장음표시 사용
31쪽
secundum illas medicamentorum omnium species acultas explorari valeat.
De aquae facultate. caput ut IL
E ne prima nobis in contemplationem pro TR p posita aqua: quod nimio in ea a communi imma
hominibus omnibus sit .llim sani , t in aegrotis, S uotiis io ad vitam maxime necessaria . Primum que eucra 't , siue temperato corpori applicator ipsa neque frigida insigniter neque calida Deinde iis qui natura sunt intemperati: Tertio qui affectu aliquo tenentur. Nam hoc pacto exacte in omnibus propriam eius facultatem perpenderis. Igitur temperato admota plusculo tempore, ipsum omnino refrigerabit: In temperato vero , citius quid crefrigerabit id quod frigidius natura fuerit tardius vero, quod calidus Semper autem omnia refrigerabit, etiam n multis deinceps diebus, sed vel una quis hora . aut pluribus ea utatur. Nec enim talis in ullo omnium calore re. uocare poterit. Nam quae summe frigida est, si ' quadrato ac iuuenili corporis naturae paucul tempore adhibeatur, caloris molietur reuocatione Sin aliter utaris, semper refrigerabit. Q senetiam si ii r quoque qui simpli ci laborat morbo siue calido natura siue frigido, eiusmodi admoueatur aqua , hos etiam manifesto refrigerabit. Nam simplex sit affectio oportet. quemadmodum utiquem tertio de Temperamentis definitum est, quo videlicet 'itae adhibetur.ex sua natura refrigeret, non ex accidcte quippe cum frequenter ubi compositus fuerit 3 asiectus,aliud primario medicamentum efficiat, aliud ex accidente eueniat velut in phlegmone. Est nim ea a Tectio calida copiosa qtie fluxionis soboles. At qua modice ex calfaciunt pharmaca cum superfluitatem euacuant, protinus, pinor, quod affectum est frigidius effici ut erum cum simplex unaque fuerit affectio,quod ex accidente ut,in ea prouenire non potest. Ergo si hac ratione expendas,aqua potabilis omnino videbitur frigida. Non est tam cea de alia ruanti arui naturali ii quae sulfur, bitu 77ων Qumc, aut nitru qualitatibus suis referunt, facultas. Siquid c iij caructa
32쪽
earum omnino nulla ibi alienae tum caliditatis,tum fri giditatis expers adhibita fuerit, friges accre conspicitur. Quinimmo nec marinam piam priusquam adstititium frigus sit minum acceperit admodum refrigerare apparet. Nam si quis in potabilia qua totum diem innatet, ut etiam non admodum sit frigida, sed velut ex sole tepens,
necessario tamen refrigerabitur. At mare complures iuuenum interdum pertulere non per diem modo totam,
sed etiam adiuncta nocte. Ex quo liquet aquam potabilem certe dulcem, secundum naturam suam semper oesse frigidam: mare vero non aeque. Qv d si non semper in sermone adiiciam , potabilem, sed dicam simpliciter, quantum ex se est aquam esse frigidam, haud calumniari
oportebit, tanquam insufficienter&indistincte locutu. Nam quae ex acie ac syncere aqua est omnis alterius substantiae missione vacans, ea ex nec curtate ex sim facii tale est frigida. Si qua vero per bituminose,sulfurosa, nitrosa,aut aluminosa loca distillans sub satiae eoru aliquid absterserit, secumque traxerit, ista iam ea est, non auteexacte aqua velut si ipse quoque volucris aut salem aut soalumen ,aut aliud id genus affatim aqua miscere potabili, sicut sane saepenumero facere cogimur in malinae inopia, quando muriam ficere volumus tunc enim salem aquae indimus ac tantum ipsa facultate iam discidet, ut si aqua dulcis, videlicet quae neque insigniter aut calida
aut frigida sit, sed velut ex sole tepida,erysipelati perfundatur, noxam omnimo nullam laominis corpori sit allatura. At si marinam aquam,aut muriam, aut id genus a quam missa, bituminosam videlicet aut sulfuro iam admoueas, usque acie o hominem offenderis, ut parte ipsam
sis adusturus. A qua igitur ipsa ex sese frigida est facultate Porro si extraneum sibi calorem adeptam corpori hu-naano perfundas putabis forsan simplex quodda&naturale adhibitum medicamen at ea quodam utique modo composita est, aut ignea essentia partem aliquam na-etia aut certe omnino ipsam qualitatem . Vt enim si sale in illi miscueris, ex confesso fuerit composita: sic multo ma-7aliua gis si igneam aut essentiam, aut qualitatem adieceris,c6E lue positam quodammodo eneceris. Esti porro etiam aqua limosa
33쪽
liinosa ita iam tenus composita, velit testa lia a Nili, qua in Aestypto est. Sed ea per fictilia vasa percolata plane pura efficitur. Oportet aut non semel' aut bis,tente 4 dpercolare, quando ne ii quidem sors an ad amussirin pu k is qua .ram queas efficere verum quando qui aqua infertur ii vis. mus,omnem effligerit sensum, satis tunc est ut queas dicere,iales,ut ad usus eiusmodi, puras esse aquas.
i V dicantur autem liae tribus sensibus, nempe gustu, - su &odoratu. Gustu pura est, si nullam osterat qua Llitatem sed ad ungue qualitatis expers appareat. Visu, AE cum syncera fuerat,ac plane perlucida. Sic nec odoratu ullam prae se ferre qualitatem debet, ut sunt quaedam extremae prauitatis quae aut aciditatem, aut acr moniam, aut salsed inena, aut putredinem aut aliud indicibile aliquod vilium praeserunt . igitur aqua quae absq; liis est omnibus, ut ad naturam suam certe, ne ipsa quidea damussim syncera fuerit,sicut nec aliud ultu quatuor elementorii sensibiliti, sed ut ad sensum di sum syncera est. Talis ergo est propositum, secundum suam naturam fri gida est Uippe si valde ex calfactam no modo aqua,
sed vel Mandra poram, vel altercum, vel cicutam,vel me conium admoueris non solum excal seceris sed etianivsseris corpus ita manum. Omnia itaque quar examinanda venient medicamina omnis extraneae valetisque tum caliditatis,tum fragiditatis aliena sunto, nedum aqua.
PO y0' Rqu omnis dulcis perspicuo frigefaciat,ninc quoque didiceris Ceratu luim id hi si ex aqua isti da subactum accurateque madefactum calido cuipia affectui imponas, protinus ipsum frigefacies. Oportet autem quam plurimu admiscere ipsius . quae:
34쪽
mistioque hoc maxime modo optime perficitur. Ceram quantum fieri maxime potest purissimam oleo liquantes humidum facere ceratum oportet deinde refrigeratum,7 ΓΦαν a rasum sordibus bue purgatum,inmortario manibus subigere, aquam astiindendo frigidam, quantum nimirunt
ceratum accipere valet, ac nondum aquam supernatat.
I De hoc a Id refrigerat&eos qui in febre utuntur, si hypochon -
erat ni driis superponatur,&omnem phlegmonem: similiter herH GH petes quoque,& carbunculos, tum erysipelata, dc phy gethla,ac breuiter omnes morbos calidos. Ergo si non a o quam dulcem, sed marinam aut muriam illi admiscens in uno praedictorum,quouis uti voliteris non paruam Omnino differentiam conspicies: quippe cum id medicamc- tum adeo nullam propositarum assectionum amplius refrigerabit, ut insuper accendat potius. Adeo multa est diuersitas potabilium aquarum,& muriae seu maris similiter vero xearum quaecunque sulfur,aut bitumen ,aut nitrum, ut chalcanthum,aut misy, aut chalcitin aut ut simpliciter dicam,quae calidorum natura medicamentorum gustu aliquod referunt Inimicarenim sunt omnes calidis socorporum nostroru affectibus. Ex quo claret has omnes
facultatibus esse calidas, solam vero aquam potabile friasidam.
Aeterum quod haec quoque propositaria omnia aquarum sola sit humida plane ex eadem disces
methodo. Nam ulcera quae supra modum squalida siccaque sunt,si hac irriges,statina admodum cibum id molliaque reddes,cum alia aqliae uniuersae vicera desiccent. Tum piscatorum ulcera adeo videntur sic-r τεταρι ca, ac si forcii salita. Contra eorum qui in balneis ver-χxu ub santur, humida apparent ac mollia. Quin imbutum linamentum ulceribus imponere libeat initimida quidem . TVertio, orabili,sicca a muria marinaque reddi comperies. Aque casu Albi quin etiam aluminos', quales sunt in Italia a vocata hula. lib. s. ita lar cum aliis ulceribus idoneae sunt tum vero quaecuna echod. que suxionibus tentantur,ea perfacile desiccant Sic nec
35쪽
FACULTATIBUS LIB. I scaeterarum aquariam ulla lium ectare potest quod videlicet non sint exacte aqua sed mistain adulterata, accepto nimirum aut alumine, aut chalcite, aut sale aut id genus aliquo. Quocirca earum nonnullae ulcera quoque exasperant, nempe quae acres admodum sunt mordaces. Quinetiam sitienti dulcis aqua remedio est: caetera vero a in Arueni. cerbiorem etiam sitim relinquunt. Tum aqua inter cute mento. laborantibus aduersissimum est ioculum,& lauacrum aquae dulcis salsarum vero,ac nitrosarum,&sulfurosaria, io it intinosarumque omnium sane perutile. Imitari autepotes sicut marinam,sic aliarum quamlibet,substantia, delicet admista quae in quaque vincere conspicitur. Nam sulfure in aquam dulce indito, sulsurosam effeceris alumine, aluminosam:ac eodem modo aliarti unam quanq;.
Q nod aqua aduentitium calorem iam per quidem humessit, non autem semper caufaciat uerum in ipso quidem per i ionis emispore calfacere, post a uero fri acere cono
b, δες ergo propria aquae natura Mimida est de
frigida Porro aliunde calorem adepta, ex cal-I iacit quide n& humectat quibus est admota vertim haud similiter ambo praestare potest-
summe nanque humectat seu tepida sit,seu teperata, se ii etiam calidior Summe autem non calfacit, nisi quae extreme ferueat. Qu9d dico, in teperata primum explore-3 mus natura. Igitur si huic aquam afferas temperate calidam, siue lauans, siue persundens in ipso quidem perfusionis te inpore calidiorem simul & humidiorem partem ipsam efficies: quod si deinde ouiesces,nec corpus frigid susu postea contrahes,constipabis, ac densabis,paulo post seipso frigiduis relinqui conspicies: quippe cu corpus rarefactum transpirante immoderatius calore nativo fjgidius efficiatur. Non tamen sicut frigidius postea calidae usus corpus destituit, ita&siccius Q tanquam profecto videri ad possit, tum ob st spiramentorum raritatem, tum nolo
36쪽
terpres hoc loco, radiculi membra
ob corporis mollitiena, tum ob sub si antiae fusionem 'lusculum siquid in iis affectibus uaporetur , nece ila est. Atqui vapor humor est extenuatus Veri non ita habet rei veritas. Nam mollitie quam calida aquae otionibus acquirunt corpora,solius humiditatis proprium ac inseparabile signum est,inanimantis videlicet corpore: velut in opere e temperamentis est demonstratum. Sa ne indicio esse potest ulceratarum partium caro, quae id ipsum perspicuo ostendit, utque in istis ex aqua calida perfusionibus mollis atque algae ritu fluida efficitur. Quanqua sane corpus illiusmodi affectionibus inanitur, ut minus tunc in sese habeat humoris quam antea Viderique venia digui possunt, qui per calidas lotiones, atque aquae moderate calida perfusiones siccari corpus existi mant. Nam similis horum est error, atque illoria qui credunt senes adolescentibus esse humidiores . Pluribus namque senes excrementis humidis redundant sed genuinae partes quaest 5 φυχοτα, I nuncupant)organicaeque adolescentibus magis sunt humidor ut id quoque in secundo De temperamentis monstrauimus. Perinde se sores habet in perfusionibus, ac lauacris, omnique adeo ex aqua calida irrigatio e. Si quidem humores qui in vasis aliisque inanibus spatiis sunt, exhauriuntur omnes at ipsa vasorum corpora iniuersum genus carnosum seipsost humidius Atque hanc solam facultatem, ut consenta-taneum est nunquam aqua deponit. Neque enim ci feruens corpora exurit, quaevsca sunt redduntur sicca isti quae ab igne sunt assa. Rursum nec cum si tinniam adepta frigiditatem per diem totum,aut etiam longiori tempore parti cuipiam persunditur, eam sicciorem efficit, tam . Oct si rugosa atque admodum exilis relinquitur. Veru haec eueniunt.quod qui in vasis aliisque spatiis est humor, exhaustus sit a partes genuinae solidaeque nulla sui parte sicciores evadunt. Huiusque semper meminisse oportet,
tum toto sermone perpetuo obseruandum ex euidenter
apparentibus colligendam cuiusque medicamenti facultatem : Ac semper ad quod quid dicitur calidum frigidum, humidum,aut siccum,ad id esse aestimandum.
37쪽
Si a rebus caeteris de medicinarum faculta αte colligi cluid oporteat, ex gim cum illis commercio faciendum esse iudicium. caput IX. Porro siqui v lj xj, siperabilia dant arebit eae Tι.
ternis probationes ducere,ne id qui deni prohibeo Axyρα verum animum inii diligenter aduertat consulo. Nam admodum lubrica res est, nec paucos obtinet fallendi modos . scd lios in cosequentibus edissera. Caeter u quod sol si quis ab extremis sumpserit, ut id quod iudiciu subit medicamentum, aut ex calfacere aut refrigerare probet, id in ignis commercio contati hique cospicitur. Neque enim us luc adeo absurdum est, quod facile in ignem vertitur. d calidum facultate putare. Memoria enim,opinor, tenemus omnia tritius vocis FacultasJ significata, quae in tertio De temperamentis desiniuimus. Vnuigitur ex iis crat id, quod ex propria eius quod dicitur.
materia. tale est fictilia te siquid enim ficile in ignem vectitur id facultate e stagnis non actu scilicet. Nam hoc quod est Facultate, ex aduerso ei dui id itur quod est a ictu alterum, oro quod est per se, ei quod est ex acciden gi iiii te. Hanc ergo iudici rationem c o siderare ac distingue
Quo ter quae praedesiniri oporteat, ut liceat ex alicuius affectione quae ad ignem est,
quo pacto aduersum nos id ipsum a liciatur,
colloere. caput A quibus cosilium est tuto a rebus extraneis ad
corpora transire animalium, videre primum debent, an tenuis sit essentia , an crasse, quod explorandum venit. Secundo, an sibi continuum, densumque ac solidia totis,an interuallis intercepto, ac rarum. Q iocirca his immorandum prolixius est . Viis
detur enim id quoddam esse principium,ac velut elemcrum multam considerationem postulans.
38쪽
Q Od quae subtiliorum sunt partium, promisptius propriam exerant actionem, quina quae crassiorum, tames eandem cum illis facutitatem obtineant.
Gitur eorum quae in confesta est facultate esse calida
nullum omnino apparet nos ex calfacere,priusquam in tenuia sit comminutum. Nam si quis piper solidum oculi inspergat,nullam plane caliditatem percipiat: eadem ratione liquis vel linguae imponat, aut deglutiat, aut alio pacto utatur intepro haudquaquam diligenter
trito, ct cribrato,ac non adeo comminuto, ut pollinem tenuitate reserat. Nam quod pollinis instar cuti insperpitur, ex calfacit, ac maxime si affricueris:yraeterea quod lingua admotum fuerit, aut in ventrem deuoratum . At quod solidum integrumque imponitur nec cutem calfacit S linguae ventrique exiguum dii taxat caliditatis sensum mouet Itaq; cum tenuium esse partium dicatur quae S. facile in tenues partes comminuuntur, solidarum crassa riique partium quae contra: tum dura viscosaque aegre ac disti culter, aut omnino in tenues comminutio possint: friabiliquero,&que citra viscositate mollia sunt,propie in tenues soluantur: hinc constare arbitror, multa esse facultate calida,ac facile accedi, verum nos haud facile excalfacere. Nam ignis,ut qui omnium est tenuissunus, si mulque calidi si unus,& in profundum facile penetrat, ccomminuit,6 vincit, extenuatque,transmutat,atque in suam denique naturam conuertit, unde quaque scilicet contingens, quod notingit exuperans . At nostra caliditas supra quam quod crassar sit essentiar, δ ha lituosa insuper infirma est, ut non facile mutet quod contigit ostensum est autem in tertio De temperaturis quo sine quae hic dicuntur assequi est impossibile nullueorum quae nos ex calfacerest apparent perinde ut igne posse calfacere, verum ut materiam accendi facilem . Si quidem mutationis principium a nostra caliditate accipientia, ut calanat aridi ab igne,ilos contra recalficiunt,
39쪽
velut partes fiat quaedam caloris natiui,sicut illi ignis Nam quod prius erat calamus id nunc fit ignis, ut mutantis ipsum ignis essentiam totam adaugeat Monstrauimus autem quaedam ubi vel leuem extrinsecus fuerint mutationem adepta, secundum naturam deinde suam ad plurimam mutationem procedere. Quamobrem mirandum non est si queeda medicanacta prim quidem mutationis principiu a nostro calore nacta,inde ia pergant eu quoq; qui mutabat superare Na cu corporis cuiusque proprieto a salia habilis sit ad suscipiendum calore, alia inhabilis fit, paria principiat non sequatur par incrementum.
Quod pharinaca, quae paruum fortita sunt molem corpoream, magis Iani qum qua
Vin etiam quod corpus admodum exile facilius alteratur, mutatiirque ab eo cui admotu est: quod autem grandius est,non nisi tempo-- ris spatio,ac vix tandem etiam sensibilem alteration in sustinet: id cum non modo a physicis natura scrutantibus sit demonstratum , sed cuiuis etiam homini rei ipsius experientia notum satis magnum adfert testimonii iis quae modo dicebamus. Oppe si piperis particula a nobis accipere debent mutationis initium, eoq;
accipiant faciliuς,quo fuerint manutiores: mirandum noest,si eas tanto citius ex calfacere, experiamur, quato accuratius in minimas fuerint comminuta .
Medicamenta parem etiam sortita tum faculatatem,tum confislantiam, quato rarioribus apisplicentur corporibus , tanto ocγα actionem suam exerere.
Vinetia quod extima cutis superficies callosa sit dura l; frigida, quod vero sub ea est totu,quato profundius subeas, lato sit calidius,nemo ambigit. Huic sane rationi si duo etiam principia in aliis a nobis
40쪽
.nobis tractationibus demonstrata adiecero ita denique uniuersum possis colligere. Alterum quidem ad demonstrationem principiorum,siue lemmatum, siue axiomatum,sive propositionum, siue utcunque nuncupare libebit, in commentariis a me temperamentis demo stratum est,cutem videlicet omnem in primo statim ortu sibi esse continuam,at temporis spatio perforari, ac plurinia nancisci spiramenta, ritu crabrorum. Altera utilium ad ratiocinationem propositionum est,corpus uniuersum expirabile esse ac inspirabile, ut inquit Hippocrates Fusus autem de hac dicitum est in libro De viii pulsuum,ubi demostrauimus arterias ubi se dilatantes undiquaq;, per c si meatus in seipsas attrahunt,non aere modo halitumq; attrahere,sed quicquid trahi etiam facile ac tenue sit, ad spiritalis essentiae motum impetumque expedite consequi, intibus sic se habentibus, multa venae arteriaque aperiuntur in cutis meatus in ipsius superficiem internam: ac in meatuum perforationes haud pauca peruenire venarum arteriarumque oscula existimandum est, nihiloque secius ad extimam superficiem , ita ut ipsa osculis ibi finiant: tum quicquid piperis ad exactis inum redacium fuerit pollinem, simul cum ambiente aere ab arteriis attrahi ipsumque protinus a calore natiuo alterari, idque tum ob paruitatem, tum ob ingenitam via calore alteretur aptitudinem. Si quidem haud ab ud illi erat facultate esse calido, quam: facile posse incalescere. Quod si semel id illi insit, non mirum est per omne corpustcmpore perlatum, ipsum recalfacere , ac proinde primum imaximeque ab id genus medicamentis incalescere partes quas prim iam contigerit deinde qua his sunt proximae. continentes ac sic I deinceps tertio quartoque loco, pro situs videlicet vicinitate , cum ea quae primo incaluerat, incalescere. Haec scientisca constant demonstratione, non tamen iis satis credibili,qui in primis non fuerint exercitati . Oportet enim in iis quae De elementis sunt ratiocinationibus esse versa tum, atque in commentariis De temperamentis , usu pulsuum, mante haec omnia in demonstrandi mea thodis peritum. Sane paucis datum est omnia percur