Viscera, tuae dummodo tam faedi morbi semini usu penitus restinguatur At nunquam cessaret scalpendi libido tam ferax est obser-
lia XXXIV. Exacto Veressistas successsit adeo feruens, ut num- quana similis visa fuerit, idq; proesertim Canicularibus
diebus, quo tempore praeter modum Aer excanduit calidItatis excessu supra reliquos Annos, ut Thermometri loque,al. bantur, ad multos gradus ascendente In hisce ardoribusve identidem cecidere pluuiae, sed nihilo secius remittebaturon adlius, qui constans perstitit per totum fere Septembris Mensem hac Estate nullatenus spirarunt Etesiae, unde a condi lauo aestui illua leuamen hanc ob causam multa Anima. a ac pr rtia Fan , agebantur in rabiem Nunquam:um alias et idere crebriora fulmiua, a quorum uno icti pestuu Agricola, indu ζnti Omi ibus perustis, praeter lora coria pii cea; is ad nonnullos dies attonitus .acuit, sed postea sin Gnia vllo remedio in se redi t,&adhuc superstes est hisce tem sui poribus febrium Cohors de repente incubuit, ac passim per ea vulgus grassabatur, ut integrae familia eodem tempore id febricitarent, densiorque erat aegrotantium numerus est ne parte Civitatis, ubi magis patulae sunt viae ac humiliora te-bus . totquot milites in Arce reperti sunt, simul ex febre sani decumbebant, ut rusticanam militiam accersere oportuesti mi ad illius custodiam . In Septo Hebreoru ubi Vici angusti, sto dco altissiviae, caligantcsque fenestrae, nulli fere hoc
92쪽
tempore aegrotarunt, cum tamen caeteris Annis primi sint sint Recutit , qui aestiuarum aegritudinum impetum sustineant. Ruricolae licet diura is laboribus ad Solis radios fere in sudores soluerentur, cum tamen subdio suis in plaustris per noctem somnum captare soleant, immunes ut plut imum degebant sola itaque Plebs Vrbana, omnes quibus, domus,4 res angusta domi esset, exercebantur; salubris tamen erat morbus, nam febres istae Tertianae Internittentes erant, ac ut plurimum exquisitae, quae die septima, ac etiam citius, post unam vel alteram phlebotomiam persudores iudicarentur. Nullus Annus Medicis quaestuosior,
gloriosior unquam fuit, cum aegri omnes ferme incolumes euaderent medicum fastum tamen parumper temperauit Autumnus θανασνςατος nam proriactiores erant febres, Mali ,
quando in malignas degenerabant Remedia cordatis Medicis erant Venae sectio, frigidae usus haec enim tramque paginam, ut dici solet, implebant; qui vero parva at tollentes, ut plura viderentur,rς stitisse, velit Seplasiarios benevolos haberent, Cardiacis calidioribus usi sunt, tanquam camino oleum addentes, aegros in extremam perniciem praecipitarunt Limonum succus, spiritus Vitrioli Sulphuris,&similia erant egregia Cardiaca diuersis itaq; artibus , ac diuerso telorum genere, cum hoc febrili exercitu congrediendum fuit Anno superiori hostis irritandus erat ad pugnam, hoc vero illius impetus parumper sustinendus, acutis telis frangendus, qualia sunt Acida omnia Sanguis qui se,cta Vena educebatur spumeus erat, croceus Vrinae similiter multa bile saturatς. Multis ex febricitantibus papulς apparebant in cute, ac prς sertim ueris, quales efflore sentis Variolarum erant veluti Prodromi. Varioliquidem perist λ tem paucos sustulerunt, ast autum no . in prima parte hyemi paucis pepercerunt, ac minus i)s quibus detractus fuisset sanguis. Muliis Tertiane febres in Quarta uas migrabant; sicuti autem prccedenti Anno Perruviani
93쪽
ruuiani Corticis usus in Quartanis, ac diuturnis febribusi in pro spei e cessit, ita hoc Anno saluberrimus fuit, &ij qui palli sunt recidiuas, febres mitiore postmodum experti sunt, ac antequam Hyems accederet perfecte conualuerunt. Vbi primu D stus cepit mitesceres, quod circa . Equinoctiu in contigit, visa est pacari febrilis tempestas,inus sensimi summam tranquillitatem cessit, adeo ut duobus postremis decedentis Anni Mensibus in Foro Medico peuhcontinuae essent feriar. XXXV. Huius febrilis tempestatis causam alte occasionalem in immodicum Aeris aestum referre placuit, qui potis fuerit Bili nimiam acrimonia adsciscere,ut cum succo pancreatico, minus apte quam par est, ebulliret, & in massa sanguinea febrilem esseruescentiam cieret. Neque mirum sit quod exi'
guo tempore adeo permutata suerit sanguinis, omnium s sidorum crasis a magna est enim vis caloris , quidquid Hel montius diκ erit, Calorem Qualitatem Rerollaram appellans. Multa quae suapte natura dulcia sunt ad ignem amarescere, alia vero magis dulcescere quotidie obseruamus; sic ut ait Gal. Lac.coctione eam dulcedinem acquirit, quam . . . sim, Me deperdit Vinum quoque per totam hyemem ac etiam Vernum tempus, nativam dulcedinem seruans ubi Estatem senserit austerum fit, nisi in Hypogaeis, frigidioribus locis asseruetur Calor itaque ac frigus, siue sint causae immediatae, siue excitantes, ct occasionales, subitas mutationes, in nostris Corporibus parere possunt tu morum texturam, citius quam quis putet,inuertere. Narrationem oppido curiosam apud Lucianum habemus de febre quadam Tragoeda se enim illam appellare liceat quae Abderitas temporis fere momento inuasit. Egerat Archelaus Poeta Tragicus media Estate, multoque aestu, apud Abderitar, Euripi dis Andromedam, ex quo factum vi multi ex Theatro febricita utes exierint, ac uniuersi postmodum febre grauissim correpti fuerint, quae die septima plurimo sudore erum pentea
94쪽
pente, nec non sanguine naribus profluente, solucbatur, superstite tamen ridicula quadam mentis perturbation O
nam ut refert Auctor, omnes qua ad Tragoedias agendas impeltibantur , or Iambica personabauet, multumque Vocifera-bautur, maxime autem Euripidis Andromedam cantitis referebant plenaque adeo Ciuitas eratpasitaris, ac macilentis illis
Tragoedis septimanis. Haud aliter apud nos immodicus'aestus Plebe Vrbana inter angustias suarum aediculatu conclusain in febres agebat, adspectu quidem terribiles, nec sine mentis emotione, sed quae postea die septima , oborto sudore post celebratam liberali manu phlebotomiam solueretur. Hac de causa eos qui circa Vrbis pomoeria lares habebant, seu ubi magis patula, ampla sunt Viarum strata , ut in e parte quae Herculea Adit o appellatur, facilius febres adoriebantur; ubi vero Vrbs magis conferta est. Uici angusti,&anfra inuosi, minus a febribus populares exercebantur Neque fortuito Vrbium Conditores, angustas, anfractuosas vias esse voluisse censendum est, ut iiij Vrbibus, quae adhuc aliquid antiquitatis retinent, qualis est Mutina, vi nempe magis salubritati, quam pulchritudini consulerent. Sic Nero postquam flammis Romam absumpsit, intentus postmodum illius reparationi, dimensis viarum ordinibus,
ac latis spatijs, splendidiorem quidem Urbem pro Imper ij
maiestate, sed minus salubrem reddidit, nam, ut ait Tacitus, compertum est vetereminam formam lubritati magis conduxisse quoniam angustae itinerum , altitudo Iectorum non perinde Solis Uapore Aerrumperentur . Hanc ob causam opulentiores Ciues, qui in amplis Conclauibus a tectoremotioribus degebant, sicut etiam populus Apella, vim fe-billis huius tempestatis minus sensere . Magni profecto momenti est ad praeseruationem a morbis aestiuis in amplo, ac frigido Conclaui degere, ac somnum capere, ut a diurno calore attritae vires per nocturnum somnum reparentur.
Somnum in frigore coverto cominendat Hinocrates, quem locuim
95쪽
iocum in altera mea Dissertatione exposui; si ergo vel in ipsi hyeare, e stat quiescere in loco ubi sit aura fri gidior,idq; ingratiam Respirationis, dummodo totum Corpus stra oulis sit coopertumn ca frigore carnes pungente interturbetur
sopor mulio magis state prς stabit in frigido Conclaui som-ris no indulgere ius XXXVI. Hie aute moderatus Aeris seruor si febre hanc po-1in putarem excitauit, viam quoque aperuit ut citius reseratis poris, per sudorem febrilis materia evanesceret, idq; benefici; sequutum, ut exterminata radicitus Scabie, Plebs nitidior, ac vegetior apparuerit. Ac profecto grauis haec imorborum Tempestas omnino desijsset,ni Variolς,quo ma-: gis ambientis calor tepescebat, eo ferocius saeuijssent, cumi Olum puellarem aetatem demeterent, sed etiam gran-st daeuos, ac praecipue Vtero grentes,quotquot hoc morbo Ia-
- borarent. De ariolarum natura , d causis, iam tot CX-
ra tent doctissimorum hominum scripta nil addam nisi quod
is, in hac Variolos Constitutione, quae circa Autumni finemia, vim suam magis exercuit, facilius euaserint ij quibus neent. detractus fuit sanguinis, nec ullum administratum remetus diu , tot curationis negotio Naturae commisso. Neque is, V S. noxia fuerit: si enim ex Hippocrat mi AutomysipWVcVsimus,anguis sin fomine ob praegressam 4 ω cia Astatem , quae Corpora exhaurit, id certe apud nos hoc gi, Anno locum habuit, quare Virtus iam debilis ab exhaustuo, ob praecedentem aestiuum fetuo rem secta Vena illico la-am bascere videbatur, ac fieri minus apta ut noxium humorem re ad Cutim protruderet.
fe XXXVII. Sicut in superioris Anni Costitutione noxius fuit Chinae Chinae usus, ut adnotatii, ita in hac ab illa toto celo io, diuersa, valde salubris compertus est; multi quidem Quar-ur tanari; hoc Autumno per Vrbem vagari visebantur, sed quotquot ad hoc remedium confugere, vel integre sunt restituti, vel si aonnulli recidiuas passi sunt, paulo post conualuere;
96쪽
ualuere; hinc practicam Cautionen ,vlteriori tamen obser uatione confir inandam, elicio, securiorem esse Chinae Chianae sum, quando humores fraeno potius egeant, quam stimulo. Anno elapsis ob frigidam, de humidam Constitutio rem tota humoralis massa, ut pote crassa, ac segnius suens stimulanda erat,ac ad motum cienda, hac Estate vero, ad orgasnum prona, ac nesciens stare loco, erat potius sufflaminanda, quod mire praestabat Peruvianus Cortex, humorum impetum compescendo.Eandem ob causam aquae usus
in altera Constitutione adeo noxius in hac saluberrimus fuit, sicut pariter Acida omnia,quae celebrioribus Cardiaci Palmam praeripi .ere, ut quae partium Alchalinarum vim frangerent Hermeticorum enim effatum est, Alchalia per Acidi, Acida per Alchalia emendari Atque haec pauca de huius Anni Constitutione, tumultuariθfateor, as inter armorum strepitus, visum est conscribere, hyemantibus apud nos Germanorum copijs,quae hac Esta te in Pedemontana Regione aduersus Gallos militarunt;c
terum, urgente adhuc re Annonaria angustia, vereri licet, ne venturo quoq; Anno popularium morborum noua
seges succrescat, quod omen despuo.
97쪽
99쪽
Ntermissana varias qtiidem ob causas, sed potissimum ob parum prosperam Valetudinem, peris incςpti texturam resumens, Morbos qui hisce tribus Annis apud Noli rates populariter vagati sunt, nec non rariora quaedam quae peculiari observatione digna credidi, compendiose referam, haud dubia spe quod apud cordatiores Medicos veniam sim impetraturus si minus apte quam par estres exponatur, modb fideliter quod in hiitorrca narratione potissimum expetitur id fiat, quod me prestiturunt, sancte polliceor. Horum ver trium Annorum Constitutiones non seiunet1m,ut priores duas, eXponere, sed unico fasce simul compleoti libuit, ne eadem chorda, cum risu oberrans res easdem repetere deberem, quando unica i eadem fer,morbosa Tragidia totum hoc triennale spatium absumpsit, nec modium obtinuit, donec Coeli temperies in statum toto Coelo diuersum permutata novos morbos in Scenam produXerit.
II. Ut ergo a Constitutione Anni I 692 exordiar,Ηyems s iis regularis fuit , ac legitima, nec quid in lens habuit
quod nostro huic Climati non congrueret primo quidem Boreales Venti ad aliquot dies satis valide perflarunt, Te ra nondum nivali vellere adoperta, unde metus erat ne Sata exurerentur, sed en is postmodum silentibus , ac modicis nivibus delapsis, Hyems propriam temperiem,ineas conditiones obtinuit,quas in libro de Aere, Aq. ioc. recensiuit Hippocrates, nimirum ut sit mirata,va clemens, nequefrigiditate excedat. Morbi itaque hye males obsiervati sunt, ut Tusses, Pleuritides, Erisipelata, Apoplexipe, ac in iis praecipud qui praecedenti Anno a gravi aliquo Morbo conflictati fuerant; maior tamen pars eorum qui aegrotarunt evasit, demptis paucis quibusdam ie Senioribus, & Si licernio iam proximis. Nihil itaque hyemali tempore observare licuit quod 'επιδη ιον redoleret.
100쪽
III. Neque verba sibi debita temperi multum descivit
ernale tempus satis enim moderatae fuerunt pluviae, ac interpolatae, quales Agricolarum votis responderent, sicuti Acilias quae successit non admodum fervida , ut praecedenti Anno neque nimis sicca extitit, sed pluviis identidem labentibus, ac Etesiis suo tempore flantibus, talis fuit qualis nostro Coelo congrueret quare messem si non plane frugiferam, qualem publica necessitas optabat, non improbandam tamen eXhibuit. Haud secus Autumnus stadium suum regulariter percurrens cum prima palle hyemis non admodum rigida Annum clausit. Sic totum Annum satis placidum ac Austruatim quoad primam uali
IIII. Non ea vero avideratione sequens Annus processit, ibium enim totum intemperatum, ac piorsus ex legem eX- perti fuimus Hyernem totam cum perpetua Coeli serenitate, dc mitissimis frigoribus transegimus sine pluviis, ac si1iar nivibus, neque solum in hac planitie nostra, ubi sedet Mutina , sed neque in editissmis Appennini iugis, quae
alias per totam hyemem, ternum quoque tempus albescunt, ari supero, infero canum verticem ostentania tes; sic neque Gabellus, ct Scultenna inter quae fulmina
Urbs haec posita esto glaciem, ut coeteris Annis sensere , quod militum contulit ad Annonae caritatem levandam, cum tota lyeme per haec flumina Frumentatores e proximis regionibus commeatus ad nos abunde conveherent, ad plebem nostram, Germanos Milites alendos , qui hoc Anno quoque apud nos hybernarunt. Sic Veris speciem Hyems tota Austrina exhibuit, cui postmodum Versuccessit hyemis naturam, veluti mutatis vicibus,reserens ab Equinoctio verno etenim usque fere ad Solstitium perpetua re fuerunt frigora cum Ventis Aquilonaribus, ac perennes fuere pluviae, eaeque adeo ingentes, ut pasisti istumina ruptis aggeribus campos inundarint. V. Iam nefast um Annum, insalubrem nemo non praevidebat, tum ob pluviarum vim magnam, qua morborum