장음표시 사용
11쪽
illaturum uidetur, cotra quicquid utile comodum , modis omnibus prospiciens. at quod factum non est, nihil commercii habet cum eo qui se non fecit est autem absurda opinio at* inutilis, mundum tanquam rempub.sisiae magistratu inducere, cui non Proese stus ,mon praeses, non iudex praesit, quem omnia dispensare gubernarew deceatiat magnus ille Moses longissimo interuallo distare exillimans rem uisibilem ab insecta: quandoquidem quicquid sensui subieebi cst generationi mutationi , obnoxiii nunqua codem statu mane inuisibili & mente sola prehensibili naturae aeternitate tanquam germana cognatam* attribuit: de sensibili uerd generatione tanquapropriu uocabulum praedicat. quonia igitur uisibilis G sibilis p hic muta, dus est faetiam cse consequitur necessario. quapropter risi alienum suit ab autoris proposito,gencrationem eius scripto prodere, idw admodum grauiter ac theologice. sex autem diebus fabricatu ait mundum no quod temoporis si acto opus habuerit conditori deum enim non iussu solum, veru &cogitatu operari creditur. sed quonia opus erat res creari quodam ordine. ordini autem numerus est proprius. inter numeros uero lege naturae aoti si simus generationi est senarius. nam post unitate primus occurrit persee sparilibus constans partibus e quibus conficituric ternione scilicet sui dimidio e binario parte tertia,& ex unione parte sexta: qui ut ita loquar mascula simul ac Deminea natura praeditus est et compositus ex utriusq; uiribus. masculus em in rebus ccsetur impar numerus, sicut par foemina. imparium autem principium ternio parium binarius. ex amborum uero uiribtis cono stat senio. oportet enim mundum cum sit creaturarum omnium absolutissimus,luxta per diu numerum compingi, nempe senarium: S quia in seipta complexurus erat generationes e binaria copula formari ad numerum misxtum,eum qui primus pariter impar est, ut in se cotineret tum proseminantis masculi, tum foeminae genituram suscepturae speciem. singulis autem diebus attribuit aliqua uniuersi portionem,excepto primo die,quem ne nominat quidem primum,ne conumeretur caeteris: sed unum nominas, apto utitur uocabulo, considerata unionis natura, appellationccp eius hic couenioentissima. Dis Ieremus igitur quae his uerbis continentur quantum fieri potest quando impossibile est dici omnia. inest enim hic eximius ille mundus intellectu solo conspicuus, sicut procedente ferinone patebit in enarratioone huius dies. Deus enim ubi pro sua deitate praevidit, imitamentum putochrum non poste absq; exemplari pulchro existere nec sensibile quicquam citra exceptionem probari poste quod no archetypo intelligibilis ideae res spondeat, postquam decreuit uisibilem huncce mundum codere, prius sormauit simulacrum citis intelligibile, ut ad exemplar in corporei deo* simillimi, corporeum absolueret mundum recentiorem hunc antiquioris eius plena, totidem complexum sensibilia genera quo i in illo intelligibilia. mus dum autem illum qui ex ideis constat, iacias es loco ullo dicendo cogitanod due circumscribere: sciemus tame quo pactio consistat si c5siderauerimus aliquam rerum notiratium similitudinein. quoties condenda est urbs cura regis alicuius aut imperatoris pro fortuna magnifici,praesto est quispia peritus architectonicae, qui contemplatus loci opportunitatem, primum ins
12쪽
scipsum partes stiturae urbis propemodu omnes deliniat, templa,nmonasa curias,fora, portus,naualia, uias ansi portuS , moeniorum situm,&aedificiora tam priuatorum Φ publicoru. deinde impressis uelut in ceram in suum animum singularum rerum imaginibus, effingit urbem intelligibilem: cuius effigiem innata retractans memoria, ato ita impressis sibi magis etiam simulacris,ut bonus artisex, ad semel propositu exemplar respiciens, aggreditur designata suam strucituram e saxis & materie, repraesentans inocorporeas illas ideas singulis operis partibus. eodem ferme modo de deo sentiedum est qui ubi decreuit ingente hanc urbem condere, prius sormas eius concepit: ex quibus postst intelligibilem mundum costituit, ad illius exemplar sensibilem hunc condidit. Quemadmodum igitur illa in architescto praesignata urbs locu extra nullum habuit, tantum impressa artificis animo:eodem modo ne ille quide ex id eis constans mundus alibi locum habere poterat Φ in dei uerbo quod adornauit lisc omnia. quis enim alius pos sit esse locus uirtutum dei, idoneus ad cScipietidas non dico omnes ideas, sed uel unam quampiam earu simplicissimam est autem uirtus etiam mundi Asectrix a uero bono ceu a fonte oriuda. nam si quis uellet causam huius uniuersalis opificη perscrutari, no aberraret opinor i scopo si diceret quod quidam priscus sapiens: bonum esse patrem conditoremo, ideoq; suapte naturae bonitate non inuidis te substantiae, nihil boni ex seipse habenti quae
tamen quiduis fieri poterat. erat enim ex seipsa expers omnis qualitatis inodigesta inanimis,plena ruditate confusione,ato discordia: sed capax alterationis mutationis* in contrarium statum optimum, uidelicet ordine quaalitate animationem,similitudinem,identitatem,coaptationem aio coibariantiam,caeteracp quae ad potiorem ideam attinent.Tum deus nemine monente quis enim orat alius suopte consilio decreuit diuitias gratiae suae copiose largiteret andere in nariu am nullius bonae rei perti capace sine diuina munifi L attamen non pro magqittidine gratiae suae beneficus est nimirum infinitar ac inco prehensibilis: ted attemperat se ad uires eorum quos dignatur sua beneficentia. nec enim sicut deus ad benefaciendum nastura propensis est ita creatura ad accipienda beneficia. illius enim potentia longe supera at huius infirmitas impar est eorum magnitudini, succumberctin nisi deus pro cuiusq; portione moderaretur suam gratia. qu3d si cui libeat apertioribus uti uocabulis, nil aliud dixerit elle naudum intelligibile, quam uerbum dei iam mundum condentis. nec enim intelligibilis urbs est aliud quid, in illa architecthi ratiocinatio, cogitantis iam urbem mente consceptam condere. Mosis enim est opinio hae non mea. ergo hominis generationem aggressus scribere, procedete sermone diserte ratetur, formatum
eum uti* ad dei imaginem. quodsi pars imago est imaginis, patet quod estiam tota haec species. uidelicet uniuersus hic mundus, qui magis Q homo resert diuinam imagine.liquet autem quod archetypii sigillum, quem dicimus es Ie mundii intelligibilem ipse sit archetypii illud exemplar idea idea,
rum, uerbu dei. narrat enim quomodo in principio secit deus caelum & tecram, principiti usurpans non ut quidam putan*iuxta significatione temporis. tempus enim ante inudum non era*sed aut una saetu est, aut post eum.
13쪽
4 PusLONIs IUDAEI LIBERCum enim tempus sit spacium motus csti seri no potest, ut motus rem moetam praecesseriti sed necesse est hunc aut p3st, aut simul existere. necestario igitur colligitur, tempus aut aequaeuum esse mundo,aut recentius. affirma re autem illud esse antiquius.re uera alienum est a philosophia. quod si priricipium non accipitur nunc iuxta significatum temporis, conueniens Hearit id significari iuxta numerum, ut hae uoces, IN PRINcIPIO PE cIT, idem ualeant quod pRinvra secit caelum. Est cnim reuera consentaneum
rationi, primum in generatione illud prouenisse, cum sit praestantissimum ex his quae facta sunt,& e purissima constet essentia: quamobrem deorum tam non apparentium,quam sensiti patentium, destinatum est domicilium sacratissimum. Nam si omnia simul & semel fecisset condita minus ordinis suimet in rebus tam pulchre conditis. nec enim est quicquam pulchri in confiiso ordine. Ordo u ro est consequentia serieso rerum prscedentium& sequentium, si non ipso opere,certe consilijs opificum,si modo caueatur ut ea certa inconfusacp sint. ita* antc omnia conditor secit in mundo intelis ligibili caelum incorporeum & terram inuisibilem, & aeris ideam & vacui.
hunc uocauit tenebras, utpote atrum naturaliteri uacuum ucrdabyssen
profundissim uiri enim est,& dehiscit patentissime deinceps secit aquae iii corpoream essentiam, item in spiritus, denio postremam lucis septimam aeque incorpoream ,& exemplar solis intelligibile, omnium* stellarum quae caelo lucem erant illaturae, dignatus priuilegio lucem & spiritum. Hunc enim nominauit dei, quia spiritus plurimum ad uitam conserat, quae ab autore deo proficiscitur.lucem ured appestauit ualde bonam: haec enim intelligibilis uisibili tanto est lucidior ac splendidior, ut existimo, quanto sel antecellit tenebras, dies no stem, quantoci' mens totius animi impcraσtrix sensus quibus res discernimus, & oculi reliquas partes corporis. caete
rum iiivisibile illud & intelligibile diuinum uerbum & dei uerbum, imaginem dicit dei: & huius imaginem lucem illam intelligibilem, quae fusta mimago diuini uerbi,suae generationis interpretis:quae est sepercslestis stelata, fons stellarum sensibilium: quam non temere appellare possemus unisue salem lucem a qua sol,luna, caeteraein stellae tam fixae quam erratics hauriunt singulae pro uiribus conuenientes sibi splendores sincerae illius & purae lucis, quae obseuratur quam primum vergit ab intelligibili ad sensibi lem. Sincerum cnim nihil sensu percipitur. Recte auton se habet illud quoque dictum, quod Tenebrae crant sit per abyssum. J Aer enim quodammodo existit supra uacuum, quandoquidem omnem illam immensam re oan uacuam desertans expleuit, quae adnosus palunari orbe pertineti caeterum postquain esuit sit lux illa intelligibilis sole antiquior, cesserunt adueriae tenebrae, dispescente deo dirimentet, cui perspicuae fiant contraorietates rerum ,& natiua quaedam certamina. ne igitur perpetuis labora rent seditionibus, neue bellum pulsa pace praeualeret consata in mundo ordine, non solum separauit lucem a tenebris, uerum& terminos in meindus spacris posuit, quibus utrumq; arceatur ab extremitatibus alterius. Alioqui propter uicinitatem inductura erant con sionem contentionis bus de principatu mutuis, poetinaci ambitione luctam appetentia,nisi prae
14쪽
fixi in medio termini ad pugnam gestientia dirimeretilii sunt uesper 5c ma.
ne,quorum alterum praenunciat laetum aduentum solis orituri sensim tenebras submouens. uesper autem occidentem selem subsequitur, ingruentes tenebras leniter excipiens. alce haec ipsa, mane inquam & uesper, in ordine incorporearum intelligibilium rerum ponenda sunt. nam nihil omnino
sensibile est in his, sed omnia idear mensurar* ac loci & sigilla incorporea,
ad generationem aliarum rerum corporearum. Facita autem luce&succesdente tenebris, fixisin in medio terminis uespera ac mane, necessario temsporis mensura mox eiledia est, quem diem nominauit opifex, cum non
primu sed unum: qui sic diciti; propter singularitatem intelligibilis munis
di habentis naturam unitatis. Iamq; perseditis erat mundus ille incorpos reus, situs in diuino uerbo, cum scia bilis hic ad exemplar alterius absolueabatur: & ante alias eius partes potissimam omnium faciebat conditor, caestum uidelicet,quod apte firmamentum appellaui ut rem corpoream. cors pus enim naturaliter firmum est solidum*, tres dimensiones habens. sostidi autem & corporis quae potest esse alia cogitatio, quam quaqua uerssusti dimensio et Merito igitur supposito pro incorporeo sensibili hoc coro reo firmamentum id uocauit: quod mox α ρανον, id est, caesum apte ualde* proprie appellauit: siue quia omnium Ορω, id est terminus, siue quia primum ορατίν id est uisibilium faetium sit. post cuius penerationem nominat diem secundum integrum diei spatium mensuramin ad caelum reserens, ob eius inter sensibilia dignitatem honorem*. Post haec quoniam
uniuersa aqua in totam terram diffissa erat,omnes eius partes penetraues rat, quemadmodum spongia humorem combibit, ut ceu palus quaedam c nosa ex utroque clemento macerato confunderetur, & quodammodo sermentaretur in unam indiscretam insorinem , naturam: iubet deus quico quid aquarum falsum erat ac proinde offecturum sertilitati fatorum Scansborum colledium in unum confluere ex omnibus terrae foraminibus: tum aridam emergere dulci humore in ea relicto ad eius perpetuitatem. humor enim hic moderatus pro glutine est iungendis partibus distantibus. quo fit etiam,ne omnino exsiccata terra ins Agisera 8c sterilis reddatur: ulla tanquam matre, non solum alterum alimenti genus, cibum, sed utrunque ceu natis suis cibum ac potum praebeat. quapropter uenis mammarum simis libus exundauit, quae percauernas editae fluuios sonteso profunderent.
nihilo secius tamen latentes quo* humores indidit omnibus aruis & lastiland 3s, adfertilitatem fructuum copiosissimam. his ita dispositis autor
nomina imposuit, aridae terram, aquae uero inde secretae mare. at* ita oris
nare terram aggressus, iubet eam proserre herbas & spicas omnigena* ostera producere, tum prata foeno uirentia, S quicquid cessurum erat pecuas Us in pabulum aut in cibum hominibus. Eodem iussu & arborum species omnes sunt editae nulla omissa uel mitium uel sylvestrium. ow omnia taluctibus suis abundabant in ipso stlatim ore secus quam hodie. Nunc enim singula gignutur suis uicibus, non simul omnia. Quis enim iacscit primam esse sementem & plantationem,tum sequi incremeta fatorum plantarumcydeorsum radices ceu fundamenta demittentium, sursum item altas stirpes
15쪽
attollentium. Deinde frondes soliacp germinant, postremo si ictus prointur, ac ne is quidem perseetias, sed uarias subinde Scies recipiens, & nunc
formam mutans nunc magnitudinem. Nam primo tam minutus est, ut pesne uisum fugiat, similis atomis corpusculis,quae non temere uocari possunt prima sensibilia. Post haec paulatim accedente alimento quod rigat arbo rem, & afflatibus temperatis ac tepidis aurifin mollibus nutricantibus auagescit,&ad iustam magnitudinem peruenit. cum qua etiam qualitates ua ria ceu pietiam artificio iam his iam illis tinctus coloribus. At in prima huius univcrsitatis generatione cui dixi deus omnem stirpium sylvam e teri a produxit perseistam, seu fitibus non inchoatis, sed maturis resertam, sine diis latione inuitantem ad solendum astutura mox animalia. Terra uer3 ad ililius iussiim tanquam dudum praegnans & parturiens, pari t omnes satos rum, arborum at* seu stuum inenarrabiles species. qui quidem seu stus non solum in alimoniam faciti sitiat animantibus, uerum etiam in hoc praesparati,ut in perpetuum propagaretur similium generatio,quippe qui constinebant uim seminam ana, obscuris&incertis rationibus insitam, quae se tandem proferret statis temporum circuitibus. Voluit enim deus naturam certis horarum spatiis decurrere,consulens immortalitati specierum & ria denseas aeternitatis participes. Quapropter inchoata perduxit ad finem Propere, rursumw a fine reflexit ad initium. cplantis enim sit Ducitustan, quam e principio finis: & e seu fhi semen, intra se denuo plantam contis iacias, tanquam e fine principium. arto autem die caelum picituris exoronauit, non quod terrae id posthaberet, dans inseriori naturae priuilegium, Potior uero ac diuiniorem secundo loco ponens, sed ut euidentissime imperii sui potentiam ostenderet. cciiippe qui praeuidens opiniones nono dum creatorum hominum, conici iuras uci resimiles & credibiles libenter sequentium,quae multam quidem rationis speciem habent, non item synceo ram ueritatem: & quod suis oculis magis credituri essent quam deo, adsmiratores sophisticae potius quam sapientiae: quodin solis ac lunae cursiobus, tum aestiuis, hibernis, uernis autumnalibusw mutationibus, annuos Tum terrae proucia tuum omnium , nascentium causas acceptum laturi es.sent syderum caelestium ambitibus: ne cui creaturae asscribere primas cauosas auderent, siue per impudentiam, siue per ignorantiam nimiam: recuserant, inquit, mentibus ad primam huius univcrsitatis generationem, mesminerinici' ante selem Sc lunam omnigenas stirpes, omnigenos* Haetus e terra proditos. At p ita sibi persuadean K & in posterum cana prolaturam
cos ex caelcstis patris arbitratu, quoties ci placuerit non experitato caeli fisuore, cui dedit quidem potentiam,sed non liberam. Nam ipse quemadmos dum auriga habenas, aut gub ator clauum tenens, dirigit qua uul t redio more ac lege sinuula nullius ope indigens. omnia enim deo possibilia. Atisque haec est causa cur terra prior germinarit, S hcrbamprotulcrit: caeluin uero post sit ornatum in numero post sto quaternario, quem dcnar' omonium absolutissimi causam sontem , no falso dicere licet. Quod enim a stuest denarius hoc quaternarius potentia esse uidetur. Si igitur ab uni tate usisque quaternionem deinceps componatur numeri, denariu conficient: qui
16쪽
DE MUNDr opipicio ' τest immenstratis numerorum terminus,ad quem ceu metam circumagutur& se reflediunt. Quin dic musicas symphoniarum rationes idem quaternio continet uidelicet diatessaron,diapente,diapasen,disdiapa n e quibus cocentus fit absolutistiinus . Nam diatessaron proportionem habet supertcristiam, diapente sesqualteram, diapason duplam. Eas proportiones omnes quaternio in se cotinctisupertertiam in quatuor ad tria. sesqualteram in tria ad duo duplam in duo ad unum, aut quatuor ad duo. Quadruplam uero in quatuor ad unum.est 5c alia uis quaternam dictu cogitatuin mirada.Primus enim hic solidi naturam ostendit, cum praecedentes numeri incorpooreis rebus dicati sint.Nam in unitate censetur punctum quod uocant geos metrae tu binario linea.Ea est longitudo sine latitudine. quae ubi accesti fit superficies,ad ternarium pertinens. Haec quo minus sit corpus natura soliis dum una destituitur altitudine: qua iuncta ad ternarium, fit quaternarius. Vnde multum existimationis contigit huic numcro qui ab incorporea inistelligibili , essentia duxit nos ad considerationem corporis trifariam patetis quod suapte natura primum sensu percipitur.Id qui parum intelligit, Elusu quodam uulgato cognoscet. Qui nucibus ludunt, solent positis prius
in plano tribus quartam luperimponere,in formam pyramidis . Triagulus igitur ille in plano consistit intra ternarium: cui superimposita quaternariuin numero facit,in figura uero pyramidem, solidum iam corpus. Praeterea nec illud ignorandum,quod primus numerorum quatuor, quadrangulus
est: pariter par mensura aequabilitatis ac iusticiae:quod , solus ex hisdem &compositione & innata potentia consistit. Copositione ex duobus S duobus Rursum potentia ex bis duo pulcherrimam quandam consonatiar speciem prae se serens,quae nulli inest ex aliis numeris. Mox enim senarius coispositus e duobus ternari is,n5 amplius Rignitur his per se multiplicatis sed alius nepe novenarius.Aliis quoiu multis uiribus praeditus est quaternio, quae accuratius Sc copiosius in proprio tractatu indicandae sint.Nuc illud addidisse sat erit cum totius caeli mundio generationi dedisseinitiu. Nam
quatuor elementa ex quibus uniuersum hoc conditum est tanquam a fons te manaucrut a numero quaternario:at y adeo haec quatuor,quibus annus distinguitur,tepora, unde animantes planta Φ proueniunt, scilicet hiems, Desiaritas & autunus.Cum igitur tot priuileg is a natura honoratus sit modo dictus numerus necessario conditor rerum ornabat caelum,quarto dic,
adhibitis ornametis pulcherrimis ac diuinissimis hoc est stellis luciferis: Scgnarus lucem esse omnium rerum praestantis sinam, citcam instrumentuuisus,sensuum excellentisssimi. Quod enim mens in animo est id oculus in corpore. Videt enim uterci' altera intelligibiles res alter sensibiles. Usus autem mcntis in scientia ad noscenda incorporea Carterum oculi in luce ad cotemplationem corporum. quae res-ad alia multa bona prodest hominib.
& in primis ad id quod maximii est, scilicet philosophia. uisus enim a luce
subductus in superna,consideratain natura stellaru & motu earum tam coorinno,tum fixarum ac erraticarum statis circuitibus, dum illae eode semper modo circumseruntur, hae uero dissimiliter δc in contrarium duplici cursu utunturiad haec chorea uniuersaruin modulata,& ad musicae leges pulchre
17쪽
conueniente ineffabilem dele stationem uoluptate* in animo excitat at ita inescatus aliis at* ali js spectaculis nam unum ex alio nascitur ) nullam contemplandi satietatem consequitur. Post haec, ut fieri solet ulterius pro cedente curiositate scrutatur quae nam sit rerum harum uisibilium essentiar& utrum generatae sint, an nullum habuerint principiu: vis, e modus sit motus earum quae 'ue causae quibus dispesantur singula. Ex huiusmodi uero disquisitionibus philosophia nata es , tu a nullum perseistius bonum instroiuit uitam hominum. Caeterum opifex respiciens ad intelligibilis lucis ideam de qua die um est in mentione mundi incorporei condidit has sensibiles si ellas, simulachra diuina & pulcherrima, quas tanquam in templo inter corporeas essentias pulcherrimo collocauit in caelo multis de causis. I Vimum lucis inserendae deinde signorum, tum temporum quibus annus diostiliguitur postiemo dierum, mensium,annorum, quae sunt mensurae tenasporis ex quibus nata est natura numeri. que aut singula hec usum quam ueutilitatem praebeant, liquet ex eorum etatibus. Sed quo diligentius anto maduertantur,non alienum fortasse fuerit etiam disse edo ueritatem uestiis
are. Cum uniuersum tempus distributu sit in duas partes diem & ndei
iei praefecit pater ille solem tanquam magnum regem: noeti uero lunam cum csterarum stellarum multitudine. magnitudini autem uirtutis ac potestatis solaris praeclare attestantur quae modo didia sunt. Vnus enim cum sit& solus priuatim & peculiariter dimidium totius temporis sertitus est, scilicet diem. Teliquς uero omnes stellae una cum luna alterum dimidiu, quod uocatum est nox.& illo exorto tot stellae quae apparebant,non obscuratur luna sed evanescunt etiam prae spledore distus . post occasum uero cius, uno momento incipiunt osterare suas species. Facitae sunt autem, ut ipse ait, non solum ad lucem emittedam in terras, sed etiam ut sutura praesignificet. . aut enim exortu earu& occasu deliquio ue,aut cinersione occultatione ue, aut ali js motuum dissimenti js,homines de suturis coni j ciunt, Sc praesagiunt copiam inopiam ue fructuum prouentu uel pestem animantii serenum &nubilum tranquillitate aeris & procellas uentorum inundationes & exiliatates flumin molliciem maris & tempestate, horarum anni uices preposteras dum aut aestas hybernat,aut hyems aestuat, aut uerati tumiati rescre, aut contra autunus uernam temperiem. Nec defuerunt qui concussione terraemotum p ex caeli obseruatione praedicerent, alia , multa euctu certissimo: ita ut uerissime dictum sit in signa este fustas stellas, atin etiam in tempora. tepora porro de quatuor annuis uicibus horam intelligeda sunt. Et quid is ni tempus enim quod aliud essse potest,quam tempus rei bene gerendae atho anni omnia perficiunt & ad bonum euentum perducunt, sationes, Plantationes, genituras&incrementa animalium. Factae sunt etiam stelatae ad mensuras temporum . nam selis lunaeU & aliorum siderum recursius, dies & menses annos , conficiunt moxcp res utilissima, numeri natus ra exstitit, tempore illam proserente. Ex una enim die fit unum, e duabus
duo,e tribus tria e mense triginta, ex anno tantus numerus, quantum dies
rum continetur duodecim mensibus: & ex infinito tempore infinitus nitomerus. Tantas&tam necessarias utilitates astorant naturae motus* steis larum
18쪽
Iarum caelestium: ne quid dicam de rebus nobis incognitis nec enim mors talibus nota sunt omnia attamen ad perpetuitatem mundi conserentibus, quas legibus a deo praefinitis haudquaquam uiolabilibus oportet semper& ubiq; administrari. Postquam autem terra & caelum suis ornametis exoculta sunt altera tertio die alteram ut dieitam est quarto, mortalia genera animalium fingere aggressissest rerum opifex, exorsus ab aquatilibus diequinto, existimans nullam elle inter duo quaepiam tantam cognationem, quantam inter animalia & quinarium. Diiserunt enim animata ab inani mis non alia re magis quam sensu. is uero in quinin diuidituri in uisiim,a ditum gustum, odoratum & taetiam: quorum singulis deus attribuit ceristas matretas, &instrumenta propria ad subieeta iudicanda: colores uisui, uoces auditui, sapores gustui, uapores odoratui, tacitui uero mollicies &duricies, tum quicquid calidum est& frigidum, leue &asperum. iussit igio
tur omniseria piscium genera cctorumcp suis locis existere, tum quantilaate tum qualitate interie disterentia. Sunt enim in alio mari alia, interdum etiam eadem.Nec tamen ubi omnia fingebantur,& sortasse merito.quarda in cnim amant palustre ac uadosum mare, quaedam cloacas & portus, qtae nec in terram Prorcpere, nec longe a terra natare ualent . quaedam in
alto mari degcntia, uitant promontoria in id procurrentia Sc insulas Sc scopulos. 8c alia serenitate tranquillitatein dele fiantur, alia fluetibus Sc temo
pestate. Nam continuis iacitationibus exercita,& ui contra impetum relus cstantia firmiora evadunt pinguescuntw amplius.mox autem etiam geneana uolucrium creauit, tanquam germana aquatili uni. Vtra cnim natatiolia nec ulla species per aerem meantiis, ut imperfecta omissa est.Iam cp aqua Scaere conuenientium sibi animantium ceu sortem adeptis, rursum prouoratur terra ad generationis partem reliquam, reliqua autem erant post stiropes animalia terrestria,& dixit: Producat terra pecudes & seras & reptilia in suo quae genere.J Illa uero continuo misit quecunci' iussa est racp ornata eximie,tum robore, tum innatis nocendi iuuandiue uiribus. Vltimus autem omnium homo creatus est. modum uero creationis eius paulo post
dicam ubi prius ostendero pulcherrimam consequetiam in crcationis anto malium ordine. anima enim inertissima & rudissima generi piscium obireo initiabsolutis Iima autem & longe optima generi hominum: caeterum interutras* media gcncri terrestrium ac uolucrium.Haec enim acutiores sensiis habet quam illa piscibus indita, hebetiores tamen quam humana. ideocpprimi creati sunt pissem, corporeae plus quam animalis essentiae participes, quodam modo animalia & non animalia, mobilia inanima, ad solam cor, poris conseruationem ui animali eis addita, sicut uulgo salem inspergunt carnibus, ne facile putrefiant. post pisces uero secuta sunt uolucria Sc teris restria, uidelicet acrioribus iam sensibus praedita, & animales proprieta, tes habitu ipso prae se serentia. postremus ut dixi homo creatus est . cui conditor mentcni eximiam donauit, quae sit ceu animae anima, quemadis modum pupilla in oculo. nam hanc quo*scrutatorcs naturae dicunt esse oculi oculum.tum igitur omnia simul sunt condita.in quo quide uniuersaoli opificio necesse erat seruari ordinem, propter futuram generationem alia
19쪽
rum rerum ex alqs. in his autem quae vccessive generantur, ordo hic est. ut natura incipiens a uilissimis, desinat in praestantismima omnium. id uero quid sit dicendum apertius. semen genitale est principium animalium. hoc esse uilis limum videmus, spumae simile . caeterum ubi in ii uiuam iniectum haeserit, motus mox particeps,in uesicam qnandam mutatur . ea semine est melior.& quoniam motus placidus inest iactibus tanqua artifex,uel ut magis proprie dicam irreprehensibilis ars fingit animal ex humida essentixin corporis membra partes eam distribuens: sicut spiritualem essentiam in uirtutes animae nutritiuam Sc sensitivam. nam de rationali nunc supersede dum est dicere propter eos qui aiunt eam externe aduenire diuinam sempiternam l .at ita generatio quam natura coepit a uili semine, in res pustantissimas defrit,aninaal & hominem. idem hoc & in uniuersi huius creatione contigit, quando cnim res cssingere placuit opifici, in ordine primi silerat, qui & uilissimi pisces: postremi ucro,qui & optimi,homines, reliqua uero inter extremitates media,POtiora prioribu deteriora posterioribus. terrea stria & uolucria. Caeterum post alia omnia ut dixi hominem ait iuxta imaginem Delum dc similitudinem, valde pulchre. nihil enim c terra geni Ram deo similius quam homo. hanc porro similitudinem nemo aestimet figura corporis. nam ne* deus humana sorma est conspicuus,nem humanu corispus refert dei speciem.sed dicitur imago iuxta mentem rediri ccm anims.ad illud enim singulare ceu archetypum, in unoquom mens effigiata est quoadam modo deus eius qui ipsam circumfert ut staffam. sicut enim se habet magnus ille imperator ad uniuersum mundum,ita se habere uidetur humana mens ad hominem. invisibilis enim est uidens ipsa omnes res:& ignota habet essentiam suam,cum alienas intelligat:& insti ueta artibus scientiis*multifari js aperit sibi uias omnes terra mari ,utrunq; elementum perscrutans. moxin sublimis euolans,& aerem eiuSU mutationes conicplata proofert se ad summum aethera:uagatacp circa stellarum tum fixarum tum erraticarii cursus ac choreas iuxta musicae praecepta absolutissima trahitur amore sapientiae se deducentis: atin ira emergens supra omnem seus bilem essentiam demu intellisibilis desiderio corripitur. illic cospicata exemplaria idis ea in rerum quas hic uidit sensibili lineximias illas pulchritudines ebrietare qua)am sobria capta,tanquam corybantes lymphatur,alio plena amore Ictge meliore a quo ad summum fastigium addit sta rerum intelligibilium ad
ipsum magnum regem uidetur tendere. tum uero in uidendi cupidam pilarissimus ac merissimus diuinae lucis radius more torrentis effunditur, ita ut ad eum splendorem caliget mentis oculus. Sed quoniam non quaevis imago refert exemplar archetypum,suntiu inultae dissimiles post haec uerabatumTA i Μ AG i N E M,additum est significantius E T si Mi Li Tv-D I N E m,ut intelligatur exactum sigillum formam habens euidetissimam. introducit enim propheta patrem huius uniuersitatis dicentem haec: Haciamus hominem iuxta imaginem nostram & iuxta similitudinem. J Dicat aliquisuiunquid opus est quopiam ei, cui obediunt omnia an cum caelum faceret, terram & mari nullo egebat cooperatore: hominem uero tam paruum animal ac fragile laetii rus, non poterat absque alieno adiutorio suiso metipse
20쪽
rneliose uiribus effingere Huius rei causam uerissimani necesse est deum
solum scire: caeterum quae per coniecturas credibiles uidetur ratio iii conosentanea,non est caelanda. est autem haec. Rerum quae sunt in natura, aliae
nec uirtutis participes censentur nec vim, ut stirpes Sc bruta: illae quia inis animae 8c suapte natura imaginationis experies: haec quia carent mente ac ratione. uitii uero ac uirtutis tanquam domicilium uidetur mens ratio, in quibus commode inhabitentialiae item sola uirtute praeditae, nihil omnino habent uit 3,ut stellae,nam hae animalia esse dicuntur, dc quidem intellis
oentiaruci potius mentes singulares, totae quantae probae, nec ullius capasces vim.rursum aliae mixtae ex utra natur ut honio, qui cotrariorum elicapax prudentiae &imprudenti temperantiae & incontinentiae, fortitus
dinis k timiditatis iustitiae &iniustitiae:8c ut compendio dica boni re ma
li turpis 8c honesti uirtutis &uim .ergo conueniebat ut uniuersialis ille paater deus bona quidem per seipsum solum iaceret,quippe sibi cognata:sicut nec indimerentium creatio filii aliena ab eo; quandoquidem haec quo* expertia sunt uitii deo inimici,caetcrum mixtorum creatio partim erat ei prosoria,partim impropria.propria propter admixtam eis meliorem ideamam propria uero,propter contrariam 8c deteriorem . quamobrem de lola hoo minis generatione scriptum est:Dixit deus,Faciamus homineria: quo insdicat assumptos alios tanquam cooperatores:ut irreprehensibiles tam uosluntates quam a stiones hominis se ocrentis acceptum feratur deo resctori omnium:contrariae uero atqs ipsi subditis.oportebat enim patre non esse causam malorum suis filiis. malum autem est uitium, uitios in actiosnes.Pulchre autem cum dixisset in genere homine, mox discrevit 1pecies, dicens Marem dc foeminam conditos, licet nonduna sua cui forma conta eratinuandoquidem extremae species continentur in genere, tanquam in speculo apparent cernentibus acutius.Quaerat hic aliquis caulam,cur' timum operum fit homo in mundi creatione . nam post omnia eum coditor ac pater iacit,ut docent sacrae literae. Qui legem rimatur profundius, eam, quam maxime fieri potest excutiunt summa dilioentia,dicunt quo apostquam deus hominem in suam cognationem admisit ratione donatum dono lonoe optimo,ne caetera quidem ei inuidit: sed ut animali familiarito simo amicMimo , omnia quae mundo continentur praeparauit, uolens ut
recens creatus nulla re careret, quae ad uitam at adeo bene uiuendum coferatiquorum alterum praestat copia ubertas , rerum ad lauendum paratarum:alterum conlcmplatio coelestium, qua quidem perculi a mens, amos rem ac desiderium scientiae rerum huiusmodi concipit: unde prognata cliphilosophia per quam homo quamuis mortalis,immortalitatcm adipiscisteriquemadmodum igitur conuiuatores non prius ad coena uocant quam in icto bene conuiuio:&qui edunt ludoq aut athletarum spectacula, priusquam spectatores uocati conueniant in theatra uel stadia, parant cospiam concertatorum,earum rerum quae ad oculos aures ue oblectandas vertinent: ita etiam mundi totius imperator, tanquam conuiuator ludos mira uepraesedius, uocaturus hominem ad conuiuium sitnul Sipcelacu.lum,quicquid ad utruml pertinebat praeparauit: ut ille in mundu ingress