장음표시 사용
41쪽
uim. nam hae secundum locu obtinentia quo igitur hae quom inspii anni rDubio procul a mente.Quicquid enim haec accipit a deo,brutis anims partibus communicata quo fit ut mens animetur a deo, brutum uero quod inaest animae, a mente.Est enim mens tanquam deus partis brutae, & ideo Mosem quom scriptura non grauatur deum Pharaonis dicere.Nam qus fiunt, partim a deo & per ipsem fiuntisicut procedente contextu legetur, Plantas. uit deus paradisum. inter ea mens cPsetur. Bruta ueta pars a Lo quidem saeta est non autem per deum,sed per rationalem parte praesidentem regnantem in anima. Spiritu porro non flatum dixi quali intersit aliquid. Mamin spiritu intelligimus robur,tenorem, & uim flatus laquam aura quaedam est & exhalatio nis ac sedata. Quapropter mens saeta ad ideam ς imagia nemdici potest comunicare cum spiritu.robur enim hic intelligitur. procedens autem a materia leuiore aura dicitur exhalatiocp. qualis fit ex aromatibus: quae asseruata uel sine suffitu emittunt quandam fragrantiam. Et plantauit deus paradisum in Edem ad oriente, & posuit ibi hominem quem finxerat a Diuinam&caelestem illam sapientiam cum nominasset multis nos minibus, &uarias appellationes eam habere ostendisset, ut quam princia pium & imaginem & uisionem dei uocauit: nuc eius tanquam exemplaris
imitamentum terrenam sapientiam insinuat per paradisi plantationem. abasit enim ut tanta rationem nostram inuadat impietas, ut sit spicemur deum plantare et terram colere. cur enim id faceret,statim occurrit dubitatio. non
enim ut amoenos secessus & uoluptates sibi quaereret, quς fabulositas ne incogitationem quidem admittenda est. nam deo ne totus quidem mundus
dignum esset domicilium: qui sibi jpse locus est, & ipse scipso plenus sibi ,
sum ciens,cum deus alienam indigentiam, solitudine inanitat in impleat& contineat, ipse uero a nullo alio contineatur, utpote unus & totum ipse ens. ergo terrena uirtutem seminat ac plantat deus humano generi, quaesit imago effigies caelestis uirtutis. miseratus enim nostrum genus,& conspicatus id plurimis resertum ulms, auxiliatricem & depultricem animae morborum uirtutem terrena radicauit,ad imitationem iam cp cslestis exemplaris, eam , no uno uocat nomine. Paradisus certe figurate dicitur uirtus.
locus autem proprius paradissi Edem id est delicis uirtuti autem conuenit Pax, voluptas,gaudium, in quibus sunt uerae deliciae. quin & ad oriente est huius paradisi platatio. nam nec occidit nec extinguitur, sed perpetuo suas pie natura lux eius orituriet ut puto, sicut sel exortus caliginosum acrem replet luce: sic etiam uirtus exorta in anima caligine eius illustrat, &multum tenebrarum discutit. Et posuit,inquit ibi hominem quem finxerat.J Cum enim bonus sit deus,& ad uirtutem tan* peculiare suum opus,exerceat genus nostrum, mentem collocat in uirtute, uidelicet ut nihil aliud Φ hanc colat curetci' ceu bonus agricola. Qusrat hic aliquis,quare cum sas pium* sit imitari opera dei, ego uctor plantare lucii apud sacrarium, deus autem plantat paradisum ait enim lex: Non platabis tibhpse lucum,omnein arbor apud sacrarium des tui non facies tibi ipse. quid igitur dicendu Decens esse deo plantare & aediscare uirtutes in animae mens autem sui amas & impia, uolens uideri squalis deo,dum se facere puta reuera patitur. csterum cum
42쪽
3 L E U i s A L a o R I A R v Μ 3 3 deusteminat Sc plantat in anima quicquid honestum est, mens si dicat,ego
planto, pie iaciti no plantabis igitur quado deus plantati quod si & plantas in anima posueris,d anime,s tristiseras planta omnes,& non lucum.In luco enim tam θluestres quam mites sunt arbores.uitium autem sterile in anima cum miti nuditisera. planitie uirtute,leprae est biformis & cosiiss prciis prium.si tamen ea quae misceri non debent in unum coegeris, separa secerisne , a pura 5c incontaminata natura, quae selet offerre deo res irreprehens sibiles.hec autem est sacrarium.ab hoc enim alienu est dicere opus aliqu'desse anim&cum ad deum referatur omnia, & pcriniscere seuetifera inseu&feris. reprehendendum enim hocitu oster deo res irreprehensibiles, ergo si quid in his praeuaricata lacris d anima teipsa isdes,non deum.ideo dicitur, Non platabis tibiipse. deo enim hemo operatur,presertim uilia.mox* adisditur, No facies tibi ipse. dicit autem & alibi scriptura,Non facietis mecum deos argenteos,& deos aureos no facietis uobisipsi. quisquis enim uel qualitatem putat habere deum,uel non unum esse, uci non ingenitum dc incorruptibilem ues non immutabilem, sibiipse iniuriam facit non deo. 8c quis, qtiis aliter sentit, sitam ipse animam implet opinione falsa.impia. non uiaddi quod etiamsi nos inducat in uirtutem,&inducti plantemus, nihil quisdem infructiferum sed omnem arborem cibo utilon, ilibet tamen purgare praeputium id aute est,uideri plantare. eam arrogantia abscidcre praecipitaham impura est naturaliter. Hunc reces fictum homine posuit in paradi I
in lint scriptura nil addes praeterea.quis igitur est de quo pdst dicitiApprehendit dominus deus homine quem finxerat, & positit eum in paradiso ut operaretur eum & custodiret J Num forte alius est hic homo iuxta imagionem & ideam fustus ut duo homines in paradisum introducantur,alter fiactus alter iuxta imagine.ergo qui iuxta idea fustiis est,no selum inter plana
rationes uirtutum cessetur,ucru ctiam operarius est eam & custos, id est memor eorum quae audiuit & exercuit. at fictus ille nec operatur uirtutes nee
custodit tantii introducitur in decreta dei fauente ipso, mox uti tutis traffirga futurus.ideo quem talummodo ponit in paradiso,fictu uocat: illu ured
quem operariu custodem , costituit, non fietis,sed quem fecit. 8c huc quia
dcm apprehendit,illum uero expellit.eum aut quem apprchendit tribus dignatur ex quibus constitutus cst bonitate naturς, tagendi facultate, diuturnitate memoriae.crgo lagendi facultas,in positio in paradi ,memoria ueoro custos servatrix sandioru decretorursicut bonitas naturs actio rem honestam & operatio.at fici a mes nec meminit honcstatis, nec operatur eam.
contenta iacultate tangendi.ideo posita in paradiso, paulo pdit fugitiva expellitur. Et emisit deus e terra omne arbore pulchra uisu,& bona ad cibu, 8carbore uitae in medio paradisi,& arbore scientiae boni malici .J Arbores uirtutis qus in anima nascutur nuc describitiliae sunt indiuidus uirtutes, harum , operationes 3c recte faeta,& qus diculur apud philo phos officia. hae sunt stirpes paradisi huius.exprimit tamchas ipsas, docens quod bona illud tum ad spectatidu tum ad fruendu sit praestantissimii Quaedam enim: artes contemplativae sunt,no item activae geometri astro, nata: quedam' activae,at no conleplavus,materiaria,maria,Sc illiberales caeterae. at uirtus
43쪽
contemplativa simul & aetitia est .habet enim contemplatione quandoqinidem ad hanc deducit nos philosophia per tres sui partes, rationalem, morivlem,naturalem*.habet item asstiones. est enim uirtus ars totius uiis omnes
adtiones in se continetis. & quamuis contemplatione & actione habeat, tamen in utracp est praestatissima.est enim c5 platio uirtutis pulcherrima. usus uerd & aebo seditanda omni conatu. ideo , dicit arborem esse aspeetia pulchra quod cotemplationem significat:& bona ad cibum, quod usus &assitionis signu e Caeterum arbor uits est illa generalissima uirtus qua quidam bonitatem uocant,a qua indiuiduae uirtutes procedunt. quamobrem etiam media paradisi locatur habens regione capacissima, ut ab utro latere ceu rex stipetur satellitio. AH dicunt cor intelligi nomine arboris uita quia causa uiuendi est,media corporis regione sertitum, ut princeps secundum ipsoru opinionem. uerum hi falluntur, medicam sentetiam asterentes pro physica. nos aut, quemadmodum et antea dieiu est,illam generalissima uirtutem dici arborem uitae affrinamus. iis c ured diserte in medio paradisi
es Ie traditur.sed altera, scilicet scientiae boni mali* nsi declaratur intra paradisum sit an extra. sed postΦ dixit &arbor scietiae boni malici , mox desiit, nec declarauit ubinam erat,ne alieno a physiologiae myster is moueret asso mirationem scientiae suae. quid ergo dicendum e esse eam &intra paradissum Sc extra: essentia quidem intra, potentia ured extra.quomodoc princispalis uis nostra omnicapax est, & sicut cera omnes formas uel pulchras uel tum cs recipit sicut & supplantator ille Iacob latetur dices : Super me laeta
sunt haec omnia. nam uilica amma innumeras formationes rerum qiis in nauertitur in uitae arbor : quoties uitii, fit arbor scientiae boni malim. lituistium a diuino choro exulatiErgo principalis illa uis, quae hoc in tra se admisit in paradiso est iuxta suam citentiam: inest enim in ea ui characiter ille iura tutis proprius, qui in paradiso est at iuxta potentiam no est ibi, quia sorma uim aliena est a praeceptis dei. Quod dico,uel sic potes discere. nunc in meo corpore principalis illa uis est iuxta es tiam, potentia ured in Italia Sici. lia ue,quoties de his regionibus co initatem in caelo,quoties decflestibus speculaturi qua ratione interdum quidam in prosanis locis constituti iuxta essentiam,sunt in sacratissimis, imaginantes ea quae ad uirtutem pertinent. Econtra coristituti in sacris penetralibus, cogitatione prosinantur,qudd ea sit ad deteriores uiliores p formas mutabilis. Ita* nec inest paradiso uitiu. nec abest. potest enim ibi esse iuxta es Ieritiai potetia ured non potest. Ruuius aut exit ex Edem,ut irriget paradisum, qui inde disterminatur in quattuor capita. nomen uni Philon, ipse est qui circuit omnem terram Euilat. ubi est aurum: & aurum terrae illius bonum est. Ibi carbunculus inuenitur& lapis prasinus. Et nomen fluuio secundo Geon. is circuit terram AEthioa piae. Tertius fluuius est Tigris. ipse vadit contra Assyrios. Quartus fluauius ipse est Euphrates. J Per hos uult particulares uirtutes designare. haesiant numero quatuor iustitia. Caeterunt maximus ille tauius, a quo cieri uantur at a quatuor, generalis est uirtus. quam quidam bonitatem nominant. Quatuor autem eius derivationes
uiri tura sunt capit omnium:quae quoties charausterem persedie uirtutis recipit,
44쪽
uirtutes totidem. Sumit igitur initia generalis uirtus ab Edem, nempe a dei sapientia: ab ea inquam quae gaudet deliciaturin solius dei patris maiestate sese oblectindo. Ab hac uniuersali quatuor hae derivantur,qus quidem fluminis in morem ritat benefacta singularum, inundans ea largis nuentis honestam amonii. Inspiciamus cli in uocabula. Fluvius,inquit,exit ex Edem ad irrigandu paradisum.J Fluvius est illa generalis bonitas. exit haec ex dei sapietia: hoc est ex uerbo dei.iuxta hoc enim uirtus uniuersalis faeta est Riis gat autem paradisum haec uniuersalis uirtus, id est particulares uirtutes irrigat. Capitauerd accipiuntur non localiter, Ced principaliter. nam unaqus uirtus princeps reuera 8c regina est. Haec aute uox Disterminatur idem ualet quod finitur terminis. Prudentia quid agcdum determinans, sortitudo quid sustinendii temperantia quid eligendis, iustitia quid cuiq; tribuendu. Nomen uni Phison. ipse circuit omnem terram Euilat, ubi est aurii: 8c aurum terrae illius optimum csti ibi carbunculus inuenitur,& lapis prasinus.IE quatuor uirtutibus una species est pria detia, quae Phison hic nominatur, απο τ pcibi dici, id est,quod parcat animae seruans eam a peccatis. circuit auten.horeae modo terram Euilat id est placidam, mitem propitiam , costitutionem conseruat. sicut autem metallorum optimii probatissimumcp est aurum, ita inter animae uirtutes pria dctia habetur probatissima. haec autem
uerba Vbi est aurum significant: ubi est res aureo sulgore igneocp praedita
illa preciosa prudentia, inter opes diuinas citra cotrouersiam pulcherrima- huic uirtuti attributitur duae qualitates,eius qui habet prudentiam, δέ eius qui utitur ea,quas carbunculo prasino. comparat. Et fluuio secundo nosmen Geon.is circuit omne terram AEthiopiae. JFigurate hic fluuius est ristitudo. interpretatur enim Geon pectus aut cornupeta. utrunin sortitudinem significat. nam circa peditas, ubi & cor,habet domiciliti, & ad defensionem sui parata est. est enim scientia sustinendorii non sustinendorum , 8c neutrorum. circuit autem & obsidet hostiliter AEthiopiam, cuius nomen si interpreteris,idem est quod humilitas. humilis autem Sc abiecta timiditas. cui sortitudo semper aduersatur.Tertius fluuiusTigris, qui vadit cocta As syrios. J Tertia uirtus est temperatia resistens uoluptatibus istis quae sibi uidentur imbecillitatem humanam corrigere. nam Assyrios in corrigentes licci uertere. consere autem concupiscetiam cum immanissimo animali tigride cum qua perpctuo negociu habet temperatia. Oritur hic dubitatio, cur secunda sortitudo, tertia temperantia, prima prudentia recenseatur, omis lamentione uirtutum caeterarii. animaduertendum igitur tripartitam esse nostram anima habere , partes rationalem, irascibile, S concupiscibile: quaarum rationalis regionem capitis inhabitat,irascibilis uerd pectus, sicut concupiscibilis inguina. harii culo apposita esse uirtute propria. rationali pruis dentiam.ratiocinationis enim est scientiam habere faciendoru Sc no faciendorii Irascibili sortitudine, cdcupiscibili temperantia. hac cnim medicamus& sanamus concupiscetias. Quemadmodum igitur caput prima summacppars est in animali,secunda peditis,inguen tertia: rursum* in anima, prima pars ratioatis,fecuda irascibilis tertia c6cupiscibilis: ita et uirtutu prima est,qus circa praecipuu anos quod est ratiose ueri tur,& circa summu caput habitat
45쪽
36 PHILONIS IUDAEI LIBER Ihabitat prudentia. secunda sortitudo, quia circa secundam partem, animae quidem iram,corporis uerὀ peetiis stabulaturi tertia temperantia, quia cireca inguem, tertiam regionem corporis, & circa uim concupiscibilem, quae tertium locum habet in anima. occupatur. Quartus, inquit, fluuius ipse eli Euphrates GFigurate ured quarta uirtus cstli ustitia reuera fritiisera & mea tem exhilarans.haec ergo quando exoritur cum tres partes animae inter se consonant.haec consonati a fi*dum penes praestantiorem est imperium: ut quando ambae irascibilis concupiscibiliscp parcnt habenis partis rationas lis tunc sequitur iustitia.iustu enim est ut quodp sta semper Rubimini peret quod deterius esLimpcrata faciat.atqui rationale prscellentius eth, uiliora concupiscibile & irascibile. sed ubi hae duae partes retrogradae contiis maces in aurigam, id est, rationem impetu uehementi abstractum superauerint,& utravis earu momord crit frenum, ibi summa est iniustitia. necessuiri est enim ut ignavo auriga regente serantur in voragines Sc praecipitiae sicut contra ut uirtute huius peritiass seruentur. Praeterea sic quom considereamus rem propositam.Phison interpretatur oris mutatio. Euilat parturiens, per qus significatur prudentia. nam uulgus prudent existimat cum qui more sophistarum inuentione ac clocutione pollet plurimum.Moses uex3 talem agnoscit pro missioso eloquetiae,pro prudente nequa*. nam in mustatione oris,hoc est eloquendi iacultatis,considcratur prudelitia quod quidem est non uerbis sapere, sed opere spectatum esse actionibusw ad uirtuis rei compositis. Euilat ured quasi circumseribit imprudeliam, ne parturiat exitium prudentiae. est enim propriuimprudentiae nomen parturiens,quoniam imprudens mens interdum rcs inconccstas parturit. itidem cum pecunias amat parturi aut cum gloriam,voluptatem, & id genus alia concupis scit. caeterum cum parturit nondum pari Lideo non est apta ad gignendum
quicquam perfectum ignaua anima. Qiiod si quando uidetur istus gignere abortivi deprehenduntur deuoratcs dimidium eius carnium, pares morti animae. Quapropter in sacra talptura Mosen amicum dei rogat Aaron, ut sanet lepram Mariae, ne fiat in parturitione malorum eius anima. & ideo dicit:Ne gat haec quasi mortua, & ut abortivum quod proiicitur de uulua matris suae & deuorat dimidium eius carnium. Usi cstatim,inquit, In mentione auri dicit, Ubi est nam prudentia quam assimilauit auro, metallo sinacero, ro,Precioso, examinato igne probatom, illic quide est in dei sapientia:& cum illic sit non possidetur a sapientia: sed ubi sapietia ibi & ipsa es possessio des conditoris 8c opificis. Et aurum terrae illius bonum est. Ergo
est aliud aurum non bonum certe est.Nam duo sunt genera prudentiae,alsterum univcrsale alterum particulare. Ita prudentia mea cum sit particularis non est bona. nam me pereunte simul interiti Uniuersalis autem illa qus
dei sapientiam inhabitat ceu domicilium, bona est Incomiptibilis enim in domo incorruptibili permanet.Ibi cst carbunculus & lapis prasinus. Disserunt hi duo, prudcs,& prudenter agens. alter ornatus prudentia, alter exercens eam. Ob haec enim duo prudentia terrigens homini a deo est insita, ut sapiat & bonus sit. Quae enim eius cst utilita nisi a ratione recipiatur, & ei formas imprimat ita I recte uirtus iungitur prudeliae, &prudis cum exer
46쪽
cente prudentiam duo preciosi lapides. Et serie hi sunt Iudas atq; Issachari
alter enim diuinae prudentiae cultorem se confitetur, gratias agens ei a quo bonum hoc accepit largiter. alter exerect se in uirtute honestis in aetioni bus. Ita Iudas confitentem significat in ciuo Lia parere desiin Isiachar uesrd bona operantem. supposuissenim suos numeros ad laborandum, & seis eius est uir agricola:cuius merces est ut ait Moses anima seminibus planstis p consita, hoc est, non labor inutilis, sed coronatus adeo &mercedem accipiens. Haec autem sic intelligi oportcre indicatur per alia, quando de talari ueste scribituri Et intexes in ea gemmarum ordines quatuor. Vnus orodo erit,sardius, topazius,smaragdus, in quo Rubim, Simeon, Leui. Et orado secundus, inquit, carbunculus sapphiruscp. Sapphirus autem est lapis prasinus. carbuculo Iudas insculpitur, quia quartus Apphiro Issachar. Cur igitur non dixit lapidem carbunculum sicut lapidem prasinum quia Iudas consessionis figura caret materia & corpore. Nam ipsum consessionis nos .men declarat eam esse rem externam. Cum enim mens extra seipsam constituta, deo seipsam obtulerit, sicut ille risus Isaac, tunc confitetur ei qui selus ueraest . quam diu uero se causam rei cuiuspiam existimat, multum abest qaen confiteatur cedat* deo, nam Sc ipsa consessio debet intelligi non animae opus, sed dei, qui ostendit ei hanc ingratitudinem. Caret igitur maiesria Iudas confitens. laboriosus autem Is char opus habet materia corpostea. alioqui quomodo te Boni dabit operam studiosus uirtutis ab scp ocuistis aut quomodo audiet sermones exhortatorios abis auribus caut quo, modo cibum potuinin desiderabit absque uentre & huius curiosiotate ideo*similatur lapidi. Quin & colores eorum disserunt. nam illi conses, serio uiro conuenit color carbunculi.is enim deo marias agens, igne quosdam accenditur, Sc inebriatur ebrietate quadam 1obria. alteri ured etiam, num laboranti color prasini lapidis.pallent enim qui se exercent prae labos re,& prae timore ne serte ad optauim finem non perueniant. aerendum etiam,cur duo fluuii Phisen Geon p, regiones quasdam circumeunt, alter Euilat, alter AEthiopiam, e reliquis uero neuter: sed Timis dicitur meare contra Asi rios de Euphratis meatu siletur. atqui re ipsa Euphrates,& cirscumfluit quasdam regiones, de ex aduerso sitas habet multas. uerum non fit hic sermo de fluuio, sed de morum correetione. Dicendum igitur prus dentiam sertitudin in posse murum&uallum aduersus contraria uitia
ducere,imprudentiam timiditatemw,expugnaress sicca infirmae enim ambo rapiuntur facile. nam imprudens non aegre in potestatem prudentis reo digitur,timidus itidem in sortis.at temperantia non ualet concupiscentiam uoluptatemP circumuallare.graues enim sunt aduersariae, nec facile expuis gnantur . non uides uel temperatissimos necessitate mortalis corporis ad
cibos ac potus adigic unde uentris uoluptates procedunt. satius igitur est resistere ac repugnare concupiscentiarum generi. Quapropter contra Asosyrios vadit Tigris fluuius id est contra uoluptates temperantia. porro ius stitia quam nobis refert Euphrates flumen, nec oppugnat quenquam nec circumuallat nec habet aduersiarium. quare quia huius est suum cui p redodere,&est loco non accusatoris,sed iudicis. Demadmodum igitiiriudex,
47쪽
3s PHILONIS IUDAEI LIBER Inec uincere uult quemquam nec halere aduersarium, sed lata sententia pondus addit parti iustiori: ad eundem modum iustitia quo* cum nemis ni aduersetur, cuim rei quod suum est tribuit. Apprehendit dominus deus hominem quem fiscit,&posuit cum in paradiso ad colendum operando custodiendum m. J Is qui fidius est homo dissertabeo quem deus fecit, ut
dixi.ille mens est terrena magis: hic ured saetiis, expertior materiae, &alieonus ab huius corruptibili genere, constitutione puriore sinceriore praeoditus. hanc igitur puram mentem deus apprehendit, non sinciis extra sciopiam excedere: apprehensamw collocat inter radicatas germinantes* uiratutes,ut operetur eas & custodiat. Multi qui se applicarunt ad uirtutis stilis dium,circa finem defecerunti sed cui deus lastur firmam scientiam, es dat
utrum*: operari uirtutes indesinenter, & asseruare has tanquam in promoptuario. ita I operari ponitur pro facere, custodire autem pro meminisse. Et praeceptum dedit dominus Deus Adamo dicens:Ex omni ligno pasradisi comedens comede: de ligno autem Gentiae boni &mali ne comes datis : quocun* enim die comederetis ex eo, morte moriemini. J Quali Adamo praecipitur quaerendum quisnam sit hic. Nulla enim priu usmentione secta, nunc primum cum nominati num sorte uult tibi illius famhominis nomen traderec Appellat, inquit, eum terram. sic enim uox haec Adam interpretatur. Ita*nunc cum audis nomen hoc Adam, terrenum
corruptibilem , intestige. nam ille ad imaginem saetiis, non terrenus est, sed caelestis. Quaerendum item, cur qui omnibus reliquis imposilit nomiama sibi nullum imposuiti Quid igitur dicendum mens quae inest nostrum
uniculo caetera potest comprehendere seipsam nosse non potest. Qii Madmodum enim oculus alia uidet scipse non uidens: sic &mens intelligit alia, seipsam non comprehenditi aut dicat quae & unde sit, spiritus ne, an sanguis,an ignis, an aer, corpus ue aliud: uel hoc saltem, corporea ne sit an
incorporea. 5c postea non sunt habendi stulti qui de essentia des dissininte
Qui enim animae suae nesciunt essentiam, quo modo huius uniuersitatis aonimam exacte pernoscere poterunt deus enim anima huius uniuersitatis
intest igitur. Merito igitur Adam,id est mens, alia nominans 8c comprehendens, sibi ipse nomen non imponit, quando stipsum ignorat naturam propriam . huic praeceptum datur, non illi facto ad ideam S imaginem. nam ille ues absin hortatu uirtutem per se ipse didicit: hic citra operam prso
ceptoris nunquam potest prudens euadere. interest autem inter haec tria, praeceptum, interdictum,mandatum siue monitum. interdictum ad peccaota pertinet,&fit uel apud nequam hominem: praeceptum ad recte sectae inandatum ad medium hominem pertinesi qui nem nequam sit nem uirtuo te pi ditus. Nec enim peccat ut interdicto habeat opus.necp recte racit, ita ut recta ratio postulat: sed indiget admonitione, quae abstinere a prauis doceat, exhortans ad desiderium uirtutum ciuilium. Ergo homini adimasti. riem perfecto, nec iussis nec interdictis opus est. Posectus enim homo nulis Ilus indiget. uilis autem homo tum praecepto tum interdicto indigeti stulato uero admonitionc doctrinaw opus est. Quemadmodu perfecto gramamatico musico ue nullis harum artium praeceptis opus est: ei uero qui abs
48쪽
LEGIs AL GORIARUM 3semuit in harum consideratione,leges praeceptain adhibenda sunt: instituatio uerd recens in disciplinam tradito. Merito igitur menti terrenae, nec in ater uitiosas,nec inter uirtute pnaeditas censendae sed mediae, dantur praeceis pia haec&monita. sed tam praeceptum quam monitum utrius in nomine adhibetur,domini dei Φ. Praecepit enim dominus deus, ut siquidem paruerint praeceptis, dignarentur diuina beneficentia: quod si contumaces silearint a domino tanquam hero potestate habente pesterentur in malam rem ideo dum e paradiso eisscitur, eadem repetuntur uocabula. dicit enim :Et emisit eum dominus deus Edelicato paradiso, ut operaretur terram ex
qua assiimptus sit crat.J Vt quoniam & pro potestate dominus,& pro me,
rito deus praeceperat, rursum utroq3 modo in contumacem animaduertearet per quas mim potestates eum deduxit, per easdem inobedientem ableis gauit.Praecepta autem sunt haec: Ex omni arbore paradisi comedens coismedes. J Hortatur animam ut fruatur non una quapiam arbore, nec una quapiam uirtute, sed omnibus uirtutibus. Nam istud comesse alimoniam animae significat. Alitur autem anima tractatione rerum honestarum, & ais Gome bonorum operum. Conduplicauit autem rem, dicens, Comedens cini ede hoc est commanducatum contritum cibum, non ut quiuis e vulgo sed more athletarum ad parandam sortitudinem. Etenim athletis paedotribae praecipiunt, ne cibos concidant dentibus, sed per ocium comino, liant, quo ad uires proficiant. nam aliter ego aliter athleta nutrimur. ego, tantum ut uiuam: athleta ut etiam crassescat, & robur acquirat: ideoΦ uis num est ex praeceptis ad uirtutem se exercentium, cibum subtrahere. tale quiddam est comedendo comesse.repraesentemus tamen id etiam diligenistius. Honorare parentes, cibus 8c alimentum est hos tamen aliter boni, aliis ter mali honorant. alteri propter uulgarem consuetudinem, qui non comedendo comedun .sed tantum comedunt. Quando igitur etiam comedens doccum explicatis perscrutatis causis,M ultro iudicant esse hoc ossicium
honestissimum. causae autem sunt hae: Renuerunt nos illi, aluerunt, erudiuerunt,omnium bonorum nobis causa nierunt. Item comesse est summum il/lud ens colere: comedendo uero comesse, quando ad caput nostrum caussam cp respicimus,& ad reserendam gratiam. Ex arbore autem scientiae boani malici' non comedetis. J Ergo non est in paradiso arbor haec: quandos quidem hortatur ut edant ex omni paradisi arbore : idin naturaliteri est eis nim in eo per essentiam, ut dixi, non est per potentiam. sicut enim in cera
perpotetiam insunt sigilla omnia, actu ueta selum id quod impressiim est
ita & in anima quae est cerae similis, omnes formae continentur potentia: reuera autem unicus character praesens eam occupat, donec aboleatur ab
alio essicacius impresse at* manifestius. Deinceps illud quoq3 perquirendum esse uidetur. Dum hortatur ut ex omni arbore paradisi comedat, uni. cum hortaturi dum uero interdicit usum arboris eius quae boni mali* causa dicitur,ut plures alloquitur. Illic enim inquit: Ex omni comedes: hic, ne comedatis. &quocun* die comederitis, non comederis:& moriemini non morieris. Dicendum igitur : primo rarum este quod bonum est, masium contra multiplex. ideo sapiente uno inuento reperitur saluorum mulo
49쪽
4o PHILONIS I ABI LIBER ititudo innumera. itain merito unum hortatur innutriri uirtutibus: multos ured ut a liminia calliditate abi iacant.hac enim utuntur innumeri. praeterea
ad uirtutem percipiendam trirest indam. una selum re, uidelicet ratione os pus est: corpus ured etiam impedit hanc,tantum abest ut adiuuet.hsc enim fere summa est sapientiae,alienare se a corpore, at* eius concupiscentiis. ut autem quis fruatur uitio, non solum mente sed & stasu & ratione & eorpore opus est. his enim omnibus malus opus habet ad explendam suanimais liciam. alioquin quo nam modo proditurus est arcana, si instrumento lois quendi careat c quomodo autem uoluptatibus Hietur abs p uentre caeteis ris p sensibus Recte igitur unam solam rationem de quaerenda uirtute aliloquitur. sola enim hac ut dixi ad eius acquisitionem opus est. contra de uitio ad plures uerba facit, animam,rationem, sensus corporis. nam hoc apparet in his omnibus, addit tamen: Quocun* die comederitis ex ea,morte moriemini. J Atqui post esum non solum non moriuntur, uerum etiam progignunt liberos,&alqs uiuendi autores fiunt. quid ergo dicendum cduplicem esse mortem, alteram hominis alteram animae propriam. homi nis mors est animae a corpore separatio: animae uerd mors, corruptio iirs tutis,&aslumptio uitrj. ideo*non contentus moriturum dicere, mohe, inqui moriemini,indicans non communem hanc, sed illam aeternam quae per excellentiam mors dicitur: quae est quoties anima insepelitur asse mobus uim scp omnibus. at hae mortes sunt inter se fere contrariae. nam illa corpus animamcn,quae prius concreta fuerant, separat. haec contra, utris conuenientibus iit, sed praepollente deteriore, uidelicet corpore: subieetitueror anima quae est pars potior hominis. Quoties autem dici qmorte moari, obseruandum poenalem mortem, non naturalem significari. naturalis pondest perquam anima separatur a corpore: poenalis ueta cum animac uirrutis uita emoritur, &uiuit ita uita uiti j. quam opinionem Mosis se cutus propemodum Heraclitus ait: Viuimus illorum mortem, mortui suomus illorum uitam. ac si dicat, nunc cum uiuimus, mortuam es leaniamam,& tanquam monumento insepultam corpora. quod si mortui fuerimus tum demum animam uiuere uita propria, liberatam a malo,mortuo
50쪽
T abscondit se Adam & uxor eius a facie domini
dei in medio arboris paradisi.J Hic introducitur dogma, quo docemur, omnem malum esse exulem. cis uitas enim sapientum propria, uirtus ipsa est,in hane quisquis admitti nequit exulat. &iacmo malus uias
quam in eam admitti potessi ergo situs malus hinc pellitur & exulat. Virtutis autem exul statim abscon dit se a deo. nam si sapientes conspiciuntur a deo, utis pote amici eius: liquet abscondi malos & caelare se, tanquam inimicos ho siescprectae rationis. csse autem quem* malum exulem carereo domici, Ilio testatur scriptura dum de illo hirsuto-uitiis uario Esau loquitur: Erat autian Esau gnarus uenandi,& ruri degebat. non est enim apta malitia mo, rum populatrix ut uirtutis ciuitatem inhabitet, ex qua inclementer fugatur rusticitas, ac ruditas.at ille sapientia plenus lacob & ciuis est, & propriam uirtutem inhabitat: de quo mox subricitur: Iacob autem uir simplex do, inum habitaba ideo & obstetrices quoniam timebant deum, fecerunt sibi domos. nam quae scrutantur occulta dei mysteria, quod est conseruare ut, uos masculos, aedificant uirtutis opera, in quibus habitare statuerunt. atinita iam demonstratum est, omnem malum ciuitate carere domow, cum a
uirtute exulet. Qui uerd uirtute ornatur, es pro ciuitate & domo obtigisse sapientiam.Nunc uideamus desiiceps, quomodo dicatur aliquis absconditus a deo. Qiuod nisi per allegoriam accipiamus, nequaqua potest intelligi. Nam deus implet omnia, penetrat omnia, nihil omnino relinquens seipsis uacuum. & quem locum occupabis, in quo non sit deus attestante nobis alibi propheta his uerbis: Deus in caelo supra, ct in terra inta, nec est alius praeter ipsum.& rursum sic: Ego iam ante constitui te. deus enim omni creatura est antiquior, & ubi est. ita nemo potest se ab eo abscondere. &quid mirum quando etiam creaturarum capacissimas quicquid nobis coistigerit, effuscre latere* non possumus. aut etagiat quispiam terra,aquam, aerem,caelu, uel mundu hunc uniues um. in his enim contineamur necesse caecerte extra mundum nemo cxulare potest. & poterit aliq uis abscondi adeo, cum nec mundum nec partes eius inugere ualeat minime gentium.
Quid est igiturillud, Absconderunt se Malus quiuis putat esse deum in
ioco, nec continere, sed contineri : ideoin putat se abscondi: tanquam illa summa causa ablat ab ea parte,in quam ipse illatebrare se decreuit. id ita pootest intelligi. in malo homine opinio de deo uera obscuratur caelaturcp. est enim plena tenebris, nullam habens illustrationem diuinitus, per quam res circumspiciat. talis autem a diuino choro exulat, tanquam leprosus&las borans profluuio seminis:alter, deiuri & creaturam contrarias naturas dis uersi coloris in idem cogens ut causas,cum unica sit causa iniciens: alter go