Nova methodus medendi ... lectionibus publicis explicata, et recens suis locis capitibus distincta / [Girolamo Capivaccio]

241쪽

signum est proprietas partis a Galeia proposita. use est haec proprietas non est proprietas temperamenti partis similaris , est

proprietas partis instrumentalis, intest no-riam vesicae, quae est proprietas compositionis, quare velint nolint aliter asserentes, datur etiam proprietas compositionis , quae prodit ex determinata compositione , hoc est, ex determinata consoriaratione, situ determinato Praeterea fuit Galeni sententia

septimo Mella odivit imo, quod sane caput intellectu dissicillimum est, ut citra methodi intclligentiam non si possibile intelligere Galenum, dicit Galenus, prima indicatio sumitur a labo iantis partis tempeii , nam dicit Galenus, mensuram remedi praescribit partis natura , temperatura. Secunda indicatio, ait Galenus, sumitur a parte, ut vel eius actio est communis omnibus corporis partibus vel communis virtus subministratur. Tertia indicati, inquit Galenus , sumitur a figura partis, quare a positu partis. Sed praeter haec, inquit Galenus, sentiendi vis in parte spectanda, quibus verbis prima facie quis est qui non credat indicationem sumi a parte , ut pars in methodo medendi videtur esse summum Indicans, cum tamen nihil prorsus indicet praeter morbum, causam de virtutem. Notate hoc loco Galenum versari circa curam inte- perie ventriculi cum materia ut propterea indicetur duplex remedium, hoc cit, ratione

242쪽

ans: His ergo suppositis tanquam velissimis, quoad temperiem si pars calida laborat morbo frigido cum Galeno loco citato liberalius civilius calefieri postulat, sunt verbii Galeni, c5trali pars calida calido morbo laboret, refrigerantibus eget remissis de breui temporea quibus verbis Galenus proponit quid agendum 'u Ando agendum, volo texacte Galenum intelligatis quid agendum dum pio ponitur parte calida morbos rigido affecta indicari magis calidii hoc est quid agendum a calida autem affecta moibo calido, indicari minus calidum Ratio est quia

in parte calida ut morbo frigido affecta est

maior recessus, ideo indicatur remedium magis alterans, cuius intensionis, cuius reccisus a naturali statu , cuius gradus signum est temperatura partis, quare id quod indicat est morbus partis , temperatura autem est signum pradus morbi, pio ponit quando agendum , dum proponit in parte calida, si morbo fligido iniciatur, longiori tempore esse utendum medicamento,

agendum, quod sumitur a praesentia morbi frigidi, qui diutius durat, perseuerat, dum est maior recellus, quam durationem quam perseuerantiam, nobis significat temperatu

ra, Vt temperatura non indicet quado agen-

dum, sed sit signum praesentiae Indicatis quan do agendum quo vero ad partem te im

243쪽

NovA METHOD MEDEN. stans, dicit Galenus loco citato si intemperios fuerit sine materia, pars nihil confert ni hil indicat, nam pars dicit Galenus praestans&ignobilis alteranda est, ut morbus reis quirit, in intemperie autem cum materia ratione eius indicatur vacuas, si pars sit ignobilis dicit Galenus vacuare oportet ut affectus indicat, sed tunc etiam sis virtuti attentus, Si autem pars dicit Galenus sit praestans, perpendenda virtus, ne magna vacuatione illo luatur. Ego libenti sit me intelligerem, quomodo est intelligenda haec authoritas, quomodo possit conciliari Galenus cum Avicenna.

cennam&Galenum. Amque Avicenna in quarto primi ex-λ preste asterit sitne alterare siue vacuareyolueris, opus esse respicere ad partem, non modo si vacuare verum etiamsi alterare dicit Avicenna Galenus autem ut audivistisai alterare volueris sue pars sit nobilis siue ignobilis non perpend cnda est, tantum alteranda quantum indicat morbus, per quod facile hanc concordiam intelligctis, forte in praesentia intelligitis cum expositionem audiueritis, Avicenna in quarto primi, breuiter tamen dico Calenia hoc loco proponere quantum gendum id est an licet uti alterante, vel vacuante in magna doli,

244쪽

Hi ERONYMI CAPI v Ae rignon proponit quid agendum sed quatum a-gcndum, de lao persuadere licet, nam quoad medicantentum vacuans dicit Galenus loco citato partem non semper vacuanda magna semel vacuatione, hoc e si medicamento in lunam ad os, vico sertim fiat evacuati totius materiae. Proptereas vel bi gratia redu-

dat bilis ad libram ibrabilis tota st euacuanda, si te ais sit nobilis siue ignobilis, Dif- scientia est quia in parte nobili non coiinrtim licet euacuare non licet medicamentum exli diere in summa dosi. Idem patet esse dicendum de altei ante ut in manifestis non sii cmpus conterendum, patet igitur Galenum vel fari circa quantum agendum, hi csupposito quo ad alterans, dicit Galenus , parte nullam sumi indicationem metito alter ationis,&ratio, si verbi gratia pars nobilis siue ignobilis permittit alterans ab dum vehemens permittit summam dos n. Quod non est dicendia i vel semul circa quid

agendum. hoc notetis, namque altei , validum indicatur a morbo vehementi, at non

permittitur a parte praestante, quod prae- naias non permittit validiora alterantia,

Et ob id ad hoc respiciens Avicenna, hoc cilinon ad quantum agendum , ad quod respexit Galenus, sed ad quid agendum, dicit

sue vacuare sue alterare volueris Oporterrespicere ad virtutem, Ideo facile tollitur corradictio, quia Avicenna respicit quid agendum Galenus ad quantum. Igitur quo ad

245쪽

quantum agendum, si actio indicantis sitia lida permittitura parte, quaecunque sit par permittat summam dosint, sermo est de me dicamento alterante. Quo ad vacuans, pars sit; gnobilis dicit Galienus audacter vacuans, ut affectus ut materia indicat, ut in dicat actio materiae, quia partis ignobilitast signi cat virtutem permittentem, Gaddit Calenus ratione partis permittentis, attamen etiam in parte ignobili virtuti sis atten- tu , ita est intelligendus Galenus , ut si verbi gratia peccat libra puris, totali ae librae- uacuanda, pars ignobilis permittit, dum Iero addit virtutis attentus , per virtutem intelligit quae quandoque poteli prohibere. Quomodo prohibet virtus in parte ignobrii Zprohibe virtus in parte ignobili utpote virtus partis ignobilis imbecilli asci titie reddita, namque virtus nativa permittit.

Di exemplima propter iuniores, verbi gratia abscestiis it in biachio, quare est in parte ignobili . Sed oportet respicere ad virtutem, inprimis libracinum sit emaciatum, ecce est nobecillitas scititia, Propterea portet duminatum est in parte ignobili,

institutum est uacuare, perpendere cum Galeno virtutem , hoc si virtutem tot iuri quae virtus potest prohibere, ut verbi gratia si pars afrecta sit ignobilis virtus vel ratio- in aetatis vel ratione morbi vel ratione vigi ilia liliuiti virtus inquam potest Prohibere, pars aut cita ut praestans prohibet

246쪽

Hi ERONYMI ΑΡIVA C. I9 et stiiranaam dosan vacuantis medicamenis,t pars ut prae scans sit signum virtutis perittentis Ec prohibentis, per actionem ,-um, propterea' rod virtus pars ignobilis estignum virtutis permittentis, pars praestansst signum virtutis pioli ibentis. Insequenti explicabimus Galenum, quod Indicationes, quas sumit a figura c. LECTI TRICESIMA TER

Vomodo intellige diis sertim methodi ultimo, quantum ad Indicationem quae sumitura partis tempera- ura&praestantia diximus, quantum ad in-licationem quaesumitura natura partis, in-

ό quit Galenus ab iacindicari modum vacuationis, ut ventriculus vomitu deiectione inaniatur id est intestina deiectione tantum, sicut&iecoris caua Renes autem subdit vesica , de iecoris gibba, si copiosus suc-- cus vitiosus fuerit, per deiectiones si non copiosus, per urinas Cerebrum autem iniquit Galenus, per palatum, aures, nares.. Pectus pulmones per tracheam pro quorum verborum intelligentia duo sunt expli- anda. Primum quid per haec verba intelligat uenus. Secundum quomodo partis si-gura concursat ad indicandum.

Quantum ad primu proponit quid agendum id est remedium vacuans quod Galenus

Vocat

247쪽

Nov. METHOD MEDEN. vocat modum agendi vacuandi, ei tamen quid agendum , non quomodo agendum, 'appellat modum vacuandi, id est vacuans id et ei minatum, id est, vomitorium , deiectorium, diu reticum, quae sunt remedia vacuantia, sed determinata, quorum remediorum plures reperiuntur materiae. Quo vero ad secundum quod erat explicare quomodo figura partis conferat ad inuenienda haec remedia vacuantia deternu- nata Sciatis remedium vacuans determinatum, de quo ' litur Galenus indicaria materia morbifica ut laedit partem determin lacum tali figura vi gura non sit indicans quia impossibile est, sed signum deterniinat eis:

sonis materiae.

Sed noxa udum propter iuniores, irre- sertim quia laaec Gileni vel ba sunt satis dissicilia. Notandum inquam ex Galeno loco citato, renes, vesicam, iecinoris gibbam indicare de te hortum diu reticum remedium, indicatur autem a Galeno deicctorii si succus vitiosus sit copiosus, si vero si mediocri sua dicatur diu reticum. Satis difficile est intelligere quomodo his putibus laesis causassicci copiosi liceat uti deiectorio, causa succi non copiosi diu retico. O. Dicerem ego vis unq; idcit deiectori u diu reticu indicaria materia ut qdit parte determinata at diureticum phiberi a loci

248쪽

Hir RONYMI GAΡi VAC. Iro angustia,ut locus latior utpote intestina permittat, quia sunt duci us ampliores, mittunt deieci orium, transitu succi vitiosi, etia copiosi, ut materiae copia non sit indicans, quia copiosa materia indicat minuens, non deiectorium aut diureticum, quare hoc loco materia

copiosa non est indicans, sed signum ductus permittentis, S prohibentis, ut si ductus sit angustus copia signiscet hunc ductu prohibere transitu copios .materi : Si vero ductus sit amplior est signia materiae copiosae ductus

permittentis, ex anato me aut habetis qui duetus ampli sint qui angusti, sed qui prohibeant, si permittant habetis a copia materi .

DUBITAT LO.

SEd hoc loco propter iuniores dubitare lita

ceat ut Methodum assequantur. Dubitatio est, si diu reticura deiectorium indicatura materia ut laedit parte determinatam, ergo duo remedia duo indicata ab uno indicabuntur, quod est contra fundamenta Methodi, fateor hanc dubitationem esse arduam. S O. EG tamen dicere ii remedium diu reti cum indicari a materia ut laedit corpus secundum partes ultra si male coris, cum autem prohibetur, prohibetur aviarum angustia,

quam angustiam significat copiosi materia.

Deiectorium autem indicatur a materia, vi quiescit, quare indicat como Vesria peccatum est ' ite te, indicat autem commouen

249쪽

ii succo verbi gratia bilios , si Rha barbaria. ii ha barbarum est materia auxili indicatia; materiarii e cente,vltra smate coris,ut qua- uis sit copiosa, non prohibeatur tamen deiecto rium, quia ductus sentiatiores Galenustr. Mult praeterea T. M. vlt. capiens indicationes situla Situ partis determinatae, si tu partis capi indica tionem, tum ad s)lidorum teperamentum itum ad saccorum vitium. Declaro, primo quantiim ad sollidorum temperamentum, proinde quantum ad L. remedium alteras, dicebat Galerius qua partes inii perficie laborant intemperie gent medicamentis quae intemperies indicat. Si autem pus fuerit no insupe scie propter in terualli im, valentiora quam indicet tempe ries adna inistranda,itati telligatis Galenum, ut hoc loco nec sum nec quid agedum pro

ponat, nam si verbi gratia Ha parte pio funda fuerit morbus si igidus viduo, indicat caliduvi duo, nari ultra calefaciamus tolletur mo bus frigidus, sed introducetur morbus calidus, quare haec Galeni dicta pertinent ad doctrinam de medicamentis sunt verba extra Methodum medendi, pertinent igitur ad doctrinam de medicamelis, ope cuius doctrinae medicus scit eligere materiam, quae ultra secundum g adum calefacit, ratione scilicet interualli, quia scilicet cognoscet ratione interualli, materiam medicinalem calidam in secundo non per se morbum superare.

Quis

250쪽

ali ERONYMICA DIVA C.

Quo vero attinet ad vacuans inquit G lenus in euacuatione situs indicat, dum docet societatem huius partis cum aliis partibus, hac ratione inquit Galenus situs indicat. Namque ut cauo iecoris subiicitur ventriculus: ieiunum intestinum, ieiuno tenue, huic subiiciuntur crassa intestina, ita inquit Gal. oportet iecur per vomitum Maluum purgare, quamuis inquit Gai euacuatio sit per aluum commodior, nam intestina melius perferunt excrementa, at quomodo intelligendus Gai. quomodo situs indicat vomit ortu,&deiectorium' quomodo unum duo indicat, certe dissicillimum hoc est Galenus his verbis versatur in Methodo medendi, propo ni quid agendum in virtute Indicantis S permittentis, in virtute Indicantis, dum pr ponit desectorium c vomitorium, quae indicantur a materia morbi sca, ut quae laedit iecur nolimpliciter, sed iecur ut habet talem positio nem, ut iecinoris auo subiicitur ventriculus, ut laedit partem determinatam per talem situm, ut situs sit signum determinatae laeso

nis materiae ut vomitorium indicatum a materia, vita litiecur non simpliciter, sed iecur ut habet talem positionem, ut ecolis cauo

lubricitur ventriculus.

Deiectorium autem quod est aliud indicatum vomitorio, Indicatur a materia morbitica, laedit iecur talcm habet positionem, ut societatem habet cum intcstmis non cum ventriculo, quare sunt duo ita dicantia, S in lito