장음표시 사용
371쪽
praestare mihi videtur,communiter de illis omnibus,r fari, quo videlicet tum clarius intelligi possint, i tu quae 7 κήτου dicenda sunt distincte ceu in articulos inaudiatur . Nam δικρ ριγὸν
siquis in omnibus sequatur scriptores siue medicamento μἐνωσα-rum,siue materiarum siue illorum praeparandorum cin καμνενε multis profecto turpissime allucinabitur,&ea quae prae κατῶ γfinite ac determinate a me posita sunt,perperam accipiet ii ρημί/Caeterum cum duo sint capita communis orationis iam νυ p. proponendae: Alterum est, an sponte nascentium medicaro minum quae combusta sunt,calidiora arbitrari oporteat, an frigidiora Alterum de medicamentis adstringentibus, quorum in genere esse supra ostensum est tum austera id acerba. Itaq, super his quidem in quarto horum commetariorum verba fecimus: sedin modo comemorare satius fuerit,medicamentis adstringentibus&facultate qualitatem inesse cum acribus pugnantissimam. Adstringui
enim Acacia, Bala ustium Hypocystis , Cytini, Galla,
Rheon, I hus, omphacium, Mespila,Corna, Malicoriu, Myrta. Acria vero sunt Euphorbita, Allium, Caepa, Porio rum, Napy, Piper,Gingiberi, Smyrnium, Origanum, Pu-legium, Calamenthe, Thymus Reuocandum itaque inmemoriam duntaxat qualem cuiusque dictorum percipimus sensum, protinus sequetur qualitatis eorum diuersitas,quam in quarto libro exposui una cum aliis omnibus gustus disserentiis Sane cotrahunt constipantque atque condensant substantiam nostram adstringentia ac proinde in quamuis corporis nostri partem extrinsecus imposita continub illam rugosam contractam effici ut, contra quam acria, quae imposita cuti perspicuo eam ex-3 calfaciunt atque in molem attollunt, rubente colore aesi diutius immorentur. etiam vicerant. Haec itaque euide- ter apparent tum incidere, tum ex calfacere, tum etiam a
vicinis partibus ad sese sanguinem attrahere: at adstringetia refrigerando,contrahendo, costringend6q; in illistiam contentu repellere. Facultas itaque aduersisssima est adstringetibus cia acribus mec quae in gustu apparet qualitas,simile quippia obtinet. Quid ergo nonnullis in metu venerit, ut piper, allium, atque adeo acria omnia adstrin,
gere dicerent, sane cogitatione assequi neque . Nam si Vt haec
372쪽
ut haec adstringere dictitant,ita Rit in ,bala ustium, omispli actu, Mespilum, quotquot eius sunt generis,acria cognominarent, diuersa ac commutata in nominibus conisuetudine: ignaros profecto illos vocia,& earum significa tuum: no tam e gustadi aut olfaciendi carere iudicio dicerem hic vero cum res duas olfacta,&gustu,&effectibus suis contrariam inter sese naturam ostentantes vita appellatione nuncupent:admiranda profecto hominum aut stupiditas est,aut dementia, aut simul utraque: perinde enim faciunt atque illi qui& ignis,& niuis eundem si os sensum aiunt. Atque adeo in quendam quondam incidi, qui prae tam aliena atque absurda usurpandorum vocabulorum cosuetudine diceret nihil prohibere quo minus diceretur ni eandem igni habere tu qualitatem, tu facultatem: quia videlicetvi haec qua loque visa sit pedes diutius per eam ambulantium adussisse. Sane non paruo tempore opus est, ut illis hominibus sordem animi expurges. At quibus non in tam profunda ignorantia caligine
degere contigit,ac quartum horum commentarioria per Ieperint,iis quae iam dicta sunt, memoriae causa repetita sosufficiunt quo distincte nomina de quaque propriarum rerum ita inaudiant, quemadmodu Latinis efferre Graecisque mos est. Transibo vero ad se cuduscemina siue speculatione haud etiam de nomine Ignificato eius habe-dum, verum de rei natura. N a plerique existimant obusta omnia se ipsis effici frietidiora. Alij econtra combustorum omnium augeri caliditatem ex stimant utrique sane errantes. Conspiciuntur enim liquido quaedam calidiora reddita ad gustum,& ad tactum,& eam quae in usu cernitur facultatem velut supra dicebam de acribus mad n stringentibus. dam contra adustione minus apparet ealida: idque clare discernimus tum tactu, tum usu. Dico autem usum, ceu ante dixi, cum cuti imposita alia calidiorem rubentiorwmque partem efficiunt,alia exanguem frigidam δε alia molem attollunt,alia contrahunt. Igitur acria multum caloris amittunt usta At quae eiusmodi
non sunt, assumunt.Sane combustorum omnium nullum
plane est frigidum. Relinquitur enim in illis velut iμπυριμμα, hoc est ignitio quaedam: nam ita vocabat Aristoteles:
373쪽
teles: atqtie id est quod per ablutiones detergitur,ex combustorum substantia subtilissimum quod ubi cum aqua abierit,quod usti reliquum est,substantia terrena est SNquidem tumidum omne combustio absumit: reliquum
autem terrenum est una cum empyreumate ab Aristote te vocato. Hoc ergo ubi per lotionem ablatum ac semo tum fuerit, aqua in qua medicamen ablutum est,calidam adsciuit facultatem , eamque tenuium partiusquod reliquum vero est,terreum est de siccare citra mordacitatem i, potens. De his quidem S supra diximus: caeterum nihilo deterius est in memoriam nunc ea reuocasse, ut refricata
illorum memoria, simul quae dicenda sunt, exactius quis
CV m duae sint res quae terra vocabulo significan
tur,necessariu duxi prius eas distinguere, ut clariora sint quae dicenda veni ut Altera sane Graecis pariter Latmisque cosueta est. Siquidem Vbi: triticum,hordeum, aut aliud quodpiam seminu quae cerealia nucupantur,seminant, mediocriter humidam esse terra oportere aiunt a tibi vites, scias,oleas,aut alia qua- uis arborem plantat jugienda praecipum tu ea quae liginis plane expers sit, Mari a tum qua humida sit S luto Q. Na lutum vocat terram humido maceratam. Tum qu1 decolendis agris seu georgica conscribui, in regionii dinferentiis atram terra, argillosam,arenosamque discriminantes efferunt. sed tinguem terram vocat,ex qua lutust viscosum ac lentu: Altera vero cotra quam hanc dispos sitam,quae lutum esticiat, pinguitudinis expers, friabile,ut sic dicam. Atque hoc est,nu terrae vocabuli significatum omnibus usitatum . Alterum est solis philosophis
usurpatum,cum aiunt elementa corporum esse terram,aqua,aerem, ignem. Corpus nanque extreme siccum ac frigidum terram nuncupat. Secundu hos ergo nullu compositor corpor terra censetur elem claris: aiunt tam ea plurimum habere terrae, puta adamantem, saxam Sc quanto corpore fuerint duriore tanto magis ea dicunt esse terrca,contra quam agricolς. Haud enim quo durior sit corporum
374쪽
eorporum consistentia,ed plus terream es e dictitant,versim lapides tetras plane ad agri cultura esse ineptissima contendunt. Caeterum eam esse terra dicunt exactissimam,quae quam longissime recessit a saxi cosist Elia qui pape cum argillosam Marenosam ad pleraque damnent inutilem. Secundum itaque significatum quod a philosophis celebratur, tribus finientur generibus terra disseretiae. Siquidem unum eius genus lapis est, alterum corpus metallicum tertiti vero terra quae colitur:facta apud eos disserentia de metallicis corporibus qua fundi possunt, ovelut aere, stano, plumbo. Haec enim quidam aiunt non
terrae,sed quae plus continere. Attamen caeteri homines omnes eam duntaxat terram nominant: quae humido macerata lutu efficitur: de qua utique de ego nunc statui di feretias exponere, id modo praefatus, quod proposita sectio corporum terrenoria in lapides, metallica . terram
quae colitur, absque corporibus quae proprie physica seu
naturalia nominantur,dicta est. Nam si ea accedant, tum Iigna omnia,& fructuum partes complures, velut etia animalium,essentia esse terrena dicentur:fructuum quid Epartes ut nuclei Olivarum,& acini, varum, putamina Ducum tonorum, eius generis multa alia. Animaliti vero,ossa,cornua ,dentes. Vertim de plantarum partibu ,
quae terrena utique sunt durae, partim iam supra dictu est,partim etiamnunc dicetur. Et de iis quae animantiu sunt infra tractabitur, ubi prius terrae species absoluero. Licet enim ea tibi aut differentias,aut species, aut etiam appellare genera. Dico autem haec, lapides, metallica corpora, terram in lutum solubilem . Ac primum omnium dicam ab Latinis nuncupata terrae diffferentias,qua commune hoc habet, ut addita aqua cotinuo soluatur,4 fiat lutum. Nam quod a philosophis sic appellatur, non habet omnibus commune, sed illis tantum consuetum ac celebratum significatum
deirentiis nominata pagis terr .
375쪽
FACULTATIBUS LIB. IX. Prr mystate Latinis vocari dixi, quae iniecta
aqua stati in soluitur,&rit lutum. Huiusmodi erso est quam homines ad culturam elaborat,dis. ferentias habens quasdam sane secundum propriam rationem, tum pinguis est viscosa quae utique omnino intra colore est: alia vero friabilior, pinguitudinis expers, quam vocant argillam, quae sane quodam modo candidior est. Atque haec otrariissimae sunt differetiae Aliae harum in medio sunt, alteri atq; alteri magis accedentes: atque adeo qu da etia quae ex ς quo ad unguem in medio, pari interuallo ab utraq, distat. At aliae sunt ter differentia ex diuersi generis corporum nata commistione qua ratione lapidosae larenosa habentur atque admista talium substantia segregant largς aquae effusione ac macera one, dii totum humidum efficiatur. Cu enini
id effectu est, id quod desertur atq; inest lapidosum atq;
arenosumo domne subsidit, terra exacta supernatat. Tale quid da in Lemnia terra visitur, qua cognominat quidam milion lemniam, id est rubricam lemniam, alij
quidam sphragida lemnia, hoc est sigillum lemniti, ob impressum videlicet illi sigillia, Dianae sacria. Siquidem hanc terram sacerdos cum patrio quod a honore sumens, haud mactatis animalibus, sed tritico atque hordeo piamenti gratia terriredditis, in urbe cdportat quam deinde aqua maceratam,atque in lutum redactam, ubi valenter coturbauit paulumque inde quiescere sitiit, aquam quae super-Datat, aufert,& mox quod sub ea est lutum tollit, ac retia quum duntaxat quod ad imum subsedit,lapidosum scili cet Marenosum , relinquit ut inutile ac superuacaneum. Porro lutum illud pingue usque eo desiccat, dum molliscera consistentia accipiat: huiusque, Siguis acceptis particulis sacrii Dianae signia imprma it. Ac postea rursum in umbra siccandia reponit, donec omne plane humiditatem amittat, fiatque illud medicis omnibus cognitu medicamelemnia sphragis,sive sigillum. Sic enim quidam illam cognominant ob impressam illi sphragida, hoc est sigillum:
ceu etiam nonnulli ob colorem lemniam milton siue rubricam appellitat. Verum ab ea differt, quod cotactu nocontaminet atque illa: secundum collem in Lemno
376쪽
qui totiis colore sutuo est, cin quo neque arbor, neque platria nascitur, tantu huiusmodi terra visitur. Porro tres eius signantur differentiae una quam posuimus terrae sacrae, quam ali nemini preter unam sacerdotem cotingere fas est: altera vero eius his reuera miltos est,sive rubrica rutuntur autem ea potissimum fabri demum tertia eius quae ex tergit, qua utuntur qui lintea desvestes lauant qui Lib-s sit utique collibitum est. Caeterum cum apud Imao-Lρ2 63 scoridem S alios quosdam sic raptum legissem, lemnia ter-laircinu misceri sanguine, at ii ex luto quod ea mistione coficiebatur,sacerdotem lemnias sphragidas tum con '' formare, tum consignare, cupiebam profecto ipse gai- cilionis modii inspicere atque symmetri amataque quead modum in Cyprum nauigaueram vide lorum quae in ea sunt metallorum gratia,& in cauam Syria Palaestinae partem profectus fueram, bituminis Maliorum quorundam inspiciendorum causa , ita nec in Lemnum enauigare piguit, ut quantum sanguinis terrae admisceretur,cospicere. Nam iterum cia Roma pedestri petere itinere per Thraciamin Macedonia, prius a Troade Alexandraea in Lemnu ad nauigaui, nactus illic nauem quae ad Thessalonica 'cursum destinabat. Conueniebam autem cum nauclero, ut in cursu Lemno appelleret si sane ille praestitit, sed non ad eam ciuitatem ad quam oportebat Antea enim nesciuera duas esse in insula ciuitates, sed credebam, ut Sanriis, Chius, Cos, Andrus, Tenus, omnes adeo quae iii Regeo sunt mari, unam duntaxat ciuitatem habent toti in sillae cognominem ita aemnia nominis sui unam habere ciuitatem. Porro ut ex naui descenderam , intellexi ciuitati nomen esse Myrinae nec in regione ciuitatis illius aut Philoctetis templum esse aut sacrum Neptuni collem, sed in altera quae vocaretur Hephestias: nec ciuitatem eam Myrina esse propinquam. Cuque ni e nauclerus expectare no posset, distuli, ut cum Roma in Asia redire, tunc Hephestiada viserem: id quod feci prout sperati eram proposuera. Nam ubi ex Italia in Macedoniam traiecissem,eamque pene tota pedestri itinere petransiis sem,peruenissemque Philippos, quae ciuitas est finitima Thraciae inde ad mare descedi quod proximia aberat,e
377쪽
tum viginti stadiis primumque Thason transmisi distatem plus minus ducentis stadiis: atque illinc in Leminina septingentis, ac rursum ferme septingentis in Alexandraeam Troada traieci. Ac proinde sane ex industria tum de nauigati de tum de stadiis adscripsi, vi si quε eadem quae me caperet Hephestiada visendi cupiditas,
cognito eius tu sic nauigationen instituerces In tota nanque infula Lemno orientem spectat Hephestias, occidentem vero Myrina. Et quod a poeta dictit in de uticano est,qui graece dicitur Hephesius. Decidit in Lemnum, propter collis naturam occasionem sumpsisse fabii lar crediderim. Apparet enim combusto simillimus tum colore ipso, tum etiam quia nihil in eo nascitur. In hune itaque collem facerdos quo tempore ego ad insulam a cesseram,egressa, certo quodam tritici hordeique numero
in terram coniecto, aliisq; quibusda pro religione patria
perpetratis, plaustrum totum terra impleuit. Atque ubim urbem conuexiiset, quo dixi modo, illas fama homi num adeo celebratas enmia sphragidas prcparabat Visum ergo mihi erat percontari , nunquid unquam antea hircinum sanguinem huic misceri solitum,memoriar proditum accepitiet. Quo audito omnes in risum soluti sunt necti sane quiuis ex vulgo, sed viri oppido quam eruditi cum in aliis tum precipue in uniuersa patris histo ria. Quin ta quodam librum accepi quondam ab inco Larum quopiam conscriptum, qui Omnem lemni terri sum edocebat. Quamobrem nec me quoque piguit huius medicamenti pericubim facere, Rccepit sphragidum vi ginti millibus. Sed cis a quo librum dono accepi, inter
principes habitus, ad multa hoc rebatur medicamine. 3 Siquidem ad vulneratum, tera , tum cicatrici inducenta de contumacia: ad hec ad morsu viperae atque adeo omnes ferarum morsu , necnon adue Isus medicamenta letalia non ante modo exhibere, sed de post sphragide uti cosueuerat . Addebat porro sese periculum fecis in medicamenti, quod quia fructum iuniperi accipit, diae τῶν ρκ unucupatur,cui utiq; indebaturvi terra lemnia: vomitiinque ciere aiebat, siquis cum etiamnum inventre letale venenum haereret, alexiterium siue muletum
378쪽
ebibisset. Et sane nos quoque huius secimiis pericu himan lepore marino,& cantharidibus, cum sese tale quippiam
accepisse homines suspicarentur verum hausto quod miliam sphragida habebat medicamento, protinus om- ne euomuerunt, nec postea ullum allis accidit symptoma eorum quae ad leporem dc cantharides comitari consue uerunt tametsi conuicta esset perniciosorum medicami num exhibitio Caterum an ad alia mortifera medica menta , haec inquam quae vocant deleteria, eandem vim habeat medicamentum quod ex fructu iuniperiin terra lemnia conficitur, mihi utique ignotum est. At ille ab H Ephestia de profecto asserebat, adeo ut& rabientis canis morsum eam sanare diceret in vino diluto epotam, at vlceri ex aceto nai pense acri impositam Sedin aliarum ferarum ictus ex aceto sanare referebat, extrinsecus foliis insuper impositis, quae putredini resistere didicimus. In primis vero praedicabat Scordium deinde Centaurium exile,inde Marrubium. Porro siquando nos sane adulcera cacoethes putrida terram lemniam adhibuimus, magnifice profuit Vsus autem est pro prauitatis viceris magnitudine. Quippe id quod grauiter olet, impendioque laxum molle que est, ac sordidum, sustinet, vel per
acerruniam acetum lemnia terra in lutosam soluatur consistentiam a Iliorum more pastillorum, quorum alius alio utitur: lico aut Polyidae, Prasionis& Andronis, qui nuc dici us est, quem Betinu vocat. Si qui de hi omnes a lenter desiccantes prosunt ulceribus contumacibus, soluti interim quidem in vino dulci,interim sapa, interim oz- nometite, nonnunquam etiam alborum quopiam,aut fulvorum,aut flauorum, prout nimirum, sis postulat. Nam de talibus alibi definietur. Similiter vero quandoque soluuntur aut ex aceto,aut vino, aut aqua aut Oxymel ite, aut oxycrat', aut melicrato. Porro lenia terra ex aliquo
copraehensorum soluta,medicamen fit idoneu tum recentibus glutinandis vulneribus,tum medendis inueteratis, aegre ad cicatricem venientibus, contumacibus. Similiter autem talia quae uis terra pharmacodes siue medicamentosa. Necesse enim erit distinguere,sicuti supra ab elementari terra,in qua lapides compraehendebantur.
379쪽
eam quae in ultim soluitur sic nunc ab ea quae colitur, medicamentosam: nihilo enim deterius erit ita ea cogno minasse qua ad curationes utimur: tametsi eius quoq; quet colitur, si qua pinguis est, comoda est ad curationem ea Tum omnium partium quae desiccari poscunt unde fanὸ ex Alexandri in per Aegyptum tuntur multi sua utique sponte ac iudici, multi vero etiam moniti somniis. Vidi enim Alexandriae quosdam aqua inter cutem labo- antes ac lienosos Aegyptiae terra luto tentes , qui sibi suras, femora cubitos,brachia tergum,latera,petiusque inungerent, ac perspicuo iuuaretur. Funde in modum veteres phlegmonas, laxa cede mata adiuuat lutu hoc.
Noui siquidem quosdam qui ex immodica per harmorrhoidas euacuatione turgentes effecti ac tumidi, non obscure fuere adiuti. Sed quidam diutinos fixosque parte quapiam dolores perpessi luto hoc plane persa nati sunt: desiccandi nanque vim terra quae uis possidet. Quyniani vero corpus eius natura siccum est, quia prorsum igne et substantia mistionis est expers, ita desiccat, ut minime sit mordax:ad quod tamen etiam proficit si lauetur.
De terrae lotione. texum lauatur terra omnis ad eunde modum
quo propositum est de lemnia. Primum quidem maceratur aqua, quae nullam habet medicamentosa qualitatis suspicionem. at ubi lutum consederit, est unditur quae innatat aquas ac quod in fundorat, segregatur a lapidosis atq; arenosis quae ad imum resederunt. Ac si exercitatum habeas gustandi sensum, ipse
iudex eris accuratus,quam porteat terram lauare, quam
non. Nam quaedam lauari non desiderant, quidam etiambis terq; elui exposcunt. Ac lemnia quidem paratam accipis semel a sacerdote lota,quae iterum ablui non exigit.
De terra Samia. AT S in iam nil uari quidem opus est: utimur ait
tem altera eius specie magis, quam sanatum a stera cognominat, ad sanguinis expuitiones undecunq; natas, velut etiam Lemnio sigillo Ea dena 'i iuuat sanguinis ex utero profluuia,& vocatum fluxurii
380쪽
inuliebrem . Quin irosunt exulcerationibus dysentericis antequam putrescentia evadant ulcera Nonaas id
genus affectus appellare medicis mos est,ab eo quod putredo depascat, ad vicinas partes serpat, quod GraecEdicitur νε εο αι, una cum primum vitiata ipsas corrumpens . Tametsi etiam in istis liandoque sum usus Lemnia, palam profuit tum per sedem infusa , tum epota, utique antea quod facere solemus ulceribus melicrato priore ablutis , posteriore vero muria. Iniiciebatur ergo per succi in arno glos ae bibebatur vero ex xycrato a- qiroso. Sed nec parum efficacioribus videtur eis viribus Lemnia terra quam Samia: quare nec ea quae iam phleg-mone tentari coeperint, vim eius perferunt sed clare irritantur, atque exasperantur. potissimum si vir sit habitus mollioris, quem malaco sarcon Graeci vocant. At a Samia adeo non exasperatur vlla sic affectarum partium, ut etiam mitigentur maxime quae humidiores sunt qaxiores, velut ubera, testes, a lenes Idonee autem utaris
terra eiusmodi, si ubi ad laetiorem redegeris per aquam, tantum admisceas olei rosati boni, quod mistione sua medicamentum a re siccatione prohibeat sed & commodum utileque est, ubi sic praeparatum fuerit,ad alias quoque phlegmona calidas,& bubonas incipietes, fluxiones podagricas,& summatim ubi refrigerare statutum es mediocriter cum mitigatione ac lenitione: ut euidenter appareat vim Samiae mediocriter esse refrigeratoriam. Q un magis quodammodo aerea est eius essentia cola lata ad lemniam , cuius argumentum est leuitas misitaque notis inanem aliam terram medicaminosam aestimato Dico autem notas consistentiae tum leuitatem, tum grauitatem, praetereaque in gustu asperitatem ac leuitatem, ad haec tenacitatem, Mabstergendi potentiam. Tenax enim ii scosus est Samius aster, cum aemnia
sphragis eiusmodi paululum quiddam habeat. Abstersoriam quoque facultatem moderatam obtinent 4 eli-nusia terra δε Chia quamobrem mulieres quaedam ad faciem iis utuntur. Ostensum autem est in tertio libro De ratione curandi, quicquid leuiter absterget, producenda ulcerum carni esse idoneum. Id autem si etiam desiccet,