장음표시 사용
341쪽
334 A PHORIs MI POLITI cIter jus occupati,facit omnia illi infida & in festa. etiam inter ipsos ejus domesticos, qui sic audit. Itaque tutissima est Regum securitas , legitima
adepti principatus ratio, & ex omnium consensu. Sic Servius Tu situr Rex occis . Sic Tarauianius Superbur eiectus.
E. Non opus hic expedire vela historiarum; prae oculis est BoHEMIAE. regnum, quod jure vel injuria occupatum infestum est possessbri, infidum dicunt alii. Nulla est Principi securitas ,
ubi armorum non animorum consensu princi- patum obtinet.
optima dc saluberrima futuro imperio& augendo et conservando ratio , qua pacis bel lique munia dividuntur, ab unoquoq; commode subeuntur, census subditorum, id est, cum non viritim. sed ex habituPecuniarum , classescenturiaeque civium describuntur , & cuique pro ratione facultatum,munia illa & arma indicum
tur. Sic eensum Romae instituit Servius Tu situ . qs Initia turbandi magna imperia a feminis primariis svelut Reginis) protervis & ambiti sis saepe oriuntur ; ac proinde illae sunt mature vel cohibendae, vel de imperio deponendae, ut quietum sit imperium & Respub. sic Tussiolia
Eervii Tullii turbat Rempub. Romanam. E. Huius rei triste exemplum experta est Gallia, in Catharina Medicaa, Galliae regina , Henr iaci II. uxore, quae propter crudeli ratem & pers cutionem institutam contra religionis reso matς homines,nec non ambitionem, misere regnum Galliae vastavit dc afflixit ; ut vere dc scite a
Gallis dicatur, Medi am familiam in insignibus gestare pillulas, quae dissiculter admodum a Gallis deglutiri possunt. Notandum Aubignit rein . sponsum Henrico IV. datum, ducere volemi Mariam
342쪽
Ex L I v r o. - 3Is MarIam inedicaam: Sanis nOh opus est Medicis. quasi diceret e cum sis sanus in regno tuo , n riopus est medicamento, quod sine amaritudine non assiimitur. Experta est Gallia non parum amaritudinis, ubi Henrico IV. interfecto, regina mater imperii fasces arripuit. Videantur historiis
ei Gallici. Est Tyranni senatum qui antea consul,
coeperat , Vel tollere, vel inconsultationibus praetermittere e domesticis tantum; consili iRempub. administrarae bellum, pacem, foed ra, societates per se unum cum quibus velit, iniussu publici ordinum Senatus facere, ac dirimere, bonis multare divites quosvis etiam de nullare legitime convictos. Sic Tarquinius Superbita Ε. Nonne haee tyrannis 3 Vil subditorum In
vitorum sanguine atque vita, ad expletidam a minbitionem ; & eos, dum contra conscientiam λ- Iienis insidiari coguntur, in animae dcar ternae salutis periculum vocare. POLONIAE reges ex pacto antecessbrum suorum obligati sunt, quod neque terrigenis ad bellum moveri mandabunt absque conventione communi, in singulis te aris instilliuenda. statuta Polo n. par. bellom a pro
Nihil magis Reipublicae nocet, quam si Rex privatum consilium habear, quod publicas consultationes evertat. Id perdidit Alenetbonium Brais hantiae Ducem Iob lepetit hist. des pals bas liv. postea Lyncestrium. Meter lib. I 4.
Philippus II. Rex Hispaniae, repuditatis legitimis Ordinum Belgii consiliis, per sanguinari uiri concilium tyrannide iii troductum Praeside crudelissimo Iohanne Vargas Hispano, erepta Curiis provincialibus in causis Rempub. vel religionem tangentibus omni jurisdictione) multos o 2
343쪽
ram religionem, crudeliter vita, bonis, carcere, dc exilio mulctavit Vargas hic crudelis in religionem reformatam, sed& Prisciano infensus, Arenaci in claustro Iohannitarum non erubuit parietes deturpare sequenti manuscript in Hare ricifraxerunt tempta, Carbolici nibilfaxerunt e go omnes paribviabuntur. 3 Regna scelere parta. non diuturna. Tarinquinii superbi regnum momentaneum.
48 Is peregrinus prodere alienam civitatem facile potest & solet, cui summa aliqua potestas ab ea civitate domi vel foris est demandata rvelle autem prodere intelligitur, aut illius tyrannidem ipse usurpare, quum optimos quosque iulius cives vel criminando vel vi tollit. Sic Sextus stiui Tarquinii Gabios proditit. . E. . serviat huic aphorismo historia Marchionis Anco ritani, quam sub titulo, la coniurationde Conebine, benevolus lector idiomate Gallico Iegere potest editam parisiis anno cIa l,c x IX. 49 Insignis injuria a Rege vel Regiis liberis in unum aliquem e Regni proseribus populo grarum , dc magnis necessitudinibus suffiit tum fa-tia, saepe ejus Regis ejiciendi occasionem dedit. Sic rarquinius Superbus eiectus.. so Adulteria Regum, regni amissione a Deo
E. David Rex pulsus est regno a proprio filio
Abcalone, proptetr raptam Uriae conjuge me trucidata millia millia civium contaminatae sauctae
Vrbs Troja solo aequata fuit, principibus occisis, & nobilibus matronis ac puellis in captivitatem abductis, idque propter raptum Helenae, quam PAR Is a marito Menelao abduxeraci Her. lib. 2. Hom. Ob.
344쪽
Ex LIVIO. 3I Obstuprum a Tarquinii Superbi Regis filio
Lucretiae illatum , mutatus est status Reip. R manae,3c ejectis regibus imperium annuum Romani imperii mandatum est duobus Consulibus
REgiam insolentia dc tyrannis essicit, praeseriatim apud feroces & militares viros, ut Mois narchia in Democratiam maxime mutetur. Me Roma accidit.
2 Novus status Reipub. est jurejurando ab Ordinibus severissiquis poenis in eos , qui illum evertere conantur, sanciendus: quique illi statui favent, promovendi imprimis ac augendi. Sic Erutus Romunos adigit ad iusiurandum. 3 Popularis status, item Aristocratia iis maxime displicet , qui Regio more vivere soliti eis Lant, quibusque licentia ex regis venia facile conis cedebatur.Ita Fe hi facile adversus utrumque iulum statum conjurant, ac proinde in Democratia vel Aristocratia primum constituta di bent esse suspecti. Sio adolescentes Romahi ejectis Tam guiniis coniurant in Rempub. 4 Le ii, qui tempore, praetextu legat Io- .nis aliquId saevum in nos moliuntur, puniri quidem possunt. honestius tamen ad su's cum que Iimonia de ea legatorum injuria & consiliorc- Mittuntur. Sic Legati Tarquiniorum remissi.s Regis a subditis expulsi bona reddi & ex justa causa retineri quoque possunt, vel plebi di- .ripienda dari. Sic T. rquinii Regis bona dι repta
6 Iis, qui sceleratas in patriam conjurationes Fere detegunt, praemia conitituenda. .
345쪽
3i8 APHORISMI POLITI crdicio,H primam coniurationem detexit, datum
. Eorum auxiliorum & populorum, qui tyrannos expulsos reducere conantur , impetus primus est quidem atrox, & violentus : sed Ratim effervescit & ebullit, ut non perstent. ItaquCmodo is impetus primus frangatur, vel Constanter sustineatiir , Tyrannus auxiliis destituitur. Sic Veientes Tarquiniistatim pro Tarquin ιοι ducendo fatiscunt. Item de Torsenna.. 8 Ne plebs veterem statum, novo repudiato, repetat, prospiciendum est ac curandum iis, qui novo illi Magistratui praesunt ; ut plebem tenuiorem multis oneribus sublevent, beneficiis deli- .niante denique esticiant, ut se sub hoc novo si tu longe te liciorem sentiat, quam sub priori. Sis
E. de brevitate vitae: Melius imperium bene hciis custoditur , quam armis. Augis Immilitem donis, populum annona, cunctos dui' cedine otii pellexit. Pita. Annal. Suetonim de Psirone. Deductus in inrum tyro, populo congiarium , militi donativum prop suit, inductaque decursione praetorianis scutum sua manu praetulit , exinde patribus in Senatu gratias egit. Idem in Nullo ossicii aut ambiis
Tionis genere in quenquam omisib , quoties coe- na principem exciperet , aureos excubanti cohorti dividebat , nec eo minus alium alia miliis -tum via demerebatur. 9 Insperata & heroica vel unius militis audaeia saepe totum hostilem exercitum perterres cit & sistit. Is autem est praemio afficiendus. Sic Horatius Cocles. Sic Mutius Scaυola. F. Exempla nubis sint Samb onMLII. maxilla ι . asini
346쪽
funda feriens Goliathum in mortem. Scanderbejus dux exercitus Christianorum contra Turcam, sua invicta fortitudine gnanimitate res Christianorum plurimum ad Iuvit & promovit. Hic tam ingenti animirobois repraeditas erat , ut cnm ad pugnam progrede
retur, e labris aettuantis animi vela ementia ii Isis sanguis erumperet . Nunquam pugnam detreinctavit, nunquam terga vertit, nunquam vulneratus est, nisi levi sagitta in pede , nec laostibus plus quam sena equitum, terna peditum millia opposuit, S: sua manu supra duo hominum millia barbarorum praesertim jugulavit tanto impetu ictu tim, ut multos per medium dissecuerit transversim ad umbilicum usque scer. tib.
Io Praedatores hostes semel strenue caesi, non sunt in posterum tam audaces, sed in praeda adotimidiores. Sic Hetrusii a Romanis eas.
Ii Et facere,& pati fortia, strenui viri S cI- vis, & militis
Ε. Porsena inter Hetruscos magnus cum 'de reducendo in regnum Tarquinio legatos ad Se natum mitteret, dc non parenti bellum indiceret, effulsit fortitudo Horatii Coclitis Ac afutii. Prior vulneratis C9ss . Romanisque linet udiiD-gientibus , in pontis sublicii aditu hostilem impetum solus pene sustinuit , donec pbns rescha
deretur. Inde armatus in flumen desiliit, tranavitque. Alter vero, in hiantem urbi Regem subinmoturus , Etrusco habitu per insidias in eastris ipsu in aggreditur, scribamque pro rege obtruncat.Comprehensus, ardentibus focis manum injicit: ut scias, inquit , quem virum effugeris , idem trecenti Iuravimus. Horum admiratione
347쪽
3io APHORI sMI POLITI CI metuque coactus Porsenna,Mutium dimisit, cuia clade dextrae Scaevola cognomen , pacisque conditiones Romanis ultro tulit.
E. AEmilius Paulus apud Livium dixit : Milia. rem haec tria curare debere, corpus ut quam validi ilinium & pernicissimum habeat , arma apza, animum paratum ad subita imperia. Pyrrhus in Italiam venerat cum novi generis gentisque copiis, & imprimis inaudito terrore elephantum. Victor grandibus praeliis erat,It liam percurrerat, & a trigesimo pene lapide Romam prospexerat. Romani non trepidant non Pacem petunt, sed oblatam ultro respuunt, dc legatos eius cum hoc animoso responso dimi
tunt: Pyrrhus Italia cum copiis excedito; si ex- cessierit, de pace, si volet agito. Ni excesserit, a ma & viros et aciem expectato.pructus consta
tiae in 'rrhum fulla , sponte Italia illum fugere, ipsos ejus dominos & potentes fieri. FLr-M
gna Pop. Rom. fortuna,sed semper in malis m Icar resurrexit. Li litis MagnitudinemPop. Rom. admirabiliorem prope rebus adversis, quam se cundis esse. Proinde recte Mutius Scae ola, olim protulit : Et pati ct facere Romanor: m propria sunt: cluasi haec in magnis malis patientia squae& ipla constantia est 2 peculiaris. eorum virtus estet. Vnde Scipio Africanus respondit : non este consuetudinis Romanorum, ut vel secundis . rebus efferri, vel adversis succumbere sciant.
In Quibus in regnis sua virtuti vel bellicae vel domesticae sunt praemia , illic multi in itidem illis artibus δc virtutibus praeclari existere solent,
etiam feminae. Honos enim alit artes , Omneiaque incenduntur ad studia praemio & gloria. Sic
Cocles, sic Iu . ius, sic Cloesia Roma.d. Liυ- lib. 6. Mortuis tum viris, tum foeminis V
348쪽
minis laudationes, ludi gladiatorii ac vissiceratim nes fieri solebant, spectante Pop. Romano, ut Omniuna animi ad gloriam invitarentur. Matro nis honor quoque additus est, ut carum sicut virorum inlennis laudatio esset. De foeminis adjicere placet duo exempla, cum sint heroica, ait rum reliquit idua annorum 46 Hartimi, dicta anno Is 73, quae supra sequioris sexus Inores armata dc induta non minus damni qua strenuus quisque miles hosti intulit. alterum , in . urbe 'Sm Dice sanno H, Is viri potens filia annor. 3ψ, dicta Geso inagiebutas reliquit, quae nondum viro elocata, casside gladio , aliisque armis induta , strenue se hosti elocabat; scepe li-' cet Diopetis petita , n linquam tacta nec lissa in vallo pugnans, sua manu diversos ex hoste laetit,
i 3 obsides fugientes reddendi. Sie Cloelia
reddita. r riae responsa semel vel magnas controversias finire, vel bella excitare possiunt, non sunt statim danda , quamquam possimi Vsed disterenda , de per legatos, eosque ho- noratissimos postea perserenda ad eos jam Praeparatos quibus illa responsa danda sunt. Sie a Senatu Romani legati mittinutur ad Porsennam.
. E. Neglexit hoc monitum Turcus no ad annum c I a I γ L x x i v 2 qui Ivousiae petitione , quae erat ut Ualachum Sc Pe- trum ejus fratrem ex arce Bratio via sibi dederet , alioqui se ab obsidione non discessurum,. irritatus per xv Turci ci sanguinis viros, quora duo opidani, duo praesidiarii erant, missis decem globis grandioribus ac totidem minoribus cum . duabus sagittis respondet , interna laa- , - O S.
349쪽
aiz APHORISMI POLI Tic Itur Iuciniae, nisi quamprimum obsidionem solvat, fore. , ut hujusmodi serculis cum sitis eum excipiat,quae demum ad satietatem pIenus posta modo evomere cogatur. Quo responso homo' successit inflatus ad animum revocato intero nuncios comprehendi, n resque illis cum labiis
dc auribus praecidi jubet. tum pedes singulorum sursum versos longissimae trabi ferreis clavis aia figi , & capitibus solum tangentibus ante optindum a stlopetariis abjici jubet, quo dis ae crudeli-
. tatis exemplum, et me tum Tirrcisec necessit 'tem suis vim in opidum faciendi imposuit. It que nulla mora interposita scalae admoventur , et muro diruto opidum capitur , per quatriduueontinuata in resistentes obvios & latentesTum
is Coloniae nostrae deficientes graviterano bis puniendae, Sic Pometia a Romanis.16 Exulum pro patria recuperanda certamen in proelio essesolet asperrimum , ac proinde iis nostium fortissimi opponendi. Sic Romani ex ira una eum Tarquinio pugnant. II Graviter antea caesi a nobis populi facile postea .in societatem eorum qui bella adversus nos movent, trahuntur. Sis Latmipost cladem acceptam ad gidum lacum. 18 Beneficia a magnis imperiis accepta,etiam leviora, sunt tamen ab iisdem agnoscenda apud minores populos , ut eos semper inobsequium. Paratos, & sibi benevolos habeant. Sic Romani beneficium Latinorum compensant. I9 In Democratia ac Repub. potentiorum in tenuiorem plebem graves usurae seditionem ut plurimum mo utin i, quae non armis, sed plebis subleeatione tollenda ac sedanda est. Sic Romanpsibi se sit in montem Ier Menenium Sr Zams I a. L C,Cς
350쪽
Ε x L I v I o. 32 E. C. Caesar cum a creditoribus valde phemi videret reos debendi , in eorum gratiam legenis an sit, ut creditores res & posseisiones aettimatas, quanti quaeque ellent ante bellum civile, ita solutum acciperent, quae aestimationes per arbitros fiebant. Caesar. lib. 3. de bcllo Galli. o. Quibus legibus obviam itum sit Romae uissurarum fraudibus , dc quomodo illae toties repressie rursum ortae sint, diligenter tractat Frae.
in comment. ad legg. x Ir. labb. Dahac materia vide tractat. enucleatissimum No-
bilissimi Dona. Salmasii, nupere apud Elzevirios .editum a , Ut seditiones inter ci es suos amoUeret, It
sp3blica Norimbergensis edicto vetuit usuras Hebraeis dandas in opidui, diri, extructo ut subdiar Os egenos suble arent Nor imbergae dificio foeneratorio die Sebaυν dicto ,: ubi tenui ustira civis indigens pignora sita dare dc redimere potest. Non ibi xx florent pro centum ad usuram
sumtis, annuatim solvuntur, quo foenore urbes agrique in Hollandiae nonnullis locis exhauriuntur. Vetus id malum est nec in repub tolerandam, imo poenis coercendum, cum di irinis legibuS contraitur, quae jubent, ne faciamus mala
ut eveniant bona; exercentur usurae ut opulentiores fiant respublicae. in speciem durant hae divitiae, mox in fumum cum detrimento reipub. abeunt. Nobilitas & proceres , quibus omnis quaestus indecorus esse debebat, institorias fraudes egregie perdidicerant; alii avaritia , alii quo habeant, quae per luxum & vanitates prodiΚanr-
Principes multi Hebraeos, tanqtiam necessariam regni instrumentum. interdum meliori , qua
Chriitianos sin Austria tolluntur Iudaei reliciun tur Euangelizd conditione tenent. Ista